raadsvoorstel verlengen WRP en afvalwaterverordening def

Signed By: Buijs, M. <mark.buijs@oosterhout.nl> 23/11/2021 22:56:33 CET ID: 13955505-1242-46c0-8e8d-5aff67847fcb Auth: Scribble

Signed By: Kaarsemaker, E. <e.kaarsemaker@oosterhout.nl> 23/11/2021 20:22:51 CET ID: 13955505-1242-46c0-8e8d-5aff67847fcb Auth: Scribble

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering Zaaknummer raadsvoorstel Portefeuillehouder

23 november 2021 307472 Kastelijns

Onderwerp Verlengen van Water- en Rioleringsplan en vaststellen Afvalwaterverordening

Voorgesteld besluit 1. De termijn van het water en rioleringsplan 2017-2021 te verlengen tot uiterlijk 31 december 2023 en het addendum vast te stellen. 2. Het beheer-scenario zoals benoemd in het Water- en Rioleringsplan 2017-2021 voor afvalwater en oppervlaktewater opnieuw vast te stellen. 3. De afvalwaterverordening 2021 vast te stellen.

Samenvatting In verband met de invoering van de omgevingswet en de op te stellen uitvoeringsagenda voor klimaatadaptatie wordt de termijn van het water en rioleringsplan 2017-2021 verlengd. Daarnaast wordt een afvalwaterverordening vastgesteld om de regels vanuit het beleid op gebied van afvalwater juridisch beter te borgen. Aanleiding De planperiode van het wettelijk verplichte WRP eindigt in Oosterhout op 31 december 2021. In afwachting van de uitkomsten van de lokale klimaatadaptiestrategie, kan nu worden volstaan met het verlengen van het huidige WRP. Dit wel met verwerking van enkele opmerkingen (zie bijlage Addendum Water en Rioleringsplan) om met name de kostendekking van de rioolheffing te borgen. Hiermee beschikt Oosterhout over een actueel waterbeleid om invulling te kunnen blijven geven aan de gemeentelijke zorglichten voor afval-, hemel- en grondwater. Daarnaast speelt dat normen en regels uit het beleid die toezien op de inzameling en verwerking van afvalwater, juridisch wel goed verankerd moeten zijn. Deze juridische borging ontbreekt op dit moment. Hierbij wordt dan ook geadviseerd om bijgaande verordening vast te stellen. Deze verordening gaat na invoering van de Omgevingswet van rechtswege over in de omgevingsplannen.

Kader Omgevingswet De hoofddoelen van het huidige waterbeleid zijn opgenomen in het concept van de Omgevingsvisie, die op 23 november ter vaststelling wordt aangeboden aan de raad. Indien na inwerkingtreding van de Omgevingswet specifiek waterbeleid gewenst is, is dat ook dan blijvend mogelijk. Als dat beleid (of onderdelen daarvan) bindend moet zijn voor burgers, dan moet dit nu worden geborgd in een waterverordening. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet moet deze borging plaats vinden in een Omgevingsplan. Verordeningen die voor inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn vastgesteld, gaan van rechtswege over in een Omgevingsplan. Waterwet en Wet Milieubeheer

Hierin zijn de gemeentelijke zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater vastgelegd. Gemeenten hebben de verplichting tot het inzamelen van huishoudelijk afvalwater en dat te transporteren naar een zuiverende inrichting. Voor hemel- en grondwater geldt dat bewoners in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor de verwerking van overtollig water en de gemeente heeft een meer faciliterende rol als bewoners dit niet zelfstandig kunnen oplossen. De Wet milieubeheer verplicht gemeenten een actueel water- en rioleringsplan (WRP) te hebben, conform specifieke eisen. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet vervalt die verplichting. En is het hebben van een beleid op dit vlak facultatief. En daarmee ook de exacte invulling die je geeft aan dit beleid. Deltaprogramma Klimaatadaptatie Water en riolering is nauw verweven met klimaatverandering. Op dit moment wordt hard gewerkt aan een strategie waarin een bijdrage geleverd wordt aan de landelijke ambitie om in 2050 te komen tot een klimaatadaptieve inrichting van de leefomgeving. Normen en regels ten behoeve van de bestrijding van hittestress, droogte en wateroverlast worden naar verwachting in 2022 bepaald. De “nieuwe”, aan water gerelateerde, normen en regels kunnen daardoor nog niet opgenomen worden in een nieuw te maken WRP.

Rioolheffing Binnen het nu wettelijke verplichte WRP moet een financiële onderbouwing van de te maken kosten opgenomen zijn. Deze vormen de basis voor de rioolheffing, die kostendekkend moet zijn. Met het vervallen van het wettelijke verplichte WRP wordt nader bekeken hoe de kostendekking geborgd kan worden en wat daarvoor nodig is. Hierbij wordt ook de relatie gelegd met de kosten die gemaakt moeten gaan worden voor de maatregelen van klimaatadaptatie. Wat kan en mag onder de rioolheffing vallen? Wat willen we bereiken? Om de omgang en verwerking van regenwater goed te verankeren is het nodig om dit ook juridisch juist te borgen. Aangezien op dit moment nog niet duidelijk is welke regels en normen gewenst zijn binnen het proces van klimaatadaptatie is het nog niet mogelijk om nu een toekomstbestendige hemelwaterverordening op te stellen. Dit vindt op een later tijdstip. Om de kostendekking van de rioolheffing te onderbouwen is het noodzakelijk dat inzicht gegeven wordt in de kosten binnen de planperiode. In het addendum zijn de verwachte benodigde gelden weergegeven. Bij het verlengen van het WRP is het dan ook noodzakelijk om het addendum vast te stellen. Zonder vastgestelde kostenonderbouwing kan de rioolheffing juridisch aangevochten worden waarbij deze nietig verklaard kan worden.

Argumenten en kanttekeningen bij het voorgestelde besluit De planperiode van het Water- en Rioleringsplan 2017-2021 eindigt in Oosterhout op 31 december 2021. In afwachting van de uitkomsten van de lokale klimaatadaptiestrategie, kan worden volstaan met het verlengen van het huidige WRP. Hiermee beschikt Oosterhout over een actueel waterbeleid voor het invullen van de verschillende aan water gerelateerde zorgplichten. Eén van de belangrijkste pijlers van het WRP is de verwerking van regenwater. De klimaatadaptiestrategie heeft als doel om in 2050 een klimaatbestendige leefomgeving te hebben gerealiseerd. Binnen de in ontwikkeling zijnde ujtvoeringsagenda voor klimaatadaptatie worden regels en normen opgesteld die als input gaan dienen voor het water en rioleringsbeleid. Ook voor de droogtebestrijding wordt eenzelfde proces doorlopen. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2022 duidelijk wordt welke uitvoeringsagenda (met regels en normen) wordt voorgesteld om Oosterhout in 2050 klimaatbestendig ingericht te hebben. Er lopen op dit moment verschillende processen (o.a. omgevingswet, klimaatadaptatie, beëindiging WRP) die allemaal op elkaar ingrijpen binnen het beleidskader van water en riolering. De resultaten van die processen moeten op een juiste wijze en volgorde bij elkaar komen.

Door nu het WRP voor maximaal 2 jaar te verlengen blijft de huidige aanpak van de zorgplichten en ook de kostendekking

van de rioolheffing gewaarborgd maar genereren we tijd om de goede beleidskeuzes te maken op het gebied van klimaatadaptie. Actualisatie Door middel van het addendum wordt het WRP nu al wel op enkele onderdelen geactualiseerd zonder dat de essentie van het WRP wijzigt. De afgelopen jaren is onder andere gebleken dat met name normen voor afvoercapaciteiten ontbraken in het WRP waardoor de riolering overbelast dreigt te raken bij nieuwe ontwikkelingen. In het addendum is daarnaast een financiële doorkijk opgenomen van de verwachte rioolkosten voor 2022 en 2023 als onderbouwing van de hoogte van de rioolheffing. De verwachte kosten voor 2022 zijn inmiddels ook verwerkt in de begroting van 2022. Voorkeursscenario’s Eind 2016 heeft de Raad besloten om de voorkeursscenario’s uit het WRP over te nemen als beleid. In 2020 zijn om bezuinigingsredenen de varianten voor oppervlaktewater en afvalwater teruggebracht van de beheervariant naar de minimale variant. Gezien de ontwikkelingen in de afgelopen 1,5 jaar wordt sterk geadviseerd om deze bezuinigingsmaatregel te heroverwegen en de voorkeursscenario’s uit het WRP opnieuw vast te stellen. De volgende redenen zijn daartoe de aanleiding: Afvalwater - Door corona werken veel mensen thuis waardoor het gebruik van de riolering is toegenomen en daarmee het lozen van niet in het riool horende materialen zoals natte doekjes.

Gevolg daarvan is dat de pompstoringen en verstoppingen aanzienlijk zijn toegenomen. Preventieve of correctieve maatregelen zijn noodzakelijk om overlast te beperken. Binnen het scenario Minimaal is dit niet mogelijk waardoor overlast bij bewoners kan gaan voorkomen. - Door de toenemende woningbouw ontstaat er een toename van afstromend afvalwater op de bestaande riolering. De afvoercapaciteit van het hoofdriool wordt daarmee nog verder belast. Door goede monitoring of onderzoek kan het bestaande rioolstelsel vaak beter benut worden. In het scenario Minimaal is structurele monitoring en onderzoek niet mogelijk. Oppervlaktewater - Gezien de droge zomers van 2019 en 2020 is het oppervlaktewatersysteem een zeer belangrijke schakel gebleken om de vijvers en groenvoorzieningen in de stad te voorzien van water. Om het watersysteem beter te benutten moeten er inventarisaties uitgevoerd worden om meer detailinformatie in te winnen. Hierdoor kan een robuuster oppervlaktewatersysteem ontwikkeld worden waarbij extreme regen wordt vastgehouden of juist beter afgevoerd. Maar dat bij droogte en hitte een verkoelende werking kan optreden door water aan te voeren en bestaande vijvers te verversen. Daarmee wordt direct de waterkwaliteit geborgd waardoor botulisme en algengroei bepekt wordt. In het scenario Minimaal is het inventariseren van de benodigde gegevens niet opgenomen.

- De hoge temperaturen in 2019 en 2020 (resp. 40 en 37 graden) laat zien dat bewoners naar het water trekken voor verkoeling. Dit zal in de toekomst gaan toenemen, zeker als de bebouwingsdichtheid groter wordt door de behoefte aan woningen. In het scenario Minimaal is geen ruimte om oppervlaktewater in te zetten of uit te breiden bij de beleving van de openbare ruimte. - Door de complexiteit en verdeling van het oppervlaktewatersysteem moet de samenwerking met externe waterpartners van structurele aard zijn om het watersysteem volledig te benutten of te verbeteren. In het scenario Minimaal is de samenwerking echter zeer beperkt en vaak alleen op basis van klachten of calamiteiten. Juridische borging Bij het begin van het proces van de omgevingswet is gebleken dat de juridische borging van enkele rioleringszaken niet goed geregeld is. Met het vaststellen van bijgaande verordening wordt het afvalwaterbeleid nu al juridisch geborgd en daarmee afdwingbaar. Bij invoering van de omgevingswet gaan de regels uit vastgestelde verordeningen één op één over in de omgevingsplannen. De vigerende regels en normen voor het inzamelen en transporteren van afvalwater behoeven ook nauwelijks aanpassing. Dit in tegenstelling tot de regels voor de verwerking van hemelwater zoals bovenstaand beschreven.

Inspraak en participatie Binnen de aanpak van klimaatadaptatie vinden risicodialogen met de belangrijkste stakeholders plaats. De daaruit voortkomende relevante zaken voor water en riolering worden in een hemelwaterverordening opgenomen en na inwerkintreding van de Omgevingswet van rechtswege in de omgevingsplannen. Aangezien de regels en normen voor de verwerking van afvalwater nauwelijks wijzigen ten opzichte van de huidige is participatie bij het opstellen van de afvalwaterverordening niet relevant. De gemeente heeft een inzamelplicht en regels van andere overheden zijn vaak medebepalend. Alternatieve oplossingsrichting(en) Er kan nu een hemelwaterverordening vast gesteld worden op basis van de huidige regels en normen. De verwachting is echter dat vanuit de klimaatadaptiestrategie de regels en normen aanzienlijk wijzigen. Aangezien in 2022 de normen en regels vanuit de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie bekend zijn lijkt het niet zinvol om het beleid en de regels binnen korte tijd twee keer aan te passen. In de praktijk wordt al jaren met de huidige regels en normen gewerkt. Vanuit het perspectief van bewoners of ontwikkelaars is het ook wenselijk om de huidige regels aan te houden tot er een verordening komt waarin dan direct de juiste toekomstbestendige regels staan.

Naar verwachting kan het hemel- en grondwaterbeleid in 2022 goed uitgewerkt worden en juridisch geborgd in verordeningen die van rechtswege overgaan in omgevingsplannen na in voering van de Omgevingswet. Na invoering van de omgevingswet vervalt ook de verplichting voor het hebben van een WRP. Indien na inwerkingtreding van de Omgevingswet specifiek waterbeleid gewenst is, is dat ook dan blijvend mogelijk. Financiën Om de dekking van de rioolheffing voor de jaren 2022 en 2023 te borgen is in het addendum een financiële doorkijk opgenomen. Hierin zijn de geplande investeringen voor deze beide jaren opgenomen op basis van de heroverweging van de bezuinigingsopgave uit 2020. In de gemeentelijke begroting van 2022 zijn de benodigde financiële middelen als gevolg van de voorliggende besluiten al opgenomen conform tabellen uit het addendum. Deze vormen dan de basis voor de vast te stellen rioolheffing 2022. Vervolg Binnen de klimaatadaptiestrategie wordt het beleid, regels, normen en een uitvoeringsprogramma vormgegeven. Alle zaken die betrekking hebben op water worden vertaald in het water en rioleringsbeleid. Naar verwachting kan dan in de eerste helft van 2022 een hemel- en grondwaterverordening opgesteld worden. Bij invoering van de omgevingswet gaan alle regels en normen dan één op één over in de omgevingsplannen.

Daarmee worden alle regels en normen juridisch geborgd en kan aan een toekomstig klimaatadaptieve inrichting van de gemeente gewerkt worden. In 2022 zal ook duidelijk worden hoe de kostendekking van de rioolheffing verder geborgd kan worden binnen de omgevingswet. Daarbij wordt dan ook in ogenschouw genomen hoe de klimaatmaatregelen verankerd kunnen worden binnen de rioolheffing. Oosterhout 12 oktober 2021, Burgemeester en wethouders. Bijlage(n) 1 2 3

Water- en rioleringsplan 2017-2021 Addendum water en rioleringsplan Afvalwaterverordening

RAADSBESLUIT Onderwerp Verlengen van Water- en Rioleringsplan en vaststellen Afvalwaterverordening Zaaknummer 307472 De raad van de gemeente Oosterhout, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 12 oktober 2021, BESLUIT: 1. De termijn van het Water- en Rioleringsplan 2017-2021 te verlengen tot uiterlijk 31 december 2023 en het addendum vast te stellen. 2. Het beheer-scenario zoals benoemd in het Water- en Rioleringsplan 2017-2021 voor afvalwater en oppervlaktewater opnieuw vast te stellen. 3. De afvalwaterverordening 2021 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 23 november 2021, de raad voornoemd,

, voorzitter {{{{Signer1}} Signer1}} , griffier {{{{Signer2}} Signer2}}