Gemeente Oosterhout - Programmabegroting 2023.pdf
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2023
Programmabegroting 2023 Gemeente Oosterhout
Colofon Programmabegroting 2023 Gemeente Oosterhout Samenstelling Gemeente Oosterhout Postbus 10150 4900 GB Oosterhout Inlichtingen Telefoon E-mail Internet
: +14 0162 : stadhuis@oosterhout.nl : www.oosterhout.nl
Inhoudsopgave 1
Inleiding ...................................................................................................................................... 5
2
Leeswijzer ................................................................................................................................... 7
3
Samenstelling College van Burgemeester en Wethouders ................................................... 8
4
Samenvattend beeld begroting .............................................................................................. 10
4.1
Kaders en uitgangspunten ............................................................................................................... 10
4.2
Beeld begroting 2023 ....................................................................................................................... 11
5
Programma’s ............................................................................................................................ 13
5.1
Zorg en welzijn ................................................................................................................................. 14
5.2
Arbeidsmarkt, economie en onderwijs ............................................................................................. 27
5.3
Sport en cultuur ............................................................................................................................... 37
5.4
Duurzaamheid en klimaat ................................................................................................................ 43
5.5
Wonen en mobiliteit ......................................................................................................................... 50
5.6
Veiligheid ......................................................................................................................................... 61
5.7
Meer voor elkaar .............................................................................................................................. 64
5.8
Financieel solide .............................................................................................................................. 69
5.9
Gemeentelijke organisatie ............................................................................................................... 72
6
Paragrafen ................................................................................................................................ 78
6.1
Lokale heffingen .............................................................................................................................. 79
6.2
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 84
6.3
Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................ 101
6.4
Treasury (financiering) ................................................................................................................... 111
6.5
Bedrijfsvoering ............................................................................................................................... 114
6.6
Verbonden partijen ........................................................................................................................ 115
6.7
Grondbeleid ................................................................................................................................... 128
6.8
Informatiebeveiliging en privacy .................................................................................................... 133
6.9
Subsidies ....................................................................................................................................... 135
6.10
EMU-saldo ..................................................................................................................................... 137
6.11
Algemene uitkering ........................................................................................................................ 139
7
Financiële begroting .............................................................................................................. 141
7.1
Financiële uitgangspunten ............................................................................................................. 142
7.2
Resultaat financiële begroting ....................................................................................................... 144
7.3
Actualisatie begroting 2023 ........................................................................................................... 145
7.4
Personele kosten ........................................................................................................................... 161
7.5
Gesloten systemen ........................................................................................................................ 169
7.6
Kapitaallasten ................................................................................................................................ 170
7.7
Bespaarde rente ............................................................................................................................ 171
7.8
Investeringen ................................................................................................................................. 172
7.9
Reserves en voorzieningen ........................................................................................................... 179
7.10
Verloop vrije reserve ...................................................................................................................... 181
7.11
Incidentele lasten en baten ............................................................................................................ 184
8
Bijlagen ................................................................................................................................... 187
8.1
Kerngegevens ................................................................................................................................ 188
8.2
Overzicht investeringen ................................................................................................................. 190
8.3
Taakvelden .................................................................................................................................... 192
8.4
Geldleningen .................................................................................................................................. 194
8.5
Staat van reserves en voorzieningen ............................................................................................ 195
8.6
Global goals ................................................................................................................................... 196
8.7
Afkortingenlijst ............................................................................................................................... 202
1 Inleiding Gezonde ambitie en doen wat moet! De gemeentebegroting geeft richting aan bestuur en organisatie, stelt financiële en inhoudelijke kaders voor het gemeentelijk beleid en vormt een belofte aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners: U mag van ons verwachten dat wij het komende jaar de klussen gaan klaren die in onze begroting staan opgenomen. Om die reden steken bestuur en organisatie enorm veel energie en uren in de totstandkoming van dit beleidsproduct. En het is dus ook terecht dat de raadsvergadering waarin de begroting wordt besproken en vastgesteld, wordt bezien als misschien wel het belangrijkste moment van ons “parlementaire seizoen”. De begroting, die doet er wezenlijk toe. De begroting is een nadere uitwerking van het bestuursakkoord 2022-2026 ‘De stap vooruit’. Dit heeft zich vertaald in een begroting met vele ambities voor de aankomende jaren. Echter we zullen in de meerjarenbegroting wel flexibel en adaptief moeten blijven. Natuurlijk is de begroting richtinggevend, maar de keuzes voor volgend jaar worden wel met “de kennis van nu” gemaakt. Weloverwogen en beargumenteerd, maar met name in onzekere tijden staat de voorspellende waarde van de begroting onder druk. De COVID19-pandemie en de oorlog in Oekraïne hebben ons de afgelopen jaren laten ervaren dat niets op voorhand zeker is.
Behalve dan misschien één ding, namelijk de overtuiging dat de huidige periode van instabiliteit nog wel even zal voortduren. Die trend heeft ook gevolgen ons, voor de lokale overheid. Meer nog dan in het verleden zal ons worden gevraagd adequaat te reageren op onverwachte ontwikkelingen. Bijvoorbeeld als het gaat om te voorkomen dat onze inwoners in de financiële problemen komen als gevolg van fors gestegen energieprijzen. Of om onze verantwoordelijkheid op te nemen bij de huisvesting van vluchtelingen, op een manier die tegelijkertijd rekening houdt met de positie van onze eigen inwoners. Inventiviteit en niet-alledaagse oplossingen zullen dan al snel in beeld komen. En dan is niet de vraag aan de orde of die oplossingen passen binnen regels of vastgesteld gemeentelijk beleid. Het belangrijkste is dat ze effect hebben, dat ze werken. Dat wij – uiteraard in samenwerking met onze partners en onze inwoners – het verschil kunnen maken door “het goede te doen”. Dit zal het nodig maken om gaandeweg integrale afwegingen te maken welke investeringen en ambities, op basis van voortgang in lopende projecten, beschikbare capaciteit en financiële middelen, op de planning kunnen blijven staan en welke eventueel verder opschuiven in de tijd. Dit gaat overigens niet vanzelf, dat vraagt veerkracht, flexibiliteit en ruimte.
Veerkracht van bestuur en organisatie om onze denk- en doekracht dáár in te zetten waar die het meest nodig is. Flexibiliteit van college en raad om gedurende het jaar financieel en inhoudelijk de bakens te verzetten als de omstandigheden daarom vragen. En ruimte voor onze medewerkers om in de uitvoering datgene te kunnen doen waarmee onze inwoners het beste geholpen zijn. Een manier van werken overigens die naadloos aansluit op de ontwikkeling die onze ambtelijke organisatie doormaakt: werken vanuit de bedoeling. Nieuwe accenten De hierboven geschetst onvoorspelbaarheid betekent overigens niet dat we in de voorliggende begroting geen keuzes zouden maken. Dat doen we nadrukkelijk wel. Met de Toekomstvisie Oosterhout 2030 en het bestuursakkoord ‘De stap vooruit’ als basis, zetten wij in deze begroting uitdrukkelijk nieuwe (financiële) accenten op beleidsterreinen die een extra impuls nodig hebben. Zo stellen we voor een extra bedrag van € 750.000 vrij te maken voor de uitvoering van de opgaven die uit het klimaatakkoord voortvloeien. Dat doen wij vooruitlopend op het beschikbaar komen van extra gelden vanuit het rijk. Gelden die onder andere zullen worden ingezet voor het uitrollen van een warmtenet in onze gemeente.
Er komt € 250.000 extra beschikbaar voor de opdracht brede welvaart, een samen met de gemeenteraad te ontwikkelen aanpak om ervoor te zorgen dat iedere Oosterhout volwaardig kan blijven meedoen in onze samenleving. De openbare ruimte in Oosterhout geven we een impuls door het onderhoudsbudget met € 300.000 te verhogen en eenzelfde bedrag toe te voegen aan het investeringsbudget. Middels de agenda Arbeidsmarkt en economie willen we ook op onze bedrijventerreinen een kwaliteitsslag maken; daarvoor stellen we voor een extra bedrag van € 100.000 uit te trekken. Programmabegroting 2023
5
En ten slotte heeft onze gemeente ambitieuze voornemens op het gebied van woningbouw. Niet alleen binnen het bestaand stedelijk gebied, maar ook in het buitengebied, ten oosten van de A27. Om dat complexe proces goed te kunnen ondersteunen, is een bedrag van € 500.000 per jaar nodig. Financiën onder druk Ondanks al deze ambities presenteren we voor 2023 een sluitende begroting. Dat mag gerust als bewijs gelden voor het feit dat Oosterhout de zaken financieel op orde heeft. Voor de wat verdere toekomst is het beeld een stuk ongewisser. Dit heeft deels te maken met het gegeven dat we aan de vooravond staan van tal van investeringen, onder andere op het gebied van mobiliteit, sport, onderwijs en het stadhuis. Hierdoor zullen de jaarlijkse kapitaallasten stijgen, wat een extra druk voor de begrotingen na 2025 gaat opleveren. En dan is er nog een ontwikkeling waarmee we rekening moeten houden. Zoals het er nu voorstaat, wordt in 2026 een forse verlaging van de uitkering uit het gemeentefonds voorzien. Een probleem niet alleen voor Oosterhout, maar voor alle Nederlandse gemeenten. Het mag duidelijk zijn dat in het overleg tussen rijk en gemeenten hierover het laatste woord nog niet gesproken is. Maar ook in mogelijk financieel minder florissante tijden is voor ons college het uitgangspunt dat we het goede moeten blijven doen.
Hoogachtend, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN OOSTERHOUT,
, burgemeester,
, secretaris.
6
Programmabegroting 2023
2 Leeswijzer Samenstelling college Het derde hoofdstuk geeft de samenstelling van het college en de bijbehorende portefeuilleverdeling aan. Samenvattend beeld begroting In hoofdstuk vier is op hoofdlijnen het financiële beeld uit de begroting geschetst. Programmabegroting Hoofdstuk vijf bevat de programma’s. Ieder programma omvat een beschrijving van de algemene doelstelling, de relevante beleidsdocumenten, de accenten uit het bestuursakkoord en uit een beschrijving van de prestaties die worden gerealiseerd. Daarnaast worden de meerjarig beschikbare middelen in beeld gebracht bij ieder programma. Paragrafen De paragrafen in hoofdstuk zes geven gebundeld informatie over bepaalde thema’s, die anders te gefragmenteerd aan de orde zouden komen. Deze informatie wordt voor zowel bestuurders als toezichthouders van belang geacht om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen. Een achttal paragrafen is verplicht voorgeschreven door het BBV, namelijk Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Treasury (financiering), Bedrijfsvoering, Informatiebeveiliging en privacy, Verbonden partijen, Grondbeleid en het EMU-saldo. De paragrafen Subsidies en Algemene uitkering zijn aanvullend opgenomen.
Financiële begroting In hoofdstuk zeven is de financiële begroting opgenomen, waarin een uitgebreide financiële toelichting is opgenomen omtrent de verschillen tussen de begroting 2023 en 2022. Bijlagen In de bijlagen zijn een aantal cijfermatige overzichten opgenomen. Als laatste bijlage is een afkortingenlijst opgenomen.
Programmabegroting 2023
7
3 Samenstelling College van Burgemeester en Wethouders Mark Buijs, Burgemeester • • • • • • • • • •
Algemeen bestuurlijke coördinatie Personeel en organisatie (incl. organisatieontwikkeling) Integriteit Burgerparticipatie (incl. borging wijkgericht werken) Openbare orde en veiligheid Toezicht en handhaving Integrale veiligheid Externe veiligheid Regionale samenwerking Overige wettelijke taken
Clemens Piena, Wethouder • • • • • • • • •
Strategie en lobby Integraal sociaal domein Brede welvaart en sociale basis Gezondheid en welzijn WMO en ouderenzorg Communicatie en media Mobiliteit en Integraal Maatschappelijk Beheerkader Mobiliteitstransitie ICT en informatiegestuurd werken
Dees Melsen, Wethouder • • • • • • • • •
Economie en ondernemen Toerisme en recreatie Horeca en evenementen Opgave Bruisende Binnenstad Citymarketing Financiën Stedelijke ontwikkeling Implementatie omgevingswet Wonen
Willem-Jan van der Zanden, Wethouder • • • • • • • •
8
Participatiewet Sociale Zaken Inclusie Duurzaamheid Warmtetransitie Afval Kunst en cultuur Dierenwelzijn
Programmabegroting 2023
Guus Beenhakker, Wethouder • • • • • • •
Onderwijs en arbeidsmarkt Jeugd en jeugdzorg Energietransitie Klimaatadaptatie Water en riool Natuur en milieu Landbouw (incl. Visie buitengebied)
Arnoud Kastelijns, Wethouder • • • • • • • • • •
Ruimtelijke ordening en bouwen Monumenten en erfgoed Verkeer Beheer openbare ruimte Sport Grondzaken Dienstverlening en overige bedrijfsvoering Inkoop en aanbesteding Vastgoed Project nieuwbouw stadhuis
Programmabegroting 2023
9
4 Samenvattend beeld begroting 4.1 Kaders en uitgangspunten Structureel sluitende begroting Jaarlijkse begrotingen worden gepresenteerd in het perspectief van een structureel sluitende raming. Dit kan in het eerste begrotingsjaar zijn, of het laatste begrotingjaar. In dat laatste geval zijn tussentijdse beperkte tekorten aanvaardbaar mits en voor zover deze kunnen worden gedekt uit reserves. Uiterlijk in het laatste jaar dient dan sprake te zijn van een structureel sluitende begroting. Nieuwe initiatieven Er is de komende vier jaar ruimte voor nieuwe initiatieven, met dien verstande dat dit budgettair neutraal gebeurt. Met andere woorden: nieuw voor oud is de leidraad. Uitgangspunt is dat daarbij in eerste instantie dekking gezocht wordt binnen hetzelfde beleidsterrein. Alle initiatieven – zowel nieuwe als bestaande – worden bij de begroting beoordeeld op hun maatschappelijk resultaat (outcome). Op basis daarvan kan een inhoudelijke heroverweging aan de orde zijn. Onvoorzien In de begrotingen en meerjarenramingen wordt jaarlijks een realistische raming opgenomen voor “onvoorzien”. Hierbij wordt de structurele doorwerking niet automatisch vertaald, maar vormt deze onderdeel van de discussie over nieuw beleid bij de eerstkomende begroting. Voorstellen worden streng getoetst aan de criteria onvoorzienbaar, onuitstelbaar en onontkoombaar.
Investeringen Het structurele investeringsniveau wordt in principe gemaximeerd op € 5,5 miljoen, exclusief investeringen op het gebied van riolering en afvalverwijdering (deze investeringen worden afzonderlijk beschouwd en worden gedekt via een kostendekkend tarief) en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Het investeringsniveau is exclusief specifieke investeringen ten laste van de vrije reserve. Uitgangspunt is dat eenmalige investeringen met een lange looptijd zoveel mogelijk vanuit deze reserve worden gefinancierd. Op die manier wordt voorkomen dat deze investeringen leiden tot een forse verhoging van de jaarlijkse kapitaallasten. Het investeringsplan wordt jaarlijks opgesteld in de vorm van een uitvoeringsplanning, waarbij aangegeven wordt wanneer investeringen daadwerkelijk worden uitgevoerd. Doeluitkeringen Aan doelen waarvoor de gemeente van het rijk een doeluitkering ontvangt, wordt in beginsel niet meer uitgegeven dan het bedrag van de doeluitkering. Bezuinigingen vanuit het rijk zullen daarbij in principe niet gecompenseerd worden door de gemeente. Reserves en voorzieningen De reserves van de gemeente Oosterhout vormen de eerste linie in het opvangen van onverwachte tegenvallers en risico’s. In het kader van risicomanagement houden wij vast aan het eerder bepaalde uitgangspunt dat de weerstandsratio minimaal 1,5 moet bedragen.
De komende bestuursperiode komen wij tot een actualisering van de Nota reserves en voorzieningen. Vooruitlopend daarop schrappen wij het gemeentelijk parkeerfonds. Nu parkeerinkomsten en -uitgaven met elkaar in evenwicht zijn en geen nieuwe grootschalige investeringen in parkeren worden verwacht, is een dergelijke voorziening niet langer nodig. Daarbij houden wij wel vast aan het uitgangspunt dat inkomsten en uitgaven met elkaar in evenwicht zijn. Het aldus vrijkomende bedrag van 1 miljoen euro zal wordt toegevoegd aan de Vrije reserve. Belastingtarieven OZB Als de tarieven voor de onroerendezaakbelasting worden verhoogd, dan gebeurt dit met maximaal het inflatiepercentage. Met het oog op de lastendruk van onze inwoners en bedrijven zullen wij terughoudend zijn in het toepassen van dit instrument. Overige belastingen en heffingen Het algemene uitgangspunt is dat alle overige belastingen en heffingen kostendekkend zijn.
10
Programmabegroting 2023
4.2 Beeld begroting 2023 In de begroting staat wat we volgend jaar willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dit gaat kosten. De begroting gaat vooral over het jaar 2023. Wanneer de gemeenteraad deze begroting vaststelt, wordt daarmee formele goedkeuring gegeven tot het doen van uitgaven in het jaar 2023. Naast informatie over het jaar 2023 bevat deze begroting ook ramingen voor de jaren 2024 tot en met 2026. Dit wordt de ‘meerjarenbegroting’ genoemd. De meerjarenbegroting gaat ter kennisname naar de gemeenteraad en geeft context bij de vaststelling van de begroting 2023. In onderstaande tabel wordt een totaaloverzicht gegeven van de baten (inkomsten) en lasten (uitgaven) in 2023. Het saldo is het verschil tussen de baten en de lasten. Nr.
Soort lasten en baten 1 Zorg en welzijn 2 Arbeidsmarkt, economie en onderwijs 3 Sport en cultuur 4 Duurzaamheid en klimaat 5 Wonen en mobiliteit 6 Veiligheid 7 Meer voor elkaar A Financieel solide B Gemeentelijke organisatie Resultaat voor bestemming C Mutaties in de reserves D Vennootschapsbelasting Resultaat
Rekening 2021 49.512 4.484 7.999 9.364 12.762 4.788 4.220 -121.765 21.302 -7.334 -759 -3.443 -11.536
Begroting 2022 55.654 4.843 7.999 10.552 13.826 4.697 4.510 -129.469 21.815 -5.573 2 4.938 -633
Lasten 77.144 6.579 13.495 13.135 21.491 5.096 5.555 2.727 26.074 171.296 2 498 171.796
Baten -19.434 -390 -4.235 -1.668 -5.853 -110 -1.105 -133.151 -2.444 -168.390 -3.416 -171.806
x € 1.000 Begroting 2023 57.710 6.189 9.260 11.467 15.638 4.986 4.450 -130.424 23.630 2.906 2 -2.918 -10
Lasten De totale lasten bedragen in 2023 € 171,3 miljoen. De lasten worden gemaakt om de beleidsdoelstellingen van het college en de gemeenteraad. De begroting is opgedeeld in zeven beleidsprogramma’s. Daarnaast zijn er de zogenoemde algemene dekkingsmiddelen (financieel solide), de gemeentelijke organisatie en de mutaties in de reserves. De zeven beleidsprogramma’s vormen samen met de drie overige onderdelen het totaal van de begroting. In onderstaande grafiek is aangegeven hoe de uitgaven over de verschillende beleidsprogramma’s zijn verdeeld.
Programmabegroting 2023
11
Baten Het is de bedoeling dat we een structureel sluitende begroting presenteren. Dat betekent dat onze lasten gedekt moeten worden door onze baten. In het jaar 2023 worden alle uitgaven van in totaal € 168,4 miljoen dus gedekt door inkomsten. In onderstaande figuur is de verdeling van de inkomsten opgenomen.
Het grootste deel van onze baten ontvangen we vanuit het Rijk. Vanuit het gemeentefonds ontvangt Oosterhout een zogenoemde algemene uitkering. Deze uitkering is vrij besteedbaar en bedraagt in 2023 naar verwachting € 99,1 miljoen en de re-integratie uitkeringen € 5,5 miljoen. Andere grote inkomstenbronnen zijn lokale heffingen (paragraaf 6.1) naar verwachting € 30,8 miljoen en rijksuitkeringen voor Zorg en Welzijn van € 17,4 miljoen. Structureel begrotingssaldo In de Gemeentewet staat dat onze begroting structureel en reëel in evenwicht moet zijn. Met structureel evenwicht wordt bedoeld dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de begroting (en meerjarenraming) volledig en realistisch zijn. De provincie toetst hier vanuit haar toezichthoudende rol op. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting, maken we onderscheid tussen structurele en incidentele baten en lasten. Incidentele baten of lasten zijn baten of lasten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Hierbij beïnvloeden incidentele lasten het structureel begrotingssaldo positief en incidentele baten het structureel begrotingssaldo negatief. In onderstaande tabel wordt in het kort de opbouw van het structurele saldo inzichtelijk gemaakt.
De in de tabel opgenomen bedragen sluiten aan op de totalen uit het overzicht incidentele baten en lasten in 7.14. X € 1.000
Structurele begrotingssaldo (-=voordelig) Structurele exploitatieruimte
12
Begr 2022 Begr 2023 Begr 2024 Begr 2025 Begr 2026 -1.009 -516 -663 -2.002 6.433 2,35% 0,31% 0,39% 1,17% -3,98%
Programmabegroting 2023
5 Programma’s In dit hoofdstuk worden de programma’s behandeld per programma. De lasten en baten per thema zijn opgenomen in de volgende tabel, daarnaast zijn de mutaties in de reserves opgenomen. Thema Zorg en welzijn Arbeidsmarkt, economie en onderwijs Sport en cultuur Duurzaamheid en klimaat Wonen en mobiliteit Veiligheid Meer voor elkaar Financieel solide Gemeentelijke organisatie Resultaat voor bestemming Mutaties in reserves Vennootschapsbelasting Resultaat
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023 49.512 55.654 57.710 4.484 4.843 6.189 7.999 7.999 9.260 9.364 10.552 11.467 12.762 13.826 15.638 4.788 4.697 4.986 4.220 4.510 4.450 -121.765 -129.469 -130.424 21.302 21.815 23.630 -7.334 -5.573 2.906 -759 2 2 -3.443 4.938 -2.918 -11.536 -633 -10
Programmabegroting 2023
Raming 2024 57.311 6.294 8.837 11.710 16.710 4.994 4.420 -131.694 23.876 2.458 2 -2.769 -309
Raming 2025 57.065 6.558 9.030 11.993 16.660 4.997 4.398 -133.778 24.008 931 2 -2.838 -1.905
Raming 2026 56.709 6.310 9.043 12.103 17.229 4.994 4.431 -125.500 24.637 9.956 2 -3.478 6.480
13
5.1 Zorg en welzijn Portefeuillehouder(s) G. Beenhakker, C. Piena, W. van der Zanden Het programma bestaat uit zeven thema’s die in de volgende paragrafen worden uitgewerkt. In eerste instantie wordt aangegeven aan welke global goal(s) het thema een bijdrage levert. In bijlage 8.6 wordt een inzicht gegeven in de global goals en wat belangrijke taken voor de gemeente zijn. Daarnaast worden per thema de volgende elementen behandeld: • • • •
wat willen we bereiken; wat gaan we hiervoor doen; indicatoren; meerjarenbeleid 2024-2026.
Vervolgens wordt voor het programma inzicht gegeven in de kosten, extern betrokken partijen en de beleidskaders.
5.1.1 Algemeen 5.1.1.1 Wat willen we bereiken We willen dat het goed gaat met de inwoners van Oosterhout. We vinden het belangrijk dat inwoners een waardevol bestaan kunnen opbouwen, hierin eigen keuzes kunnen maken en veerkrachtig zijn wanneer het leven (even) tegenzit. Met de visie Sociaal Domein zetten we sinds 2021 stevig in op de ‘beweging naar de voorkant’: zo veel mogelijk en zo vroeg mogelijk problemen opvangen en oplossen in de eigen directe omgeving en/of met inzet van (vrij toegankelijke) voorzieningen in de stad. Op deze wijze vermindert de druk op de niet vrij toegankelijke voorzieningen. Vanuit deze visie zijn de volgende maatschappelijke resultaten geformuleerd: • • •
een samenleving (stad, kerkdorp, wijk of buurt) waarin inwoners naar vermogen meedoen; een samenleving waarin inwoners naar vermogen op eigen kracht functioneren; een samenleving waarin inwoners in hun functioneren steun kunnen krijgen van de directe omgeving door de aanwezigheid van een sterke sociale basis, brede maatschappelijke voorzieningen en vrij toegankelijke voorzieningen.
In 2023 werken we opnieuw vanuit de integraliteit: uiteraard binnen het sociaal domein, maar ook meer richting het fysieke domein (wonen en openbare ruimte).
5.1.1.2 Wat gaan we hiervoor doen Menselijke maat In het sociaal domein is het belangrijk te erkennen dat het systeem als zodanig niet altijd leidend is. De regels bepalen niet altijd de maat. De menselijke maat toepassen betekent soms ongelijke behandeling om zo gelijke kansen voor kwetsbare inwoners te creëren. We kijken dan ook niet alleen naar waar iemand recht op heeft, maar vooral naar wat iemand nodig heeft. Dus niet alleen doen wat moet, maar vooral doen wat helpt. In ons handelen naar onze inwoners, maar ook in onze beleidsstukken, uitvoeringsbesluiten, werkinstructies en trainingen/intervisies zal hiervoor specifieke aandacht zijn. Brede Welvaart Welvaart gaat niet alleen over rijkdom en bezit. Mensen beoordelen de kwaliteit van het leven op meer onderdelen dan alleen geld. Het is daarom belangrijk om vanuit meer verschillende invalshoeken naar welvaart te kijken: economische groei, natuur en milieu. De samenhang tussen economische groei en kwaliteit van leven moet in balans blijven. Dat betekent dat er naast economische doelen, ook sociale en ecologische doelen worden nagestreefd, bijvoorbeeld gezondheid, onderwijs, milieu, werk-privé balans. Bij brede welvaart gaat het niet alleen om het vergroten van de (materiële) waarde, maar ook om het welzijn van mensen. Brede welvaart is een onderwerp waarvoor de raad een bestuursopdracht opstelt voor het college.
Wij zullen vanuit het sociaal domein samen met de raad procesafspraken maken om deze opdracht te formuleren en uit te voeren.
14
Programmabegroting 2023
Positieve gezondheid Vanuit zorg en welzijn, zetten we in om de maatschappelijke omslag te maken van de huidige focus op ziekte en zorg naar het bevorderen van gezondheid, welzijn en welbevinden. Deze omslag is niet alleen van belang in het kader van welzijn en welbevinden van inwoners. Door de inzet op preventie proberen we de trend van toenemende zorgvraag en groeiende kosten om te buigen. Het verbetertraject toegang Zoals beschreven in de Visie Sociaal Domein streeft de gemeente Oosterhout naar een transparante, goed georganiseerde toegang voor inwoners. We willen dat de klantreis van inwoners zo vloeiend mogelijk verloopt, waarbij inwoners tijdig de juiste en passende zorg en ondersteuning ontvangen. Als gemeente willen we verantwoordelijkheid nemen en pas loslaten wanneer de vraag van de inwoner in goede handen is. Om bestand te zijn tegen snel opvolgende ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein, moeten we de toeleiding en toegang continu verbeteren en optimaliseren. Inwoners vinden dan snel de ondersteuning en/of hulp die ze nodig hebben binnen onze goed functionerende toegang. Om deze ambitie te realiseren, zijn we eind 2020 gestart met een (anderhalf) jaarlijkse verbetercyclus. Vanuit drie perspectieven: inwoner, professional/maatschappelijke partner en gemeente Oosterhout formuleren we verbeteropgaven.
In 2023 gaan we nadrukkelijk opgaven oppakken in relatie tot de toeleiding: de samenwerking met onze maatschappelijke partners. Ook gaan we onze interne processen verder verbeteren (digitale innovatie) en gaan we aan de slag met een efficiëntere werkwijze voor onze inwoners (wachttijd verminderen). Gezien de personele uitdaging (hoge werkdruk) en ambities in verbeterslagen die we nog kunnen maken, zijn extra middelen nodig. 5.1.1.3
Indicatoren
Omschrijving indicator
Score 2019
% huishoudens met zorg en ondersteuning Score Sociale kracht Score Participatie Score mate van eenzaamheid Score zelfredzaamheid Score financiële zelfredzaamheid Score collectieve zelfredzaamheid Score sociale cohesie % cliënten dat wist waar ze terecht konden voor hulp
71 73 70 82 69 62 67 -
Score 2020 20,40% -
Score Prognose Prognose * 2021 2022 2023 22,10% - L 71 73 - B 71 73 - B 65 70 - B 82 83 - B 65 68 - B 67 67 - B 70 70 - B 70,00% 70,00% - B
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger) 5.1.1.4
Meerjarenbeleid 2024-2026
Onderwerp Niet van toepassing
Doel
Actie
Jaar
Bron*
* Bron: BA (Bestuursakkoord 2022-2026), WR (wet- en regelgeving)
5.1.2 Jeugd 5.1.2.1 Wat willen we bereiken We willen dat alle kinderen en jongeren zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige volwassenen, die actief deelnemen aan het maatschappelijke leven. Hiervoor gaan we een gunstig opgroeiklimaat voor jeugdigen bevorderen door de sociale basis van jeugdigen, ouders, opvoeders en hun sociale netwerk te versterken. Het vergroten van kansen en het voorkomen van uitval zijn daarbij leidend. Wanneer jeugdhulp noodzakelijk is, organiseren we de juiste en beste jeugdhulp nabij en zo thuis mogelijk voor de jeugdige. Het continu verbeteren van de verbinding tussen jeugdhulp en het onderwijs is daarbij essentieel. Om dit alles te bereiken werken we zowel lokaal als (boven)regionaal verder aan de transformatie naar een jeugdhulpstelsel waarbinnen wij met onze (strategische) partners continu samen de jeugdhulp, processen en beheersing optimaliseren.
Programmabegroting 2023
15
5.1.2.2
Wat gaan we hiervoor doen Binnen de jeugdwet vindt er geen inkomenstoets plaats, dit zorgt voor gelijke toegang tot de jeugdhulpvoorzieningen.
Kansrijke start Door actief in te zetten op de beweging naar de voorkant, kunnen latere (ontwikkelings) problemen bij jeugdigen worden beperkt en kunnen zij meedoen in de samenleving. Samen met partners uit het medische en het sociale domein zetten we ons in voor het landelijke programma ‘Kansrijke Start’ gericht op de eerste 1.000 dagen van een kind. Doorontwikkeling (laagdrempelige) vrij toegankelijke jeugdhulp In 2023 zetten we verder in op de doorontwikkeling van de (laagdrempelige) vrij toegankelijke jeugdhulp. We blijven monitoren of we een dekkend aanbod van voorzieningen hebben en spelen in op huidige trends en ontwikkelingen. Door dit te blijven evalueren en door ontwikkelen kunnen we steeds beter de beweging naar de voorkant maken. Concreet gaan we in 2023 samen met jongeren, ouders, professionals, vrijwilligers en ondernemers aan de slag met het versterken van de mentale gezondheid jongeren. In 2022 is hier een brede coalitie voor opgestart. Daarnaast loopt het ZonMw project ‘werken aan bestendige en domein overstijgende hulp en ondersteuning aan jongeren met jeugdhulp rond 18 jaar’ in 2023 af. Na afloop van het project wordt gekeken hoe we tot een structureel lerend systeem komen waarin de domein overstijgende samenwerking rond 18 jaar blijvend gemonitord wordt.
(Herijking) Lokaal beleidskader jeugdhulp Om te komen tot een transformatie in het jeugdhulplandschap is het van belang om ook lokaal goed te beschrijven wat we gaan doen en wat onze kaders en doelen zijn. Om die reden wordt het beleidskader jeugd herijkt, zodat het aansluit bij (recente) lokale ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld de visie sociaal domein en het verbetertraject toegang. Ook is het van belang om de recente regionale ontwikkelingen een plek te geven in het lokale beleidskader en de Regiovisie samen met lokale partners verder uit te werken. De 8 leidende principes uit de Regiovisie zijn hierbij het kompas. Bij uitstek zijn de leidende principes “hobbels horen bij het leven” en “normaliseren vraagt iets van ons allemaal” thema’s die we handen en voeten gaan geven. Inkoop van niet vrij toegankelijke jeugdhulp In 2023 gaan we verder aan de slag met de inkoop van niet vrij toegankelijke jeugdhulp. Inkoop is als instrument een voortvloeisel om ambities uit de Regiovisie te realiseren. Met de nieuwe inkoop willen we voor lange termijn rust en stabiliteit in het jeugdhulpstelsel brengen, zodat de regio en haar aanbieders beter in staat worden gesteld de juiste dingen te doen voor onze jeugdigen en hun ouders.
Regionale governance jeugdhulp De Norm voor Opdrachtgeverschap geeft ons de opdracht om te komen tot een ‘niet vrijblijvende vorm van samenwerking”, een Gemeenschappelijke Regeling (GR) is een passende optie. Een intensieve samenwerking vraagt om een governance-structuur die past bij de partners en de opgave, waarna we deze gaan inrichten. Door het nú goed te regelen creëren we voor daarna jarenlang rust en (rol)duidelijkheid, waardoor focus ontstaat om inhoudelijke knelpunten aan te pakken. Regiovisie Inhoudelijk gaan we de ontwikkelopgaven uit de Regiovisie uitvoeren met jeugdigen, ouders en onze strategische partners. Concreet betekent dit dat we onder andere een regionaal participatiepanel van jeugdigen en ouders willen realiseren, de wachtlijsten gaan terugdringen en het proces van triage en verwijzing gaan optimaliseren.
16
Programmabegroting 2023
JONG Het programma JONG betrekt kinderen en jongeren bij taken van de gemeente, voert activiteiten uit, draagt bij aan burgerschapsvorming en is ondersteunend aan het organiseren van participatietrajecten voor verschillende thema’s en opgaves binnen de gemeente. Komende periode gaan we verder met het verstevigen van de positie het Jongerenpanel Oosterhout (JPO), door het te ondersteunen met zijn eigen missie; belang van jongeren op de kaart zetten, meedenken, maar ook meedoen én laten zien wat er gebeurt met de inbreng van het Jongerenpanel. 5.1.2.3
Indicatoren
Omschrijving indicator Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdhulp (%) Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdbescherming (%) Jongeren (t/m 23 jaar) met jeugdreclassering (%) Waardering contact Sociaal Wijkteam Melding (vermoeden van) huiselijk geweld en kindermishandeling % kinderen waarmee het thuis beter gaat % kinderen waarmee het door hulp beter gaat op school, werk, thuis en andere omgeving % kinderen/ouders dat door de hulp meer vertrouwen heeft in zichzelf/het gezin
Score 2019 9,80% 0,80% 0,40% 7,3
Score 2020 9,30% 0,90% 0,30% 7,4
Score Prognose Prognose * 2021 2022 2023 11,50% 12,50% 12,50% L 1,10% 1,00% 1,00% L 0,20% 0,20% 0,20% L 7,1 - B
598 -
566 -
490 -
600 55,00%
600 G 55,00% G
-
-
-
55,00%
55,00% G
-
-
-
84,00%
84,00% G
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger) 5.1.2.4
Meerjarenbeleid 2024-2026
Onderwerp Niet van toepassing
Doel
Actie
Jaar
Bron*
* Bron: BA (Bestuursakkoord 2022-2026), WR (wet- en regelgeving)
5.1.3 Wet maatschappelijke ondersteuning 5.1.3.1 Wat willen we bereiken Sinds 2021 werken we vanuit de integrale visie sociaal domein. De gemeentelijke visie op het sociaal domein vormt het inhoudelijk kader voor het handelen binnen het sociaal team en dus ook binnen de Wmo. In de kern gaat de visie over: • •
de beweging naar de voorkant en de daarmee gepaard gaande inzet op preventie; het bieden van passende ondersteuning door onder andere integrale samenwerking.
Voor de Wmo vormt het langer, prettig en veilig zelfstandig wonen voor (kwetsbare) inwoners de centrale opgave. Dit gaat met name om de oudere generaties inwoners en ook om inwoners met een psychische kwetsbaarheid. We willen dat deze inwoners zo lang mogelijk hun eigen mentale, sociale en lichamelijke kracht benutten. Dit willen we bereiken door naast een breed aanbod van maatschappelijke voorzieningen ook in te zetten op versterking van de sociale basis.
5.1.3.2
Wat gaan we hiervoor doen
Doorontwikkeling versterken sociale basis We blijven inzetten op een sterke sociale basis waarin inwoners elkaar ontmoeten, elkaar kennen, naar elkaar omkijken en elkaar de helpende hand bieden. We gebruiken daarvoor onder andere de activiteitencentra en de dorpshuizen. Sport en Cultuur vormen ook een belangrijk bindmiddel tussen onze inwoners. We zetten daarnaast in op meer oren en ogen in de wijk, zoals met de wijkGGZ-er en de wijkmakelaars. Hiermee bereiken we dat sociale problematiek zoals eenzaamheid, verwaarlozing of situaties van geweld in afhankelijkheidsrelaties eerder wordt gesignaleerd.
Programmabegroting 2023
17
Beweging naar de voorkant Ook blijven we actief inzetten op de beweging naar de voorkant. Op deze manier worden problemen namelijk beperkt en blijven inwoners meedoen in de samenleving. Zo ondersteunen we zelfredzaamheid en zelfstandig wonen van ouderen en mensen met beperking door in te zetten op ‘reablement’. Dat betekent dat we samen met de cliënt werken aan herstel van zijn leven en zelfredzaamheid, vanuit positieve gezondheid. In 2023 wordt de pilot Langer Actief Thuis geëvalueerd. Deze pilot (die gebaseerd is op reablement) is in de tweede helft van 2022 gestart en richt zich op een team van ondersteuners dat gedurende twaalf weken iemand begeleidt in het voeren van het huishouden. Als deze pilot succesvol is, willen we deze aanpak opnemen in het beleid hulp bij het huishouden. In 2023 gaan we het versterkingstraject van de toegang tot hulp bij het huishouden dat we de afgelopen twee jaar hebben gedraaid, ook inzetten voor andere Wmo-voorzieningen. We willen kijken of de positieve benadering van wat iemand zelf nog kan (doen of organiseren) ook past op een hulpvraag voor woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen. De aanpak kan namelijk bijdragen aan de zelfredzaamheid, de zelfstandigheid en het zelfbeeld van ouderen en andere kwetsbare inwoners. Verder faciliteren we ook in 2023 bij de actieve voorbereiding op het ouder worden.
Het Centrum voor Wonen is hiervan een voorbeeld. In dit centrum werken verschillende partijen samen (Thuisvester, Rabobank, Surplus) om inwoners met hun woonvragen advies te geven op allerlei gebied: financieel, hulpmiddelen, doorstroom enz. Door inzet op preventie proberen we de trend van toenemende zorgvraag en groeiende kosten om te buigen. De doorontwikkeling van de vrij toegankelijke voorzieningen is ook in 2023 belangrijk in het kader van de beweging naar de voorkant. We monitoren het huidige aanbod van voorzieningen en onderzoeken de behoeften, trends en ontwikkelingen. Het uitbreiden/doorontwikkelen van het aanbod van laagdrempelige voorzieningen betekent op dit moment echter ook dat er moet worden ingezet op de randvoorwaarden voor enkele van de bestaande voorzieningen: Floralia Sinds 2019 heeft de gemeente Oosterhout de gebouwen van park Floralia in onderhoud gekregen. We hebben daar een prachtige locatie voor (laagdrempelige) dagbesteding. De staat van de bestaande objecten op het terrein toen het in onderhoud kwam, was slecht. Voor het onderhoud is nu extra geld nodig. We brengen het gebouw hiermee in 2023 in een dusdanig goede staat van onderhoud dat het gebruik door de inwoners en cliënten niet in het gedrang komt. Als we het onderhoud niet uitvoeren leidt dit later tot hogere herstelkosten.
Pannehoef We zien de Pannehoef als een laagdrempelige locatie voor culturele activiteiten met ook een sociaalmaatschappelijke functie in de wijk. Dit omdat er vormen van dagbesteding worden aangeboden. Er is een behoorlijke investering nodig om het pand naar een meer moderne standaard te brengen. Daarom wordt geïnvesteerd in het pand om de duurzaamheidsprestaties te verhogen, de esthetische uitstraling te verbeteren en multifunctioneel en gelijktijdig gebruik mogelijk te maken. Eigen bijdrage Op dit moment heeft iedere inwoner dezelfde eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen. Het doen van een inkomenstoets is binnen de Wmo niet toegestaan. Het nieuwe kabinet wil voor specifiek de huishoudelijke hulp naar een ‘eerlijkere eigen bijdrage met landelijke normen en met oog voor betaalbaarheid van lage- en middeninkomens’. Dat betekent wellicht een afschaffing van het abonnementstarief voor de hulp bij het huishouden. Het is nog onbekend of deze wijziging in 2023 al gaat plaatsvinden. Beschermd wonen Het beleidskader en de ingestelde gemeenschappelijke centrumregeling beschermd wonen vormen de basis voor de uitvoering van beschermd wonen tot in ieder geval 2026. Medio 2023 wordt een nieuw regionaal toegangsteam beschermd wonen geïmplementeerd dat nauw samenwerkt met de lokale toegangen van de verschillende gemeenten.
Daarnaast komt er een regionaal monitoringssysteem beschermd wonen, deze monitor wordt constant doorontwikkeld.
18
Programmabegroting 2023
Maatschappelijke opvang Eind 2022 is de eindevaluatie van het versterkingsplan tegen dak- en thuisloosheid gereed. Met de opgedane kennis wordt verder gebouwd aan de aanpak voor de opvang van dak- en thuislozen in regio Breda. In het regeerakkoord is met ingang van 2022 landelijk structureel € 65 miljoen extra bestemd voor de brede aanpak van dakloosheid. Er wordt ingezet op het voorkomen van dakloosheid, vernieuwing van de maatschappelijke opvang en het realiseren van woonplekken met passende ondersteuning voor (dreigend) dakloze mensen. Het is nog niet duidelijk welk aandeel regio Breda ontvangt. 5.1.3.3
Indicatoren
Omschrijving indicator Voorzieningen voor senioren in de gemeente. Welzijnsvoorzieningen in de gemeente Is mantelzorger (zorgt voor een familielid of bekende) Doet vrijwilligerswerk Voorzieningen / toegankelijkheid in de gemeente voor mensen met een functiebeperking % cliënten dat door ondersteuning beter de dingen kan doen die hij/zij wil % cliënten dat door ondersteuning zichtzelf beter kan redden
Score 2019 6,4 6,9 26,00% 16,00%
Score 2020 6,6 6,9 27,00% 20,00%
Score 2021
6,4
6,5
-
-
- B
-
77,00%
75,00%
75,00%
75,00% C
-
86,00%
75,00%
85,00%
85,00% C
-
Prognose Prognose * 2022 2023 - B - B - B - B
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger) 5.1.3.4
Meerjarenbeleid 2024-2026
Onderwerp Niet van toepassing
Doel
Actie
Jaar
Bron*
* Bron: BA (Bestuursakkoord 2022-2026), WR (wet- en regelgeving)
5.1.4 Sociaal beleid 5.1.4.1 Wat willen we bereiken Bevorderen dat inwoners van Oosterhout in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, door het (terug)leiden van uitkeringsgerechtigden naar de arbeidsmarkt. Het financieel en materieel ondersteunen van burgers die niet volledig in hun levensonderhoud kunnen voorzien of niet voldoende maatschappelijk kunnen participeren. Dit geldt ook voor onze inburgeraars. We willen dat inburgeraars zich welkom voelen en we zorgen ervoor dat zij snel en volwaardig meedoen in de Nederlandse samenleving. Om mee te kunnen doen in de samenleving is een financieel stabiele situatie een voorwaarde. Daarmee bedoelen we zowel het kunnen voldoen aan de primaire levensbehoeften als het ervaren van financiële rust, zelfs tijdens een schuldregeling. We willen dat inwoners (eerder) schuldenrust ervaren zodat zij (weer) kunnen participeren. Problematische schulden belemmeren mensen om volwaardig mee te kunnen doen. In de eerste plaats blijft dit de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Zijn of haar eigen kracht staat centraal en moet volledig benut worden. We halen die verantwoordelijkheid niet weg bij de inwoner. We willen bijdragen aan de bewustwording bij inwoners van het hebben en houden van een gezonde financiële situatie zodat meer inwoners beter voorbereid zijn op mogelijke financiële tegenslag.
En dat meer inwoners beseffen dat met de stap naar hulp erger voorkomen kan worden. Dat er veel mogelijkheden zijn voor ondersteuning, ook als er nog geen sprake is van schulden. Bij de uitvoering van regelingen staat de burger centraal. Niet de regels zijn het uitgangspunt maar wel wat nodig is om burgers gelijke kansen te bieden. Hierbij kiezen we waar dit nodig is voor een integrale aanpak, waarbij de verschillende facetten die een rol spelen betrokken worden om op die manier tot een goede oplossing te komen. Bij de uitvoering van de sociale zekerheid sluit dit ook aan bij de nieuwe koers die het Rijk wil gaan varen: “er moet weer meer balans in de Participatiewet komen”. Hiervoor is wel een wetswijziging nodig. Waarschijnlijk komt het kabinet hiervoor eind 2022 met een wetsvoorstel dat per 1 januari 2024 in werking zal treden. Als dit wetsvoorstel bekend is zullen we, uiterlijk in het eerste kwartaal 2023, kijken naar de mogelijkheden om hierop op onderdelen vooruit te lopen. Uiteraard zijn de mogelijkheden om op de wetswijziging vooruit te lopen wel afhankelijk van de ruimte die het kabinet hiervoor wil bieden. We willen dat burgers in staat gesteld worden om via werk hun eigen inkomen te verwerven. Ook mensen met een arbeidsbeperking en groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt moeten deze kansen krijgen. Programmabegroting 2023
19
5.1.4.2
Wat gaan we hiervoor doen Bestrijden van (kinder)armoede We willen inwoners die het financieel moeilijk hebben en eventueel al met betalingsachterstanden en schulden te maken hebben eerder bereiken. We informeren hen over het belang van een gezonde financiële situatie en hoe die bereikt kan worden. De bekendheid vergroten van de inkomensondersteunende maatregelen is daar onderdeel van. Door de aanvragen voor de eenmalige energietoeslag in 2022 is een veel groter deel van de doelgroep van onze inkomensondersteunende maatregelen in beeld gekomen. We willen binnen wat wettelijk mogelijk is, hiervan gebruik maken en zo sterker inzetten op het terugdringen van niet-gebruik. Inkooptraject schuldhulpverlening In 2023 wordt het inkooptraject schuldhulpverlening afgerond. We zetten in op het verkorten van de doorlooptijden van schuldhulpverleningstrajecten en willen binnen de schuldhulpverleningstrajecten meer saneringskredieten verstrekken om schuldenrust te creëren.
Uitvoeringsplan schuldhulpverlening We willen dat inwoners die problemen ervaren met hun financiële situatie ondersteuning krijgen zodat zij op het hoogst haalbare niveau van (financiële) zelfredzaamheid volwaardig kunnen (blijven) deelnemen aan de samenleving. Dit doen we door ondersteuning te bieden op het financiële vlak aan diegenen die zonder ondersteuning in de schulden dreigen te geraken, hun schuldensituatie niet kunnen oplossen of waarbij de kans groot is dat zonder ondersteuning de schuldensituatie zal verslechteren. Hierbij is niet alleen aandacht is voor de financiële problemen, maar ook voor andere (psychosociale) problemen. De complexe problematiek rondom schulden vraagt vaak een integrale benadering. We werken verder aan praktische verbindingen in beleid en uitvoering tussen de domeinen welzijn, zorg en schuldhulpverlening en sluiten hiermee aan op de leefwereld van mensen die leven in armoede en/of met schulden door mét hen samen te werken aan hun gezondheid en gezondheidsvaardigheden. We willen daarom een juiste mix van ondersteuning, begeleiding en producten waarmee we maximale preventie en hulp bieden op het juiste moment en bij de juiste personen. In het uitvoeringsplan Schuldhulpverlening is beschreven hoe we het komend jaar de dienstverlening verder verstevigen, verruimen en/of door ontwikkelen.
Activering en re-integratie Uit onderzoek blijkt dat meedoen aan de samenleving een positieve invloed heeft op de gezondheid. We ondersteunen uitkeringsgerechtigden dan ook bij activering en re-integratie.
Minimabeleid Het doel van het minimabeleid is om bij te dragen aan gelijke kansen voor kwetsbare inwoners. Maar meer nadrukkelijk kijken we naar wat iemand nodig heeft, niet alleen naar wat we moeten doen. We zullen ook de koppeling leggen met het onderwerp energiearmoede en de initiatieven die op dit gebied vanuit het beleidsterrein duurzaamheid worden ontwikkeld. Kansengelijkheid Iedereen moet mee kunnen doen en gelijke kansen krijgen om zich te ontwikkelen. Gelijke kansen op de arbeidsmarkt horen hier ook bij. We zullen personen die meer moeite hebben om een plaats op de arbeidsmarkt te krijgen dan ook ondersteunen. Hiervoor zullen we verschillende middelen inzetten, zoals opleiding, training en begeleiding. Een belangrijke groep die onze ondersteuning verdient, zijn personen met een arbeidsbeperking. Door ondersteuning van zowel de werkgever als de werknemer willen we zorgen dat meer mensen met een arbeidsbeperking betaald werk vinden. Verder zullen we extra aandacht geven aan andere groepen die minder kansen hebben op de arbeidsmarkt. Het gaat hierbij om groepen zoals jongeren zonder startkwalificatie, statushouders en oudere werkzoekenden. De huidige krapte op de arbeidsmarkt kan ook kansen bieden aan deze groepen.
20
Programmabegroting 2023
Inburgering en opvang We zorgen voor huisvesting, integratie, (taal)onderwijs, gezondheid en participatie voor inburgeringsplichtigen en voor de opvang van (jonge) vluchtelingen. De gemeente Oosterhout neemt haar maatschappelijke verantwoordelijkheid om de druk op de asielzoekerscentra te verlichten. Op dit moment vangen we 12 alleenstaande minderjarige vluchtelingen in de leeftijd van 15 tot 18 jaar op. Tot de leeftijd van 18 jaar worden deze jongeren begeleid door het Nidos. Het betreft een doorstroomlocatie, wat betekent dat als er een jongere uitstroomt er weer een nieuwe jongeren zal worden gehuisvest. Zodra een jongere 18 wordt zal er gepaste woonruimte in Oosterhout worden gezocht, we verwachten dat jaarlijks ongeveer 5 jongeren uitstromen. Het betreft een kwetsbare groep die zeker nog begeleiding nodig heeft. Om deze jongeren na hun 18e te begeleiden zijn er extra capaciteit en middelen nodig. Daarnaast worden op Lievenshove sinds 2022 verschillende groepen mensen opgevangen. Naast spoedzoekers en studenten zijn daar ook 11 statushouders gevestigd. Ook voor deze statushouders wordt begeleiding ingezet. Activering en re-integratie Voor burgers die in staat zijn om te werken, is werk de beste manier om de inkomenssituatie te verbeteren. Uit onderzoek blijkt dat meedoen aan de samenleving een positieve invloed heeft op de gezondheid.
We ondersteunen uitkeringsgerechtigden dan ook bij activering en reintegratie. Werk geeft inkomen, sociale contacten en waardering. We willen meer mensen vanuit een uitkeringssituatie naar de arbeidsmarkt brengen. Voor de burgers die vanuit de uitkering weer aan het werk gaan, betekent dit een inkomensverbetering en voor de gemeente levert dit een besparing op in de uitkeringslasten. Volgens de prognose van het Centraal Planbureau zal de bijstandspopulatie in 2023 stabiel blijven. Wij willen echter streven naar een daling van het aantal uitkeringsgerechtigden door extra in te zetten op het aan het werk helpen van uitkeringsgerechtigden. Voor uitkeringsgerechtigden die nog niet in staat zijn om via werk volledig uit te stromen, kijken we naar de mogelijkheden van werk in deeltijd. Heronderzoeken De afgelopen tien jaar lag bij de uitvoering van verschillende sociale zekerheidsregelingen de nadruk op wantrouwen richting de gebruikers. Dit geldt ook voor de regelingen die de gemeente uitvoert. De kindertoeslagaffaire heeft hierin een verandering teweeg gebracht. De afgelopen tijd is er de nodige aandacht geweest voor de menselijke maat binnen de uitvoering van de sociale zekerheid. Belangrijk onderdeel hiervan is om uit te gaan van vertrouwen in de burger.
Met ingang van 2023 zal er een systematiek opgezet gaan worden waarbij de rechtmatige verstrekking van uitkeringen goed kan worden gewaarborgd via gegevensuitwisseling zonder dat er een heronderzoek plaatsvindt. Het uiteindelijke doel van de nieuwe aanpak is dat er meer tijd en ruimte beschikbaar komt om met de cliënt het gesprek aan te gaan en hierin naar voren te halen welke ondersteuning nodig is om de cliënt verder te helpen. MidZuid Oorspronkelijk is de Gemeenschappelijke Regeling WAVA opgericht voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). MidZuid is het uitvoeringsbedrijf van de GR WAVA. In de loop van de jaren zijn er naast de uitvoering van de Wsw ook andere opdrachten verstrekt aan MidZuid, het gaat dan vooral om reintegratie van personen met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. Omdat er geen nieuwe instroom in de Wsw meer mogelijk is zal het aantal Wsw-medewerkers bij MidZuid verder dalen. MidZuid kan een belangrijke rol blijven spelen bij het ondersteunen van personen met een arbeidsbeperking. Voor personen waarvoor het niet mogelijk is om dit bij een reguliere werkgever te doen, beschikken we met MidZuid over een sociaal werkbedrijf dat kansen kan bieden aan deze groep. De ontwikkelingen op dit terrein staan echter niet stil.
Het kabinet wil een extra impuls geven om te zorgen dat meer mensen met een arbeidsbeperking een plaats op de arbeidsmarkt krijgen. Bij voorkeur bij reguliere werkgevers. Deze ontwikkelingen vragen om te kijken naar de rol die MidZuid hierin kan spelen voor de gemeente. Afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden, heeft dit invloed op de organisatie van MidZuid. Eén van de belangrijke onderwerpen hierbij is dat er sprake moet zijn van een huisvestingssituatie die past bij de toekomstige rol en taken van MidZuid. In 2023 worden keuzes gemaakt over deze toekomstige ontwikkelingen rondom de Participatiewet, de positie van MidZuid hierin en de toekomstige huisvesting van MidZuid.
Programmabegroting 2023
21
5.1.4.3
Indicatoren
Omschrijving indicator Netto arbeidsparticipatiegraad (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking) Kinderen in uitkeringsgezin (% kinderen tot 18 jaar) Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen) Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen) Aantal personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners) Aantal lopende re-integratie voorzieningen (per 1.000 inwoners 15-65 jaar) Aantal cliënten met maatwerkarrangement WMO (per 10.000 inwoners) Demografische druk (%) Uitstroom naar werk in % van de totale uitstroom uit de uitkering % melders voor uitkering die door intakeprocedure geen aanvraag doen Aantal beëindigde uitkeringen door uitstroom naar werk. % mensen met een uitkering aan de slag in een traject arbeidsritme % inwoners dat door de ondersteuning weer mee kan doen en deelnemen aan de samenleving1 % inwoners dat door de ondersteuning in staat is om werk te vinden2
Score 2019
Score 2020
Score 2021
Prognose Prognose 2022 2023
*
68,90% 5,00% 1,00%
68,80% 5,00% 1,00%
n.b. n.b. n.b.
-
- L - L - L
1,00%
1,00%
n.b.
-
- L
131,1
140,0
137,6
151,0
- L
28,5
17,5
-
18,0
- L
560 76,40%
920 76,80%
940 76,60%
77,8%
- L - L
40,00%
32,00%
36,30%
40,00%
- G
60,00%
45,00%
51,70%
60,00%
- G
120
56
-
100
- G
90
95
-
25
- G
-
-
-
-
- G
-
-
-
-
- G
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger) 5.1.4.4
Meerjarenbeleid 2024-2026
Onderwerp Minimabeleid
Wijzigingen Participatiewet Structurele middelen voor gemeente voor het voorkomen en bestrijden armoede en schulden.
Doel De minimaregelingen hebben als doel mensen te behoeden voor armoede en de effecten van armoede. Meer aandacht voor de “menselijke maat”.
Actie
Jaar 2023
Bron*
Herijking verordening
2023
WR
Bestrijding armoede en schulden
Plan van aanpak besteding middelen op basis van het landelijk OndersteuningsProgramma. (2023)
2023
WR
* Bron: BA (Bestuursakkoord 2022-2026), WR (wet- en regelgeving)
5.1.5 Volksgezondheid 5.1.5.1 Wat willen we bereiken Met volksgezondheidsbeleid wordt een gezonde leefstijl van de inwoners van Oosterhout bevorderd. 5.1.5.2
Wat gaan we hiervoor doen Ontwikkel- en werkagenda gezondheid De ontwikkel- en werkagenda Gezondheid (Oosterhout vitale stad) loopt tot en met 2022. Centraal staan de thema’s gezonde leefstijl, meedoen en gezonde leefomgeving. Het thema gezondheid komt door het integrale karakter terug in vele andere beleidsvelden (bijvoorbeeld in het lokaal sportakkoord en de Brede Buurt). In de werkagenda gezondheid zijn de activiteiten en projecten benoemd die een bijdrage leveren aan een gezonder en vitaler Oosterhout. Inwoners zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid. Gedurende 2023 zal de start worden gemaakt met een nieuwe ontwikkel- en werkagenda Gezondheid. Als gemeente kunnen we agenderen, aanjagen en faciliteren. Dit doen we samen met zorg- en welzijnspartners op de speerpunten: bewegen & gezondheid,
1 Voor het eerst in 2021 2 Voor het eerst in 2021
22
Programmabegroting 2023
alcohol en- middelengebruik, rookvrije generatie, mentale veerkracht, gezondheidsvaardigheden, jeugdgezondheidszorg en wijkgericht werken (specifieke inzet op kwetsbare wijken). Lokaal preventieakkoord In 2023 geven we verdere uitvoering aan het lokaal preventieakkoord, waarin we samen met partners afspraken hebben gemaakt op het gebied van overgewicht, roken en positieve gezondheid. Hierin werken we ook samen met actieve burgers. Het lokaal preventieakkoord biedt voor 2023 flexibiliteit in het aanbod van initiatieven, waardoor we de aandacht kunnen schuiven naar een onderwerp waar vraag naar is. Integratie met andere beleidsterreinen Tot slot zal 2023 vanuit volksgezondheid ook in het teken staan van integraal werken. De link tussen gezondheid en sport wordt al veelal gemaakt, waarin we vanuit gezondheid veel zullen inzetten op beweging met initiatieven vanuit het lokaal sportakkoord, MOOVE en het programma Fitcoins. Voor 2023 zullen we ook inspelen op meer samenwerking met beleidsvelden gerelateerd aan milieu, luchtkwaliteit en de Omgevingswet. Daarnaast richten wij ons in 2023 ook op samenwerking met minimabeleid, om op deze manier meer aandacht te geven aan de gezondheidsbevordering van mensen met een lagere sociaaleconomische positie. 5.1.5.3
Indicatoren
Omschrijving indicator Gezondheidszorg in de gemeente
Score 2019 7,4
Score 2020 7,5
Score 2021
Prognose Prognose * 2022 2023 - B
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger) 5.1.5.4
Meerjarenbeleid 2024-2026
Onderwerp Niet van toepassing
Doel
Actie
Jaar
Bron*
* Bron: BA (Bestuursakkoord 2022-2026), WR (wet- en regelgeving)
5.1.6 Inclusie 5.1.6.1 Wat willen we bereiken Vanuit het uitgangspunt dat alle mensen verschillend en gelijkwaardig zijn willen we een samenleving waarin iedereen mee kan doen en eenieder zich onderdeel voelt van de gemeenschap, ongeacht levensovertuiging, huidskleur, afkomst, gender en seksuele voorkeur (LHBTIQ+), handicap of beperking. Als gemeente dragen we dit actief uit en handelen hier ook naar in de dagelijkse praktijk.