raadsvoorstel kredietvotering uitvoeren aanbevelingen RKWB

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering Zaaknummer raadsvoorstel Portefeuillehouder

25 mei 2021 283121 C. Piena

Onderwerp Kredietvotering ten behoeve van het uitvoeren van de aanbevelingen van de Rekenkamer WestBrabant inzake het onderzoek wegbeheer en -onderhoud. Voorgesteld besluit een krediet van € 40.000 beschikbaar te stellen ten laste van de vrije reserve voor het uitvoeren van de aanbevelingen van de Rekenkamer West-Brabant inzake het wegbeheer en -onderhoud en dit bedrag te dekken uit de algemene reserves. Samenvatting De Rekenkamer West-Brabant (RKWB) heeft het wegbeheer- en onderhoud in onze gemeente onderzocht. Op basis daarvan doet de RKWB vijf aanbevelingen, met daarin verwerkt nog enkele suggesties. Op 2 maart heeft uw raad kennis genomen van het rapport van de Rekenkamer en besloten om de aanbevelingen over te nemen en het college op te dragen om de aanbevelingen ter hand te nemen en de raad uiterlijk 1 februari 2022 via een raadsinformatiebrief te informeren over de voortgang. Het uitvoeren van dit raadsbesluit van 2 maart 2021 vraagt ambtelijke capaciteit én de nodige kennis en expertise. Het heeft de voorkeur om deze aanbevelingen door een extern deskundig bureau op te laten pakken. Aanleiding Het besluit van uw raad van 2 maart is er op gericht, dat uw raad beter inzicht krijgt in het beheer en het onderhoud van de wegen en in de werkwijzen en prioriteitstelling die daarbij worden gehanteerd in onze gemeente.

Een actueel en integraal beleid helpt de raad om inhoudelijke en financiële kaders te stellen en om te volgen of deze correct worden toegepast. Met het opstellen van een Meerjarenplanning heeft uw raad meer zicht op de prioriteitstelling van de projecten in de openbare ruimte. Voor het evalueren en actualiseren van het huidige beleids- en beheerkader voor beheer en onderhoud zal gebruik worden gemaakt van alle relevante beleidsnota’s waarin beleid is opgenomen ten aanzien van beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarnaast zal hierbij een koppeling worden gelegd met huidige maatschappelijke opgaven (klimaatadaptatie, duurzaamheid etc.). Voor het opstellen van de Meerjarenplanning Openbare Ruimte zal gebruik worden gemaakt van alle data die is opgenomen in het Beheersysteem Openbare Ruimte (BOR). In dit BOR is informatie te vinden over de onderhoudsurgentie van de openbare ruimte. Zo zijn in dit systeem alle resultaten van de jaarlijks onafhankelijk uitgevoerde inspecties opgenomen en worden ook de klachten en meldingen van inwoners en bedrijven geregistreerd. Verder worden ook de projecten uit de nog door uw raad vast te stellen uitvoeringsagenda van de Mobiliteitsvisie meegenomen in het opstellen van een Meerjarenplanning. Planning is dat uw raad deze Uitvoeringsagenda Mobiliteitsvisie medio dit jaar gaat vast stellen.

Doel is om de meerjarenplanning voor de begrotingsbehandeling in concept gereed te hebben.

Kader Een gemeente is volgens de Wegenverkeerswet verplicht haar wegenareaal te beheren. Dat beheer houdt in dat de gemeente moet zorgen dat ‘de binnen haar gebied liggende wegen in goede staat verkeren’. Op basis van art. 6:162 en 6:174 is de gemeente aansprakelijk voor schade als de verharding niet voldoet aan de eisen. Het Burgerlijk Wetboek gaat uit van een algemene zorgplicht voor een veilige openbare ruimte. Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) bepaalt dat gemeenten een verplichte paragraaf ‘onderhoud kapitaalgoederen’ opnemen in hun begroting. De paragraaf dient ten minste de volgende informatie te bevatten: - Het beleidskader voor het beheer van de kapitaalgoederen; - De uit dit beleid voortvloeiende financiële consequenties; - De vertaling van die consequenties in de begroting. Door uitvoering te geven aan het besluit van de raad van 2 maart 2021 wordt eveneens invulling gegeven aan bovengenoemde wettelijke opgave. Wat willen we bereiken? In de vergadering van 2 maart heeft uw raad aangegeven dat de aanbevelingen van de Rekenkamer door het college opgepakt moeten worden. Onderstaand een beknopte weergave van de aanbevelingen met daarbij een korte reactie over de voorgestelde aanpak: Aanbeveling a: evalueer en actualiseer a.1 Evalueer en actualiseer het huidige beleids- en beheerkader voor het wegbeheer en -onderhoud, inclusief de PRIO-aanpak.

a.2 Overweeg om de evaluatie en actualisatie te richten op het beheer van de gehele openbare ruimte en een koppeling te leggen met de huidige maatschappelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid, circulariteit en participatie. a.3 Bezien kan worden welke werkzaamheden de gemeente Oosterhout zelf (blijft) uitvoeren en welke worden uitbesteed.  Reactie aanpak: Voorgesteld wordt om voor het oppakken van deze aanbeveling een extern deskundig bureau opdracht te geven om het huidige beleid te evalueren en te actualiseren in één heldere beleidsnota. Aanbeveling b: benchmark b. Bij de evaluatie en actualisatie van het beleids- en beheerkader kan de uitvoering van een (integrale) benchmark van meerwaarde zijn.  Reactie aanpak: In het rekenkameronderzoek is een bondige vergelijking met andere gemeenten uit de regio gemaakt op basis van de Basisregistratie Grootschalige Topografie. Deze vergelijking laat zien dat Oosterhout minder oppervlakte verharding (wegen en dergelijke) per inwoner heeft dan gemiddeld in de regio. Het totale budget van de gemeente Oosterhout voor het taakveld Verkeer en Vervoer in de begroting 2020 is met € 121 per inwoner lager dan het gemiddelde (€ 127 per inwoner) van een grote groep gemeenten (20 tot 100.000 inwoners) in de regio.

Het onderhoudsbudget ligt voor de gemeente Oosterhout met € 28 per inwoner lager dan de € 35 per inwoner als gemiddelde van de landelijke benchmark. Een uitgebreidere benchmark kan mogelijk beter inzicht geven in waar de gemeente Oosterhout nu precies staat met betrekking tot ambities, levensduren, beheer, onderhoud en vervangingsinvesteringen op het gebied van wegen. De benchmark zal als optie in de opdracht aan het extern bureau worden opgenomen en zal worden opgepakt indien een dergelijke benchmark daadwerkelijk een meerwaarde blijkt te hebben. Aanbeveling c: bepaal budget en toets kwaliteitsniveau c.1 Stel op basis van het wegenareaal en op basis van heldere criteria vast welk budget benodigd is om de wegen veilig en langdurig in stand te houden, zowel qua onderhoudsbudget als vervangingsinvesteringen. c.2 Maak inzichtelijk of het kwaliteitsniveau B wel of niet wordt gehaald en rapporteer over de resultaten van de jaarlijks uitgevoerde onafhankelijke inspecties.  Reactie aanpak:

Voorgesteld wordt om hiervoor ook een extern bureau opdracht te geven die samen met onze medewerkers een Meerjarenplanning Openbare Ruimte gaat opstellen. Ter voorbereiding is ambtelijk in beeld gebracht welke projecten de komende jaren mogelijk moeten worden opgepakt (zowel vanuit onderhoud, uitvoering mobiliteitsvisie etc). Aanbeveling d: informeer en betrek de raad d.1 Bied de raad inzicht in het beleidskader en de systematiek van het wegbeheer en -onderhoud. d.2 Deel nieuwe werkwijzen met de raad en stem inhoudelijk af.  Reactie aanpak: Dit maakt onderdeel uit van de procesaanpak en zal hierin een plek krijgen. De raad wordt op diverse momenten geïnformeerd over de voortgang en er zal afstemming met de raad plaats vinden over de nieuwe werkwijze. Aanbeveling e: maak werkprocessen toegankelijk en transparant e. De totale systematiek voor het bepalen van de onderhoudsstaat van het wegenareaal vraagt om meer toegankelijke en transparante werkprocessen, die voor alle stakeholders goed te volgen zijn.  Reactie aanpak: Met deze aanbeveling zal de ambtelijke organisatie zelf aan de slag moeten in het kader van het optimaliseren van de bedrijfsvoering. Dit wordt parallel aan het oppakken van de overige aanbevelingen opgepakt Argumenten en kanttekeningen bij het voorgestelde besluit Het oppakken van deze aanbevelingen vraagt capaciteit én de nodige kennis en expertise.

Er is niet voldoende ambtelijke capaciteit beschikbaar om deze aanbevelingen op te pakken. Reden is dat de beschikbare ambtelijke capaciteit in 2021 nodig is voor de uitvoering van de lopende ruimtelijke projecten, infrastructurele projecten en openbare ruimte projecten. Daarnaast zal een deskundige blik van “buiten” ons helpen om het beleid en de uitvoering van het meerjarig cyclisch onderhoud van de openbare ruimte weer eens met een frisse blik tegen het licht te houden. Bovendien kunnen we dan gebruik maken van kennis die op dit gebied is opgedaan bij andere gemeenten. Inmiddels hebben we al ervaringen uitgewisseld met de gemeente Tilburg, maar het heeft zeker de voorkeur om met nog meer gemeenten ervaringen te delen. Inspraak en participatie Voor het aanvragen van dit krediet is geen inspraak of participatie nodig. Alternatieve oplossingsrichting(en) In het geval er geen krediet beschikbaar wordt gesteld door uw raad, zal de ambtelijke organisatie zonder hulp van een extern bureau aan de slag moeten met de aanbevelingen. Dit heeft gevolgen voor de beschikbare capaciteit voor andere werkzaamheden (zoals advisering in diverse projecten en uitvoering diverse onderhoudsprogramma’s). Consequentie kan zijn dat deze werkzaamheden niet dan wel later worden opgepakt.

Het heeft ook tot gevolg dat geen gebruik kan worden gemaakt van de deskundigheid en expertise van een extern bureau, waardoor mogelijk een frisse blik van “buiten” wordt gemist. Wel zullen andere gemeenten bevraagd worden voor het uitwisselen van ervaringen. Financiën Voor het uitvoeren van de aanbevelingen van de rekenkamer zijn geen middelen opgenomen in de reguliere begroting. Antea is gevraagd offerte uit te brengen. De kosten voor het uitvoeren van deze opdracht worden geraamd op € 40.000,-. Gelet op de hoogte van het bedrag, kan deze opdracht onderhands enkelvoudig aan Antea worden gegeven. Er is gekozen voor Antea, omdat dit bureau als adviseur van de Rekenkamer in het rekenkameronderzoek al de nodige kennis heeft over het onderhouds- en beheersbeleid van de openbare ruimte in Oosterhout én bovendien ook de nodige expertise op dit vlak heeft opgedaan in haar opdrachten voor andere gemeenten. In het raadsvoorstel dat door u is besproken op 2 maart staat het volgende: “Indien het opvolgen van de aanbevelingen tot kosten gaat leiden waarvoor een besluit van uw raad nodig is, wordt u daar later een voorstel over voorgelegd.” Met dit voorstel vragen wij uw raad om de benodigde middelen beschikbaar te stellen voor het opvolgen van de aanbevelingen.

Vervolg Na het beschikbaar stellen van de benodigde financiële middelen, wordt opdracht gegeven aan Antea om samen met de ambtelijke organisatie aan de slag te gaan met het uitvoeren van de aanbevelingen uit het rapport van de Rekenkamer West-Brabant. Conform uw besluit van 2 maart wordt uw raad uiterlijk 1 februari 2022 via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de voortgang. Ook tussentijds wordt uw raad op diverse momenten geïnformeerd over de voortgang en er zal afstemming met de raad plaats vinden over de nieuwe werkwijze. Oosterhout, 26 april 2021 Burgemeester en wethouders, Bijlagen Geen.

RAADSBESLUIT Onderwerp:

kredietvotering ten behoeve van het uitvoeren van de aanbevelingen van de Rekenkamer West-Brabant inzake het onderzoek wegbeheer en -onderhoud.

Zaaknummer: 283121 De raad van de gemeente Oosterhout, gelezen het voorstel van het college van 26 april 2021,

BESLUIT: 1. een krediet van € 40.000 beschikbaar te stellen ten laste van de vrije reserve voor het uitvoeren van de aanbevelingen van de Rekenkamer West-Brabant inzake het wegbeheer en -onderhoud en dit bedrag te dekken uit de algemene reserves. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 25 mei 2021, de raad voornoemd,

, voorzitter Signed By: Buijs, M. <mark.buijs@oosterhout.nl> {{Signer1}} 25/05/2021 21:03:00 CEST ID: ab72402b-37b0-4d67-9023-cd5db2744ed1 Auth: Scribble

, griffier Signed By: Kaarsemaker, E. <e.kaarsemaker@oosterhout.nl> {{Signer2}} 25/05/2021 21:02:11 CEST ID: ab72402b-37b0-4d67-9023-cd5db2744ed1 Auth: Scribble