Geredigeerd_IMBK inclusief Assetsheets raad april (361020)
Tekst van het document
anteagroup
gemeente
Integraal Maatschappelijk Beheerkader
Pa)
Oosterhout
projectnummer 0470823.100 definitief 24 januari 2023
L5
gemeente Oosterhout
Fysieke Vi Bouwsteen Omgevingsprogramma Leefomgeving
4 ■ i
16'I =.
I
k
1
I
h
s hh
ze.
*
I:
-8 1
i?
I
4
1? -_h ter
1
1
3 l
L
i
11
EID-
a
Understanding today. I m p rovi ng to mor row.
WW
w
oorer Oosterhout
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout
Bouwsteen Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving projectnummer 0470823.100
definitief 24 januari 2023
Opdrachtgever Gemeente Oosterhout Slotjesveld 1 4902ZP OOSTERHOUT
datum I 24 januari 2023
L
beschrijving
vrijgave
L
L
definitief
5.1,2,e
Q anteagroup
“5
gemeente
Inhoudsopgave
Oosterhout
Q anteagroup
Blz.
Inleiding
1
1.1
Belang van de openbare ruimte in Oosterhout
1
1.2 1.3
Aanleiding en doel Scope
1 2
1.4
Leeswijzer
3
2
Het IMBK Oosterhout: Procesinstrument
5
2.1 2.2
Gedachtegang Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving Bouwsteen Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving
5 6
3
Huidige situatie
9
3.1 3.2
Terugblik afgelopen beheerperiode Aard en omvang van de beheerarealen
9 10
3.3 3.4
Huidige kwaliteit Financiën
11 12
4
Kaders en ontwikkelingen
15
4.1 4.2 4.3
Wettelijke kaders Gemeentelijke kaders Trends & ontwikkelingen
15 16 17
5
Thema's
21
5.1 5.2 5.3 5.4
Bruisende binnenstad Klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit Sociale wijkgerichte leefomgeving Woningbouw strategie
21 24 29 32
6
Vertaling naar bedrijfsvoering
36
6.1 6.2 6.3
Planmatig en professioneel beheer De Beheerregisseur Van strategie naar operationeel beheer
36 37 37
1
Bijlage 1: Assetsheets
)
I
A
g
mi •
=2
du
m m m
I
i
-
----= = =
j l
w
===
$A
n
kg==== === j
0
6,3
e
2
% 2
è56
e
7
3
>
12,
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
Q gemeente
1
Inleiding
1.1
Belang van de openbare ruimte in Oosterhout
Oosterhout
anteagroup
De openbare ruimte van Oosterhout is de woon-, werk- en leefomgeving van de inwoners, ondernemers, en bezoekers van Oosterhout. Deze ruimte is voor iedereen toegankelijk om zichzelf te verplaatsen en te recreëren, maar is ook een plek waar planten en dieren leven. Het is daarom in ieders belang om deze ruimte door middel van onderhoud en een juiste inrichting aantrekkelijk, schoon, heel en veilig te houden. De wijze waarop de openbare ruimte wordt ingericht en onderhouden is sterk bepalend voor gebruik en beleving van de dagelijkse leefomgeving. Daarbij komt ook kijken dat we steeds vaker grotere maatschappelijke opgaves koppelen aan onze leefomgeving. Hoewel functionaliteit en maatschappelijk nut altijd al een rol hebben gespeeld bij de inrichting en onderhoud van de openbare ruimte, werd vroeger vooral op de technische en praktische kwaliteit gericht. Tegenwoordig wordt er ook steeds meer gekeken naar het effect van de leefomgeving op aspecten zoals klimaatverandering, de veiligheid en gezondheid van inwoners, verkoeling en vergroening en duurzaamheid. Steeds meer moet de inrichting van de openbare ruimte en het beheer en onderhoud hiervan aansluiten op deze vraagstukken en opgaves.
In voorliggende Integraal Maatschappelijk Beheerkader met bijbehorende Assetsheets wordt de koppeling gemaakt tussen de opgaves en het daadwerkelijke beheer en onderhoud van onze leefomgeving.
1.2
Aanleiding en doel Goed beheer en onderhoud van de leefomgeving draagt bij aan de belevingswaarde van de leefomgeving in Oosterhout. De gemeente Oosterhout heeft daarom de verantwoordelijkheid om het beheer en onderhoud op een effectieve en efficiënte wijze te organiseren. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het opstellen van beheerplannen, voldoende beheer-, onderhouds- en vervangingsbudget, frequent de kwaliteit van de leefomgeving te inspecteren enzovoorts. Op deze manier houdt de gemeente grip en sturing op de kwaliteit van haar leefomgeving. Tegenwoordig zien we ook dat de positie van de beheerder verder gaat dan puur de instandhouding van de leefomgeving. Factoren als klimaatsverandering, het verhogen van biodiversiteit, energietransitie en een vitale en gezonde leefomgeving krijgen steeds meer invloed. De beheerder van deze leefomgeving heeft een unieke en belangrijke positie om met het beheer bij te kunnen dragen aan deze opgaven. Het Integraal Maatschappelijk Beheerkader helpt om deze koppeling tussen de opgaven en beheer van de assets te maken.
Blad 1 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Het beheer en onderhoud van Oosterhout is vastgelegd in een aantal sectorale beleidsdocumenten en beheer- en uitvoeringsplannen. In deze plannen is per asset beschreven wat het te beheren areaal is, hoe dit areaal moet worden onderhouden en wat het huidige budget hiervoor is. Het huidige beleids- en beheerkader vanuit deze stukken, inclusief de PRIOaanpak, is toe aan een actualisatie- en evaluatieslag. Daarnaast is er vanuit het in 2021 uitgevoerde Rekenkameronderzoek de wens om in één heldere beleidsnota, voor alle domeinen in de openbare ruimte een koppeling te leggen met de huidige maatschappelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid, biodiversiteit en circulariteit, de woningbouwstrategie en wijkgericht werken. Voorliggend Integraal Maatschappelijk Beheerkader en de bijhorende Assetsheets geven invulling aan deze behoefte. Het Integraal Maatschappelijk Beheerkader (hierna IMBK) beschrijft de bestuurlijke ambities en toekomstige opgaven, vanuit bestaand beleid, voor het beheer van de openbare ruimte. Hierin vindt een eerste vertaling plaatst van bestuurlijke ambities en maatschappelijke thema's als klimaatadaptatie, duurzaamheid, circulariteit, een Bruisende Binnenstad, Woningbouw strategie en een Sociale wijkgerichte leefomgeving naar concrete beheeropgaven.
Door deze integrale benadering wordt de afstemming tussen de onderlinge disciplines beter geborgd en vinden meer synergievoordelen plaats. Dit IMBK is onderbouwd met beknopte Assetsheets per domein, waarin nader inzicht wordt gegeven in de aard, omvang en kwaliteit van het areaal, het beoogde kwaliteitsniveau en de beschikbare budget voor het uit te voeren beheer. Het integrale beheerkader vormt een eenduidig kader en is opgesteld voor een periode van vier jaar en indien nodig wordt het tussentijds herzien.
1.3
Scope Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte richt zich op de vrij toegankelijke openbare ruimte welke door de gemeente wordt onderhouden. Hierbij gaat het om de volgende beheerdomeinen: Wegen Groen Openbare verlichting Riolering Civieltechnische kunstwerken Spelen Straatmeubilair Water
Beheer, onderhoud en vervanging Het integraal beheerkader openbare ruimte richt zich op het beheer, onderhoud en vervanging van de beheerobjecten in de leefomgeving:
Beheer: Systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten die erop gericht zijn een object blijvend zijn functie te laten vervullen;
Blad 2 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Onderhoud: Uitvoeren van preventieve dan wel correctieve maatregelen om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden ofte brengen. Onderhoud kan worden onderscheiden in klein en groot onderhoud; Vervanging (renovatie): Maatregel om de kwaliteit van een object weer op het gestelde kwaliteitsniveau te brengen, toegepast aan het einde van de (economische) gebruiksduur, indien groot- en klein onderhoud niet meer toereikend is waardoor een nieuw object ontstaat.
1.4
Leeswijzer Hoofdstuk 2: Het IMBK Oosterhout: Procesinstrument beschrijft de gedachtegang van het IMBKen de positie hiervan in de Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving; Hoofdstuk 3: Huidige situatie beschrijft de huidige situatie, met een terugblik op de vorige beheerperiode. Daarnaast worden de aard, omvang en budgetten van de beheerobjecten weergegeven; Hoofdstuk 4: Kaders en ontwikkelingen beschrijft de wettelijke en gemeentelijke kaders. Daarnaast worden de trends en ontwikkelingen weergegeven in dit hoofdstuk; Hoofdstuk 5: Thema's beschrijft de thema's voor beheer van de leefomgeving; Hoofdstuk 6: Vertaling naar bedrijfsvoering beschrijft de verdere vertaling, waaronder plantmatig en professioneel beheer, de rol van de beheerregisseur en de stap naar operationeel beheer.
Blad 3 van 82
-aee
-
5
“ 4, •
7
—,
a
1
•82 i > *K
•w
4
T
TMeaHSEüFe heom : * 04 '
_ e *. ...
X
ta-n
II
-1
-6
a
fr ♦
mg4e —_mq • /
3 Wi
/
“a
.—
.
h
L
-3
’
4
25=92= *6 -’
*5
A is z
ë 0 m a m a m s m e
{re
V»
1
M2.
am
•m *4
32e,t
51 )
7} 741
’S i
-tit 4E a
IMBK: EEN PROCESINSTRUMENT 3
RW
303,g
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
2
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Het IMBK Oosterhout: Procesinstrument In 2021 is de gemeente Oosterhout samen met Antea Group gestart met het proces om te komen tot een Integraal Maatschappelijk Beheerkader, de bouwsteen voor het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving.
2.1
Gedachtegang Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving Het Integraal Maatschappelijk Beheerkader is tot stand gekomen dankzij het doorlopen van verschillende stappen en acties. Het IMBK is in die zin ook meer een procesinstrument dan een los en opzichzelfstaand document. Zondereen integraal doorlopend proces, geen IMBK.
Van Sectoraal naar Integraal Het beheer in Oosterhout is vastgelegd in een aantal, voornamelijk sectorale, beleidsdocumenten en beheer- en uitvoeringsplannen. De focus van deze sectorale plannen lag voornamelijk op de wettelijke verplichtingen en de normen en richtlijnen van het beheer van de betreffende assets. Het beheerplan geeft hiermee inzicht in het technisch beheer en onderhoud om te voldoen aan de wettelijke kaders, gemeentelijke beleidskaders en beschikbare budgetten. Naast deze (beheer)technische invulling is er de wens om voor alle domeinen in de openbare ruimte een koppeling te leggen met de maatschappelijke opgaven, samengevoegd in één heldere en integrale beleidsnota. Deze maatschappelijke opgaven zijn opgaven als duurzaamheid, de energietransitie, klimaatadaptatie en bijvoorbeeld gezondheid. Opgaven waar elke asset op een bepaalde manier mee te maken heeft en aan kan bijdragen.
Omgevingsvisie
Biodiversiteit
Klimaatadaptatie
Energietransitie Duurzaamheid
Gezondheid
Participatie
Sociale interactie
Circulariteit Toegankelijkheid
Fysieke Leefomgeving
N 0
Figuur 1 Koppeling maatschappelijke opgaven met de fysieke leefomgeving (de veranderende rol van de Beheerder).
Blad 5 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader
“5
gemeente Oosterhout
projectnummer 0470823.100
gemeente
24 januari 2023
Oosterhout
Q anteagroup
Gemeente Oosterhout
Deze gedachten en maatschappelijke ontwikkelingen eisen een andere focus, waarbij de stap van sectoraal naar integraal werken gemaakt moet worden. Het proces naar het IMBK helpt hierbij.
Het proces Aan de hand van bestaande bouwstenen zoals beheerplannen, beleids- en visiedocumenten is een inventarisatie en analyse uitgevoerd. Parallel aan deze inventarisatie van beheer- en beleidskaders zijn ook de basisgegevens (zoals bijvoorbeeld arealen, kwalitatieve gegevens, bestaande budgetten etc.) verzameld.
Inventarisatie & Analyse
IMBK met Assetsheets
Vaststellen thema's.
Uitwerken IMBK
Startbijeenkomst Basisgegevens verzamelen
Uitwerken Assetsheets
-
Figuur 2 Het proces tot het Integraal Maatschappelijk Beheerkader.
Aan de hand van bestaande visiedocumenten, beleidsplannen en interactieve sessies met beheerders en beleidsmedewerkers zijn er een viertal thema's vastgesteld in dit IMBK, namelijk: o o o o
Bruisende binnenstad Klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit Sociale wijkgerichte leefomgeving Woningbouwstrategie
Deze thema's vormen de rode draad tussen de verschillende assets in dit IMBK. Zo beschrijft elke asset op welke manier het beheer en onderhoud bijdraagt aan het thema en waar de kansen liggen om bepaalde thema's integraal aan te pakken. In hoofdstuk 5 worden deze thema's verder beschreven.
De resultaten van dit gezamenlijke proces zijn vervolgens vastgelegd en in voorliggend IMBK inclusief bijbehorende assetsheets. Hiermee is er een heldere nota ontstaan waarin alle assets van Oosterhout hebben beschreven op welke manieren zij bijdragen aan de thema's en hoe het beheer en onderhoud is vormgegeven.
2.2
Bouwsteen Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving Met het doorlopen van het IMBK-proces en het vaststellen van de kaders in een integraal document wordt de basis gelegd voor het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving: een afwegingskader waarin de leefomgeving centraal staat. Met de volgende stap naar het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving worden de thema's en gebieden uit de Omgevingsvisie verder verwerkt en gekoppeld met basis uit dit IMBK.
Blad 6 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Q
Oosterhout
anteagroup
Het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving is een gemeente breed programma en kent naast het beheer nog twee invalshoeken: (ruimtelijke) inrichting en beleving.
Het is de doorvertaling van de Omgevingsvisie naar expliciete kaders voor de fysieke leefomgeving, waarin de koppeling wordt gelegd met de maatschappelijke opgaven en het
sociaal domein. In onderstaande afbeelding is het groeipad naar het Omgevingsprogramma
Fysieke Leefomgeving weergegeven.
Fysieke Leefomgeving Integraal Werken Beheer
Sectoraal Beheer
Groen
C
■50
Maatschappelijke opgaven / Bestuurlijke ambities /..
_
#
Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving
Omgevingswet
§
o eds ueA
Ë
01d eeu
0^0
Normen & richtlijnen / bestuurlijke ambities
Omgevingsvisie/Maatschappelijke opgaven/ Bestuurlijke ambities
QC
O
s E
Meerjarenplanning
Integrale Meerjarenplanning Slimme Programmering
Figuur 3 Groeipad naar het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving. De gemeente Oosterhout bevond zich met de sectorale (beheer)plannen aan de linkerkant van
het groeipad (Sectoraal Beheer). Na het doorlopen van het IMBK proces is de stap naar het midden van het groeipad gemaakt (Integraal Werken Beheer). Met het opstellen van voorliggend IMBK hebben we voldaan aan de invalshoek; Beheervan het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving. Bij de vervolgstap richting het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving dienen de aspecten Beleving en Inrichting verder
te worden geconcretiseerd.
B ad 7 van 82
3'
N
M
gi 8 ।
383ff >2y
$V4 ‘S
1,5:
44
\
kër
&
97kig 2 »
éë
202
0
A
•—
3
23
seBb• >
83a ( E
7
1
in 2
P
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
3
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Huidige situatie Om uitspraken te kunnen doen over het beheer van de openbare ruimte is het allereerst van belang om inzicht te hebben in de huidige situatie en financiën. Wat hebben we? Wat is er de afgelopen beheerperiode gebeurd? Welke kwaliteit heeft het areaal momenteel en wat zijn de beschikbare budgetten ? Deze vragen worden in dit hoofdstuk beantwoord.
3.1
Terugblik afgelopen beheerperiode Het onderhoud in de afgelopen beheerperiode heeft plaatsgevonden op basis van de bestaande sectorale beheerplannen. Hierbij is er naast het acteren op de beeldkwaliteitsambitie ook gehandeld op eventuele klachten en meldingen van inwoners.
Gemeente Oosterhout streeft de ambitie na om een gemiddeld kwaliteitsniveau van B te hanteren. Voor de assets Riolering en Water geldt de zorgplicht. Onderstaande tabel geeft een beeld van de ambities in de bestaande beheerplannen voor de desbetreffende assets:
Asset Openbaar Groen__________ Wegen__________________ Civieltechnische kunstwerken Riolering_________________ Openbare Verlichting______ Spelen Straatmeubilair Water___________________ Tabel 1 Kwaliteitsambitie assets
Gemiddelde kwaliteitsambitie B B B Zorgplicht B B B Zorgplicht
Het areaal is de afgelopen jaren toegenomen en naar verwachting gaat dit de komende jaren nog verder toenemen, onder andere door het overnemen van de openbare ruimte bij realisatie zoals Contreie, Tuindorp, Baarschot, Boswachterij Dorst, Wilhelminahaven, Zwaaikom etc.
Blad 9 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
3.2
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Aard en omvang van de beheerarealen Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente Oosterhout. De gemeente is verantwoordelijk voor haar openbare ruimte binnen de gemeentegrenzen. De gemeente Oosterhout heeft een totaaloppervlakte van 73.098 hectare. Binnen dit totale oppervlakte liggen de volgende beheerdomeinen en -objecten:
Beheerdomein Wegen
Objecten Verharding.
Groen
Beplanting, gazon en bermen.__________ Bomen.__________ Masten / armaturen.
Openbare verlichting Riolering
Civieltechnische kunstwerken
Spelen
Straatmeubilair
Gemengde riolering, drukriolering en persleidingen._______ Tunnels, bruggen, viaducten, geluidsschermen.____ Speeltoestellen. Sporttoestellen. Spel- en speelobjecten. Ballenvangers. Speelondergronden. Banken.
Afvalbakken. Water Oppervlakte watergangen in beheer bij gemeente. Gemalen en hydraulische schuiven._____________ Peilbuizen. Tabel 2 Beheerareaal assets * Peildatum 2022 vanuit het Wegbeheerplan 2022-2026 ** Peildatum 2022 vanuit GBI beheersysteem ***Peildatum 2016, gegevens uit het WRP
Omvang circa 3,6 miljoen* 384**
Eenheid m2
32.676
stuks stuks
13.208/ 14.189 circa 440***
hectare
km1
56
stuks
502 138 82 22 32.867 circa
stuks stuks stuks stuks m2 stuks
150-200 471 77,5***
stuks hectare
10
stuks
87
stuks
In Bijlage 1: Assetsheets is per beheerdomein een gedetailleerder beeld opgenomen van het te beheren areaal.
Blad 10 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Voor de arealen van de assets geldt dat: o De omvang van het areaal is in grote lijnen in beeld. Grootschalige mutatieachterstanden zijn niet aanwezig; o De objecten in GBI worden zoveel mogelijk gekoppeld aan de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie). Dit in het kader van het eenmalig registreren en meervoudig gebruiken van de data.
3.3
Huidige kwaliteit Binnen de verschillende beheerdomeinen worden periodiek inspecties uitgevoerd. Bij deze inspecties worden veelal objectieve landelijke gestandaardiseerde methodieken gebruikt, zoals de CROW-beeldkwaliteit methodiek. Ook wordt er voor enkele assets de technische kwaliteit in beeld gebracht. Aan de hand van de technische kwaliteit worden vervolgens onderhouds- of vervangingsmaatregelen ingepland. Hieronder wordt per asset de huidige kwaliteit beschreven. In de bijgevoegde Assetsheets is een gedetailleerder beeld opgenomen.
Groen Voor groen zijn er geen inspectiegegevens beschikbaar die de (CROW) beeldkwaliteit aantonen. Wel wordt er gehandeld aan de hand van ontvangen meldingen, klachten en waarnemingen. Op basis van inboetrondes worden vervangingen ingepland en prioriteit aangebracht.
Wegen De gemiddelde kwaliteit van wegen scoort kwaliteitsniveau C/Laag. In de Assetsheet Wegen zijn per verhardingstype de huidige kwaliteitsniveaus aan de hand van de visuele weginspectie die in 2022 is uitgevoerd weergegeven. Openbare verlichting De kwaliteit van de openbare verlichting in Oosterhout is conform de kwaliteitsambitie van Oosterhout. Er zijn geen vervangingsachterstanden bekend. Civieltechnische kunstwerken Het benodigde onderhoud aan de civieltechnische kunstwerken om te voldoen aan de kwaliteitseisen van Oosterhout is in beeld en reeds ingepland.
Riolering De kwaliteit van de vrijverval riolering wordt bepaald op basis van inspecties, volgens de landelijke norm NEN EN-135O8-2. Van nagenoeg alle riolen zijn inspectiegegevens beschikbaar met een cyclus van 12 jaar. De inspectiegegevens zijn dus maximaal 12 jaar oud en hiermee niet overal even actueel. Het huidig beeld laat echter zien dat de toestand van de vrijverval riolering acceptabel is te noemen.
Spelen De kwaliteit van het areaal wordt jaarlijks met 4 inspecties bepaald. Deze inspecties worden geregistreerd in het beheersysteem GBI waarin ook een historie is opgebouwd van inspecties die in het verleden zijn uitgevoerd. Hierbij worden constateringen opgeslagen, eventuele kleine
Blad 11 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Q
Oosterhout
anteagroup
reparaties die direct zijn uitgevoerd of als er een sport- of speeltoestel daadwerkelijk moet worden vervangen. De huidige kwaliteit van het beheerareaal is goed en voldoet aan de kwaliteitsambitie van de gemeente Oosterhout. Daarnaast zijn de benodigde (kleine) reparaties en vervangingen in beeld en ingepland.
Straatmeubilair Onderhoud van het straatmeubilair is gericht op het functioneel houden van het areaal. Het totale areaal straatmeubilair is niet geheel inzichtelijk en in het beheersysteem opgenomen. De huidige kwaliteit van het areaal dat wel in beeld is voldoende, er zijn geen beheerachterstanden bekend. Water Er is slechts beperkt inzicht in de aanwezigheid en de kwaliteit van de grondwatervoorzieningen waarbij niet alle assets in beeld zijn. Buiten de peilbuizen is er weinig bekend over het functioneren van gemeentelijke drainagevoorzieningen en de onderhoudstoestand hiervan. Er zijn vanuit de klachtenregistratie en metingen geen structurele grondwaterknelpunten bekend.
Bij oppervlaktewater kunnen door de toenemende klimaatverandering in de toekomst problemen ontstaan van te weinig wateraanvoer waardoor de oppervlaktewateren droog (kunnen) vallen.
3.4
Financiën In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de huidige middelen per asset. De asset riolering heeft een eigen kostendekkingssysteem. Daarom is de asset riolering apart opgenomen. Verdere uitwerking van de benodigde en beschikbare budgetten zijn terug te vinden in de Assetsheets. Onderhoud In onderstaand tabel is een overzicht gegeven van de huidige beschikbare onderhoudsbudgetten per beheerdomein voor de planperiode 2023 t/m 2027. De genoemde bedragen zijn voor zowel het klein (dagelijks) onderhoud als het groot (planmatig) onderhoud opgenomen. Dit zijn alle budgetten die aan het daadwerkelijk uitvoeren van onderhoud kunnen worden toegerekend. Personeelskosten, kapitaallasten en kosten voor het beheer die niet direct betrekking hebben op het uitvoeren van onderhoud zijn hierin niet meegenomen. Onderhoudsbudget
2024
2023
2026
2025
2027
Wegen Groen
€
1.593.000
€
1.593.000
€
1.593.000
€
1.593.000
€
1.593.000
€
2.284.000
€
2.284.000
€
2.284.000
€
2.284.000
€
2.284.000
Openbare verlichting
€
241.276
€
241.276
€
241.276
€
241.276
€
241.276
Civieltechnische kunstwerken
€
73.500
€
73.500
€
73.500
€
73.500
€
73.500
Spelen
€
192.000
€
192.000
€
192.000
€
192.000
€
192.000
Straatmeubilair
€
84.261
€
84.261
€
84.261
€
84.261
€
84.261
Water
€
222.000
€
222.000
€
222.000
€
222.000
€
222.000
Totale onderhoudsbudget
€
4.690.037
€
4.690.037
€
4.690.037
€
4.690.037
€
4.690.037
Tabel 3 Onderhoudsbudget Oosterhout
Blad 12 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Q anteagroup
Oosterhout
Vervangingen In onderstaande tabel zijn de beschikbare investeringsplafonds tot en met 2027 weergegeven. Vanuit dit plafond worden integraal de benodigde vervangingen gefinancierd. De afstemming met betrekking tot de investeringen vindt jaarlijks plaats in het JOR.
Investeringsplafond vervanging
2024
2023
2025
Gemiddeld
2027
2026
perjaar
Wegen
€
2.830.000
€
2.830.000
€
2.830.000
€
2.830.000
€
2.830.000
€
2.830.000
Groen
€
300.000
€
300.000
€
300.000
€
300.000
€
300.000
€
300.000
Openbare verlichting
€
277.000
€
277.000
€
277.000
€
277.000
€
277.000
€
277.000
Civieltechnische kunstwerken
€
100.000
€
100.000
€
100.000
€
100.000
€
100.000
€
100.000
Spelen
€
155.000
€
155.000
€
155.000
€
155.000
€
155.000
€
155.000
Straatmeubilair
€
25.818
€
25.818
€
25.818
€
25.818
€
25.818
€
25.818
Totale investeringsbudget
€
3.687.818
€
3.687.818
€
3.687.818
€
3.687.818
€
3.687.818
€
3.687.818
Tabel 4 Vervangingsbudget Oosterhout
Riolering Het budget voor het onderhoud en de vervangingsinvesteringen voor riolering worden via de egalisatievoorziening riolering gedekt. Daarmee kent riolering een eigen begroting die sluitend en kostendekkend is. In onderstaande tabel is het onderhoudsbudget en vervangingsbudget overgenomen uit de kostendekkingsberekening: 2023
2025
2024
2026
Gemiddeld
2027
perjaar
Onderhoudsbudget Riolering
€
369.998
€
369.998
€
369.998
€
369.998
€
369.998
€
369.998
Vervangingsbudget Riolering
€
1.540.000
€
2.000.000
€
2.000.000
€
2.000.000
€
2.000.000
€
1.908.000
Totale budget
€
1.909.998
€
2.369.998
€
2.369.998
€
2.369.998
€
2.369.998
€
2.277.998
Tabel 5 Rioleringsbudget Oosterhout
Blad 13 van 82
4$
2-4
S $3
—p .
33-
-4
h »
II II ii iF H f
v
II-TIT ii _ I I LI
r
9
1
5 I
3
FiT
ninni
-ga
g=
■
0a
KADERS EN ONTWIKKELINGEN %
4 W
’ g22.
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
4
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Kaders en ontwikkelingen Er bestaat geen overkoepelend wettelijk kader waarin voor gemeenten alle rechten en plichten met betrekking tot het beheer en onderhoud van de leefomgeving zijn vastgelegd. Gemeenten hebben veel lokale keuzevrijheid maar zijn hierbij wel gebonden aan een aantal wettelijke kaders. Deze kaders worden in dit hoofdstuk verder beschreven.
4.1
Wettelijke kaders Kapitaalgoederen in de Gemeentewet In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om in de begroting en jaarrekening een paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen op te nemen. In deze paragraaf wordt verwezen naar de bestaande beheerplannen. De provincie houdt jaarlijks toezicht op de begroting en bekijkt of er sprake is van achterstallig onderhoud.
Zorgplicht Vanuit het Nieuw Burgerlijk Wetboek geldt als algemeen uitgangspunt dat de gemeente een zorgplicht heeft voor het handhaven en bevorderen van de veiligheid in de openbare ruimte. Daarbij moet worden aangetoond dat door inspecties en onderhoud een optimale zorg heeft plaatsgevonden.
Omgevingswet voor integrale ambities Met de nieuwe Omgevingswet verandert het juridische kader voor de openbare ruimte. Ambities worden integraal van aard, meer verplichtend en minder vrijblijvend. Met méér ruimte voor lokale initiatieven en nadruk op (vroegtijdige) participatie. In de omgevingsvisie worden de doelen vastgelegd vanuit geïntegreerde thema's zoals bereikbaarheid of duurzaamheid, maar ook bijvoorbeeld gezondheid, op basis van gemeenschappelijke kernwaarden. Ambities worden integraal gekoppeld, er komt meer ruimte voor lokale initiatieven en er ligt nadruk op (vroegtijdige) participatie. Wettelijke kaders per beheerobject De wettelijke kaders per beheerobject worden nader uiteengezet in de assetsheets. Onderstaande informatie biedt de samenvatting van de belangrijkste wet- en regelgeving voor de afzonderlijke beheerobjecten die van toepassing zijn. De verantwoordelijkheden van de gemeente als wegbeheerder zijn vastgelegd in de Wegenwet en de Wegenverkeerswet. In de Wegenwet is de onderhoudsplicht voor de wegen geregeld en wordt goed 'rentmeesterschap' vereist van de beheerder, evenals verplichting haar wegen en civieltechnische kunstwerken 'in goede staat' te houden. De wegenverkeerswet doet een beroep op de publiekrechtelijke zorg van de beheerder voor de veiligheid van de weggebruiker en voor het borgen van de functionaliteit.
De veiligheid van speeltoestellen is geregeld in het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS). Dit Warenwetbesluit heeft betrekking op het ontwerp- en fabricageproces, de keuring voor de ingebruikname, Nederlandstalige gebruiksaanwijzing met
Blad 15 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
aanwijzingen, veiligheidsinstructies, waarschuwingen en andere relevante informatie, het bijhouden van een logboek of actueel dossier en het verrichten van onderhoudswerkzaamheden.
Aanleg en beheer van riolering is een gemeentelijke taak op basis van de Wet milieubeheer en de Waterwet. De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater en verbetert de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. De wet legt de gemeentelijke zorgplicht voor hemel- en grondwater vast. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft tot doel dat het water in een 'goede toestand verkeert'. Verder zijn in het Nationaal bestuursakkoord Water afspraken gemaakt over het op orde brengen van watersystemen. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is de verplichting vastgelegd om in 2050 onder andere te voldoen aan een water robuuste en klimaatbestendige inrichting. De zorgplicht voor het openbaar groen heeft betrekking op de verplichting tot het beoordelen en voorkomen van vermijdbare schade door bomen. De zorgplicht voor het groen wordt mede ingevuld door de regels die gelden vanuit de Wet natuurbescherming. Onkruidbestrijding mag behoudens enkele uitzonderingen- niet meer met chemische middelen.
4.2
Gemeentelijke kaders Toekomstvisie 2030 Oosterhout In 2018 heeft de gemeente Oosterhout het document Toekomstvisie 2030 Oosterhout opgesteld. In deze toekomstvisie wordt een beeld geschetst van het Oosterhout van 2030. Hoe wordt er in 2030 gewerkt, gerecreëerd en hoe wonen we dan in de gemeente Oosterhout? Op welke manier verplaatsen we ons, hoe hebben onze bedrijven zich ontwikkeld en hoe is onze zorg in de gemeente vormgegeven? Deze visie probeert antwoorden te geven op deze vragen. De visie levert vooral een inspirerend beeld over hoe de toekomst er voor Oosterhout uit kan komen te zien in 2030.
Bestuursakkoord 'De stap vooruit' 'De stap vooruit' is de titel van het bestuursakkoord voor 2022-2026. Het bestuursakkoord geeft aan waarin Oosterhout de komende jaren verder aan wil werken, zoals geformuleerd in de breed gedragen Toekomstvisie Oosterhout 2030. Denk hierbij aan aandacht voor: O O O O O O O
Bouwen voor de toekomst; Kwaliteit van de woonomgeving; Inclusiviteit; Mobiliteitstransitie; Klimaatadaptatie en circulariteit; Burgerparticipatie; Een bruisende binnenstad.
Blad 16 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Sectoraal beleid Naast de bovenstaande beleidsstukken zijn ook de onderstaande sectorale beleidsstukken gebruikt: O O O O O O O O O O O
4.3
Binnenstadsvisie Oosterhout, inclusief effectenstudie binnenstad 2020; Woningbouwstrategie Oosterhout 2030; Routekaart Energietransitie; Ambitienota energietransitie Oosterhout 2030; Visie Wijkgericht werken; Richtlijn bomencompensatie; Beheerkalender Groen; Beleidsplan Openbare verlichting; Water- en rioleringsplan; Uitvoeringsstrategie Klimaatadaptie; Beleidsnota Buiten Spelen in Oosterhout (geactualiseerd in 2016).
Trends & ontwikkelingen VNG: opgaven voor gemeenten De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een aantal grote opgaven op een rij gezet in de Agenda 2018. Voor de openbare ruimte gaat het daarbij vooral om klimaat, energie en bouwen, herstructurering en bereikbaarheid. In de fysieke leefomgeving verwacht de VNG forse investeringen voor mobiliteit, woningbouw en wateropgaven. Bij andere opgaven is aandacht voor het sociale domein, zoals gezondheid, financiën en participatie. Participatie en individualisering De steden, dorpen en buurten worden niet meer alleen vanuit het gemeentehuis bestuurd. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nemen in toenemende mate zelf verantwoordelijkheid en initiatief voor een betere samenleving. Bewoners worden betrokken bij ontwerp en (her)inrichting van de openbare ruimte, of nemen zelf het initiatief. De gemeente neemt hierbij een rol als regisseur in. Tegelijkertijd is er sprake van individualisering: de vrijheid van het individu wordt steeds belangrijker. Mensen komen steeds meer als individu in plaats van als groep in de samenleving te staan. De sociale cohesie kan hiermee onder druk komen staan en afnemen.
De Nederlandse bevolking vergrijst. Huishoudens worden kleiner en mensen wonen langer zelfstandig. De behoefte aan 'wonen zonder zorgen', in een levendige omgeving met voorzieningen onder handbereik, neemt toe. Dit vraagt aandacht in de bestaande woonomgeving wat betreft voorzieningen, sociale cohesie (eenzaamheid) en toegankelijkheid.
Klimaat Door extreme weersomstandigheden, toenemende hitte en hevige buien worden waterveiligheid, verdroging en hittestress in Nederlandse steden en dorpen belangrijke thema's. Vergroenen van de bebouwde omgeving is een ontwikkeling, evenals water bovengronds afvoeren. Bomen, planten en water geven sfeer, zorgen voor verkoeling van de bebouwde omgeving en kunnen daarnaast bijdragen aan het verhogen van de biodiversiteit in stedelijke gebieden.
Blad 17 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Circulaire economie Overheden en bedrijven werken samen aan een duurzame circulaire economie. Het gebruik van afval als grondstof en terugwinnen van energie zijn belangrijke thema's in de bedrijfsvoering. In de openbare ruimte wordt gezocht naar een toepassing voor vrijkomende (organische) bouwstoffen.
Duurzaamheid De laatste jaren is duurzaamheid een steeds belangrijker onderwerp geworden op allerlei vlakken in de maatschappij. Deze ontwikkeling sluit aan op de behoefte en welvaart van het heden, zonder de welvaart en behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. Door op een duurzamere manier om te gaan met de leefomgeving wordt er minder druk op het milieu uitgeoefend.
Gezondheid De gezondheid van Nederlanders staat steeds meer in de belangstelling. Bij mensen zelf, die zich steeds bewuster worden van het belang van een gezonde leefstijl. Maar zeker ook bij de overheid, die steeds meer middelen en mogelijkheden inzet om de gezondheid positief te beïnvloeden. Een gevarieerde groene openbare ruimte draagt bij aan het psychisch en fysiek welbevinden van de inwoners en nodigt uit tot meer beweging, hetgeen een gezonde leefstijl bevordert. Energietransitie Nederland staat voor een energietransitie waarbij we nieuwe, herbruikbare energiebronnen zoeken. Het gebruik van fossiele brandstoffen wordt verminderd om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Deze aanpak ligt in lijn met het Klimaatakkoord. In het akkoord is aangegeven de CO2-uitstoot sterk te verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990. Eén van de afspraken is dat 30 energieregio's in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes.
Vervangingsopgave Komende decennia staat een forse vervangingsopgave van de openbare ruimte te wachten. Een groot deel van de openbare ruimte is rond de jaren 60 van de vorige eeuw aangelegd en nadert het einde van de (technische) levensduur. Wanneer de kapitaalgoederen in de openbare ruimte in een relatief korte periode worden vervangen, stijgen de maatschappelijke kosten onevenredig. Dit is een ongewenste situatie, waardoor het belangrijk is om te kijken hoe de vervanging het beste gerealiseerd kan worden, zonder dat de maatschappelijke kosten sterk stijgen. Tevens is de vervangingsopgave het moment om de openbare ruimte toekomstbestendig te maken door bij vervanging en herinrichting van de openbare ruimte de kansen van bewonerswensen en thema's als klimaatadaptatie, energietransitie en mobiliteitsvraagstukken actief bij het proces te betrekken.
Grip op de fysieke beheerobjecten De posten voor het onderhoud en de vervanging van de beheerobjecten (kapitaalgoederen) in de openbare ruimte omvatten een aanzienlijk deel van de begroting. Als goed rentmeester zorgt de beheerorganisatie ervoor dat deze veilig en toekomstbestendig worden onderhouden, voor de huidige en toekomstige generaties.
Blad 18 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Het beheer is meer dan een optelsom van objecten die we schoon, heel en veilig willen houden. De hierboven genoemde thema's en opgaven komen allemaal samen in de openbare ruimte. De beheerder heeft hierin een grote rol. Aan beheerders en organisaties de taak om deze opgaven te verbinden en te realiseren, waarbij grip en sturing essentieel is. Dit vraagt wel om een planmatige en doelmatige werkwijze, om op het goede moment de juiste stappen te zetten op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Hierin is een nieuwe sleutelrol voor de beheerder weggelegd.
Blad 19 van 82
•
VVAMHWAMA1 - $
THEMA'S 8
4
l
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
5
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Thema's De Toekomstvisie 2030, het bestuursakkoord, maar ook de meer thematische en sectorale (beleids)plannen vormen een belangrijke basis voor het opstellen van maatschappelijke thema's in Oosterhout. Deze thema's vormen vervolgens een belangrijke basis voor het integraal
beheerkader. De wettelijke kaders, zorgplichten en functionaliteit zijn hierbij belangrijke randvoorwaarden. In dit hoofdstuk worden de thema's nader geconcretiseerd naar doelstellingen per asset.
De volgende thema's worden in dit hoofdstuk beschreven:
o
Bruisende binnenstad
o
Klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit
o
Sociale wijkgerichte leefomgeving
o
Woningbouwstrategie
In de strategische werksessie en de diverse afstemmingsmomenten met de verschillende thema-
en opgavenleiders, is aan de hand van de bovenstaande thema's verkend waar het beheer en onderhoud van de openbare ruimte aan moeten bijdragen.
5.1
A 4}
Bruisende binnenstad
•-3 De binnensteden van Nederland zijn sterk in beweging, zeker in middelgrote
22
plaatsen. Bestaande winkelketens verlaten steeds vaker de binnensteden en nieuwe concepten doen hun intrede. Dit heeft een effect op de bezoekersaantallen die veelal teruglopen en parel lel daaraan ontstaat een toenemende leegstand. Het belang van winkels voor de binnenstad neemt af en dat van andere voorzieningen en functies zoals horeca, cultuur, vrijetijdsbesteding, evenementen, werken en wonen neemt toe.
i
»
Ti
Het thema bruisende binnenstad is naar de volgende ambitie vertaald:
De openbare ruimte in de binnenstad is groen, goed bereikbaar en aantrekkelijk om in te recreëren, verblijven en wonen.
Binnenstad als een aantrekkelijk recreatie-, verblijfs- en woongebied door: o Meer groen, meer water, minder (hitte) stress: dit draagt bij aan een aantrekkelijke omgeving;
o
Voldoende plekken creëren met verblijfskwaliteit voor korte rustmomenten of ontmoetingen, maar ook om langer te verblijven en recreëren;
o
Een bereikbare binnenstad met voldoende (fiets)parkeergelegenheden;
o
Fiets te gast in winkelstraten om het comfort en gemak van bereikbaarheid voor
fietsers en binnenstadsbewoners te vergroten;
o
Keuze voor hoogwaardige materialen.
Blad 21 van 82
£
""P
119
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Hieronder wordt per asset beschreven hoe de gemeente wil bijdragen om het gewenste resultaat voor een bruisende binnenstad te bereiken.
Groen Het beheer van het openbaar groen draagt op de volgende manier bij aan een bruisende binnenstad: Groen en water dragen bij aan de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de binnenstad. Bestaand groen moet zoveel mogelijk worden behouden en versterkt; Om de leefbaarheid te versterken in de binnenstad wil Oosterhout waar mogelijk de leefomgeving vergroenen. Groen en water dragen bij aan verkoeling in de binnenstad en helpen bij het opvangen van neerslag, waarmee wateroverlast wordt voorkomen; Inrichting en soortkeuze dragen bij aan de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de binnenstad. In de binnenstad ligt de nadruk op bij voorkeur vrijuit groeiende bomen en plantvakken met een toegevoegde (sier)waarde; De aantrekkelijkheid van de binnenstad begint bij de entrees. De entree aan de zuidkant van de binnenstad bestaat uit veel groen. De noordkant wordt als minder mooi ervaren. Het bevat weinig groen en nodigt niet uit om langer te verblijven in het centrum. Door de entrees aan de noordkant aantrekkelijker en groener te maken wordt bijgedragen aan de algemene kwaliteit en aantrekkelijkheid van de binnenstad.
Wegen Het wegbeheer in Oosterhout draagt op de volgende manier bij aan een bruisende binnenstad: De wegen zijn goed afgestemd op de wegfunctie en de hoeveelheid verkeer en dragen bij aan de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de binnenstad; De binnenstad is toegankelijk voor mensen met een beperking en mindervaliden; Fietsverkeer naar de binnenstad zoveel mogelijk stimuleren door de juiste ontwerpkeuzes te maken en het gemak en comfort van fietsers te vergroten in de binnenstad; Keuze voor hoogwaardige materialen in de binnenstad wat bijdraagt aan de sfeer en aantrekkelijkheid van de binnenstad.
Openbare verlichting Het beheer van de openbare verlichting draagt op de volgende manier bij aan een bruisende binnenstad: Een goedwerkende en effectieve openbare verlichting draagt bij aan het veiligheidsgevoel, de aantrekkelijkheid, bereikbaarheid en leefbaarheid van de binnenstad; Keuze voor hoogwaardige materialen in de binnenstad. De openbare verlichting draagt hierdoor bij aan de aantrekkelijkheid van de binnenstad en is uitnodigend voor de bezoekers en inwoners.
Blad 22 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Civieltechnische kunstwerken Het beheer van de civieltechnische kunstwerken van Oosterhout draagt op de volgende manier bij aan een bruisende binnenstad:
Civieltechnische kunstwerken (met name tunnels en bruggen) dragen bij aan de bereikbaarheid en beleving van de binnenstad; Keuze voor het gebruik van hoogwaardige materialen in de binnenstad. De civieltechnische kunstwerken dragen hierdoor bij aan de aantrekkelijkheid van de binnenstad en is uitnodigend voor de bezoekers en inwoners.
Riolering Riolering draagt op de volgende manier bij aan het thema bruisende binnenstad: Riolering draagt bij aan het voorkomen van regenwateroverlast in de binnenstad. Een goedwerkend rioolsysteem zorgt voor een goede afwatering en voorkomt bijvoorbeeld ziektes en stankoverlast. Dit voorkomt het wegtrekken van bedrijven en/of burgers uit het centrum; De nadruk ligt op werk met werk maken, zodat overlast vanuit toekomstige projecten in de binnenstad beperkt wordt gehouden.
Spelen Het beheer en inrichting van de asset Spelen draagt op de volgende manier bij aan een bruisende binnenstad: Speelvoorzieningen dragen bij aan de aantrekkelijkheid van de leefomgeving; Speelvoorzieningen in de binnenstad zijn een stimulans voor ontmoetingen en sociale cohesie en dragen bij aan de aantrekkelijkheid als familiestad; Formele- en informele speelruimtes dragen bij aan de ontwikkeling van kinderen en stimuleert om meer te bewegen; Spelen bevordert de participatie van kinderen in de samenleving.
Straatmeubilair Het beheer en inrichting van het straatmeubilair draagt op de volgende manier bij aan een bruisende binnenstad: • Door straatmeubilair in de binnenstad goed te onderhouden wordt een aantrekkelijk recreatie-, verblijfs- en woonklimaat gecreëerd. In een aantrekkelijkere binnenstad zullen bezoekers meer tijd spenderen; • Met hoogwaardige en op goed niveau onderhouden meubilair is de binnenstad uitnodigend en zullen bezoekers zich prettiger voelen; • Straatmeubilair draagt bij aan spontane ontmoetingen en bieden comfortabele plekken voor een rustmoment, met name voor mindervaliden; • Afvalbakken dragen bij aan het schoonhouden van de binnenstad.
Blad 23 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Water Het beheer en inrichting van de asset Water draagt op de volgende manier bij aan een bruisende binnenstad: Water biedt kansen om de binnenstad aantrekkelijk te houden door de esthetische waarde van de aanwezigheid van water; Aanwezigheid van water in een stedelijk gebied zoals de binnenstad zorgt voor verkoeling en zorgt hiermee voor een prettiger verblijfsklimaat; Goed beheer en onderhoud van de waterhuishouding kan wateroverlast in de binnenstad voorkomen.
5.2
Klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit Oosterhout maakt werk van klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit. Op het gebied van 4 4# .V I Klimaatadaptatie is in het voorjaar van 2021 een L muHi Uitvoeringsstrategie Klimaatadaptatie vastgesteld. Ons klimaat verandert. De gemiddelde temperatuurstijging over het jaar heen, de droge hete zomers en de steeds vaker voorkomende extreme regenbuien, laten daar 1 geen twijfel over bestaan. Voor het thema duurzaamheid is Oosterhout ook druk bezig. Denk hierbij aan de energietransitie. Oosterhout heeft als ambitie om zo veel mogelijk gebruik te maken van hernieuwbare energiebronnen in haar energieverbruik (zoals stroom uit wind- en zonneenergie enzovoorts). Hierbij kunnen bomen in de weg staan en kan de opbrengst van zonnepanelen lager zijn dan verwacht. De gemeente zal echter geen bomen rooien ten behoeve van het vergroten van de energieopbrengst met zonnepanelen. Met circulariteit worden vooral kansen gezien m.b.t. het materiaalgebruik in de openbare ruimte. Ook de biodiversiteit in Oosterhout wordt zoveel mogelijk gestimuleerd. Als gemeente Oosterhout klimaat adaptief, duurzaam en circulair beheer wenst, moet er de bereidheid zijn om hierin te investeren en hier budgetten en ruimte voor vrij te maken.
Het thema klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit is naar de volgende ambitie vertaald: De openbare ruimte biedt voldoende ruimte voor waterberging en is bestendig tegen wateroverlast, hitte en droogte; bij inrichting en beheer is er aandacht voor duurzaam materiaalgebruik, hergebruik van grondstoffen en duurzame energieproductie. Daarnaast is de openbare ruimte groen en heeft deze een hoge biodiversiteit. o De openbare ruimte van Oosterhout draagt bij aan een klimaatadaptief en duurzaam Oosterhout. De inrichting van de openbare ruimte wordt uitgewerkt vanuit deze principes, rekening houdend met de randvoorwaardes; o Een klimaatbestendig Oosterhout is ook een groen Oosterhout. Biodiversiteit(sherstel) is hierbij een belangrijk aandachtspunt.
Blad 24 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Hieronder wordt per asset beschreven waar de gemeente met beheer en onderhoud aan wil bijdragen om het gewenste resultaat voor een klimaat adaptieve, duurzame en circulaire stad met aandacht voor biodiversiteit te bereiken.
Groen Het beheer en inrichting van het openbaar groen draagt op de volgende manier bij aan een klimaatadaptief, duurzaam en circulair Oosterhout met aandacht voor biodiversiteit:
Klimaatadaptatie •
•
•
Groen draagt bij aan klimaatadaptatie in de vorm van verkoeling, CO2 afvang, waterberging enzovoorts. Bestaand groen dient daarom zoveel mogelijk te worden behouden en versterkt. Het streven van Oosterhout is bij herinrichtingen en nieuwe ontwikkelingen zo veel mogelijk groen te realiseren; Er zullen geen bomen gerooid worden om de energieopbrengst van zonnepanelen te vergroten. Bomen hebben hierbij prioriteit vanwege andere belangen zoals verkoeling, waterberging en CO2 afvang;
Om verstening van tuinen terug te dringen wil de gemeente Oosterhout haar inwoners en bedrijven stimuleren bijvoorbeeld door het aanleggen van onderhoudsarme, groene 'voorbeeldtuinen' en aansprekende publieksacties.
Duurzaamheid •
Het beheer van het openbaar groen wordt duurzaam uitgevoerd door aannemers die gebruik maken van elektrisch gereedschap en duurzaam vervoer.
Circulariteit •
Het beheer van het openbaar groen draagt bij aan de circulariteit dankzij het hergebruiken van grondstoffen en materialen.
Biodiversiteit •
De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de biodiversiteit van Oosterhout door bij de soortkeuze van plantmateriaal aandacht te besteden aan de impact op biodiversiteit.
Wegen Het beheer en inrichting van de wegen draagt op de volgende manier bij aan een klimaatadaptief, duurzaam en circulair Oosterhout:
Klimaatadaptatie •
Indien mogelijk wordt verharding omgevormd naar groen, zoals het omvormen van verharding naar groene zones met wadi's;
•
Om wateroverlast tegen te gaan wordt er waar mogelijk, afhankelijk van locatie, budget en gebruik, water passerende bestrating aangelegd voor verwerking van regenwater door infiltratie naar de bodem.
Blad 25 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Duurzaamheid en circulariteit Er wordt in toenemende mate aandacht besteed aan duurzaamheid en circulariteit binnen het wegbeheer; Om met het onderhoud aan wegen bij te dragen aan de opgave duurzaamheid wordt er gekeken naar de CO2-presetatieladder van de desbetreffende uitvoerende bedrijven; Indien mogelijk wordt er zoveel gebruik gemaakt van circulair asfalt, beton enzovoorts mits dit voldoet aan de kwaliteitseisen.
Openbare verlichting Het beheer en inrichting van de openbare verlichting dragen op de volgende manier bij aan een klimaat adaptief, duurzaam en circulair Oosterhout:
Duurzaamheid en circulariteit •
Er wordt zoveel mogelijk LED verlichting toegepast. LED verlichting heeft een lange levensduur en is energiezuinig. Zo draagt openbare verlichting bij aan de energietransitie van Oosterhout en het thema klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit;
•
In 2050 moet de gemeente Oosterhout energieneutraal zijn. Alle energie die de gemeente gebruikt moet dan op een duurzame manier worden opgewekt. Voor de opwekking van energie gaan we uit van primair gebruik van onuitputtelijke energiebronnen, zoals wind en zon.
Civieltechnische kunstwerken Het beheer en inrichting van de civieltechnische kunstwerken dragen op de volgende manier bij aan een klimaatadaptief, duurzaam en circulair Oosterhout:
Duurzaamheid en circulariteit •
In de gehele levenscyclus van civieltechnische kunstwerken zijn kansen voor duurzaamheid te benutten. Zo ook in het materiaalgebruik. Trends laten zien dat er naast de bekende materialen zoals beton, staal en hout steeds vaker nieuwere en duurzamere materialen worden gebruikt. Van deze materialen is de aanschafwaarde veelal hoger, maar de levensduur langer. Tevens zijn de materialen goedkoper in onderhoud en is er een kans weggelegd in het hergebruik van materialen;
•
Bestaande standaard kunstwerken worden indien mogelijk modulair gemaakt. Dit maakt het onderhoud duurzamer, zorgt ervoor dat er minder moet worden vervangen en dat civieltechnische kunstwerken met kleine reparaties langer meekunnen;
•
Bij het ontwerpen van civieltechnische kunstwerken wordt er bekeken welke mogelijkheden er zijn om zaken als meer groen, (duurzame) energieopwekking etc. te integreren.
Blad 26 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Riolering Het beheer van de riolering draagt op de volgende manier bij aan een klimaatadaptief, duurzaam en circulair Oosterhout:
Klimaatadaptatie •
• •
•
De volgende landelijke voorkeursvolgorde wordt aangehouden met betrekking tot regenwaterafvoer: infiltreren waar kan, bufferen waar nodig en als het niet anders kan afvoeren. Bij gemeentelijke plannen wordt zodoende rekening gehouden met de wateropgaven, bijvoorbeeld door het aanleggen van wadi's of aparte regenwaterafvoer; Nieuwe riolering wordt uitgerekend met een regenbui van 40mm/uur waarmee geen water op straat ontstaat; Bij nieuwbouw en herinrichting van woonwijken en bedrijventerreinen wordt gekeken naar de mogelijkheid voor klimaatadaptieve inrichting. Het streven is infiltreren, bergen en afvoeren. Ook moet eerst gekeken worden of er ruimte gemaakt kan worden voor (extra) groen. Afvoeren van (hemel)water via riolering komt op de laatste plaats;
Bij nieuwbouw wordt zo veel mogelijk waterneutraal gebouwd: regenwater wordt binnen het plangebied of in de directe omgeving verwerkt.
Duurzaamheid, circulariteit en biodiversiteit
•
Indien mogelijk wordt er zoveel mogelijk gekozen voor duurzame oplossingen. Makkelijk aanpasbare bovengrondse voorzieningen hebben hierbij de voorkeur, zoals bijvoorbeeld Wadi's en oppervlaktewateren.
Spelen Het beheer en inrichting van de asset Spelen draagt op de volgende manier bij aan een klimaatadaptief, duurzaam en circulair Oosterhout:
Duurzaamheid en circulariteit • •
Bij nieuwe sport- en speeltoestellen wordt gekozen voor hoogwaardige en duurzame materialen waarbij zorgvuldig wordt beheerd; Bestaande materialen worden zoveel mogelijk hergebruikt.
Blad 27 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Straatmeubilair Het beheer en inrichting van het straatmeubilair draagt op de volgende manier bij aan een klimaatadaptief, duurzaam en circulair Oosterhout:
Duurzaamheid en circulariteit • • •
Met het beheer en onderhoud van het straatmeubilair wordt de levensduur hiervan verlengd, en kan er bespaard worden op nieuwe materialen en energie; Bij nieuw te plaatsen straatmeubilair wordt er gekozen voor duurzame en herbruikbare materialen; Bestaande materialen worden zoveel mogelijk hergebruikt.
Water Het beheer en inrichting van water draagt op de volgende manier bij aan een klimaatadaptief, duurzaam en circulair Oosterhout:
Klimaatadaptatie •
Goed onderhouden waterhuishouding in Oosterhout draagt bij aan de klimaatadaptatie van de gemeente. De aanwezigheid van oppervlaktewater draagt bij aan het opvangen van extreme neerslag. Tegelijkertijd wordt hittestress in de zomer tegengegaan door de aanwezigheid van water in stedelijke gebieden.
Duurzaamheid en circulariteit Het beheer van het water wordt wanneer mogelijk duurzaam uitgevoerd door gebruik te maken van elektrisch gereedschap en duurzaam vervoer; Met de aanwezigheid van water wordt een divers leefgebied gecreëerd wat de biodiversiteit ten goede komt.
Blad 28 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
gemeente
Q anteagroup
Oosterhout
In de toekomstvisie van Oosterhout wordt op verschillende plekken al gesproken over de manier van werken. Daarin is een centrale lijn te ontdekken: burgers praten steeds meer mee over het bestuur van de stad en ze tonen steeds meer initiatieven, die door het gemeentebestuur alleen nog maar gefaciliteerd hoeven te worden.
Het thema Sociale wijkgerichte leefomgeving is naar de volgende ambitie vertaald:
Oosterhout werkt samen met inwoners en partners aan leefbare buurten, wijken en kerkdorpen. De openbare ruimte biedt hierbij ruimte aan initiatieven van inwoners en bedrijven. o We werken samen aan het creëren van schone, hele en veilige buurten, wijken, bedrijventerreinen en kerkdorpen; o De gemeente faciliteert en ondersteunt waar nodig initiatieven van inwoners; o De inwoners zijn aan zet om met initiatieven te komen; o De gemeente zoekt aansluiting met bewoners voor het beheer van de openbare ruimte.
Hieronder wordt per subdoel beschreven waar de gemeente met beheer en onderhoud aan wil bijdragen op het gebied van de sociale wijkgerichte leefomgeving.
Groen Het beheer en de inrichting van het openbaar groen dragen op de volgende manier bij aan de sociale wijkgerichte leefomgeving: Bewonersinitiatieven in de openbare ruimte te stimuleren en faciliteren; Inwoners medeverantwoordelijk maken voor groen in hun eigen buurt, wijk of kerkdorp;
Het beheer van de openbare ruimte is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Door adequaat te reageren op meldingen, kunnen meldingen van bijvoorbeeld inwoners snel worden behandeld en opgelost; Er wordt geluisterd naar eventuele nieuwe ideeën, wensen en meldingen vanuit inwoners en bedrijven en indien gewenst hiernaar gehandeld.
Blad 29 van 82
4
« , )
De samenleving is in verandering (ontzuiling, veranderende rolpatronen, globalisering etc.). Ook de rol van de overheid is daarbij veranderd. De overheid gaat van nachtwakerstaat, via verzorgingsstaat, naar een participerende overheid. Tegelijkertijd zien we een opkomende roep om meer betekenis te kunnen geven aan de eigen leefomgeving. Dit biedt kansen om van individualisering naar nieuwe sociale structuren te werken, waarbij het gevoel van eigenaarschap een belangrijke intrinsieke motivatie kan zijn om zich in te zetten voor die leefomgeving.
ü m r f
Sociale wijkgerichte leefomgeving
B IT
5.3
“5
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Wegen Het wegbeheer draagt op de volgende manier bij aan de sociale wijkgerichte leefomgeving: Fiets- en wandelpaden dragen bij aan de gezondheid van inwoners en stimuleren sociale interactie in de wijk;
Goed beheer van wegen zorgt voor een toegankelijke en veilige openbare ruimte voor iedereen, met aandacht voor kwetsbare inwoners en mindervaliden;
Het beheer van de openbare ruimte is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Door adequaat te reageren op meldingen, kunnen meldingen van bijvoorbeeld inwoners snel worden behandeld en opgelost; Er wordt geluisterd naar eventuele nieuwe ideeën, wensen en meldingen vanuit inwoners en bedrijven en indien gewenst hiernaar gehandeld.
Openbare verlichting Het beheer en de inrichting van de openbare verlichting dragen op de volgende manier bij aan de sociale wijkgerichte leefomgeving: Openbare verlichting zorgt voor een veilig gevoel in de buurt en faciliteert het gebruik van de openbare ruimte in het donker; Het beheer van de openbare ruimte is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Door adequaat te reageren op meldingen, kunnen storingen snel worden opgespoord en opgelost; Er wordt geluisterd naar eventuele nieuwe ideeën, wensen en meldingen vanuit inwoners en bedrijven en indien gewenst hiernaar gehandeld.
Civieltechnische kunstwerken Het beheer en de inrichting van de civieltechnische kunstwerken dragen op de volgende manier bij aan de sociale wijkgerichte leefomgeving: Bewoners kunnen bijdragen en participeren in het beheer en het schoon en werkend houden van civieltechnische kunstwerken;
Bewonersinitiatieven, zoals het beschilderen van tunnels, worden gefaciliteerd door de gemeente Oosterhout.
Riolering Riolering draagt op de volgende manier bij aan het thema sociale wijkgerichte leefomgeving:
Het beheer van de riolering draagt bij aan een nette en schone wijk en bedrijventerrein zonder (water)overlast;
Regenwater wordt zoveel mogelijk verwerkt op eigen percelen. Met een wijkgerichte aanpak wordt dit gestimuleerd en worden inwoners en bedrijven gemotiveerd om een steentje bij te dragen door op eigen terrein voorzieningen te treffen voor infiltratie, buffering of opslag van hemelwater.
Blad 30 van 82
Integraal Maatschappelijk Beheerkader gemeente Oosterhout projectnummer 0470823.100 24januari 2023 Gemeente Oosterhout
“5
gemeente
Oosterhout
Q anteagroup
Spelen Het beheer en de inrichting van de asset Spelen draagt op de volgende manier bij aan de sociale wijkgerichte leefomgeving: Er is aandacht voor spelende kinderen in de woonomgeving en een voldoende en ruim aanbod van de door gemeente aangelegde speelplekken. Dit aanbod moet evenredig over de gehele gemeente verdeeld zijn; Betrokkenheid gebruikers: kinderen en jongeren wordt bij elke nieuwe inrichting van openbare speelplekken betrokken; Initiatieven vanuit bewoners faciliteren, bij herinrichting waar mogelijk samenwerken met bewoners en ketenpartners; Speelplek als ontmoetingsplaats: speelplekken zijn er niet alleen voor spelende kinderen en jongeren. Voldoende en aantrekkelijke speelruimte is tevens goed voor de positieve beleving en leefbaarheid van een wijk en de sociale interactie voor haar bewoners. Vooral jonge kinderen spelen veelal onder toezicht van hun (groot)ouders waardoor ook zij, mits de voorzieningen aanwezig zijn, met elkaar in contact komen. Hiermee krijgen speelplekken ook een belangrijke ontmoetingsfunctie. Hoe beter deze ontmoetingsfunctie wordt gefaciliteerd en gestimuleerd, hoe beter de speelplekken worden gebruikt; Er is extra aandacht voor bijzondere doelgroepen (kinderen met een beperking, sporters, jongeren). Er zijn een aantal plekken aangewezen die ingericht worden voor kinderen met een beperking.