raadsvoorstel Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024.docx

Raadsvoorstel Zaak : Bestuurlijke besluitvorming Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021 - 2024 Zaaknummer : 267978 Datum: 13 januari 2021 Nummer raadsnota: 267978 Onderwerp: Schuldhulpverlening beleidsplan Portefeuillehouder: Willemsen

Bijlagen: 1. Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 2. Verordening beslistermijn schuldhulpverlening

Ter inzage:

Voorstel 1. Vast te stellen het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024, met als belangrijkste keuzes en accenten ten opzichte van het huidige beleid: a. meer inzet op vroegsignalering; b. beter aansluiten op de doelgroep door o.a. het vereenvoudigen van informatie en extra aandacht voor kwetsbare groepen zoals jongeren en zelfstandige ondernemers; c. meer aandacht voor sturing op doelen en resultaten; 2. Vast te stellen de verordening beslistermijn schuldhulpverlening, waarin de beslistermijn is gesteld op het wettelijke maximum van 8 weken. Samenvatting Met schuldhulpverlening bieden we ondersteuning aan inwoners die problemen ervaren in het gezond houden van de persoonlijke financiële situatie. Het beleidsplan schuldhulpverlening is richtinggevend voor de wijze waarop wij de komende periode ondersteuning bieden aan inwoners die problemen ervaren in het gezond houden van de persoonlijke financiële situatie en die zonder ondersteuning in de schulden dreigen te geraken, hun schuldensituatie niet kunnen oplossen of waarbij de kans groot is dat zonder ondersteuning de schuldensituatie zal verslechteren. We hebben afgelopen jaren geïnvesteerd in een drempelloze toegang en efficiënte samenwerking met onze maatschappelijke partners zodat onze inwoners snel de deskundige hulp krijgen die nodig is. Dit heeft geresulteerd in laagdrempelige en regelarme voorzieningen.

Hierop blijven we de komende periode op inzetten. Jaarlijks vangen we zo’n 1400 financiële gerelateerde (hulp)vragen op via de vrij toegankelijke voorzieningen. Er worden jaarlijks voor ongeveer 300 inwoners via een intake schuldhulpverlening nagegaan of ze met de inzet van specialistische instrumenten en producten verder geholpen konden worden. In vier jaar tijd zijn zo’n 260 inwoners succesvol uitgestroomd. Komende beleidsperiode willen we een verdere kwaliteitsslag maken. Aan de hand van vijf beschreven doelen willen we onze ambities waar maken. Speerpunten zijn hierbij “tijdig, treffend met toewijding en trots”. Met tijdig bedoelen we dat we in een zo vroeg mogelijk stadium hulpverlening willen bieden en met treffend bedoelen we doeltreffend en doelmatig. Uiteraard hebben wij als gemeente een wettelijke taak, maar onze drijfveer gaat verder dan het voldoen aan de wet- en regelgeving. Met gedreven en gemotiveerde collega’s en maatschappelijke partners zetten wij ons in voor de meest kwetsbare inwoners met geldzorgen. We bieden daar waar mogelijk maatwerk en ons handelen is erop gericht dat we er willen zijn voor onze kwetsbare inwoners. “Zelfstandig waar het kan en ondersteunen waar het moet.” Voor 2021 zijn de kosten voor schuldhulpverlening totaal begroot op € 445.000.

Omdat we dit jaar extra rijksmiddelen ontvangen om de stijging van aanmeldingen op te vangen verwachten we dat de kosten binnen de begroting vallen. Omdat de rijksmiddelen niet structureel zijn verwachten we dat dit bedrag voor de daaropvolgende jaren niet toereikend is. Omdat schuldhulpverlening een “open eind Wij verzoeken u om bij communicatie rondom deze aanvraag het zaaknummer 267978 te vermelden.

karakter” heeft (de vroegsignalering en aanmeldingen moeten opgevolgd worden) kan dit leiden tot een begrotingsvoorstel. Wat willen we bereiken? We vinden het belangrijk dat inwoners volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Om volwaardig te kunnen deelnemen, is het cruciaal dat de basisvoorzieningen op orde zijn. Er moet rust en zekerheid zijn op het gebied van wonen, de toelevering van energie en de toegang tot zorg via passende zorgverzekering. Primair zijn inwoners zelf verantwoordelijk voor een gezonde financiële huishouding en het zeker stellen van de basisvoorzieningen. Hij of zij doet dit waar mogelijk op eigen kracht of met behulp van het eigen netwerk. Met activiteiten in de preventieve sfeer creëren we bewustwording voor het belang van gezond financieel gedrag. In het geval dat een inwoner toch de controle over zijn of haar financiën verliest of dreigt te verliezen, dan is er ondersteuning mogelijk vanuit de schuldhulpverlening zoals omschreven in dit plan. Schuldhulpverlening is beschikbaar en toegankelijk voor alle inwoners van Oosterhout en zoveel mogelijk gericht op preventie en het ervaren van financiële rust zodat de participatie aan de samenleving bevorderd wordt.

Hiermee bedoelen we onder andere het hebben en behouden van een baan, deelnemen aan activiteiten gericht op persoonlijke ontwikkeling en het participeren in sociale activiteiten bijvoorbeeld in familiekring, met vrienden en kennissen. Schuldhulpverlening is meer dan het ondersteunen bij het oplossen van (problematische) schulden met als doel een financiële stabiele situatie te creëren. Schuldhulpverlening houdt ook in dat inwoners worden geadviseerd of worden (bij)geschoold om het voor hen hoogst haalbare niveau van financiële zelfredzaamheid te bereiken. Schuldhulpverlening richt zich daarom ook op het voorkomen van schulden, door bijvoorbeeld voorlichting. Het tijdig signaleren van (problematische) schulden is van essentieel belang want hierdoor kunnen de negatieve gevolgen die inwoners ervaren worden voorkomen of beperkt. Wat gaan we daarvoor doen? Komende beleidsperiode richten wij ons met name op de nieuwe taken voortkomend uit de wetswijzigingen. Aan de hand van 5 doelen willen we onze ambities realiseren. Doelen 1. Inwoners zijn geïnformeerd over het belang van een gezonde financiële situatie. 2. Preventie en vroegsignalering dragen bij aan het voorkomen van grotere of nieuwe schulden en daarmee samenhangende maatschappelijke problemen. 3. Met voorlichting en educatie dragen wij bij aan het vergroten van financiële zelfredzaamheid. 4.

We proberen vroegtijdig in contact komen met inwoners met beginnende betaalproblemen hiermee voorkomen we dat er (problematische) schulden ontstaan of dat de problemen verergeren. 5. Door de inzet van (curatieve) schuldhulpverlening zijn schulden beheersbaar of opgelost. Met onderstaande activiteiten realiseren we deze doelen. In een uitvoeringsplan werken we deze activiteiten verder uit en zetten we de activiteiten uit in tijd. We informeren over het belang van het hebben en houden van een gezonde financiële situatie. (preventie)  Bij life events informeren wij onze inwoners proactief.  Hulpverleners hebben ook oog voor de financiële situatie.  We communiceren met een positieve insteek.

We helpen bij het voorkomen van (het verergeren van de) schulden of het voorkomen van het maken van nieuwe schulden. (preventie)  We geven voorlichting aan jongeren en financiële educatie op middelbare scholen  We bieden budgetteringscursussen aan gericht op financiële zelfredzaamheid  Met ingang van de nieuwe Wet Inburgering worden nieuwkomers de eerste maanden financieel ontzorgd (wettelijke taak).  We willen meer grip krijgen op de in- en uitstroom van het aantal inwoners dat onder schuldenbewind staat. We dragen bij aan het vergroten van financiële zelfredzaamheid. (preventie)  Via vrij toegankelijke voorzieningen bieden we ondersteuning.  We zijn zichtbaar, benaderbaar en herkenbaar in de (kwetsbare) wijken.  We gebruiken in onze informatievoorziening met betrekking tot schuldhulpverlening begrijpelijke taal.  We onderzoeken de mogelijkheden voor het preventief financieel ontzorgen van de kwetsbare doelgroep. We bereiken meer inwoners met beginnende betaalproblemen. (vroegsignalering)  We volgen meldingen van betalingsachterstanden van onze signaalpartners op.  We maken afspraken met vaste lasten partners. We bieden hulp en ondersteuning bij het beheersbaar maken en oplossen van schulden. (curatieve schuldhulpverlening)  We bieden specialistische instrumenten en producten schuldhulpverlening.

 Via een intakegesprek brengen we de hulpvraag en problemen in kaart.  We bieden passende hulp.  We hanteren een integraal sluitende aanpak om uitval en terugval te voorkomen  We bieden nazorg om terugval te voorkomen. Resultaten Bij elke actie zijn resultaten beschreven. Sommige zijn specifiek meetbaar, en andere worden beoordeeld aan de hand van andere criteria. Komend jaar houden we scherp in de gaten of de taken binnen de gestelde formatie effectief en efficiënt uitgevoerd kunnen worden. Om de cijfers te duiden en zinnige uitspraken over de effectiviteit en efficiency van ons beleid te kunnen doen gaan we onze registratie- en meetsystematiek verbeteren. Evaluatie Aan de hand van een jaarlijkse evaluatie volgt een overzichtelijke stand van de schuldhulpverlening. We geven inzicht in de voortgang van de uitvoering en doelrealisatie om waar nodig te kunnen bijsturen. In relatie tot schuldhulpverlening zijn in 2021 veel nieuwe wetten geïntroduceerd. De nieuwe wetgeving brengt nieuwe taken met zich mee. Komend jaar houden we scherp in de gaten of de taken binnen de gestelde formatie effectief en efficiënt uitgevoerd kunnen worden. Indien nodig actualiseren we conform artikel 2 lid 2 van de Wgs dit plan.

Verordening beslistermijn Wgs De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening verplicht gemeenten om een bij verordening te bepalen termijn op te nemen waarbinnen de gemeente na het eerste gesprek over de hulpvraag moet besluiten of iemand voor schuldhulpverlening in aanmerking komt. Deze termijn mag volgens artikel 4a, derde lid, van de wet niet langer zijn dan acht weken. Dit is gelijk aan de maximale redelijke termijn die in artikel 4:13, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht wordt gesteld. Een kortere beslistermijn vaststellen is wel toegestaan. Echter heeft een overschrijding van een in een verordening genoemde beslistermijn als gevolg dat we in gebreke kunnen worden gesteld. Om dat risico zo veel mogelijk af te dekken is het wenselijk de termijn in de verordening zo ruim mogelijk te houden. Wij vragen u in stemmen met de maximale beslistermijn van acht weken. Uiteraard met daarbij het streven vanuit de schuldhulpverlening dat de termijn waarin de inwoner helderheid heeft zo kort mogelijk is. Wat mag het kosten? Voor 2021 zijn de kosten voor schuldhulpverlening begroot op € 360.000. Vanwege de gevolgen van de coronacrisis ontvangt Oosterhout van het Rijk voor de periode 2021 € 85.000 specifiek voor schuldenbeleid. Deze extra rijksmiddelen zijn niet structureel en vooral bedoeld om de verwachte stijging van het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening op te vangen.

Voor 2021 zijn de kosten voor schuldhulpverlening totaal begroot op € 445.000 en daarmee verwachten we dat de kosten binnen de begroting vallen. De verwachting is dat dit bedrag voor de daaropvolgende jaren niet toereikend is. De middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld als gevolg van de coronamaatregelen zijn eenmalig. Daarnaast hebben wij met de komst van de Wgs er nieuwe taken bij gekregen, hier staan geen extra middelen vanuit het Rijk tegenover. Een deel van de uitvoering van deze taken vangen we binnen bestaande formatie op. Om vroegsignalering echter effectief in te zetten is uitbreiding van de formatie wenselijk. Vroegsignalering is een wettelijke taak maar er zijn verschillende scenario’s van de uitvoering denkbaar. De wet verplicht gemeenten de signalen op te volgen, de wijze waarop is niet vast gelegd. Het huidige plan is nu gebaseerd op een scenario waarbij we uitgaan van een gecombineerde opvolging. Elke maand zullen de meest schrijnende gevallen opgevolgd worden met een huisbezoek, een deel zal telefonisch opgevolgd worden en de overige per e-mail of per brief. Met de huidige capaciteit en inzet van de bestaande dienstverlening kunnen we slechts een klein deel van de signalen opvolgen met een huisbezoek. Als er een meer huisbezoeken moeten worden afgelegd is het budget niet toereikend.

Het is nog onduidelijk hoeveel urenbelasting het proces met zich meebrengt. Aan de hand van de bevindingen van het eerste kwartaal 2021 zal er op basis van deze bevindingen eventueel een begrotingsvoorstel volgen. Daarnaast bevinden wij ons in een financiële onzekere tijd. Als het slechtste scenario een feit wordt waarbij men uitgaat van een verdubbeling zal het budget niet toereikend zijn. De schuldhulpverlening is een open einde regeling. Het is niet mogelijk om tegen het einde van het jaar schuldenaars te weigeren omdat het budget op is. Dit noodzaakt ons om zorgvuldig om te gaan met de beschikbare budgetten en dat betekent wellicht dat we prioriteiten moeten aanpassen. Op welke manier is/wordt vormgegeven aan burgerparticipatie? Het beleidsplan is tot stand gekomen onder andere naar aanleiding van de vele gesprekken met (schuld)hulpverleners in het veld, de evaluatiegesprekken met de uitvoerders van de gemeentelijke schuldhulpverlening in Oosterhout (de Kredietbank Nederland en Surplus), de gesprekken met medewerkers van Thuisvester (als schuldeiser) en de levendige discussies over het onderwerp

schuldhulpverlening tijdens de bijeenkomsten van het Samenwerkingspact. Hiermee is betrokkenheid van de partners in het ontwikkelen van dit plan gewaarborgd, waarmee het een breed gedragen plan is en waarde heeft in de aankomende beleidsperiode. De Adviesraad Sociaal Domein en de Cliëntenraad zijn via bijeenkomsten geïnformeerd, ook zijn zij uitgenodigd voor het samenwerkingspact. In augustus 2020 is een enquête vanuit het Sociaal Domein verstuurd naar inwoners. Eén van de vragen ging over schuldhulpverlening, de enquête is ingevuld door ongeveer 1000 respondenten. Eind 2020 was ook een bijeenkomst gepland waarbij we in gesprek zouden gaan met inwoners met schulden die in een hulpverleningstraject zitten (ervaringsdeskundige), deze bijeenkomst is helaas in verband met de te nemen coronamaatregelen uitgesteld.

BESLUIT VAN DE RAAD

Nummer: 267978

DE RAAD VAN DE GEMEENTE OOSTERHOUT; gelet op de bepalingen van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening; Gelezen het voorstel van het college van 25 januari 2021

BESLUIT: 1. Vast te stellen het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024, 2. Vast te stellen de verordening beslistermijn schuldhulpverlening, waarin de beslistermijn op het wettelijke maximum van 8 weken wordt gesteld.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 2 maart 2021.

DE RAAD VOORNOEMD,

, voorzitter

, griffier