Geredigeerd nr. 20

26-05-2021

//////

NO 13877

Oosterhout, 20 mei 2021 Aan: College van B&W van de gemeente Oosterhout, Gemeenteraad

Ter kennisgevingt belangengroep Oranjepolder ZIENSWIJZE tegen het afgeven van het besluit ontwerp omgevingsvergunning Windpark A59 en plaatsen van twee windturbines 5.1,2,e

Re feren tien timmer:

263602.

Redenen voor ondergetekenden van deze zienswijze zijn: 1. Onzorgvuldige uitvoering van de inspraakprocedure en overleg met de bewoners:

Gedurende het hele traject zijn bewoners vaak (te) laat geïnformeerd De tijdsperiode om te reageren was bovendien vaak erg kort.

De informatie over het windpark en de invulling daarvan werd pas aan de bewoners van Oosterhout gegeven, nadat duidelijk was dat het zou gaan om drie respectievelijk twee gigantische windturbines van 235 meter hoogte, uitgevoerd door 5.1,2,e Over de locatiekeuze van het energiepark aan de A59, in de Oranjepolder, was ook geen inspraak geweest. De locatie toewijzing was reeds vastgesteld door het gemeentelijk bestuur. Bewoners werden voor een voldongen feit gesteld. Wat overbleef was de mogelijkheid tot het stellen van vragen en eventueel aangeven van bezwaren.

Met bewoners uit Oosterhout is nimmer overleg geweest over de invulling van uitgangspunten en voorwaarden waaronder de energietransitle voor Oosterhout plaats zou moeten vinden. Dit had bijvoorbeeld gekund via (digitale) enquêtes. De enige 'inspraakmogelijkheid' die gegeven is, was de zogenaamde omgevingsdialoog. In feite kwam die neer op 20 minuten in gesprek per groepje met de wethouder, projectleider van de gemeente en iemand van 5.1,2,e In de groepjes was nauwelijks tijd voor een eigen inbreng. Wel werd er ruime tijd besteed aan het geven van informatie ter verdediging van het standpunt van de gemeentebestuurder. De dialoog gaf had niet de vorm van een open gesprek. Een oprecht belangstellend en luisterend oor vanuit de gemeentevertegenwoordigers ontbrak.

Trots kon wethouder Willemsen een week later melden dat hij rekening had gehouden met de wens van vele omwonenden: in plaats van drie windmolens van 235 meter, werden nu slechts twee windturbines geplaatst van deze hoogte. Daar tegenover stond wel een uitbreiding van het zonnepark. Wat ons betreft kwam dit niet geheel onverwacht. Op deze manier kon hij laten zien dat er naar de bewoners geluisterd was. In gesprekken en in kranten gaf hij meermaals aan dat hij deze toezegging aan de bewoners had gedaan, omdat hij oog wilde hebben voor en gehoor wilde geven aan de bezwaren van bewoners uit de omgeving.

Op de vragen van bewoners en omwonenden gedurende de hele inspraak- en overlegprocedure, merendeels via een internetverbinding, werd steeds door de gemeentewoordvoerders antwoord gegeven vanuit een zeer formele en benadering (uit onderzoek, advies 5.1,2,e Panders consult bestuurlijke besluiten van provincie, rijk en gemeente). Kenmerkend voor de inspraak- en overlegrondes was de eenrichtingscommunicatie vanuit het gemeentelijk bestuur naar bewoners. Gevolg was dat vele bewoners zich niet gehoord voelden en

1

nog bozer werden. Sommigen gaven te kennen het bijltje erbij neer te gaan leggen. Dit mag toch nooit de bedoeling en het uitgangspunt van de gemeente zijn. Het beeld dat overkomt bij de bewoners is dat locatie en inhoud van het hele plan was voorgekookt (10 jaar geleden bleek de Oranjepolder al aangemerkt als locatie voor uitbreiding van bedrijfsactiviteiten Weststad). Het doet sterk vermoeden dat de invulling en de uitvoering van de energietransitie door de gemeente zich met name op dit gebied in de Oranjepolder heeft gefocust. Het lijkt alsof nauwelijks diepgaande onderzoeken zijn gedaan naar andere gebieden en mogelijkheden. Het valt op dat eventuele gebieden, die ook daarvoor in aanmerking zouden kunnen komen, afvielen met nauwelijks een gedegen onderbouwing.

Kenmerkend is natuurlijk ook de opstelling van onze nevenburen de gemeenten Geertruidenberg en Raamsdonksveer. Die gemeenteraad oordeelde negatief over de plannen van Oosterhout . Maar of daar door het bestuur en gemeenteraad van Oosterhout naar geluisterd wordt, is de vraag. 2. Ernstige en verdere aantasting van de natuurwaarde Oranjepolder

De Oranjepolder is een prachtig stukje natuur met verassend veel flora en fauna. In de lenteperiode is het een lust voor het oog om er te zijn. Het is het enige stukje natuur aan de noordgrens van Oosterhout. Het is recreatief zeer in trek bij fietsers, wandelaars, vissers en zwemmers in de plassen. Het natuurgebied heeft een rijk verleden en vertoont nog steeds kenmerken van de vroegere Biesbosch. In de Oranjepolder is een natuur- en educatief centrum Oranjepolder gevestigd van het IVN. Dit unieke stukje natuur staat steeds meer onder druk: Aan de westkant ligt het bedrijventerrein Weststad met grootschalige bedrijvigheid (milieucategorie 5) . Daarop zijn een aantal jaren geleden 6 windmolens geplaatst. Ten zuiden daarvan ligt het bedrijventerrein Statendam (milieucategorie 4). Tussen de bedrijventerreinen en de Oranjepolder ligt de zeer drukke Statendamweg, die de toegang vormt naar de bedrijventerreinen en de snelweg A59. In de nabije toekomst wordt deze weg aangepast om de toegenomen verkeersintensiviteit op te kunnen vangen. De Statendamweg zal de belangrijkste toegangsweg gaan worden vanuit Oosterhout- Noord naar de A59/A27 Gorinchem-Utrecht. De toegangsweg via de Oosterhoutseweg in Raamsdonksveer komt dan te vervallen, waardoor de intensiteit van de Statendam aanzienlijk zal toenemen.

De snelweg A59 vormt de noordgrens van de Oranjepolder en staat bekend om zijn vele files veroorzaakt door de aanwezige stoplichten. Dit zal op korte termijn niet veranderen en de verschillen op de wat langere termijn zijn niet erg overtuigend, gezien het feit dat hierdoor de druk op eerder vermelde Statendamweg toeneemt. In het poldergebied is de rioolzuivering gelegen van Waterschap Brabantse Delta. Enige stankoverlast in de nabijheid is altijd aanwezig. Aan de andere kant van snelweg A59 richting Made is in de loop der jaren een enorm glastuinbouwgebied ontstaan, genaamd de Plukmadesepolder. Vooral 's winters wordt daar in de avond en in de nacht aanzienlijk veel licht geproduceerd. Deze lichtvervuiling is

2

slecht voor de dieren die daar wonen. Hun dag- en nachtritme wordt erdoor verstoord. Tevens staan in het gebied ten noorden van het Kromgat, vanuit de Amercentrale in Geertruidenberg, hoge elektriciteitsmasten.

Door in het plangebied energieparkA59 twee gigantische windturbines van 235 meter tiphoogte te plaatsen (en mogelijk in de nabije toekomst ook door de bouw van een groot zonnepark) ontstaat door cumulatie van de diverse bedrijvigheden (zie blz. 2) een nog grotere druk op de natuurwaarden van de Oranjepolder. Wat zeker is, is dat de windturbines een toename van geluidsoverlast zullen veroorzaken, in de vorm van een continu zoemend geluid in en rond het natuurgedeelte van de polder. Zelfs als dit (net) voldoet aan de normen is dit als storend te ervaren. Zeker gezien de samenhang van het aantal verschillende storende invloeden van het gehele project. Een aanzienlijk gedeelte van de Oranjepolder wordt voor de plannen omtrent de windturbines (en mogelijk ook het zonnepark) gereserveerd. Door te stellen dat de twee windmolens behoren tot het windpark van Weststad, wordt dit stuk polder als het ware gedeeltelijk 'ingelijfd' door het bedrijfsterrein Weststad. Wie garandeert dat dit stuk grond na 25 jaar terugkomt bij de Oranjepolder? Geen garantie? Geen verwachting? Daar kan dus niet van worden uitgegaan. Door de enorme hoogte van de windturbines (235 m tiphoogte) zijn deze vanuit de meeste plekken in de polder te zien. Dat leidt tot nog meer horizonvervuiling (zie blz. 2) in deze natuurlijke omgeving.

Vogel- en insectensterfte zal flink toenemen, omdat de Oranjepolder een natuurgebied is dat voor veel vogelsoorten en insecten aantrekkelijk is.

De recreatieve waarde voor wandelaars, fietsers. vissers en zwemmers in de zomer zal afnemen. Een constant zoemend geluid van de roterende bladen staat genieten van de mooie natuurlijke omgeving in de weg. Lekkages van het extreem schadelijke broeikasgas SF6 kan volgens diverse deskundigen niet geheel worden uitgesloten. Dat brengt gezondheidsrisico's mee voor de omwonenden. Dat moet een gemeente voor zijn inwoners niet willen.

Door plaatsing van grote windturbines en wellicht van een groot zonnepark in dit plangebied zal ongetwijfeld de nodige energie leveren. Toch is het gevolg ook een duurzame aantasting (minimaal 25 jaar) van de natuurlijke waarden van de gehele Oranjepolder. En dat zou je moeten trachten te voorkomen, vooral als de oorspronkelijke reden van al die plannen het behouden van een gezonde aarde is. De natuur is voor mens en dier van levensbelang. Het is een keuze door het gemeentebestuur, die volgens ons duidelijk gemaakt is vanuit bedrijfseconomisch denken en niet vanuit een ecologisch belang. De natuur moet dan wijken en verliest. De Oranjepolder valt helaas niet onder de natuurbescherming van grootschalige natuurgebieden Natura 2000 (wettelijke normen Milieueffectrapportage-de MER), maar maakt deel uit van het veel minder beschermende regime van kleinschalige natuurnetwerken Noord-Brabant. In haar beleid zegt de provincie echter 'duurzaam en zorgvuldig te willen omgaan met de beperkte natuurlijke ruimte. De toepassing van duurzame energie in deze kleine natuurgebieden kan leiden tot grote landschappelijke spanningen'.

De bediening van marktpartijen op de energiemarkt bij uitvoering is volgens ons het leidend motief van het gemeentebestuur geweest voor de keuze van het plangebied in de Oranjepolder. De Oranjepolder is immers strategisch gelegen

3

met korte aan- en afvoerroutes van deze duurzame energie en gelegen in de directe omgeving van de A59, Weststad en de Amercentrale in Geertruidenberg.

De omgeving van de Oranjepolder is op dit moment al visueel vervuild met niet-natuurlijke elementen. Denk aan de koeltorens van de Amercentrale, de hoge elektriciteitsmasten en de nu al aanwezige windmolens. Daar nog verschillende grote en opvallende elementen aan toevoegen (windturbines en een zonnepark) degraderen het beeld van de omgeving aanzienlijk en het beeld van een polderlandschap verandert zo in dat van een fabrieksterrein.

De antwoorden van de gemeente en 5.1,2,e op bewonersvragen waren over het algemeen formeel zoals eerder aangegeven. Antwoorden waren kort, formeel, zakelijk en werden gegeven vanuit een juridisch en wetenschappelijk kader. Even aftikken en dan weer verder. De weg van de langste adem. Daar krijgen we een heel vervelend gevoel bij. Zoals hierboven vermeld, is het wettelijk kader voor kleine natuurgebieden, zoals de Oranjepolder, heel beperkt en biedt het de mogelijkheid om ruimere opvattingen te hebben over de invulling daarvan. De keuze van deze locatie voor een energiepark laat zien aan welke kant het gemeentebestuur staat. Het zou de gemeente sieren als de belangen van de bevolking wat meer naar voren worden geschoven, met name van dat gedeelte dat van de plannen last gaat hebben. Op een aantal vragen is nog steeds geen eenduidig antwoord gegeven. Antwoorden als 'het kan en mag binnen de richtlijnen en wetten' frustreren door hun zakelijkheid en gebrek aan inlevingsvermogen. Helaas is er tot nu toe nauwelijks oog geweest voor de verdere aantasting van de natuur en de recreatieve waarden van de Oranjepolder.

3. Bezwaren van de bewoners en omwonenden Over de gezondheid: Veel vragen van bewoners uit met name de wijk Dommelbergen gingen over de mogelijke gevolgen voor de gezondheid. Niet verwonderlijk als uit onderzoeken blijkt dat met name laagfrequentiegeluid ernstige gevolgen kan hebben voor onze gezondheid. De antwoorden vanuit de gemeente waren vooral geruststellend van aard: 'ü hoeft niet te vrezen, het gebeurt allemaal binnen de wettelijke normen'.

En daar zit meteen het probleem: de wettelijke en juridische kaders zijn ruim gesteld. De afstand van de windturbines tot de bewoonde zone van de wijk Dommelbergen (dichtstbij zijnde turbine van 235 meter bedraagt tussen de 1200 en 1400 meter), is volgens de wettelijke Nederlandse normen aanvaardbaar. In Nederland zijn deze normen nauwelijks vastgelegd, omdat dit over het algemeen niet te doen is in ons druk bevolkte landje. En een maximale geluidsnorm van 47 dB (dag) en 41 dB (nacht) op de gevel wordt toegestaan. Overdag, behoudens de weekenden en feestdagen, zal het geluid van de turbines waarschijnlijk nauwelijks opvallen in de wijk, door de cumulatie van o.a. het geluid van het intensieve verkeer op de Statendamweg en A59. 's Nachts en in de vroege ochtend zal dat daarentegen wel hoorbaar zijn. Het constant zoemende geluid van de zes windmolens in Weststad is op dit moment 's nachts en 's ochtends al goed hoorbaar, met name bij een ongunstige wind (rustig weer en een noordwestenwind). Met nog twee grote windturbines erbij zal dat alleen maar erger worden?

Een ander gezondheidsrisico: lekkages van het broeikasgas SF6 kunnen in de loop der jaren op gaan treden (zie vorige blz.). Waardevermindering huizen: De hinder van laagfrequentiegeluiden van de windturbines, het beeld van een steeds volgebouwdere polder en de geluidshinder door de

4

intensivering van het verkeer op de Statendamweg (door nieuwe aansluitingsweg op de A27 richting Utrecht) zullen naar alle waarschijnlijkheid reiden tot waardevermindering van de nabijgelegen huizen aan de polder en Statendamweg. De mogelijke waardevermindering van huizen en aanspraak op vergoedingen wordt door de gemeente gezien zal echter een als een verantwoordelijkheid voor de eigenaren. 5.1,2,e moeilijke onderhandelaar zijn voor de individuele huiseigenaar. Het verleden in Groningen met de gevolgen van de gaswinning is nagenoeg bekend en schrijnend. Wij voelen ons door het ingenomen standpunt in de steek gelaten door de gemeente. Na goedkeuring van de aanbesteding, zal de gemeente haar verantwoordelijkheid voor het energiepark bij eventuele schadelijke met grote gevolgen gevolgen waarschijnlijk doorschuiven naar 5.1,2,e is inmiddels overgegaan in Japanse handen. voor de gedupeerden. 5.1,2,e De Japanse aandeelhouders zullen wat dat betreft, de hand op de knip houden. Schadefonds: Het lijkt dan ook niet meer dan billijk, mocht het energieparkA59 doorgaan, dat er een schadefonds vanuit de gemeente en eventueel 5.1,2,e opgezet wordt, dat dient voor waardevermindering van particulier eigendom en persoonlijke schade door gezondheidsproblemen. De gemeente blijft immers verantwoordelijk voor de uitvoering van haar beleid.

Dit schadefonds moet ook de kenmerken sociaal en ruimhartig krijgen. Er zijn al te veel zaken die misgaan op dit gebied.

4. Suggesties: • Tot slot willen wij u nog wat suggesties aan de hand doen, die kunnen bijdragen aan een natuurlijkere ecologische oplossing van het gegeven probleem, nl: De windturbine achter de waterzuivering kan wat ons betreft aangehouden worden. Deze ligt meer verschelen achter bomen en gebouwen van de waterzuivering en is verder verwijderd van de natuurzone Oranjepolder. De tweede windturbine bij het Kromgat moet vervallen en geplaatst worden aan de noordzijde van de A59 bij het gebied waarop het composteerbedrijf Den Ouden is gevestigd. De twee windturbines maken op die manier nog steeds deel uit van het windmolenpark van Weststad. Een ander voordeel is dat het gebied ten oosten van de Hillenweg tet het Kromgat niet meer hoeft te worden opgenomen in de omgevingsvergunning. Het illegaal gekapte natuurbosje kan ten volle en het restgebied. weer worden herbeplant door de eigenaar 5.1,2,e dat niet meer nodig is als agrarische bestemming, kan tevens bebost worden. Goed voor het milieu en de vermindering van CO2-uitstoot van de landbouwpolders in de Oranjepolder en het bedrijventerrein Weststad. Zo sla je twee vliegen in een klap. Voor de bouw van een groot zonnepark moet dan gezocht werden naar andere mogelijkheden. Die zijn door bewoners ook aangegeven.

Bovendien is door de gemeente gesteld dat het gaat over twee verschillende aanvragen, die gescheiden worden voorgelegd en vastgesteld. Daarnaast kan er meer worden ingezet op subsidiëring van zonnepanelen op particuliere daken. Concluderend : Wij verzoeken u op grond van bovenstaande redenen, de ontwerp omgevingsver gunning voor het hele plangebied tot de kreek Kromgat niet te verlenen en om geen vergunning te geven voor de bouw van twee windturbines in de Oranjepolder.

De gemeente Oosterhout zou er goed aan doen verder onderzoek te verrichten naar andere ecologische toepassingen, die ook voldoen aan de uitdaging m.b.t.

5

de energietransitie. Oplossingen die in ieder geval niet ten koste mogen gaan van de natuur. De klimaatverandering gaat ons ook aan het hart en ook de gevolgen verontrusten ons. Vergroening van het energieverbruik is noodzakelijk, daar staan wij achter. Tot slot hopen wij dat het gemeentebestuur en de gemeenteraad van Oosterhout serieus luistert naar hun bewoners en openstaat voor hun bezwaren. Het zou daarbij goed zijn als de formele houding die wij constateren een transitie ondergaat naar een wat meer betrokken houding. Daarnaast willen wij uw aandacht vragen voor mensen die m.b.t. de ontwikkelingen rondom het energiepark afgehaakt zijn of niet eens hebben geprotesteerd tegen de plannen. Er is een steeds grotere groep laaggeletterden die de strijd tegen overheidsinstanties door hun tekortkoming vaak niet eens aangaat. Ock is er een groep mensen die murw geslagen is door de lange formele strijd of denkt dat die toch niet te winnen is. De wetgever moet oog hebben voor de zwakkeren in de samenleving en voor hen klaarstaan. Wij nopen daarom dat u niet alleen met het hoofd beslist, maar vooral ook met het hart.

Wij gaan ervan uit dat u ons van het verdere verloop van de procedure op de hoogte houdt.

Hoogachtend, 5.1,2,e 5.1,2,e

en 5.1,2,e

5.1,2,e

5.1,2,e

5.1,2,e

5.1,2,e 5.1,2,e

6

College da. buvgew20*/2- del*Quders VC- de ge--CeuN e Coslev LCz7 / lo-s ocle l, 4902 2

5.1,2,e