Informatie voor raadsleden over aanbesteding jeugdzorg WBO d.d 13-05-2022

DE BURCHT? PRAKTIJK

Ca?

van steenhoven praktijk voor jeugdhulpverlening

DYNAMIK.

Psychologie & Systeemtherapie

' p' PSYCHOLOGIE & PSYCHOTHERAPIE

Kinder en jougdpuychiatrie Breda

"EiE ‘raten en c

PRAKTIJK076

PRAKT I iM

euthopia

g

kind in zicht

beleefjk

Informatie voor raadsleden over aanbesteding Jeugd WBO Datum: 13 mei 2022 Geachte gemeenteraadsleden,

Hierbij willen wij u van extra informatie voorzien ten aanzien van de voorgenomen aanbesteding jeugdhulp. Dit is een aanvulling op eerdere informatie die t.b.v. de inspraakronde is gedeeld. i De op dit moment geplande aanbesteding voor jeugdhulp in de regio WBO gaat grote gevolgen hebben voor het jeugdhulplandschap in de regio. Er ligt een voornemen tot een gedwongen schaalvergroting van de gecontracteerde partijen. Diverse stakeholders uit het veld, zoals verwijzende huisartsen, hebben hun zorgen daar al over uitgesproken. Ook in de media is er aandacht besteed aan de ontstane zorgen over deze plannen.23 Het is belangrijk dat uw raad daar nu over wordt geïnformeerd. Deze informatiebrief tracht de problematische elementen uit de conceptaanbestedingsstrategie voor u te schetsen, zodat u een geïnformeerde afweging kunt maken.4 Wij schetsen achtereenvolgens het belang van lokaal gewortelde praktijken en de problemen met de beoogde schaalvergroting, het tijdpad en de financiering. Tot slot wordt iets gezegd over de autonomie die de gemeenten hebben in het inrichten van een dergelijke aanbesteding en de bevoegdheid die de gemeenteraad daarin kan uitoefenen.

Het belang van lokaal gewortelde gespecialiseerde praktijken De regio WBO heeft een aantal zeer goed functionerende en lokaal gewortelde kleine en middelgrote jeugdhulppraktijken binnen haar grenzen. Deze gespecialiseerde praktijken vormen in bepaalde gebieden, zoals in onder meer Rijen, Ulvenhout, Werkendam en Breda, een krachtig en effectief netwerk met de huisartsen, de sociale teams en de basisscholen. Deze praktijken helpen kinderen met ernstige trauma's, ontwikkelingsachterstanden en/of gedragsproblemen. De behandelingen zijn effectief en zijn georganiseerd met een zeer beperkte overhead. En bovenal werken deze praktijken met een grote betrokkenheid bij hun cliënten en hun problematiek.

Veel van de bevlogen professionals die werkzaam zijn in deze praktijken, zijn in het verleden bewust weggegaan bij de grotere aanbieders. Juist omdat ze niet bezig willen zijn met interne bureaucratie en zich niet meer in de werkwijze van grote organisaties konden vinden. Zij willen juist inhoudelijk met de cliënten en hun gezinnen bezig zijn en zijn niet op zoek naar bestuurlijke drukte. Deze hoogopgeleide en gespecialiseerde jeugdprofessionals werken nu met veel plezier en op een schaal waarin de menselijke maat centraal staat, daarom hebben de lokale praktijken ook veel minder last van personeelstekort en groot verloop van personeel. Echter, door de onrust die op dit moment ontstaat als gevolg van de concept-aanbestedingsstrategie, worden deze professionals al benaderd i

2

https://altena.raadsinformatie.nI/document/11474613/l https://www.altena.net/nieuws/schaalvergroting-jeugdzorg-gaat-ten-koste-van-hulp-aan-kinderen-en-

gezinnen-2022-05-11 3

https://www.hetkontakt.nl/regio/heusdenenaltena/312525/gespecialiseerde-ieugdhulp-luidt-noodklok-wijvrezen-opgeslokt4 De concept-aanbestedingsstrategie is tot nu nog maar deels gecommuniceerd met de aanbieders, de financiële kaders ontbreken bijvoorbeeld nog.

1

DE BURCHT? PRAKTIJK

Ca?

van steenhoven praktijk voor jeugdhulpverlening

DYNAMIK.

Psychologie & Systeemtherapie

Kindor en jougdpuychiatrie Breda

"EiE ‘raten en c

PRAKTIJK076

' p' PSYCHOLOGIE & PSYCHOTHERAPIE PRAKT I IH

euthopia

g

kind in zicht

beleefjk

door recruiters van organisaties uit andere regio's. Zij hebben geen behoefte om iets anders te gaan doen, maar beginnen zich wel af te vragen hoe hun baan er over iets meer dan een halfjaar uitziet. Kunnen ze hun werk nog blijven doen of komen ze terecht in getouwtrek over contracten, onderaannemersconstructies en budgetproblemen binnen een groot samenwerkingsverband? Hetzelfde geldt inmiddels voor de cliënten, de keuzemogelijkheid wordt straks beperkt tot een aantal grote aanbieders, is dit wat zij zoeken?

Waarom ontstaat er schaalvergroting als gevolg van de concept-aanbestedingsstrategie? Op dit moment staat er een eis in de concept-aanbestedingsstrategie waardoor schaalvergroting van gecontracteerde partijen zal optreden, daarnaast dwingt deze eis samenwerking af op onderdelen van jeugdhulp die niet altijd een inhoudelijk raakvlak met elkaar hebben. Om vanaf 1 januari 2023 nog een contract te krijgen met de regio moeten strategische partnerschappen gevormd worden. Zo komen er veel minder aanbieders in aanmerking voor een overeenkomst en ontstaan één of meerdere grote overkoepelende samenwerkingsorganisaties (die worden strategische partners genoemd). >

Het concept-plan is nu als volgt: om een contract te krijgen moet een samenwerkingsorganisatie 75% van de aanwezige jeugdhulpvormen kunnen leveren, anders

kom je niet in aanmerking voor gunning vanaf 1 januari 2023. Kort gezegd moeten de zorgpartijen die overblijven minimaal 10 van de onderstaande 13 zorgcategorieën leveren.

Grote organisaties

Specialistische GGZ

MST

Logeren

Pleegzorg

Basis GGZ

Begeleiding

E.D.

Verblijf szorg

Vaktherapie

Persoonlijke verzorging

Crisiszorg

Dagbesteding

Dagbehandeling

Dit betekent in de praktijk dat bestaande grote zorgorganisaties onderling gaan samenwerken en daarvoor in de regio één of meerdere nieuwe samenwerkingsorganisaties gaan optuigen. Het is overigens waarschijnlijk dat deze nieuwe organisaties ook elk een eigen managementlaag en eigen ondersteunende staf krijgen omdat ook een administratieve samenwerking richting de regio verplicht wordt. De achterliggende jeugdhulporganisaties blijven daarnaast ook nog gewoon bestaan omdat zij vaak actief zijn in meerdere regio's. In dat opzicht is het de vraag of de bedoelde "ontschotting" en vermindering van administratieve lasten met deze ingreep volledig tot stand komt, of dat er juist een coördinerende laag wordt toegevoegd.

De kleine en middelgrote gespecialiseerde praktijken maken zich grote zorgen over de voorgestelde werkwijze. Zij zijn enkel actief in onze regio en volledig toegewijd aan hun lokale cliënten. Onder de huidige eisen worden de lokale praktijken gedwongen om op te gaan in een grootschalig samenwerkingsverband met organisaties die ook in andere regio's werken. Omdat de invloed op zo'n samenwerkingsverband vaak afhankelijk is van de omzet en omvang van de samenwerkende organisaties, zullen individuele gespecialiseerde praktijken in zo'n samenwerkingsverband een minieme invloed hebben.

2

DE BURCHT? PRAKTIJK

Ca?

van steenhoven praktijk voor jeugdhulpverlening

DYNAMIK.

Psychologie & Systeemtherapie

Kinder en jougdpuychiatrie Breda

"EiE ‘raten en c

PRAKTIJK076

' p' PSYCHOLOGIE & PSYCHOTHERAPIE PRAKT I iM

euthopia

g

kind in zicht

beleefjk

Voorstel: samenwerking op inhoud mogelijk maken In het belang van een gezond jeugdzorgstelsel in de regio moeten we de inhoud boven de vorm stellen. Vanzelfsprekend begrijpen de lokale praktijken dat er een behoefte ligt om tot minder aanbieders te komen. De gespecialiseerde praktijken hebben daarom onderling constructieve gesprekken gevoerd en stellen voor om een eigen samenwerkingsverband op te zetten. In een dergelijk verband zou een gezond evenwicht zijn in de verhoudingen omdat de samenwerkende praktijken dezelfde visie delen, vergelijkbaar zijn in omvang en op inhoud elkaar kunnen versterken en aanvullen ten gunste van de lokale cliënten. Lokale eigenheid kan overeind blijven, terwijl de voordelen van samenwerking worden benut. De lokale praktijken behandelen op jaarbasis zo'n 1000 cliënten, dat is 10% van het volume. Daarnaast kan zo'n samenwerkingsverband de grote partijen inhoudelijk scherp houden en behoudt de cliënt meer keuzevrijheid. Lokale praktijen zijn nu hoofdzakelijk actief in 4 a 5 van de bovengenoemde jeugdhulpcategorieën, dit zijn categorieën die inhoudelijk op elkaar aansluiten. In de praktijk komt het zeer zelden voor dat deze groep doorverwezen cliënten andere jeugdhulpcategorieën nodig hebben. In dat opzicht is er voor deze doelgroep van de praktijken nauwelijks sprake van "schotten".

Derhalve heeft toevoeging van extra zorgcategorieën binnen dat verband geen toegevoegde waarde voor de cliënten, terwijl daardoor de schaal en bestuurlijke drukte van het construct wel toeneemt. >

Voorstel: om het voortbestaan van de lokale gespecialiseerde praktijken mogelijk te maken, door samenwerking op inhoud, vragen wij uw gemeenteraad om de conceptaanbestedingsstrategie te wijzigen van 10 naar minimaal 5 zorgvormen om gegund te kunnen worden. Zo ontstaat er ruimte voor segmentering van logisch complementaire zorgvormen in een samenwerkingsverband.

De regio heeft in diverse gesprekken te kennen gegeven dat de concept-aanbestedingseisen niet aangepast kunnen worden, terwijl de bedoeling juist is om de concept-eisen die bedacht zijn te publiceren, zodat de inhoudelijke gevolgen daarvan door de belanghebbenden kenbaar gemaakt kunnen worden. Dat is wat wij nu doen en wij hopen hierin oprecht op een luisterend oor bij uw

gemeenteraad. Tijdpad Wat betreft het tijdpad, ligt er nog een zeer korte periode voor ons voordat deze beweging begint. Er wordt naar gestreefd om per 1 januari 2023 een nieuwe inrichting van het jeugdhulplandschap in de regio te realiseren. De beoogde aanbesteding gaat zoals gezegd grote veranderingen in het jeugdhulplandschap teweegbrengen. De beoogde samenwerkingsverbanden moeten inhoudelijk, juridisch en financieel goed opgezet worden om te voorkomen dat zij in een latere fase de opdracht niet aan kunnen. De regio heeft aangegeven het bij de zorgaanbieders te laten op welke wijze zij de samenwerking willen gaan vormgeven. Hierin schuilen belangrijke inhoudelijke en juridische keuzes die zorgaanbieders onder druk van het extreem korte tijdpad moeten nemen, denk aan het optuigen van nieuwe rechtspersonen en het inrichten van sluitende aanmeldprocedures voor nieuwe cliënten, het afspreken van budgetverdelingen, maar ook het aannemen en afstoten van personeel. De regio geeft in de raadsbrief van 25 februari 2022 de redenen voor het gekozen tijdpad uiteengezet. Kort gezegd worden onder meer vertraging van het verbeterproces, het vertrouwen bij aanbieders en de gelijkschakeling met de regio West-Brabant West en Hart van Brabant als argumenten genoemd.

3

DE BURCHT?

Ca?

PRAKTIJK

van steenhoven praktijk voor jeugdhulpverlening

DYNAMIK.

Psychologie & Systeemtherapie

Kinder en jougdpuychiatrie Breda

"EiE ‘raten en c

PRAKTIJK076

' p' PSYCHOLOGIE & PSYCHOTHERAPIE PRAKT I iM

euthopia

g

kind in zicht

beleefjk

Het aanpassen van de gunningsdatum hoeft echter niet in de weg te staan aan het doorgang laten vinden van inhoudelijke verbeteringen. Daarnaast leidt het al te gehaaste tijdpad en het gebrek aan zorgvuldige voorbereidingstijd op dit moment juist tot onrust bij de aanbieders. Ook op regionaal niveau kan samengewerkt worden en dat gebeurt op individueel casusniveau ook volop. Later is nog als reden voor de tijdsdruk genoemd dat er contracten zijn die niet meer verlengd kunnen

worden. Vanwege de uniformiteit en het uitrollen van de visie binnen de regio, kiest de regio voor dit tijdpad. Wij willen u verzoeken dit toch anders vorm te geven. Van de 13 jeugdhulpcategorieën zijn er maar 3 jeugdhulpcategorieën die niet meer eenmalig verlengd kunnen worden. Wij stellen voor dat

voor deze drie zorgvormen een tijdelijke oplossing wordt bedacht, zodat het voorbereidingstraject wél een jaar verlengd kan worden. Wij willen u erop wijzen dat de gemeenten de aanbestedingseisen en duur van de aanbesteding zelf kunnen bepalen. Waarom zouden 3 jeugdhulpcategorieën die maar

door een handvol organisaties worden aangeboden leidend zijn en de druk extreem opvoeren op alle

andere aanbieders in de regio?

>

Voorstel: geef dit proces de tijd die het nodig heeft om zorgvuldig te zijn. Voer een volledig nieuw stelsel in op een haalbare termijn, bijvoorbeeld 1 januari 2024.

Nieuw financieringsmodel Er wordt naast een nieuw samenwerkingsmodel ook een nieuwe manier van financieren (taakgerichte financiering, zie uitleg hieronder) geïntroduceerd. Het vereist zorgvuldigheid om dit sluitend te regelen, de gemeentelijke budgetten zijn op dit moment al krap om in de behoefte aan jeugdhulp te voldoen.

Huidig financieringsmodel: ______________ PxQ-financiering *______________ Hierbij betaalt de gemeente per uur of dag tegen een gecontracteerd tarief. Declaratie of facturatie vindt plaats cliëntniveau, dit wordt ook op productiebekostiging genoemd. *PxQ = Price x Quantity

Toekomstig financieringsmodel: ___________ Taakgerichte bekostiging:___________ Hierbij verstrekt de opdrachtgever een integraal budget per aanbieder of per gebied of voor alle aanbieders. Dit budget is gekoppeld aan een taak of opdracht. De aanbieder is daarmee verantwoordelijk voor deze taak en doelgroep. De taak of opdracht staat centraal in de bekostiging: de aanbieder krijgt hier een vooraf afgesproken (al dan niet prestatieafhankelijk) totaalbedrag voor.

Over het financieringsmodel is recent tijdens een technische sessie gezegd dat de regio per 1-1-2023 wél al wil starten met het nieuwe organisatiemodel, maar pas per 1-1-2024 met de nieuwe bijbehorende financiering. Ze noemen dit een "overgangsjaar", maar praktijken worden daardoor gedwongen om zich nu te committeren aan deelname in een strategisch samenwerkingsverband met de bijbehorende juridische consequenties en de eis dat een praktijk het samenwerkingsverband niet mag verlaten gedurende 5-7 jaar. Terwijl tegelijkertijd nog volstrekt onduidelijk is hoe de taakgerichte financiering er per 2024 uit gaat zien, hoe dit binnen een strategisch samenwerkingsverband vervolgens doorgevoerd moet gaan worden en wat dit in financiële zin voor gevolgen heeft voor jeugdzorgaanbieders.

4

DE BURCHT?

Ca?

PRAKTIJK

van steenhoven praktijk voor jeugdhulpverlening

DYNAMIK.

Psychologie & Systeemtherapie

' p' PSYCHOLOGIE & PSYCHOTHERAPIE

Kinder en jougdpuychiatrie Breda

"EiE

PRAKT I iM

euthopia

PRAKTIJK076

‘raten en c

g

kind in zicht

beleefjk

Gemeentelijke zeggenschap in het jeugdhulplandschap Met betrekking tot de uitvoering van de Jeugdwet zijn gemeenten geen uitvoeringsorganisaties van het Rijk. Al sinds de introductie van de nieuwe Jeugdwet in 2015 hebben gemeenten een grote mate

van autonomie in hun keuzes voor de inrichting en vormgeving van hun gemeentelijk of regionaal jeugdstelsel. In deze vorm van medebewind zijn gemeenten verplicht om uitvoering te geven aan de

opdracht uit de Jeugdwet, maar daarin hebben gemeenten tegelijkertijd een grote autonomie die zowel volgt uit de Grondwet (artikel 124) als de Gemeentewet (artikel 108). Hierdoor kan de gemeente

in samenwerking met andere gemeenten in de regio beleidsinitiatieven nemen zoals het organiseren

van de huidige aanbesteding in het jeugdstelsel en dus ook de introductie van een geheel nieuwe manier van organiseren en financieren van het jeugdstelsel. De regio geeft als argument dat deze eisen op dit moment niet aangepast kunnen worden, terwijl dit op eigen initiatief van de regiogemeenten

vorm te geven is.

Democratische grip op regionale koers van de jeugdzorg De keuze voor het onderbrengen van de gemeentelijke verantwoordelijkheid in een regio mag echter nietten koste gaan van de democratische invloed van de gemeenteraden. Onder gemeenteraadsleden

in de regio is er brede consensus dat er goede jeugdhulp beschikbaar moet zijn voor kwetsbare

kinderen en hun gezinnen, maar tegelijkertijd lijken de maatschappelijke effecten van de beoogde

aanbesteding onvoldoende in beeld gebracht te worden.5 Is er democratische betrokkenheid geweest en voldoende informatie voor raadsleden om gerustgesteld te zijn rondom de voorgenomen

ontwikkelingen

in

het jeugdstelsel? Als

hoogste

bestuursorgaan

in

de gemeente

moeten

gemeenteraden uiteindelijk aan zet zijn om de toekomstige koers vast te stellen. In andere regio's is het initiatief genomen om een raadskring of een regioraad op te zetten waarmee

gemeenteraadsleden

grip

kregen

°P

het

besluitvormingsproces

van

het

regionale

samenwerkingsverband.6 Ook andere initiatieven kunnen helpen bij het regionaal ontmoeten van

collega-raadsleden uit andere gemeenten en het vinden van afstemming op de regionale koers, denk aan het gelijkschakelen van de informatiepositie en het elkaar informeel (digitaal) ontmoeten. 7

5

https://www.raadsleden.nl/actueel/nieuws/gemeenteraden-krijgen-te-weinig-informatie-voor-invloed-opjeugdzorg 6 https://www.raadsleden.nl/actueel/nieuws/raadsleden-regio-rivierenland-grijpen-initiatief-in-regionalesamenwerking 7 https://www.raadsleden.nl/actueel/nieuws/whatsappen-en-klok-geliik-voor-meer-grip-op-regionalesamenwerking

5

DE BURCHT? PRAKTIJK

Ca?

van steenhoven praktijk voor jeugdhulpverlening

DYNAMIK.

Psychologie & Systeemtherapie

Kinder en jougdpuychiatrie Breda

"EiE 'raten en

PRAKTIJK076

' p' PSYCHOLOGIE & PSYCHOTHERAPIE PRAKT I iM

euthopia

g

kind in zicht

beleefjk

Samenvatting

Op 7 juni 2022 worden de definitieve eisen van de aanbesteding in de regio gepubliceerd en wij doen een beroep op de gemeenteraden in de regio om hierop hun democratische zeggenschap uit te oefenen. U heeft als raadsleden de inhoudelijke zeggenschap over deze koers en daarop kunt u invloed uitoefenen. Wij waarschuwen dat het realiseren van inhoudelijke veranderingen niet samengaat met de ingrijpende bestuurlijke en financiële veranderingen. De veranderingen die de regio nu voor ogen heeft op organisatorisch niveau zal de inhoudelijke koers verstoren en op korte termijn niet het beoogde resultaat opleveren. Laten wij oog houden voor de meest kwetsbare groepen in onze gemeenten en inhoud in plaats van vorm voorop stellen. In dat verband hebben wij in een eerdere fase ook gewezen op de oplossing die in Zeeland is gekozen. >

Voorstel: om het voortbestaan van de lokale gespecialiseerde praktijken mogelijk te maken door middel van samenwerking op inhoud, vragen wij uw gemeenteraad om de conceptaanbestedingsstrategie te wijzigen van 10 naar minimaal 5 jeugdhulpvormen om gegund te kunnen worden. Zo ontstaat er ruimte voor segmentering van logisch complementaire zorgvormen in een samenwerkingsverband.

>

Voorstel: geef dit proces de tijd die het nodig heeft om zorgvuldig te zijn. Voer een volledig nieuw stelsel in op een haalbare termijn, bijvoorbeeld 1 januari 2024.

Namens de gespecialiseerde praktijken, 10.2.e

Praktijk De Burcht, Werkendam 10.2.e

6

DE BURCHT? PRAKTIJK

•EiE —

onder één dak

Ca?

van steenhoven praktijk voor jeugdhulpverlening

DYNAMIK.

Psychologie & Sy

mtherapie

Kindor en jougdpuychiatrie Breda

PRAKTIJK076

La PSYCHOLOGIE & PSYCHOTHERAPIE PRAKT I IH

euthopia Carramwori

g

kind in zicht

DeleefRijk

7