Bijlage 1 - Evaluatie Gezondheidsbeleid 2019-2022

EVALUATIE BELEIDSKADER EN WERKAGENDA GEZONDHEID Gezondheid gaat in het huidige Oosterhoutse beleidskader steeds minder over ziekte en zorg. Het gaat niet alleen om fysieke en mentale gesteldheid, maar ook om vitaliteit en welbevinden. En de mogelijkheden die mensen hebben om met ziekten, beperkingen en tegenslagen om te gaan. Gezondheid richt zich daarmee niet alleen op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners, maar ook op de sociale en fysieke omgeving waarin we in Oosterhout leven. Gezondheid wordt hierdoor niet een doel op zich, maar een waarde die belangrijk is om andere doelen te bereiken. Zoals kunnen werken, leren en meedoen in de maatschappij. In het Oosterhoutse gezondheidsbeleid uit 2019 hanteerden we daarom voor het eerst ‘positieve gezondheid’ als definitie van gezondheid (M. Huber, 2012): ‘Positieve gezondheid is je eigen regie kunnen voeren en het vermogen om je aan te passen aan de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven.’ Gezondheid is hiermee bij uitstek een breed beleidsterrein. Niet voor niets wordt weleens gezegd “alles is gezondheid”. Ook in de uitvoeringsagenda 2019-2022 zien we dit terug. Er is voor gekozen om vanuit de brede (positieve) kijk op gezondheid te initiëren, agenderen en gezondheid te positioneren binnen andere beleidsterreinen.

De uitvoering heeft geleid tot nieuwe initiatieven of gezondheid is bijvoorbeeld steviger verankerd in beleidskaders en uitvoeringsagenda’s. Waar dat het geval is wordt verwezen naar het betreffende beleids- of uitvoeringsplan. Het beleidsplan en de werkagenda gezondheid kenden drie thema’s. Per thema’s zijn voor de periode 2019-2022 speerpunten geformuleerd. In onderstaande tabel is per speerpunt opgenomen wat werd beoogd voor de periode 2019-2022 en wat is gerealiseerd.

Corona De periode 2019-2022 werd gekenmerkt door een wereldwijde gezondheidscrisis. Het coronavirus creëerde een crisis in de gezondheidszorg, die ons dagelijks leven in periodes platlegde of beperkte. Een onverwachte gebeurtenis waardoor de aandacht voor gezondheid gigantisch is toegenomen. Tegelijk heeft de crisissituatie geleid tot andere keuzes rond de inzet van de beschikbare capaciteit en de mogelijkheden om acties uit te voeren. De Oosterhoutse werkagenda gezondheid is dan ook gedeeltelijk uitgevoerd. Op veel onderdelen zijn inwoners, beleidsmakers en uitvoerders uitgedaagd om op nieuwe manieren aan doelen en acties te werken.

1

THEMA GEZONDE LEEFSTIJL Prioriteit 1 - Bewegen en gezond gewicht

1.1 JOGG

1.2 Lokaal sportakkoord

1.3 Evenementen

1.4 Voeding

2019-2022 We geven uitvoering aan Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) om de stijging van ondergewicht, overgewicht en obesitas bij kinderen en jongeren (0-19) om te zetten in een daling. We richten ons in 2019 en 2020 met een ketenaanpak op het vergroten van het aantal watertappunten in de openbare ruimte (met landelijke cofinanciering), gezonde voeding op scholen, gezonde sportkantines en een gezonde werkvloer. Gerealiseerd In Oosterhout wordt sinds 2017 gewerkt met de integrale aanpak JOGG en stimuleren we gezonde voeding, sport en bewegen. De focus ligt op duurzame activiteiten en samenwerkingen met aandacht voor de totale leefomgeving van het kind. 15 publieke partners en 3 private partners zijn aangesloten bij de lokale aanpak. Resultaten: • 13 watertappunten • 6 scholen met gezonde school vignet • Op 4 VO scholen ruim 1.200 deelnemers fitcoins • 1 gezonde sportkantines en 2 scans • 30 dispenser met gratis zonnebrand • 0 gezonde werkvloer, invulling via https://www.30dagengezonder.nl/ 2019-2022 In 2019 gaan we aan de slag met een lokaal sportakkoord. We maken gebruik van de landelijke middelen om een sportformateur aan te stellen. We werken samen met lokale partijen aan de toegevoegde waarde van sport sociaal domein. Op die manier boeken we voortgang met de landelijke ambities en zorgen we voor het duurzaam versterken van het sportbeleid en -infrastructuur.

Gerealiseerd In 2020 is een Oosterhouts sportakkoord gesloten. Binnen de thema’s (1) inclusief sporten en bewegen, (2) duurzame positieve en (3) vitale sportomgeving en jong vaardig in bewegen zijn circa 15 sportvereniging aan de slag gegaan. Er is geïnvesteerd in het rookvrij maken van sportcomplexen, de duurzaamheid van sportcomplexen en inclusief sporten. 2019-2022 Ook in de komende jaren geven we een impuls aan sport en bewegen voor kinderen en jongeren. Zo organiseren we (vanuit MOVE) de Oosterhoutse sportweek waarin meer dan 3.000 kinderen kennis maken met sport- en beweegactiviteiten. In 2019 breiden we dit bijvoorbeeld uit met The Daily Mile. Een uitdaging voor basisschoolleerlingen om door iedere dag 15 minuten (hard) te lopen fitter te worden. Gerealiseerd Ook in de afgelopen jaren is de Oosterhoutse sportweek weer succesvol georganiseerd en circa 1.500 kinderen maken jaarlijks kennis met sport(verenigingen). COVID-19 heeft ons extra uitgedaagd om op nieuwe manieren inwoners te bereiken en actief betrokken te houden. Denk aan naschoolse lockdown activiteiten, FREEZE, challenges, beweegbingo’s, het Bij mei thuis boek, trainingen voor thuis via de ORTS en de Summer survival gids.

Een greep uit de deelnemers aantal (per jaar): • 2590 inschrijvingen naschoolse activiteiten (45% uniek) • 817 deelnemers Daily mile • 3000 deelnemers Oosterhoutse Sportweek • 2485 deelnemers Zomerkaravaan • 30 groepen bewegingsonderwijs in het zwembad 2019-2022 2

en gewicht

Sinds kort worden gecombineerde leefstijlinterventies (GLI’s) vanuit de basiszorgverzekering vergoed. Deze GLI’s bevatten de thema’s lichamelijke beweging, voeding en gedrag. Als gemeente ondersteunen we de verdere implementatie van programma’s zoals Cool en Cool2befit. Voor specifieke doelgroepen zetten we daarnaast samen met partners in op preventie en voorlichting, zoals het door ANIMO ontwikkelde initiatief voor kookclubs voor mannen en gezonde school- en sportkantines. Gerealiseerd Op het gebied van voeding en gewicht zijn de volgende resultaten behaald: • Meer dan 150 mannen hebben deelgenomen aan de ‘Kookclub voor mannen’. Het zijn veelal mannen die zelfstandig wonen en toch wat beter voor zichzelf willen zorgen. Ook sluiten mannen aan van wie de partner onlangs ziek is geworden. Ontwikkeld door ANIMO en uitgevoerd door Surplus met medewerking van Zorroo en Amphia. • Inwonersinitiatief Voedseltuin Oosterhout is van start gegaan en levert verse groente aan de Goederenbank en daarmee aan huishoudens in Oosterhout met een beperkt inkomen; • De stichting Fietsmaatjes Oosterhout is in 2021 opgericht en heeft inmiddels een vierde duo-fiets kunnen aanschaven. Deze elektrisch aangedreven duofietsen en maatjes maken het voor iedereen die niet meer zelfstandig is mogelijk om er toch (samen) op de fiets op uit te gaan.

• De gecombineerde leefstijl interventie (GLI) Fit 4 Fun wordt door Zorroo in de gemeente Oosterhout uitgevoerd. Fit 4 Fun is een gevarieerd sportprogramma dat op een gezonde manier en met een positieve benadering de leefstijl wil helpen veranderen van kinderen in de leeftijd van 8 tot 18 jaar met overgewicht samen met hun ouders en/of verzorgers. Ook ontwikkelde Zorroo in de afgelopen jaren afgeleide leefstijl programma’s op het gebied van: alcoholgebruik, slapen, leefstijl & kanker en bewegen voor kinderen. Deelname wordt bekostigd vanuit de zorgverzekering.

Prioriteit 2 - Alcohol en middelen gebruik

2.1 Jongeren en hun ouders

2.2 Handhaving

2019-2022 Preventie en voorlichtingsactiviteiten voor jongeren en hun ouders verbinden we vanaf 2019 met de mogelijkheid om ook op een boete te kunnen opleggen aan jongeren onder de 18 jaar die hebben gedronken. Op deze manier wordt de aanpak minder vrijblijvend en versterken preventie en handhaving elkaar. Gerealiseerd Tijdens de corona pandemie heeft er beperkte inzet op alcohol preventie en voorlichting plaatsgevonden. Schoolgebouwen zijn meerdere periodes gesloten geweest, lessen vonden online doorgang, horeca is diverse perioden dicht of beperkt open geweest en inzet is op andere vlakken gedaan. Inmiddels worden initiatieven weer opgepakt. Jongeren zijn betrokken bij de (behandeling van de horecavisie) en JONG voert gesprekken met horeca over veilig en gezond uitgaan. In 2019-2023 is jaarlijks het Kaais Walhalala Zero, advertentie van Prins NIX in huis aan huisblad en KaaiKapot georganiseerd om jongeren tot 18 jaar een gelegenheid te bieden om uit te gaan (uitzondering 2021 ivm corona). Najaar 2023 wordt een gezonde school voorlichtingsbijeenkomst met alcohol en middelen gebruik als een van de thema’s voor ouders en jongeren georganiseerd. 2019-2022 • In de komende periode wordt laagdrempelig contact gelegd vanuit de BOA’s met alcoholverstrekkers.

Door in gesprek te gaan en te blijven is het eenvoudiger om samen op te trekken en elkaar aan te spreken, omdat voorkomen aan de voorkant beter werkt dan handhaven aan de achterkant. 3

•

We vragen blijvend aandacht voor de rol van verstrekkers van alcohol (horeca en detailhandel) voor NIX18 en werken we vanuit een ‘hotspot’ benadering. • Samen met de horeca verkennen we de mogelijkheden voor een zelfregulerend systeem om controles gerichter in te zetten. Gerealiseerd De horeca is in de afgelopen jaren beperkt open geweest als gevolg van de maatregelen om de verspreiding van corona te beperken. Handhavingscapaciteit is ingezet op het handhaven van de corona maatregelen. Daarnaast is er ingezet op laagdrempelig contact vanuit de BOA’s met alcoholverstrekkers. In de afgelopen periode is ook een nieuwe samenwerking aangegaan met regiogemeenten om met en bij elkaar toezicht te houden op met name alcoholverstrekking aan 18- in supermarkten, bij evenementen en bij sportverenigingen.

2.3 Middelengebruik en Verslavingspreventie

Er loopt een inventarisatie naar de prijzen voor alcoholhoudende dranken bij paracommerciële instellingen (denk aan sportverenigingen, buurthuizen en activiteitencentra). We zijn in gesprek met para commerciële instellingen en bekijken vanuit gezondheid, veiligheid en subsidieverstrekking de mogelijkheden om een ondergrens voor alcoholhoudende dranken af te spreken. 2019-2022 Verslavingspreventie wordt via de centrumgemeente Breda ingekocht bij NovadicKentron. Nieuwe uitdagingen zoals de normalisering en het gebruik van partydrugs en een mogelijke verschuiving onder jongeren van alcohol naar middelengebruik vragen onze aandacht. We onderzoeken in 2020 verder hoe we verslavingspreventie en samenhang met de toegang tot regionale tweedelijns Wmo voorzieningen, zoals verslavingszorg kunnen versterken. De uitdaging is om het voorliggend veld (nog beter) te versterken, zodat zij de lichtere casuïstiek van Novadic-Kentron over kan nemen. Deskundigheidsbevordering van maatschappelijke partners staat hierin centraal. Gerealiseerd Op preventief vlak hebben inwoners en professionals op werkdagen van tussen 08.30 en 17.00 uur zowel telefonisch als digitaal vragen kunnen stellen en advies gekregen vanuit Novadic-Kentron.

Verder is er de afgelopen periode vanuit Novadic-Kentron op het gebied van preventie regionaal uitvoering gegeven aan: • Deskundigheidsbevordering - scholing en trainingen voor verschillende doelgroepen zoals: professionals en vrijwilligersorganisaties, onderwijs, ketenpartners, wijkteams. • Onderwijs - Scholen zijn ondersteunt vanuit het schoolpreventieprogramma ‘Helder op school’. • Doelgroep participatie - Op festivals zijn preventie getrainde vrijwilligers uit de dancescène ingezet bij voorlichting (Unity-project). Ook ervaringswerkers zijn betrokken bij de verschillende interventies van preventie. • Casefinding/veldwerk - Preventiewerkers zijn met netwerkpartners proactief op zoek gegaan naar risicovolle jongeren en kwetsbare doelgroepen. Er is doorverwezen naar de zorg als preventie-trajecten niet afdoende zijn. • Transgenerationele verslavingsproblematiek KOPP/KOV – aan kinderen van ouders met verslavingsproblematiek is ondersteuning geboden.

Prioriteit 3 - Rookvrije generatie

3.1 Convenant

2019-2022 In 2019 sluiten we ons aan bij de Rookvrije generatie en werken actief aan de gestelde doelen, zodat we voorkomen dat jongeren beginnen met roken. In 2025 moeten sportverenigingen, kinderboerderijen, speeltuinen en kinderopvanglocaties en zorginstellingen wettelijk rookvrij zijn. We informeren en faciliteren deze

4

3.2 Stoppenmet-roken programma’s

3.3 Voorbeeldgedrag

organisaties om al eerder rookvrije zones en een 100% rookvrije kind omgeving te realiseren. Gerealiseerd Wij stimuleren, samen met onze partners zoals de GGD en Zorroo, een rookvrije omgeving en stellen materialen beschikbaar (denk aan borden, stoeptegels en flyers. In Oosterhout zijn o.a. OTC de Warande, SCO, ATV Scorpio, stichting Milieu Educatie en Kinderboerderij (MEK), het Amphia Ziekenhuis, Zorroo en de GGD-locaties aangesloten bij de Rookvrije Generatie. Alle scholen in de gemeente Oosterhout zijn ondersteund met het rookvrij maken van het schoolplein en zijn inmiddels rookvrij. Net als de kinderdagverblijven, voorscholen en gezondheidszorglocaties (Amphia, GGD en Zorroo). Ook zijn alle openbare speelvoorzieningen (ruim 120) in onze gemeente rookvrij gemaakt en sinds 2022 is Recreatieoord De Warande volledig rookvrij. 2019-2022 Uiterlijk vanaf 2020 bieden alle zorgverzekeraars hun verzekerden eerstelijns stoppen-met-rokenprogramma’s vrijgesteld van het eigen risico. Als gemeente brengen we dit actief onder de aandacht bij onze inwoners en kijken we hoe we samen met huisartsen en andere partners in de keten rokers kunnen bereiken. Gerealiseerd Via social media, huisartsen en de GGD is jaarlijks aandacht gegeven aan de landelijke campagne Stoptober.

De gemeente heeft via infoplein de Stoplijn, het programma stoppen met roken en de stopcoaches van ZoHealthy onder de aandacht gebracht. 2019-2022 We geven als gemeente zelf het goede voorbeeld en werken aan een rookvrije omgeving. Vanaf 2020 creëren we rookvrije zones rond het stadhuis. Gerealiseerd De rookruimte in het stadhuis is gesloten. De omgeving van het stadhuis wordt voor het oude stadhuis niet meer opgepakt.

Prioriteit 4 - Mentale veerkracht

4.1 – 4.3 Eenzaamheid, ontmoeten en verbinden

2019-2022 Eenzaamheid is een groeiend probleem, onder jongeren en ouderen. Als je eenzaam bent en je hebt hier last van, dan is het belangrijk dat er iemand anders voor je klaarstaat. We bieden daarom een basisinfrastructuur voor ontmoeting en sociaal contact. Voorbeelden zijn informele zorg, Automaatje, het platform Oosterhoutvoorelkaar. Ook creëren en faciliteren we ruimte voor ontmoeting. Laagdrempelig in activiteitencentra of bijvoorbeeld algemene voorzieningen als de Floralia tuin en Inloop de Pastorie. Met initiatieven als Dementievriendelijk Oosterhout en de koersenwijzer beschermd wonen en maatschappelijke opvang hebben we extra aandacht voor deelname aan de samenleving van kwetsbare inwoners. Gerealiseerd • In 2021 heeft Oosterhout zich aangesloten bij de landelijke campagne één tegen eenzaamheid. Er zijn ruim honderd initiatieven die iets te maken hebben met het voorkomen en terugdringen van eenzaamheid. Ook is er een meldpunt over eenzaamheid gelanceerd. Het informatiepunt is een laagdrempelige manier waarbij iedereen de zorg over eenzame inwoners kan achterlaten. En waar je zelf contact mee op kan nemen als eenzaamheidsgevoelens ervaart. Rond de verschillende initiatieven spelen de activiteitencentra en dorpshuizen spelen natuurlijk een centrale rol. OosterhoutvoorElkaar koppelt inwoners met een hulpvraag aan inwoners die iets voor een ander willen doen.

De in- en aanloop voorzieningen voor verschillende doelgroepen zijn uitgebreid (denk aan het inspiratie lab voor

5

4.2 Mantelzorg

4.4 GGZ en aanpak verwarde personen*

jongeren, inloop van Nieuwe Dag in de Pannehoef en inloop jongeren welzijn en GGZ. • Op het gebied van mentale gezondheid voor jongeren hebben inwoners het initiatief genomen voor de ontwikkeling en lancering van het magazine Saarisnietgek voor de groepen 7 en 8 van de basisschool. Als gemeente hebben we dit initiatief ondersteund met een subsidiebijdrage. Er is verder deelgenomen aan de pilot Gezien, Gehoord en Gesteund (3G) door een middelbare school en de GGD en GGZ gaan ook starten op de andere middelbare scholen. Ook is de buitenexpositie OPEN over depressiviteit, jongeren enquête corona impact analyse en voorlichtingsfilmpjes en activiteiten om aan behoefte van jongeren tegemoet te komen. Vanuit het nationaal onderwijs programma is tevens geïnvesteerd in tijdelijke extra ondersteuning door meer uren jongerenwerk en jeugdmaatschappelijk werk op school. Het programma That’s life is van start gegaan en verschillende leerlingen hebben deelgenomen aan ‘Plezier op school’ om de overstap van PO naar VO te maken. Tot slot is er een actieprogramma Mentale Gezondheid door een brede coalitie van partijen gestart, nadat steeds meer jongeren – mede door de corona maatregelen – kampen met psychische klachten. We brengen hierin de activiteiten op het gebied van mentale gezondheid voor jongeren samen.

2019-2022 Samen met onze partners werken we aan nieuwe vormen van ondersteuning, zoals het video-platform voor mantelzorgers vanuit Animo. Ook het samenbrengen van (financiële) mogelijkheden van respijtzorg vanuit Wmo, Wlz, en Zvw is een aandachtspunt waar we samen met partners aandacht voor hebben. Gerealiseerd Er is een nieuw mantelzorgbeleid opgesteld. Naast de reguliere activiteiten zijn de volgende projecten uitgevoerd: • Samen met Amphia, Zorroo, GGD en Surplus welzijn is een website met informatie, advies, informatieve filmpjes en geplande activiteiten voor mantelzorgers (www.mantelzorgoosterhout.nl); • In samenwerking met GGD West-Brabant, Surplus Welzijn, Animo1, Alzheimer Nederland, gemeente Altena, dementienetwerk Breda is het project ‘Een fijne dag voor thuiswonende mensen met dementie’ uitgevoerd. • Deelname aan de regionale pilot Logeerzorg, waarbij een oudere tijdelijk ergens anders ‘logeert’, wordt gezien als mogelijkheid om de mantelzorger ‘op adem’ te laten komen. Logeerzorg creëert een rustmoment voor de mantelzorgers en helpt overbelasting bij mantelzorgers te voorkomen. 2019-2022 De tijd en de wijzigingen in wet- en regelgeving hebben ons geleerd dat deze groep blijvende aandacht nodig heeft. Dit gebeurt vanaf 2019 in de uitwerking van de wet verplichte GGZ en in de aanpak verwarde personen.

We werken aan sluitende ketens voor zorg en ondersteuning en willen het palet van algemene voorzieningen beter laten aansluiten op de GGZ doelgroep. We onderzoeken bijvoorbeeld de rol van een wijk GGZ-er, realiseren een meldpunt GGZ en organiseren themabijeenkomst, cursussen en trainingen voor kwetsbare inwoners. Hiermee komt er meer begrip, aandacht en dit draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in onze samenleving. In de regio wordt tot slot ingezet op suïcidepreventie met het programma Supremocol waarbij vroegsignalering en gedurende langere periode vinger aan de pols gehouden wordt bij mensen met suïcidale gedachten. Gerealiseerd Sinds 2020 heeft gemeente Oosterhout een Wijk-ggd’er vanuit GGz-Breburg aangesteld om meer vat te krijgen op het vroegtijdig bereiken van personen met een psychische kwetsbaarheid en verward gedrag. Dit draagt ook bij aan het eerder toeleiden naar passende zorg, zelfs wanneer er sprake is van een zorgmijdende houding.

6

THEMA GEZOND MEEDOEN Prioriteit 5 - Gezondheidsvaardigheden

5.1 Brede buurt

5.2 Vitaliteit op recreatieparken

5.3 Langer zelfstandig thuis wonen

2019-2022 Binnen dit programma zetten we sport-, cultuur- en lees- en mediacoaches in op het versterken van de eigen mentale, sociale en lichamelijke kracht van bewoners opdat ze zo lang mogelijk zelfstandig mee kunnen doen aan de samenleving. Met dit programma bieden we ondersteuning, educatie en activiteiten op het gebied van Sport & Bewegen en Kunst & Cultuur. Het programma richt zich op alle Oosterhouters, maar heeft een focus op de ‘kwetsbare’ doelgroepen zoals jeugd/jongeren, senioren, minima en mensen met een functiebeperking. Gerealiseerd Er is binnen het programma de Brede Buurt de afgelopen jaren veel gerealiseerd en bereikt. De Brede Buurt heeft daarmee een belangrijke bijdrage geleverd aan een veerkrachtige samenleving en een sterke sociale basis. De kracht van de Brede Buurt zit met name in de samenwerking tussen de kernpartners en het brede netwerk dat de afgelopen jaren is opgebouwd. Daarnaast hebben ook de grote mate van flexibiliteit en het feit dat de coaches actief en zichtbaar zijn in de buurten en wijken van Oosterhout bijgedragen aan het grote bereik en impact onder de inwoners van Oosterhout. In 2022 heeft het college daarom besloten om het programma de Brede Buurt te continueren en de opdracht aan de ambtelijke organisatie verstrekt om een nieuw beleidskader voor de komende 4 jaar op te stellen. U bent hier eind 2022 over geïnformeerd.

2019-2022 De komende jaren wil de gemeente alle recreatieparken doorlichten. Wij willen de parkeigenaren ondersteunen om de toeristische en economische positie van hun terrein te versterken. Nu zetten we in op ondersteuning op leefbaarheid vanuit wonen op de camping. Het verhuizen naar een andere omgeving is een life-event. Dit vraagt vaardigheden als een plan maken naar gelang woonbehoefte en mogelijkheden, keuze locatie, initiatief nemen/actieve houding, digitale/ leesvaardigheden en het op orde hebben van financien/administratie. Dit om te voldoen aan de criteria van sociale huisvesting. Gerealiseerd Op projectbasis is op één recreatiepark integraal gewerkt aan een unieke en innovatieve aanpak. Gezondheid en welzijn is hier stevig in verankerd en vormt ook één van de pilaren in het Meerjarenplan recreatieparken waar u in februari 2023 over bent geïnformeerd. 2019-2022 Langer zelfstandig thuis wonen vormt een grote maatschappelijke opgave, waar we als gemeente vanuit de Wmo en Wonen aan werken. In Oosterhout hebben een 12 organisaties samen de verantwoordelijkheid genomen om inwoners te ondersteunen en te faciliteren bij hun wens, behoefte of noodzaak om langer zelfstandig, veilig en betaalbaar te kunnen blijven wonen. In 2019 starten we met verschillende activiteiten vanuit het programma ‘Langer Zelfstandig Wonen’.

Huurwoningen worden bijvoorbeeld aangepast op basis van de thuisscan ZlimThuis. Ook wordt er een enquête over bestaande en gewenste voorzieningen in het centrum van Oosterhout gehouden. Eerder startte al de pilots ‘Verbeteren van de sociale cohesie in de Sterrenbuurt’ en ‘Aanpassen van woningen met onder andere domotica’. Op deze manier werken we aan de gezondheid en veiligheid van ouderen in Oosterhout. Gerealiseerd In 2022 is het centrum voor wonen en welzijn geopend. Het centrum voor Wonen en Welzijn is een initiatief van Oosterhout voor Elkaar, samen met de gemeente

7

5.4 Armoede en gezondheid

Oosterhout, Mijzo, Robbe, Thebe en Thuisvester. Deze professionals geven advies, hulp en begeleiding om zelfstandig te blijven wonen. 2019-2022 We zetten in op de versterking van verbindingen tussen gezondheid, armoede en schuldenproblematiek, omdat op dit terrein veel gezondheidswinst valt te behalen. Het beschikken over de basisvaardigheden om deel te nemen aan de samenleving speelt hierin een belangrijke rol. Theek5, Midzuid, het Taalhuis, seniorenweb en de burgeradviseurs vanuit Surplus zijn belangrijke partners op dit terrein. Gerealiseerd Via verschillende wegen zet Gemeente Oosterhout zich in voor optimale kansen van kinderen. Zo zetten ze in op een vliegende start voor elk kind (kansrijke start), onder andere door voorschoolse educatie, een gezinsaanpak op geletterdheid, bijne 18 (brochure) en een nieuwkomersonderwijs. Daarnaast blijven we investeren in het buitenschoolse aanbod, onder andere vanuit de Brede Buurt, om zo basisschoolleerlingen enthousiast te maken voor sport en bewegen, kunst, cultuur, taal en mediawijsheid. Hierbij hebben we speciale aandacht voor kinderen in armoede, zodat zij ook mee kunnen doen.

Prioriteit 6 - Jeugdgezondheidszorg

6.1 Basispakket jeugdgezondheidszorg

6.2 Risicogroepen

2019-2022 We geven uitvoering aan het in 2018 vernieuwde basispakket JGZ, met de collectieve basisproducten 4 maanden consult, 18 maanden e-consult, 4 jaar vaccinatie/visus, 9 jaar vaccinatie/biometrie, groep 7, 12 jaar vaccinatie meisjes, VO-2 digitaal consult en de e-consultatie in de vorm van Mijn kind in beeld en JouwGGD en 12 individuele consulten voor kinderen en hun ouders in de periode 0 tot en met 5 jaar. Gerealiseerd De GGD heeft ook in de afgelopen jaren via de jeugdgezondheidszorg (inclusief consultatiebureaus) de overgrote meerderheid van de kinderen in Oosterhout in beeld en biedt hen en hun ouders preventieve zorg en ondersteuning aan om gezondheidsproblemen te voorkomen. De inzet tijdens corona en de beperktere mogelijkheden voor fysieke afspraken hebben wel tot lagere percentages geleid. Ook lag de deelname aan het Rijksvaccinatie programma in Oosterhout tot 2020 boven het percentage van de regio West-Brabant. Sinds 2021 ligt het percentage voor kinderen tot en met 2 jaar in Oosterhout op 91,3% en in de hele regio WestBrabant 91,8%. 2019-2022 Aanvullende zorg binnen basispakket JGZ, een actieve benadering van kinderen en gezinnen met risico’s wat betreft gezond en veilig opgroeien. Het betreft tijdelijke ondersteuning van de eigen kracht.

Specifieke en hulpvaardige aandacht is gericht op kwetsbare groepen: schoolverzuim, kinderen van ouders met psychiatrische problemen, campingkinderen, reizende kinderen, minderjarige asielzoekers, illegaal verblijvende kinderen, immigrantenkinderen en expat kinderen. Belangrijke aanpakken en interventies zijn M@ZL voor schoolverzuim, Nu niet zwanger, Kansrijke start en ‘Tools for life’curriculum op het gebied van weerbaarheid en veerkracht. Gerealiseerd Sinds 2018 werkt de GGD meer risicogericht en worden gezinnen met kinderen waar een groter risico op gezond en veilig opgroeien bestaat, intensiever gevolgd. Aanvullende interventies, zoals Nu niet zwanger en het prenatale huisbezoek zijn aan het basispakket toegevoegd en lokaal is een coalitie kansrijke start actief om alle kinderen de eerste 1.000 dagen een gezonde en kansrijke start te bieden.

8

6.3 Waakvlam en vinger aan de pols

2019-2022 We blijven werken aan de balans tussen vroegsignaleren en het normaliseren / demedicaliseren bij opgroeiende kinderen. In onze interventies kiezen we nieuwe aanpakken, zoals laagdrempelig opvoedondersteuning voor kwetsbare gezinnen. Of een waakvlamfunctie wanneer jeugdzorg wordt afgerond om terugval te voorkomen. Tegelijk kiezen we ook voor het blijven uitvoeren van een jaarlijkse screening logopedie bij alle 5-jarigen op spraak, taal- en gehoorontwikkeling om vroegtijdig problemen te signaleren die kunnen leiden tot achterstanden in de (leer) ontwikkeling, want deze screening levert veel op. Ook zijn Oekraïense kinderen opgenomen in het reguliere aanbod van de jeugdgezondheidszorg. Gerealiseerd De screening van alle kinderen op spraak-, taal- en gehoorontwikkeling is op alle scholen uitgevoerd. Ook biedt de GGD op basis van vraag extra huisbezoeken bij opvoedondersteuning en complexe problematiek en inzet van Voorzorg, wanneer er intensieve begeleiding wenselijk is bij een zeer kwetsbare zwangere.

THEMA GEZONDE LEEFOMGEVING Prioriteit 7 - Mentale veerkracht

7.1 invoering omgevingswet

7.2 Wijkgericht werken

7.3 Bewegen in de

2019-2022 We zorgen ervoor dat gezondheid als factor wordt opgenomen in de omgevingsvisie. Kansen en bedreigingen in de fysieke leefomgeving krijgen in het kader van volksgezondheid een plek in de omgevingsvisie en uitwerkingen in gebiedskaarten. Daarmee dragen we bij aan het creëren van een gezonde leefomgeving voor de langere termijn. Gerealiseerd Eind 2021 is de omgevingsvisie van de gemeente Oosterhout vastgesteld. De manier waarop een leefomgeving bij kan dragen aan de gezondheid van inwoners is nadrukkelijk meegenomen in de visie. Een volgende stap is het laten bijdragen van de leefomgeving aan een betere gezondheid, omdat we nu nog zien dat gezondheid in ruimtelijke plannen wordt gedefinieerd langs ondergrenzen om overlast en schade te voorkomen. Omdat in beginsel de overgang naar de Omgevingswet beleidsneutraal is ingestoken (geen bovenwettelijke milieunormen) is dit een wensbeeld met een verre horizon. Wel wordt in plannen aandacht gevraagd voor klimaatadaptie, waaronder aandacht voor tegengaan van hittestress en is het schone lucht akkoord getekend. 2019-2022 Vanuit gezondheid dragen we bij aan het betrekken van inwoners en het in gesprek gaan over de inrichting van de fysieke ruimte vanuit de omgevingswet. Dit op basis van gespreksstarters vanuit de Brabantse omgevingsscan en we leveren hiermee een bijdrage aan het wijkgericht werken.

Gerealiseerd Bij de ontwikkeling van de omgevingsvisie en de consultatieronde zijn een breed scala aan partijen en inwoners betrokken. Zie hoofdstuk 4 omgevingsvisie. De invoering van de omgevingswet is de afgelopen jaren meermaals uitgesteld en staat inmiddels voor 1 januari 2024 gepland. Via het participatieplatform https://doemee.oosterhout.nl/nl-NL/ zijn oproepen gepubliceerd voor ideeën om Oosterhout gezonder te maken. Met een financiële bijdrage vanuit het preventieakkoord zijn o.a. gerealiseerd: gezondheidscafe’s, zonnebranddispensers in de openbare ruimte, fiets-pitstops en de kwiekroute. 2019-2022

9

openbare ruimte

7.4 AED netwerk

We geven het bewegen in de openbare ruimte een impuls door initiatieven als de buitenspeeldag en door met de buurt in gesprek te gaan bij de aanleg van sport- en speelgelegenheden in de wijk. Ook In het ontwerpen en inrichten van onze omgeving kijken wij steeds vaker naar gezondheid en werken we aan een beweegvriendelijke openbare ruimte. Gerealiseerd In 2022 is een nieuwe grote speelvoorziening in het stadspark gerealiseerd. Ook zijn zijn inwoners van Oosterhout uitgedaagd hun ideeën te delen voor een gezonder Oosterhout. Landelijke media werd gehaald met de plaatsing van 30 zonnebranddispensers bij scholen, sportverenigingen en kinderopvang locaties. In januari 2023 vond de eerste editie van het Gezondheidscafé Oosterhout plaats met ruim 60 deelnemers. In mei staat de tweede editie gepland. 2019-2022 In 2017 is een volledige dekking over de gemeente gerealiseerd. Het investeren in een volledige dekking en training voor inwoners en vrijwilligers blijft noodzakelijk gezien de stijging van het aantal oproepen en het vervangen van apparatuur (AED’s) gaan 10 jaar mee en vanaf 2020 start vervanging). Gerealiseerd Oosterhout kent een volledige dekking van AED’s. De stichting Oosterhout Hartveilig organiseert dit en ontvangt hiervoor een jaarlijkse subsidie. Ook trainingen, werving van vrijwilligers, onderhoud en vervanging voert de stichting met haar vrijwilligers uit.

10

INDICATOREN BELEIDSKADER GEZONDHEID 2019-2022 In het beleidskader gezondheid zijn onderstaande indicatoren opgenomen. Per indicator is aangegeven of er een verandering heeft opgetreden. De cijfers komen voort uit de gezondheidsmonitoren die GGD in opdracht van de gemeenten in West-Brabant uitgevoerd. Kijk voor meer informatie op www.brabantscna.nl.

2016

2021

Levensverwachting bij geboorte – 83,1 jaar -0,1 jaar 83,0 jaar vrouwen* Levensverwachting bij geboorte – 79,9 jaar 79,7 jaar -0,2 jaar mannen* Levensverwachting bij 65 jaar – 21,4 jaar 21,1 jaar -0,2 jaar vrouwen* Levensverwachting bij 65 jaar – 18,8 jaar 18,6 jaar -0,3 jaar mannen* Ervaart gezondheid als (zeer) goed 80% 83% +3% – 19-64 jaar Ervaart gezondheid als (zeer) goed 64% 68% +4% – 65+ jaar Ouder ervaart gezondheid van 97% 95% -2% kind als (heel) goed (0-11 jaar) * bij het opstellen van de werkagenda waren gemeentelijke cijfers beschikbaar. Voor 2021 zijn deze niet beschikbaar. Daarom wordt gebruik gemaakt van landelijke cijfers. Door de gevolgen van Corona is de levensverwachting in de periode 2016-2020 licht gedaald.

2016-2017 1 2 3 4 5 6 7 8

2020-2021

Indicatoren

-18

18-64

65+

18-

18-64

65+

Toename van het aandeel inwoners met een normaal gewicht bij alle leeftijden. Toename van het aandeel inwoners dat voldoet aan de Nederlandse beweegrichtlijn. Toename van het aandeel inwoners dat voldoet aan de norm voor verantwoord alcoholgebruik. Afname van het aandeel rokers bij alle leeftijden.

85%

52%

44%

78%

46%

41%

17%

51%

37%

15%

51%

38%

64%

36%

48%

65%

39%

50%

4%

22%

13%

6%

15%

10%

Toename van het percentage inwoners dat het gevoel heeft een doel en richting te hebben in het leven. Toename van aantal inwoners dat zich (erg) gelukkig voelt. Afname van aantal inwoners dat eenzaam is (volgens de Jong-Gierveld-schaal). Toename van aantal inwoners dat sociale cohesie ervaart.

-

66%

60%

-

68%

58%

-

80%

78%

-

82%

78%

-

41%

51%

-

45%

49%

-

9%

18%

11%

15%

Bovenstaande cijfers zijn verzameld in 2020 en 202. De (nasleep) van de corona pandemie en maatregelen als gevolg van de verspreiding van het virus waren (nog) van kracht. De sociaal maatschappelijke gevolgen van de beperkingen in het openbaar leven kunnen van invloed zijn op bovenstaande cijfers.

11