raadsvoorstel regionaal beleidskader GIA en meldpunt crisiszorg

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering Zaaknummer raadsvoorstel Portefeuillehouder

25 januari 2022 314887 Melsen

Onderwerp Regionaal beleidskader Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en Meldpunt Crisiszorg 2022-2025

Voorgesteld besluit 1. Het regionale beleidskader Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en Meldpunt Crisiszorg 2022-2025 vast te stellen, zodat dit als basis kan dienen voor: a) de opdrachten aan en financiering van de regionale uitvoeringsorganisaties, zoals de stichting Veilig Thuis West-Brabant, de stichting Safegroup en de netwerkorganisatie van het meldpunt; b) het verder uitvoering geven aan onze lokale verantwoordelijkheid in de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. Samenvatting Gemeente Oosterhout en de andere West-Brabantse gemeenten1 werken onderling samen bij de aanpak van Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en het Meldpunt Crisiszorg. Als gemeenten hebben we afgesproken dat we het regionaal beleid op het terrein van GIA, ofwel huiselijk geweld en kindermishandeling, en het Meldpunt Crisiszorg afstemmen en gezamenlijk vaststellen. Het beleid vormt de basis voor de financiering van en opdrachten aan de regionale uitvoeringsorganisaties, zoals de stichting Veilig Thuis West-Brabant (VTWB), de stichting Safegroup en de netwerkorganisatie van het meldpunt. Dit kader vormt de komende jaren de grondslag van onze inspanningen in het voorkomen, stoppen en blijvend oplossen van huiselijk geweld en kindermishandeling en in het optimaal organiseren van crisiszorg.

Aanleiding De onderlinge samenwerking van de West-Brabantse gemeenten bij de aanpak van GIA en het Meldpunt Crisiszorg is vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling (GR). De GR GIA en Meldpunt Crisiszorg (centrumregeling) is in augustus 2020 ingesteld. In de GR is afgesproken dat we als gemeenten het regionaal beleid op het terrein van GIA (ofwel huiselijk geweld en kindermishandeling) en het Meldpunt Crisiszorg ontwikkelen en gezamenlijk vaststellen. In dit kader is de afgelopen jaren uitvoering gegeven aan het regionale programma Geweld Hoort Nergens Thuis (GHNT) en het visiedocument crisiszorg. U bent in een raadsinformatiebrief2 over de ontwikkelingen geïnformeerd. Het voorliggende beleidskader bouwt hierop voort en vormt voor de komende jaren de basis voor de financiering van en opdrachten aan de regionale uitvoeringsorganisaties, zoals de stichting Veilig Thuis West-Brabant (VTWB), de stichting Safegroup en de netwerkorganisatie van het meldpunt. Het beleidskader bestaat uit twee delen. Het eerste deel omschrijft het regionale kader voor de aanpak van GIA en de lokale verantwoordelijkheid. Het tweede deel geeft onze visie en uitgangspunten weer die we als gemeenten hanteren voor het Meldpunt Crisiszorg. 1 gemeenten Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, Etten-Leur,

Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert 2 Ontwikkelingen Geweld in Afhankelijkheidsrelaties, 7 oktober 2020.

Dit kader vormt de komende jaren de grondslag van onze inspanningen om de cirkel van geweld te doorbreken en crisiszorg optimaal te organiseren. Daar waar het de uitvoering van bestaande taken betreft kunnen colleges zelf besluiten nemen, wanneer er nieuwe kaders vastgesteld moeten worden is in Oosterhout ook besluitvorming door de gemeenteraad onderdeel van het proces. Kader In de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo) staat dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de inrichting van een “Advies- en Meldpunt Kindermishandeling en Huiselijk geweld’’. De Jeugdwet stelt dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het voorzien in maatregelen om kindermishandeling te bestrijden en voor het te allen tijde bereikbaar en beschikbaar zijn van jeugdhulp in situaties waar onmiddellijke uitvoering van taken is geboden. Gemeente Oosterhout heeft samen met de andere West-Brabantse gemeenten het advies- en meldpunt kindermishandeling regionaal opgezet, onder de naam van Veilig Thuis West-Brabant (VTWB). In 2018 heeft uw raad het college toestemming verleend om deel te nemen aan de centrumregeling VTWB. Eind 2019 heeft uw raad aan het college toestemming verleend om in te stemmen met het wijzingen van de GR naar de huidige GR GIA en Meldpunt Crisiszorg, waar onder andere afspraken over de verlening van subsidie aan het meldpunt crisiszorg aan de regeling zijn toegevoegd.

In 2019 hebben de gemeenten van West-Brabant samen met netwerkorganisaties het Meldpunt Crisiszorg ingericht op basis van een gezamenlijke vastgestelde visie op de crisiszorg. Wat willen we bereiken? Hieronder geven we per onderdeel onze ambities en richting weer. GIA: In Nederland is de meest risicovolle plek om geweld mee te maken thuis of in andere afhankelijkheids/vertrouwelijkheidsrelaties. In 2020 zijn er 6.130 meldingen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling binnengekomen bij VTWB. Daarnaast ontving VTWB 2.947 adviesvragen. In Oosterhout ging het om 566 meldingen en 250 adviesvragen. De afgelopen drie jaar schommelt het aantal meldingen bij VTWB rond de 6.000 en het aantal adviesvragen rond de 3.000. Huiselijk geweld is geweld dat wordt gepleegd door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer. Dat kunnen zijn: partners, ex-partners, gezinsleden, familieleden en huisvrienden. De term 'huiselijk geweld' verwijst naar de relatie tussen pleger en slachtoffer. Er is meestal sprake van een machtsverschil. Het slachtoffer is afhankelijk van de dader. Het kan bij huiselijk geweld gaan om lichamelijk, seksueel en psychisch geweld. Vormen van huiselijk geweld zijn onder meer: kindermishandeling, ouderenmishandeling, eer gerelateerd geweld (zoals eerwraak, vrouwelijke genitale verminking of huwelijksdwang), partnergeweld en ex-partnergeweld.

Tot op heden zijn we in Nederland er onvoldoende in geslaagd om een fundamenteel verschil te maken in het terugdringen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Onze regio is niet uniek. Onze ambitie blijft, net als de afgelopen jaren, het voorkomen, stoppen en blijvend oplossen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Iedereen in West-Brabant verdient het om zich thuis veilig te voelen. Alleen dan zijn kinderen en volwassenen in staat zich te ontwikkelen, om mee te doen in de samenleving en om eigen keuzes te maken, nu en in de toekomst. Hiervoor is passende ondersteuning, hulp of behandeling, bescherming en toezicht nodig. Dichtbij, zo vroeg mogelijk en zo lang als nodig is. Om dit te bereiken werken we verder aan de doelen die we ons gesteld hebben bij de start van het regionale programma GHNT wat we vanaf 2019 uitvoeren. Het gaat om dezelfde doelen / actielijnen die het landelijk programma GHNT heeft geformuleerd en waar goede resultaten mee geboekt zijn: - Eerder en beter in beeld - Stoppen en duurzaam oplossen - Specifieke groepen beter bedienen De behaalde resultaten vanuit GHNT staan beschreven in bijlage drie van het beleidskader. Met de regioaanpak willen we geweld, of risico’s hierop, eerder in beeld krijgen, zodat we geweld in een zo vroeg mogelijk stadium kunnen stoppen en blijvend oplossen. Aansluitend op de regio aanpak

is het essentieel dat gemeenten lokaal extra aandacht hebben voor geweld in afhankelijkheidsrelaties. Het (zoveel mogelijk) voorkomen van geweld, is een belangrijke taak voor de individuele gemeenten en lokale professionals. In de bijlage vindt u op hoofdlijnen hoe we binnen de gemeente Oosterhout uitvoering geven aan onze lokale verantwoordelijkheid. Meldpunt Crisiszorg: Per 1 september 2019 is in West-Brabant het Meldpunt Crisiszorg West-Brabant operationeel. Dit is een netwerkorganisatie waarin de gemeenten in West-Brabant en 12 netwerkpartners samenwerken. Het meldpunt biedt eenduidige laagdrempelige toegang tot de crisiszorg voor burgers en professionals en is 24 uur per dag, zeven dagen per week bereikbaar. Bij een crisissituatie is een interventie mogelijk door middel van een beschikbaarheidsdienst. De interventie is gericht op het herstellen van de veiligheid en het zo veel mogelijk normaliseren van de situatie. Daarnaast kunnen burgers en professionals het meldpunt benaderen bij niet-acute zorgelijke situaties. Hiertoe is het meldpunt in 2020 geïntegreerd met het meldpunt Zorg & Overlast van de GGD West-Brabant. In dit licht opteren we voor een naamswijziging die meer recht doet aan de verbrede taakstelling.

Voorliggend beleidskader geeft de gemeentelijke visie op het regionale Meldpunt Crisiszorg weer, wat voor de jaren 2022 tot en met 2025 voor de gemeenten in West-Brabant het vertrekpunt is in de samenwerking met netwerkpartners. Input voor deze visie zijn de ervaringen met het crisismeldpunt vanaf 2019 tot nu. We zien als gemeenten twee rollen voor onszelf: die van financier en die van samenwerkingspartner. Financieel zijn we verantwoordelijk voor de meldingen die na beoordeling leiden tot inzet van jeugdhulp of hulp in het kader van maatschappelijke ondersteuning. Omdat we als gemeenten niet als enige financier en daarmee ook niet de enige opdrachtgever zijn voor het meldpunt zien we onszelf tevens als partner in deze netwerkorganisatie. Vanuit die rol als partner nemen vier bestuurders uit de gemeenten deel aan de stuurgroep van het meldpunt3. Zo kunnen we ons belang bij een goede uitvoering van de crisiszorg optimaal behartigen.

Het beleidskader geeft op diverse punten richting die de komende tijd verder worden uitgewerkt: - Versterken van de communicatie naar burgers en netwerkpartners - Het invullen van regie door het crisismeldpunt - Het samenbrengen van de triagefunctie acute psychiatrische hulp van de ggz in het meldpunt - De gemeentelijke werkprocessen met betrekking tot niet-acute zorgmeldingen - Het actualiseren van het visiedocument en samenwerkingsconvenant Argumenten en kanttekeningen bij het voorgestelde besluit Met vaststelling voldoet gemeente Oosterhout aan een bepaling uit de GR In de GR is afgesproken dat we als gemeenten het regionaal beleid op het terrein van GIA en het Meldpunt Crisiszorg ontwikkelen en gezamenlijk vaststellen. Met het vaststellen van voorliggend beleidskader wordt hieraan voldaan. Zoals eerder aangegeven nemen we u als raad graag mee in dit kaderstellend document. We stellen vast waar we regionaal verantwoordelijk voor zijn in de aanpak GIA De Wmo draagt de colleges van burgemeester en wethouders op om met elkaar samen te werken, indien dat voor een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de wet aangewezen is. Met de regioaanpak willen we geweld, of risico’s hierop, eerder in beeld krijgen, zodat we geweld in een zo vroeg mogelijk stadium kunnen stoppen en blijvend oplossen.

Deze problematiek overstijgt gemeentegrenzen en met de regionale aanpak behalen we schaalvoordelen. Daar waar mogelijk treden we als gemeenten regionaal samen op. We richten ons regionaal op: het onderhouden van samenwerkingsafspraken met netwerkpartners, het versterken van de bestuurlijke netwerken en op goed opdrachtgeverschap voor de gesubsidieerde instellingen zoals de stichting VTWB en de stichting Safegroup. We willen doen ‘wat nodig is’. We 3 De samenstelling van de stuurgroep bestaat uit vier wethouders (van de gemeenten Altena, Breda,

Roosendaal en Rucphen) en zes netwerkpartners (GGD, GGz Breburg, IMW, WijZijn Traversgroep, Veilig Thuis West-Brabant, Spring).

weten inmiddels dat veelal langdurige betrokkenheid nodig is bij gezinnen. Samenwerking is hierin essentieel. Samenwerken gaat echter niet vanzelf. Om samenwerking op managementniveau en op de werkvloer mogelijk te maken is integrale sturing vanuit verschillende domeinen nodig. Hiertoe benutten we de bestuurlijke netwerken waarmee we gestart zijn. Met vaststelling geeft gemeente Oosterhout aan dat we onze lokale aanpak GIA laten aansluiten bij de regionale doelen en ambities Het (zoveel mogelijk) voorkomen van geweld, is een belangrijke taak voor de individuele gemeenten en lokale professionals. In de uitvoering kunnen echter tempoverschillen ontstaan binnen gemeenten bij het op orde brengen van de lokale infrastructuur. In 2022 zorgt de regionaal programmaleider GHNT voor monitoring, dit wordt bekostigd uit de hiervoor eenmalig beschikbaar gestelde middelen van het ministerie van VWS. Met het vaststellen van het beleidskader zorgen we ervoor dat we ook lokaal de komende jaren verder werken aan de gestelde doelen. Met vaststelling is er een regionaal vertrekpunt in de samenwerking met netwerkpartners rondom het Meldpunt Crisiszorg. Vanaf de start van het meldpunt is ingespeeld op diverse ontwikkelingen die hebben geleid tot taakuitbreidingen.

Vanaf 1 januari 2020 voert het meldpunt in het kader van de Wet verplichte geestelijke gezondheidzorg (Wvggz) de hoorfunctie uit voor de (loco)burgemeesters van de gemeenten in West-Brabant als zij gevraagd worden een crisismaatregel te treffen. Tevens beoordeelt het meldpunt in het kader van de Wvggz meldingen van burgers op de mogelijke noodzaak van verplichte ggz-zorg. Vanaf mei 2020 kunnen burgers en professionals het meldpunt ook benaderen bij niet-acute zorgelijke situaties. Hiertoe is het meldpunt geïntegreerd met het meldpunt Zorg & Overlast van de GGD West-Brabant. Sinds medio 2020 worden burgers uit West-Brabant die naar het landelijke Meldpunt Zorgwekkend Gedrag bellen (0800-1205) direct doorverbonden met ons regionale meldpunt. Hiermee is het Meldpunt Crisiszorg verbreed naar een Meldpunt acute (crisis) en niet-acute zorgmeldingen. Met het vaststellen van het beleidskader is er voor de komende jaren een vertrekpunt in de samenwerking met netwerkpartners en richting voor doorontwikkeling. Inspraak en participatie In de totstandkoming van het regionale beleidskader is gesproken met maatschappelijke partners (onder andere VTWB, stichting safegroup en maatschappelijk werk organisaties) en medewerkers van de gemeentelijk lokale teams (beleid en uitvoering).

In het plenair overleg van 11 november 2021 zijn de betrokken portefeuillehouders van de gemeenten akkoord gegaan met voorliggend beleidskader. In Oosterhout blijven we met maatschappelijke partners en het lokale team aangehaakt bij de doelen en acties volgend uit het beleidskader. Alternatieve oplossingsrichting(en) Het beleidskader had zich kunnen richten op enkel de regionale verantwoordelijkheden en de lokale verantwoordelijkheden buiten beschouwing kunnen laten. Zonder een goede lokale ondersteuning, lopen de regionale (vangnet-)voorzieningen echter al snel over of vast. Het zijn communicerende vaten die niet zonder elkaar kunnen. Financiën Financieel houden we ons aan de afspraken die we binnen onze GR hebben vastgelegd. In 2022 wijzigt de gemeentelijke financiële bijdrage niet. In Oosterhout hebben we voor het jaar 2022 €433.083 beschikbaar voor de aanpak GIA. Dit budget is voldoende voor onze gemeentelijke bijdrage. We maken deze beleidsperiode geen meerjarige afspraak. Dit doen we niet omdat we nu nog geen goede inschatting kunnen maken van het benodigde budget voor de jaren 2023 tot en met 2025. De gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau treden per 1 januari 2023 uit de GR. Zij treden toe tot de GR van regio Hart van Brabant. De financiële consequenties brengen we in beeld.

In de GR GIA en Meldpunt Crisiszorg is opgenomen hoe besluitvorming over eventuele wijziging van de gemeentelijke financiële bijdrage moet plaatsvinden: op voorstel van de regionale stuurgroep GIA (waarin wethouder Melsen namens Oosterhout zitting heeft), na een unaniem akkoord in plenair regionaal overleg van de gemeenten, beslissen alle colleges afzonderlijk over de financiële bijdrage van de eigen gemeente. Er wordt uiteraard wel gehouden aan de regels van ‘behoorlijk bestuur’ waar het de structurele financiering betreft van gesubsidieerde activiteiten.

Volgens de GR bestaat het regionaal uitvoeringsbudget voor de aanpak van GIA uit de middelen uit de decentralisatie-uitkering ‘vrouwenopvang en huiselijk geweld’ (DUVO) die centrumgemeente Breda ontvangt, aangevuld met bijdragen van de gemeenten. De gemeentelijke bijdrage wordt bepaald door op het totaal benodigde budget voor regionale uitvoeringsplannen GIA de beschikbare rijksmiddelen in mindering te brengen en het resterende bedrag bij de deelnemende gemeenten in rekening te brengen op basis van de inwoneraantallen (CBS, peildatum 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarvoor het budget beschikbaar wordt gesteld). Het Regionaal Uitvoeringsbudget GIA stelt de centrumgemeente Breda beschikbaar aan uitvoeringsorganisaties die een bijdrage leveren aan de regionale aanpak, waaronder in ieder geval de subsidies voor VTWB en de Safegroup/vrouwenopvang. Subsidieverstrekking geschiedt op basis van de vigerende subsidieregelgeving van de centrumgemeente. De DUVO is bedoeld voor het aanpakken van alle vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties, waarbinnen gemeenten beleid- & bestedingsvrijheid hebben. De financiële bijdrage via de DUVO is niet per se kostendekkend, zo stelt het rijk. De bijdragen aan het Meldpunt Crisiszorg worden door de 16 gemeenten gezamenlijk opgebracht. Over de verdeelsleutel maken gemeenten onderling nadere afspraken.

De budgetten voor de bijdrage van VTWB en de maatschappelijk werk organisatie (IMW) aan het Meldpunt Crisiszorg zijn in overleg met VTWB en het IMW onttrokken aan de jaarlijkse reguliere subsidie voor beide organisaties en worden via de gemeente Breda beschikbaar gesteld voor het meldpunt. Vervolg We nemen deel aan de stuurgroep en ambtelijke werkgroep GIA. Hierdoor houden we zicht op knelpunten en kunnen we daarop sturen. We monitoren de uitvoering aan de hand van kerncijfers, uit tussenrapportages en jaarverslagen die we ontvangen van de gesubsidieerde organisaties. We monitoren om te zien of we de goede stappen zetten en om na te gaan waar in de uitvoering zaken verbetering behoeven. De cijfers en onderliggende analyse gebruiken we om het gesprek aan te gaan met betrokken organisaties om te kijken welke verbeteracties wenselijk of nodig zijn en hoe we die kunnen realiseren. Zo spelen we bij de aanpak van huiselijk geweld in op trends die we signaleren en geven waar nodig meer aandacht aan bijvoorbeeld een specifieke doelgroep en/of geweldsprofiel; of we constateren dat meer inzet nodig is op preventie of juist op nazorg. We houden u als raad jaarlijks op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van GIA en meldpunt crisiszorg. Oosterhout 25 januari 2022, Burgemeester en wethouders.

Bijlage(n) 1. Regionaal beleidskader Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en Meldpunt Crisiszorg 2022-2025 2. Lokale vertaalslag regionaal beleidskader GIA

RAADSBESLUIT Onderwerp

Regionaal beleidskader geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt crisiszorg

Zaaknummer

314887

De raad van de gemeente Oosterhout, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 7 december 2021, BESLUIT: 1. het regionale beleidskader geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt crisiszorg 2022-2025 vast te stellen, zodat dit gebruikt kan worden bij: a) de opdrachten aan en financiering van de regionale uitvoeringsorganisaties, zoals de stichting Veilig Thuis West-Brabant, de stichting Safegroup en de netwerkorganisatie van het meldpunt; b) het verder uitvoering geven aan de lokale verantwoordelijkheid in de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 25 januari 2022, de raad voornoemd,

, voorzitter Signed By: Buijs, M. <mark.buijs@oosterhout.nl> {{Signer1}} 26/01/2022 12:56:43 CET ID: 36f26e3b-76f9-4fcc-9b56-9c10bdcc067e Auth: Scribble

Signer1}} , griffier Signed By: Kaarsemaker, E. <e.kaarsemaker@oosterhout.nl> {{Signer2}} 26/01/2022 18:53:25 CET ID: 36f26e3b-76f9-4fcc-9b56-9c10bdcc067e Auth: Scribble