Raadsvoorstel Statutenwijziging Delta juli 2023

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering Zaaknummer raadsvoorstel Portefeuillehouder

4 juli 2023 1015955 Beenhakker

Onderwerp Statutenwijziging Stichting Delta-onderwijs Voorgesteld besluit 1 In te stemmen met de voorgestelde statutenwijziging van Stichting Delta-onderwijs Samenvatting Stichting Delta-onderwijs heeft, na vooroverleg met gemeente Oosterhout, op 16 mei 2023 een schriftelijk verzoek ingediend om haar statuten te wijzigen. De belangrijkste aanleiding hiervoor is dat er sinds laatste wijziging (2009) diverse veranderingen in de (onderwijs)wetgeving hebben plaatsgevonden waarop de statuten dienen te worden aangepast en de statuten niet meer aansluiten bij de bestuursfilosofie. Omdat Delta onderwijs ervoor gekozen heeft in de nieuwe statuten alleen op te nemen wat wettelijk is voorgeschreven is ook de wijze waarop de voordracht vanuit de gemeenteraad voor een lid van de raad van toezicht verloopt aangepast. Belangrijke inhoudelijke wijzigingen zijn de mogelijkheden om ook algemeen bijzondere en samenwerkingsscholen te kunnen stichten en onder het bestuur te laten vallen. Delta-onderwijs heeft het verzoek gedaan aan de gemeente om in te stemmen met de gewijzigde statuten. Het college stelt uw raad voor om in te stemmen met bijgevoegde statutenwijzigingen. Aanleiding Delta-onderwijs heeft een verzoek (zie bijlage 1 t/m 4) ingediend ter wijziging van haar statuten. Dit om de statuten uit 2009 te actualiseren.

Belangrijke voorgestelde wijziging is de mogelijkheid om ook algemeen bijzondere en samenwerkingsscholen te kunnen stichten of over te nemen en onder het bestuur te laten vallen. Gelijktijdig wordt er een aantal kleine wijzigingen doorgevoerd. Delta onderwijs heeft er bij het redigeren van de statuten voor gekozen in beginsel alleen datgene op te nemen in de statuten wat wettelijk is voorgeschreven. Delta-onderwijs heeft het verzoek gedaan aan de gemeente om in te stemmen met de statuten. Kader Het juridisch kader voor de bijgevoegde statutenwijziging wordt gevormd door de Wet op het Primair Onderwijs en dan in het bijzonder artikel 17 waarin de instandhouding en het toezicht op het openbaar onderwijs wordt geregeld. Vastgelegd is dat de statuten van de stichting slechts worden gewijzigd na instemming van de gemeenteraad van de gemeente waarin de openbare school is gelegen. Instemming kan slechts worden onthouden indien overheersende invloed van de overheid in het bestuur niet is verzekerd voor zover het openbaar onderwijs betreft. De overheersende overheidsinvloed geldt als randvoorwaarde om erover te waken dat bij een openbare school onder een verzelfstandigd schoolbestuur sprake blijft van openbaar onderwijs in de zin van de Grondwet, dus van overheidswege gegeven onderwijs.

In zijn algemeenheid is niet op voorhand aan te geven wanneer sprake is van overheersende overheidsinvloed. Aan de overheidsinvloed is in de door Delta-onderwijs voorgelegde statuten invulling gegeven onder meer door:

-

Het voorgeschreven overleg met de raad over de begroting en de jaarrekening; Het aan de raad uit te brengen verslag, waarin aandacht moet worden geschonken aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs; De voorgeschreven instemming van de raad bij wijziging van de statuten. De bevoegdheid van de raad om een voordracht te doen voor een lid van de Raad van Toezicht;

Wat willen we bereiken? Met het instemmen met de statutenwijziging van Stichting Delta-Onderwijs zijn de statuten weer up te date en toekomstbestendig. In het overleg tussen de bestuurders van Stichting Delta-onderwijs en uw raad kunnen vervolgens concrete afspraken worden gemaakt over de wijze waarop het toezicht op het openbaar onderwijs wordt vormgegeven.

Argumenten en kanttekeningen bij het voorgestelde besluit Kanttekeningen Na ontvangst van het eerste verzoek van Delta-onderwijs is extern advies ingewonnen bij de Vereniging voor Openbaar Onderwijs (VOO) om de gewenste statutenwijziging juridisch te beoordelen. De VOO is een belangenorganisatie voor het openbaar onderwijs. Deze organisatie heeft de gemeente Oosterhout op meerdere momenten van inhoudelijk en juridisch advies voorzien, waaronder bijvoorbeeld de laatste statutenwijziging van 2009. De volgende vragen zijn voorgelegd aan de VOO: 1. De concept-statuten worden ter instemming voorgelegd aan de gemeenteraad. Is het nodig dat de gemeenteraad hierover beslist of kan dit worden afgedaan door het College van Burgemeester en Wethouders? 2. Zijn er wat de Vereniging Openbaar Onderwijs betreft artikelen in de voorliggende conceptstatuten die strijdig zijn met de wet? Zo ja, om welke artikelen gaat het? 3. Zijn er andere voorgestelde artikelen die wat de VOO betreft zo onwenselijk zijn dat de gemeente(raad) daarover in gesprek zou moeten met Delta Onderwijs? Hieronder een beknopte weergave van de beantwoording van de vragen (zie bijlage 5 voor het volledige advies): 1. Het is een bevoegdheid van de raad om in te stemmen met de statutenwijziging. Dit kan niet worden gemandateerd aan het college.

In artikel 17 van de Wet op het Primair Onderwijs wordt over statutenwijziging het volgende gesteld: ”Instemming kan slechts worden onthouden indien overheersende invloed in het bestuur niet is verzekerd voor zover het openbaar onderwijs betreft”. 2. De wijziging van het voordrachtsrecht voor een lid van de raad van toezicht en de rol van de gemeente bij ontbinding of (af)splitsing van de stichting en de oprichting, overdracht en opheffing van samenwerkingsscholen Met betrekking tot het voordrachtsrecht van de gemeente voor 1 lid van de raad van toezicht van Delta geeft de VOO het volgende aan. In de nieuwe statuten krijgt de gemeente het recht 1 lid voor te dragen (niet bindend). In de oude statuten mocht de gemeente een (bindende) keuze maken uit een pre-voordracht die door Delta werd gedaan. Delta-onderwijs geeft in haar brief van 16 mei (bijlage 1) aan dat de rol van de gemeenteraad als extern toezichthouder wettelijk is vastgelegd en door de statutenwijziging niet wordt gewijzigd. Daarnaast wordt de procedure voor het voordragen van een lid van de Raad van Toezicht (intern toezichthouder) ongewijzigd opgenomen in het reglement van de Raad van Toezicht. Materieel verandert er niets aan de werkwijze.

Delta-onderwijs benadrukt het onderscheid tussen de rol van de Raad van Toezicht als intern toezichthouder (op de verwezenlijking van de doelstellingen van de stichting) en de rol van de voltallige gemeenteraad als extern toezichthouder (met betrekking tot het openbaar onderwijs).

VOO adviseert alleen akkoord te gaan met wijziging indien in de statuten wordt vastgelegd dat besluiten tot opheffing van de stichting of afsplitsing alleen genomen kunnen worden na voorafgaande toestemming van de gemeenteraad. VOO adviseert het oude artikel scherper te formuleren, door het te splitsen in een deel dat gaat over de stichting en een deel dat gaat over de oprichting, overdracht en opheffing van scholen. Daarbij heeft de gemeente zowel een rol bij het deel dat gaat over de stichting, als bij de oprichting, overdracht en opheffing van openbare én van samenwerkingsscholen (omdat die per definitie openbaar onderwijs verzorgen). Delta-onderwijs geeft in haar brief van 16 mei (bijlage 1) aan dat, voor zover het gaat om ontbinding van de stichting, de statuten voorschrijven dat wetgeving met betrekking tot het openbaar onderwijs in acht wordt genomen. Daarnaast geeft Delta-onderwijs aan dat bij besluiten tot oprichting, overdracht en opheffing de gemeente wordt betrokken. Delta-onderwijs voegt eraan toe dat een besluit tot opheffing altijd vroegtijdig met de wethouder (lees: het college) zal worden gedeeld. 3. Het toevoegen van Algemeen Bijzondere Scholen en het beschrijven van het werkgebied van Delta-onderwijs.

Hierdoor kan Delta Algemeen Bijzondere en samenwerkingsscholen in stand houden (bijvoorbeeld als een al bestaande school zou worden toegevoegd aan Delta), maar ook stichten. VOO adviseert hier niet mee akkoord te gaan zonder dat Delta duidelijk heeft gemaakt wat hier de intenties zijn. In de statuten wordt niet bepaald wat het werkgebied van Delta Onderwijs is. De VOO stelt dat dit zeer ongebruikelijk is en wat hen betreft onwenselijk, ook al omdat er op verschillende punten in de statuten wel wordt gerefereerd aan het werkgebied van de stichting (o.a. in art. 3.1), terwijl dus nergens staat wat dat werkgebied is. Dit raakt naar het oordeel van VOO potentieel aan het openbaar onderwijs omdat het straks in theorie mogelijk is dat Delta uitbreidt naar verschillende gemeentes waar zij ook openbaar onderwijs zal aanbieden. Als het openbaar Onderwijs in Oosterhout in die situatie zou verdwijnen, zou Delta daar op grond van de statuten niet op aanspreekbaar zijn, omdat ze nog steeds (doelstelling) openbaar onderwijs verzorgt (alleen niet in Oosterhout). VOO adviseert met Delta in gesprek te gaan over het opnemen (bij voorkeur in de doelstelling) wat het werkgebied van de stichting is.

Dit is overigens geen wettelijke verplichting, Delta-onderwijs geeft in haar brief van 16 mei (bijlage 1) aan dat maatschappelijke ontwikkelingen hebben geleid tot het bieden van ruimte aan scholen voor algemeen-bijzonder onderwijs. De huidige statuten boden daarvoor geen ruimte. Delta-onderwijs geeft expliciet aan dat wanneer er wordt overwogen een openbare school te sluiten danwel ‘van kleur te laten verschieten dit (conform geldende wettelijke bepalingen) altijd voorafgaand met de gemeenteraad wordt besproken. Voor zover het gaat om het opnemen van het werkgebied in de statuten geeft Delta-onderwijs aan het werkgebied een beleidskeuze betreft en niet thuishoort in de statuten. Uitbreiding van het werkgebied buiten de gemeente Oosterhout heeft volgens Delta-onderwijs geen consequenties voor de relatie met de gemeente Oosterhout, omdat de gemeente Oosterhout gaat over het openbaar onderwijs in de eigen gemeente. Op basis van het advies van de VOO heeft er een bestuurlijk overleg plaatsgevonden tussen de wethouder onderwijs en de bestuurders van Delta-onderwijs. Op basis daarvan heeft Delta-onderwijs haar verzoek tot statutenwijziging nader toegelicht. Op 16 mei is vervolgens bijgaand schriftelijk verzoek ingediend, inclusief een uitgebreide en onderbouwde toelichting (waaronder een reactie op de adviezen van de VOO) op de voorgestelde statuten(wijziging).

De aanvraag en toelichting geven afdoende antwoord op de vragen die door VOO geformuleerd zijn. Op basis van bovenstaande is het college ervan overtuigd dat bijgevoegde statuten (en vigerende wetgeving) de gemeenteraad voldoende handvaten geeft om zijn toezicht op het openbaar onderwijs uit te voeren. Argumenten 1. De voorgestelde statuten dragen ertoe bij dat de statuten weer passen bij de huidige (onderwijs)wetgeving. 2. De nieuwe statuten zijn door Delta onderwijs geactualiseerd. Daarbij is gekozen voor het beschrijven van wat wettelijk noodzakelijk is.

De reden daarvoor is dat een statutenwijziging een complex traject is waarbij veel partijen betrokken zijn. Door de statuten te beperken tot het wettelijk minimum zijn de statuten minder onderhevig aan veranderingen. Delta -onderwijs geeft aan dat over de concrete invulling van de artikelen nadere bestuurlijke afspraken gemaakt kunnen worden. Dat geldt bijvoorbeeld voor de beschrijving van de benoeming van een lid van de raad van toezicht door de gemeenteraad. Bestuurlijk is hiervoor door Delta -onderwijs toegezegd dat de werkwijze die in de oude statuten is beschreven ten aanzien van de voordracht van een lid voor de raad van toezicht in de praktijk hetzelfde blijft (pre-voordracht door Delta-onderwijs). Dit is nog niet formeel vastgelegd door Delta-onderwijs, maar wel overeengekomen met de wethouder. 3. De voorgestelde uitbreiding van richting biedt meer mogelijkheden om kleine (openbare) scholen te behouden onder een samenwerkingsschool. Zoals Delta -onderwijs het zelf formuleert: “een samenwerkingsschool is pas aan de orde indien een openbare of bijzondere school dreigt te moeten sluiten. De ‘samenwerkingsschool’ kan dan een ‘reddingsboei’ zijn om zowel openbaar als bijzonder onderwijs aan te kunnen blijven bieden. 4. De toevoeging van Algemeen bijzondere scholen biedt de mogelijkheid scholen van andere richting onder het bestuur van Delta te laten vallen.

De toevoeging doen geen afbreuk aan de aanwezigheid van voldoende openbaar onderwijs (als bepaald in de Grondwet). Alternatieve oplossingsrichting(en) Er worden geen alternatieve oplossingsrichtingen onderscheiden. Financiën Aan het instemmen met de statutenwijziging zijn geen kosten verbonden Vervolg Na instemming met de statutenwijziging zal Stichting Delta-onderwijs overgaan tot wijziging van de statuten.

Oosterhout 6 juni 2023, Burgemeester en wethouders. Bijlagen Bijlage 1: Brief Delta-onderwijs, verzoek instemming statutenwijziging Bijlage 4: Concept-akte statutenwijziging Bijlage 3: Huidige statuten Delta-onderwijs Bijlage 4: Nota van wijzigingen statuten Delta-onderwijs Bijlage 5: Advies VOO

RAADSBESLUIT Onderwerp

Statutenwijziging Stichting Delta-onderwijs

Zaaknummer

1015955

De raad van de gemeente Oosterhout, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 6 juni 2023, BESLUIT: in te stemmen met de voorgestelde statutenwijziging van Stichting Delta-onderwijs.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 4 juli 2023, de raad voornoemd,

, voorzitter {{Signer1}} , griffier {{Signer2}}