Raadsvoorstel Verordening WMO 2021

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering Zaaknummer raadsvoorstel Portefeuillehouder

25 mei 2021 280515 C. Piena

Onderwerp

Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2021

Voorgesteld besluit De Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2021 gemeente Oosterhout vast te stellen. Samenvatting De wijze waarop vormgegeven wordt aan de uitvoering van de Wmo wordt neergelegd in een verordening. In de verordening worden in grote lijnen de kaders neergelegd. De verordening vormt de (juridische) basis voor het lokale gemeentelijke beleid en bepaalt wat de criteria zijn op basis waarvan inwoners van Oosterhout al dan niet toegang krijgen tot een maatwerkvoorziening en beschermt daarmee tevens de rechtszekerheid van de inwoners. Op het gebied van het persoonsgebonden budget (pgb) willen we verdere stappen zetten om kwaliteit van ondersteuning te kunnen garanderen aan inwoners en om fraude en oneigenlijk gebruik van voorzieningen middels pgb te voorkomen. Kwaliteitseisen stellen aan aanbieders die vanuit een pgb worden gefinancierd, draagt hieraan bij. Uw raad wordt gevraagd om deze eisen door te voeren door de Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2021 vast te stellen. Aanleiding In 2020 heeft uw raad de Verordening maatschappelijke ondersteuning 2020 gemeente Oosterhout (verder verordening 2020) vastgesteld. Hierin waren de voorwaarden voor het verstrekken van een pgb uitgebreid: één artikel voor algemene voorwaarden (artikel 6), één artikel voor voorwaarden voor de verstrekking (artikel 7) en één artikel voor de besteding van een pgb (artikel 8).

Ook is het tarief voor een informeel pgb in deze verordening gewijzigd naar het wettelijk minimum-uurloon1. Bij een pgb wordt onderscheid gemaakt tussen een formele en informele aanbieder. Een formele aanbieder is een professionele aanbieder en krijgt een tarief uitbetaald wat gelijk staat aan een tarief van een gecontracteerde aanbieder (zorg in natura). Er werden echter tot nu toe geen kwaliteitseisen gesteld aan deze pgb-aanbieders, behalve een inschrijving bij de Kamer van Koophandel als zorgverlener en/of een BIG-registratie. Mede gebaseerd op onze wens om inwoners goede kwaliteit ondersteuning te laten kiezen en op advies vanuit de VNG (Naleving) om meer in te zetten op fraudebestrijding in de zorg, zijn er kwaliteitseisen opgesteld. Deze zijn afgeleid van de eisen uit de contracten van de gemeente met aanbieders voor zorg in natura. In het pgb-artikel 7 zijn in voorliggende verordening daarom nu kwaliteitseisen opgenomen die worden gesteld aan zorgverleners die aangeven een formele zorgverlener te zijn. Als zij voldoen aan deze gestelde eisen, zullen zij volgens de formele pgb-tarieven worden uitbetaald. Kan een zorgverlener niet aan de kwaliteitseisen voldoen, zal er volgens informeel tarief (minimumuurloon) worden betaald.

1 minimum-uurloon incl. vakantiegeld en vakantie-uren vanaf 21 jaar of ouder (ook als de zorgverlener tussen 18

en 21 jaar oud is)

1

Uit recente jurisprudentie blijkt dat de definitie van formele en informele ondersteuning goed vastgelegd moet worden. Wij hebben daarom de bestaande definities in de verordening verhelderd. Kader In de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) is bepaald dat de gemeenteraad verschillende aspecten bij verordening dient te regelen. Vanwege deze wettelijke bepaling wordt de Verordening maatschappelijke ondersteuning 2021 gemeente Oosterhout (verder verordening 2021) ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Deze verordening vervangt de verordening uit 2020 die in het kader van de Wmo is vastgesteld. In de verordening 2021 is dan ook opgenomen dat bij vaststelling van de verordening 2021 de verordening 2020 wordt ingetrokken. De wet verplicht de gemeente min of meer om een pgb toe te kennen (artikel 2.3.6 lid 1 Wmo). De cliënt die een pgb wil, moet dan wel aan een aantal voorwaarden voldoen die in het 2e lid van dat artikel zijn neergelegd. Wij toetsen die voorwaarden in het budgetvaardigheidsgesprek. Artikel 2.3.6 lid 2c Wmo maakt het mogelijk dat de gemeente vooraf controleert of het pgb goed besteed gaat worden (kwaliteitstoets). Daarbij is van belang dat de kwaliteitseisen die aan zorg in natura worden gesteld, niet één-op-één bij een verzoek om een pgb opgelegd worden. Daarmee zou het pgb namelijk onbereikbaar kunnen worden2.

De basis voor de criteria die wij hebben opgenomen in de verordening 2021 ligt in aanbevelingen vanuit het pgb-fraudebarrièremodel3 van de VNG/CCV en de contracten die wij hebben met Hulp bij het Huishouden- en Begeleiding-aanbieders. De eisen aan deze Zorg In Natura (ZIN)-aanbieders zijn uitgebreider (bijvoorbeeld over verzekeringen, productieverklaringen en social return) en zijn ook deels gericht op de communicatie tussen gemeente en aanbieder via het berichtenverkeer iWmo. Op de pgb-zorgverleners zijn kort samengevat de geschiktheidseisen zoals die aan ZIN-aanbieders worden gesteld van toepassing. Er is gekozen de verordening in zijn geheel opnieuw vast te laten stellen in verband met kleine tekstuele aanpassingen door het hele document heen (inclusief de Toelichting), deels naar aanleiding van jurisprudentie. De van belang zijnde inhoudelijke aanpassingen zijn terug te vinden in artikel 6 tot en met 8. Wat willen we bereiken? Bij gecontracteerde zorg bestaan er kwaliteitseisen die aan een aanbieder worden gesteld, zodat we met redelijke zekerheid kunnen stellen dat een gecontracteerde aanbieder goede ondersteuning kan leveren. We willen graag dat cliënten die niet kiezen voor een gecontracteerde aanbieder, maar voor een pgb ook ondersteuning ontvangen die van goede kwaliteit is, zodat het zorggeld goed besteed wordt.

Daarbij wordt een pgb-aanbieder nu als ‘formele’ zorgverlener aangemerkt met slechts een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Deze aanbieder hoeft niet aan allerlei andere eisen te voldoen, maar krijgt wel hetzelfde4 tarief voor geleverde ondersteuning als een gecontracteerde aanbieder. We willen een eerlijke behandeling van gecontracteerde en niet-gecontracteerde zorgverleners als zij hetzelfde tarief ontvangen voor geleverde diensten. Met het toepassen van kwaliteitseisen op zowel zorg in natura als pgb gaan we er vanuit dat we goede ondersteuning kunnen garanderen voor onze inwoners en dat we het Wmo-geld uitgeven aan betrouwbare zorgverleners. Zo verkleinen we de kans op oneigenlijk gebruik en fraude.

2 (TK 2013-14, 33 841, nr. 113.) 3 Wat in de aanpak van zorgfraude steeds naar voren komt is dat een strenge aanpak aan de voorkant loont. Het is lastig om

fraude te bewijzen en het geld terug te vorderen als het eenmaal onrechtmatig besteed is. Daarom is het belangrijk uw gemeente zo in te richten om het moeilijker te maken voor zorgaanbieders met slechte intenties om zorg te verlenen. Voor het pgb-fraudebarrièremodel zijn de gelegenheden in kaart gebracht waar fraudeurs gebruik van maken en welke barrières hier opgelegd kunnen worden om dat te voorkomen. Dit heeft VNG Naleving samen gedaan met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV). Zij hebben veel ervaring met het ontwikkelen van barrièremodellen (bron: VNG 5 maart 2020). 4 Het pgb-tarief begeleiding licht en midden ligt op dit moment respectievelijk € 1,45 en € 3,72 per maand hoger vanwege de berekening o.b.v. een uurtarief i.p.v. berekening o.b.v. indexering van de klasse. Zie de toelichting op artikel 6 van de verordening.

2

Argumenten en kanttekeningen bij het voorgestelde besluit Kwaliteitseisen stellen aan formele pgb-zorgverleners leidt tot betere garantie van goede ondersteuning, want de zorgverlener toont hiermee aan daadwerkelijk professioneel te zijn. Bij het stellen van kwaliteitseisen blijft de keuzevrijheid voor een zorgverlener in een pgb-situatie bestaan. Als een cliënt budgetvaardig is gebleken om een pgb te beheren, kan hij een zorgverlener kiezen. Zorgverleners die niet kunnen aantonen dat zij voldoen aan de eisen (bijvoorbeeld de juiste opleiding, diploma’s, keurmerken), mogen nog wel ondersteuning bieden. Maar het tarief dat de zorgverlener dan ontvangt, is niet het tarief voor een formeel pgb, maar voor informeel pgb (minimumuurloon). In de afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor de rechtmatigheid van uitgaven in de zorg. Ook vanuit de VNG wordt daar fors op ingezet. Hoe ver je als gemeente wil gaan, bepalen gemeenten zelf. In Oosterhout wordt inmiddels gewerkt aan een integraal beleidsplan Toezicht en Handhaving Sociaal Domein. Verder zijn we sinds december 2020 aangesloten bij het Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ) en wordt er op korte termijn een toezichthouder zorg aangewezen (zoals deze al bestaan voor de Participatiewet). Voor een fraudegevoelig onderwerp als pgb hebben we al enkele stappen gezet, bijvoorbeeld het invoeren van het budgetvaardigheidsgesprek.

Het stellen van kwaliteitseisen is een logische vervolgstap in het proces. Inspraak en participatie n.v.t. Alternatieve oplossingsrichting(en) Een alternatief is dat we doorgaan zoals nu: we leggen als gemeente geen eisen op, maar geven alleen aan via het budgetvaardigheidsgesprek met de cliënt dat het belangrijk is dat die een goede en betrouwbare zorgverlener aanstelt. We leggen dan de controle op de kwaliteit volledig bij de cliënt neer. Het nadeel hierbij is dat we als gemeente geen (goed) beeld hebben van de gekozen zorgverlener. Daarbij rijst de vraag of deze check voor een cliënt niet veel verder gaat dan de benodigde budgetvaardigheid. Ook kan de cliënt beïnvloed worden door de zorgverlener. Als gemeente missen we door deze werkwijze het zicht op oneigenlijk gebruik. Een alternatief dat een stap verder gaat, is dat we wel kwaliteitseisen stellen en het budgetvaardigheidsgesprek gebruiken om dieper op de kwaliteit van de ondersteuning van de gewenste zorgverlener in te gaan. Als er bij de gemeente twijfel bestaat aan de kwaliteit van de zorgverlener (is deze wel professioneel genoeg om te werken aan de resultaatgebieden bijvoorbeeld), kan de cliënt daarop gewezen worden en gevraagd worden hier kritisch op te zijn. Bij evaluatiegesprekken met de cliënt kan hier dan op teruggekomen worden.

Het nadeel van bovenstaande werkwijzen is dat het moeilijker is om als de indicatie eenmaal loopt actie te ondernemen. De cliënt kan het contact met de zorgverlener als heel prettig ervaren, maar er wordt bijvoorbeeld niet gewerkt aan de afgesproken resultaten. De gemeente blijft de zorgverlener dan betalen voor ondersteuning die niet oplevert. Als de kwaliteit van de zorgverlener aan de voorkant al is vastgesteld als goed, hoeft daar geen extra tijd en energie ingestoken te worden tijdens de looptijd van de indicatie en ligt de focus op het verloop van de ondersteuning. Financiën N.v.t. Vervolg Na vaststelling van de verordening 2021 door uw raad, wordt het hoofdstuk pgb in het Uitvoeringsbesluit 2020 hierop aangepast en aan ons college voorgelegd ter besluitvorming. Vanaf 1 juni 2021 zullen de kwaliteitseisen gelden voor nieuwe pgb’s. Voor lopende pgb’s geldt een overgangstermijn waarin in eerste instantie de formele pgb’s worden gescreend en de cliënten worden geïnformeerd. Zij zullen vervolgens gevraagd worden hun zorgverlener de benodigde stukken te laten 3

overleggen. In dit traject zal zorgvuldig met de termijnen worden omgegaan. De verwachting is dat uiterlijk september 2022 iedereen met een lopend formeel pgb is getoetst aan de kwaliteitseisen. Oosterhout, 26 april 2021 Burgemeester en wethouders. Bijlage 1. Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2021 gemeente Oosterhout

4

RAADSBESLUIT Onderwerp:

Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2021 gemeente Oosterhout

Zaaknummer: 280515 De raad van de gemeente Oosterhout, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 26 april 2021, BESLUIT: de Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2021 gemeente Oosterhout vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 25 mei 2021, de raad voornoemd,

, voorzitter Signed By: Buijs, M. <mark.buijs@oosterhout.nl> {{Signer1}} 25/05/2021 21:04:20 CEST ID: c2ef4d3b-d69e-4eee-83a3-0a9fe1620330 Auth: Scribble

, griffier Signed By: Kaarsemaker, E. <e.kaarsemaker@oosterhout.nl> {{Signer2}} 25/05/2021 21:01:48 CEST ID: c2ef4d3b-d69e-4eee-83a3-0a9fe1620330 Auth: Scribble

5