bijlage 1 Beleidskader bomencompensatie

Beleidskader Bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

Beleidskader Bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

30-05-2023

definitief

datum

omschrijving

1.0

vrijgave autorisatie

J. van de Vrie

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 1 van 10

index 1 Inleiding..................................................................................2 1.1 doel..............................................................................................2 1.2 status...........................................................................................2 1.3 definities......................................................................................2

2 Groen in de stad.....................................................................4 2.1 de waarde van groen....................................................................4 2.2 Knelpunten...................................................................................5

3 Uitgangspunten en randvoorwaarden.....................................7

3.1 het “nee tenzij” principe...............................................................7 3.2 het twee op één principe..............................................................7 3.3 randvoorwaarden algemeen.........................................................7 3.4 randvoorwaarden onderhoud.......................................................8 3.5 randvoorwaarden ruimtelijke ontwikkeling..................................9 3.6 randvoorwaarden renovatie en reconstructie...............................9 3.7 onvoorziene situaties..................................................................10 3.8 uitwerking..................................................................................10 3.9 toetsing......................................................................................10

Bijlage stroomschema...............................................................11

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 2 van 10

1

Inleiding

1.1

doel In het bestuursakkoord is opgenomen dat: • we terughoudend zijn met het kappen van bomen; alleen als het niet anders kan • voor elke gekapte boom er minimaal twee terug geplant worden, • velvergunning enkel nog nodig is voor monumentale bomen Het doel van deze ambitie is om de groene kwaliteiten van de stad en haar omgeving te behouden en te herstellen of zo mogelijk te versterken. Het draait daarbij niet primair om de aantallen maar juist om de kwaliteiten. Behoud van bomen en groen is daarin de eerste stap; de genoemde terughoudendheid. Als bomen moeten worden gekapt, zal er altijd sprake zijn van een verlies aan waarde, die pas op termijn kan worden hersteld. Om zo snel mogelijk tot herstel te komen is in de ambitie in principe een compensatiefactor van twee geïntroduceerd. Om de administratieve lasten te verlagen wordt de velvergunning afgeschaft, behalve voor monumentale bomen. Eventuele compensatie wordt daarbij van geval tot geval beschouwd. Het voorliggende rapport vormt de uitwerking op hoofdlijnen van het compensatiebeleid. Deze is direct gekoppeld aan het afschaffen van de velvergunning.

1.2

status Voorliggende rapportage vormt het beleidskader op hoofdlijnen voor bomencompensatie. Dit kader wordt door de gemeenteraad bepaald. Uitvoering en uitwerking is aan het college. Daar waar in het rapport wordt aangeduid dat bestuurlijke besluitvorming dient plaats te vinden, is daarmee het college van Burgemeester en Wethouders bedoeld. Afwijken van de kaders is voorbehouden aan de raad.

1.3

definities De bomencompensatierichtlijn 2023 heeft enkel betrekking op de velling van bomen in het openbaar gebied of in het toekomstig openbaar gebied. velling Waar in het bestuursakkoord wordt gesproken over kap, wordt in de bomencompensatierichtlijn uitgegaan van velling. Daarmee wordt aangesloten op landelijk gehanteerde definities. In deze richtlijn wordt verstaan onder vellen: rooien; kappen; verplanten; afzetten; het snoeien van meer dan 20 procent van de kroon of het wortelgestel, met inbegrip van kandelaberen; het verrichten van handelingen, zowel boven- als ondergronds, die de dood, ernstige beschadiging of ernstige ontsiering van de houtopstand ten gevolge kunnen hebben; Deze definitie is overgenomen uit de model bomenverordening van de VNG. bomen In het kader van de compensatierichtlijn worden als bomen aangemerkt: • alle bomen die als zodanig in het groenbeheersysteem zijn geregistreerd, ongeacht de stamdoorsnede, of; • voor zover niet individueel opgenomen in het groenbeheersysteem: hakhout, een houtwal of een of meer bomen met een stamdoorsnede van meer dan 20 centimeter of een omtrek van meer dan 65 centimeter op 1,3 meter hoogte van het maaiveld; in geval van meerstammige bomen geldt de omtrek van de dikste stam.

Om te voorkomen dat recent geplante bomen buiten de compensatierichtlijn vallen, en er op die manier min of meer geruisloos toch bomen uit het openbaar gebied zouden kunnen verdwijnen, is de registratie in het groenbeheersysteem als uitgangspunt gedefinieerd. Daarmee zijn ook nieuw geplante bomen onderdeel van de compensatierichtlijn. Omdat niet alle bomen in bos of bosplantsoen individueel zijn opgenomen in het beheersysteem, is ook de definitie die tot nu toe is gehanteerd (APV) opgenomen.

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 3 van 10

openbaar gebied Tot het openbaar gebied behoren: • alle terreinen die eigendom zijn van gemeente Oosterhout. • terreinen die niet tot het gemeentelijke eigendom behoren, maar waar ruimtelijke ontwikkelingen plaats zullen vinden, waarbij tenminste een deel van het gebied zal worden omgezet in openbare ruimte. Terreinen van de gemeente, zowel terreinen die vrij toegankelijk zijn als terreinen die zijn gesloten voor publiek en zowel terreinen binnen als buiten de bebouwde kom, behoren tot het openbaar gebied. De sportterreinen vallen hier dus ook onder. Door de compensatierichtlijn ook van toepassing te verklaren op terreinen die op termijn geheel of gedeeltelijk aan de gemeente worden overgedragen, wordt bereikt dat waardevol groen zoveel mogelijk in ruimtelijke ontwikkelingen wordt ingepast en behouden.

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 4 van 10

2

Groen in de stad In dit hoofdstuk wordt kort ingegaan op de waarde van groen en de knelpunten die bij het hebben of behouden van bomen in de stad kunnen optreden. Het vormt de achtergrond voor de doelstelling van de compensatierichtlijn en de uitgangspunten en randvoorwaarden die vervolgens zullen worden gedefinieerd.

2.1

de waarde van groen Groen heeft diverse positieve bijdragen aan de stad. In vogelvlucht zijn de meest opvallende: • groen draagt bij aan een betere gezondheid en een beter welzijn – natuurlijk groen heeft een positieve invloed op stress en herstel – een uitnodigende omgeving stimuleert tot beweging in de vorm van wandelen, joggen en fietsen. dat geeft gezondheidswinst voor alle leeftijdscategorieën van jong tot oud – het heeft een gunstige invloed op de concentratie en zelfdiscipline • groen verhoogt de waarde van huizen en bedrijven – onroerend goed dat grenst aan groen of van waaruit groen zichtbaar is heeft een hogere waarde • groen verkleint de kans op wateroverlast – neerslag op groen wordt door de bodem opgenomen en niet afgevoerd naar het riool, bij piekbuien wordt het riool minder belast, daardoor verkleint de kans op schade aan panden en infrastructuur – neerslag wordt in de zomer in de boomkronen ingevangen en bereikt voor een deel niet het maaiveld maar verdampt weer uit de kronen • groen koelt de stad in de zomer – in de stad is het gemiddeld warmer dan op het platteland: het zogenaamde ‘hitte-eiland effect’. In de schaduw van bomen kan het wel tot 10°C koeler zijn dan daar buiten. Door de klimaatverandering neemt het aantal dagen met extreem hoge temperaturen toe.

De hittestress die dit veroorzaakt, heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid en het welbevinden van bewoners in de stedelijke omgeving • groen draag bij aan de sociale cohesie – de openbare ruimte is een ontmoetingsplaats voor mensen. Een aangename omgeving creëert de condities voor prettige ontmoetingen en recreatie nabij de woon- en werkomgeving is belangrijk, voor ontspanning tussendoor; – een groene ruimte biedt speel- en bewegingsplekken voor kinderen , jeugdigen en volwassenen – groen vergemakkelijkt het sociaal contact bij kinderen en daarmee hun sociale ontwikkeling • groen trekt bedrijven aan – naast bereikbaarheid is groen in de directe omgeving een belangrijke factor bij het aantrekken van bedrijven en werknemers, een groene omgeving is aantrekkelijk voor wonen, toerisme en recreatie en groen draagt bij aan de identiteit van buurt en stad • groen bevordert de biodiversiteit – groen biedt variatie aan planten en dieren waardoor veel soorten zich kunnen vestigen en handhaven – de stedelijke omgeving biedt aan enkele specifieke soorten een uniek onderdak – flora en fauna in steden dragen vooral bij aan de natuurbeleving en daarmee aan draagvlak voor natuurbehoud en natuurontwikkeling in Nederland. De bijdrage van bomen aan deze waarden is relatief groot. Door hun volume zijn bomen direct van invloed op waarden die betrekking hebben op de fysieke verschijning.

Ze zijn beeldbepalend en dragen door die zichtbaarheid, sterk bij aan de niet fysieke waarden. Grote bomen doen dat sterker dan kleinere bomen. Dat benadrukt de waarde van grotere bomen voor de stad. Ook in het gezondheidsbeleid en de Omgevingsvisie wordt de waarde van groen erkent. Daar is benoemd dat we tot doel hebben de stad en haar buitengebied meer te vergroenen.

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 5 van 10

2.2

Knelpunten Het hebben en behouden van groen en bomen in de stad stuit ook op problemen en knelpunten. hinder Mensen ondervinden overlast van bomen. Die overlast kan bijvoorbeeld voortkomen uit beschaduwing, vallende uitgebloeide bloemen, bladeren of vruchten en wortelgroei. De aanwezigheid van vogels en insecten in bomen en de gevolgen daarvan (poep en druip) kan aanleiding geven tot overlast. Vrij recent is de overlast van schaduw die bewoners ervaren op hun zonnepanelen. De mate van overlast is vaak subjectief en individueel afhankelijk. Daar waar de één reeds zware overlast ervaart, is voor een ander overlast in het geheel nog niet aan de orde. In dat kader wordt beleid geformuleerd zodat een zo objectief en meetbaar mogelijke afbakening plaats vindt en daarmee aansluiting bij het meer juridische begrip hinder. Klachten met betrekking tot overlast worden zo geobjectiveerd en eenduidig beoordeeld. De huidige maatschappij kenmerkt zich onder andere door verre gaande individualisering en een steeds grotere afstand tot natuurlijke omstandigheden en processen. Bij individualisering komt het eigenbelang steeds meer voorop te staan en neemt de herkenning en erkenning van algemene belangen of belangen van anderen steeds verder af. De acceptatie van hinder wordt steeds kleiner.

Veel mensen hebben steeds minder kennis van en binding met en begrip voor de natuur en natuurlijke processen. En dat vertaalt zich in een steeds geringere acceptatie van hinder die voorkomt uit groen of natuur. veiligheid De aanwezigheid van bomen kan een negatieve invloed hebben op de veiligheid. Zo kan bijvoorbeeld door (boom)kronen ‘s avonds de verlichting van wegen worden beperkt. Ook kan de doorrijhoogte worden beperkt (bussen en vrachtwagens) of kan door de aanwezigheid van bomen het zicht worden belemmerd. Wortels van bomen kunnen de verharding omhoog werken, waardoor voor voetgangers en fietsers hinderlijke of zelfs gevaarlijke omstandigheden kunnen ontstaan. In dat laatste geval wordt overigens direct onderhoud uitgevoerd. Ook volledig gezonde bomen kunnen omwaaien of delen van bomen kunnen bij storm of windstoten uit de boom worden gescheurd. Vallende bomen of takken vormen een direct gevaar voor bewoners. ruimtebeslag De ondergrondse en bovengrondse ruimte in de stad wordt voor meerdere activiteiten benut. Onder de grond wordt ruimte benut voor de aanleg van riolen en kabels en leidingen, zoals voor drinkwater, elektriciteitsvoorziening en voor de fundering van wegen. Boven de grond wordt de ruimte gebruikt voor bebouwing, verkeer, etc. De menging van al deze vormen van gebruik, stelt beperkingen aan toepasbaarheid en de ontwikkelingsmogelijkheden van bomen.

Waar bijvoorbeeld gebouwen staan of komen kunnen geen bomen staan of moeten deze verdwijnen. En omgekeerd stelt de aanwezigheid van bomen soms ook beperkingen aan het gebruik. dynamiek (gebrek aan) De stad kent van zichzelf een hoge ontwikkelingsdynamiek. De cyclus van stadsontwikkeling, met inrichting, tussentijdse aanpassing en herinrichting, vindt in een kortere termijn plaats dan de ontwikkelingscyclus van bomen. Die hoge dynamiek van de stad vormt een bedreiging voor bomen, de lage dynamiek van bomen kan de ontwikkeling van de stad hinderen. Aanpassingen van de bovengrondse of ondergrondse omstandigheden, zoals de aanleg van verhardingen of van kabels en leidingen, zijn soms direct bedreigingen voor het voortbestaan en vaak van grote invloed op de verdere ontwikkelingsmogelijkheden van bomen. Die aanpassingen zijn ingegeven door een bepaalde maatschappelijke behoefte en kunnen in veel gevallen niet achterwege worden gelaten, terwijl dat strijdig kan zijn met het belang van bomen. Ook bodemverontreiniging en grondwaterstandsverlagingen of -wisselingen zijn voorbeelden van deze dynamiek, die slechts beperkt door bomen kunnen worden verwerkt. Ook de schades aan bomen die als gevolg van verkeer of foutief beheer ontstaan, zijn voorbeeld van deze (menselijke) dynamiek.

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 6 van 10

3

Uitgangspunten en randvoorwaarden Gezien het belang van bomen en groen in de stad moet de compensatierichtlijn borgen dat: • bomen niet uit stad verdwijnen • wijken en buurten niet arm aan groen of bomen worden • grote bomen niet worden vervangen door bomen die klein zullen blijven • levensvatbare bomen niet worden vervangen door niet levensvatbare of minder levensvatbare en dus minder waardevolle bomen

3.1

het “nee tenzij” principe Het doel van de compensatierichtlijn is om het groene karakter van de stad te behouden. De beste manier om de groene kwaliteiten van de stad te behouden, is door niet te kappen. Alleen als op basis van een zorgvuldige afweging van belangen en waarden kan worden besloten tot velling. In principe wordt niet geveld en geldt een “nee tenzij” principe. Het “nee tenzij principe” geldt. Alleen als het niet kan worden vermeden en alleen op basis van een zorgvuldige afweging, kan tot velling worden besloten.

3.2

het twee op één principe Dat bij compensatie altijd een jonge, kleine boom wordt terug geplant en daarmee per definitie sprake is van een verlies aan groene waarde, is onvermijdbaar. Als bij werken of ontwikkelingen bomen verloren gaan, moet daarom in een twee op één compensatie worden voorzien. In principe geldt een twee op één compensatie.

3.3

randvoorwaarden algemeen Voor monumentale bomen blijft de velvergunning bestaan en aan de vergunning kan compensatie worden gekoppeld. Voor monumentale bomen geldt bij uitstek dat compensatie maatwerk is. In veel gevallen is sprake van een (cultuur)historische context of van een herkenningspunt. Compensatie van monumentale bomen is vooral gericht op het behoud van die samenhang en herkenbaarheid. Een twee op één compensatie heeft daarin niet per definitie een toegevoegde waarde. In sommige gevallen zal op de betreffende plek van een monumentale boom herplant niet mogelijk of wenselijk zijn. De compensatierichtlijn is niet van toepassing op monumentale bomen. In de velvergunning zal worden opgenomen of en hoe in compensatie moet worden voorzien. Een grote boom heeft een aanzienlijk grotere waarde voor de stad dan een kleine boom. Maar een kleine boom geeft minder hinder en is over het algemeen makkelijker in de openbare ruimte in te passen. Maar als bij compensaties consequent zou worden gekozen voor vervanging door kleinere bomen of zelfs door grote struiken, neemt de groene waarde in de stad langzamerhand af. Het compensatiebeleid moet die ruimte niet bieden. Hoe groot een boom onder normale omstandigheden kan worden is vooral afhankelijk van de soort. In de vakliteratuur worden grootteklassen gehanteerd. In de onderstaande tabel is de beschrijving overgenomen.

Compensatie van bomen moet zoveel mogelijk plaats vinden met bomen van eenzelfde grootteklasse. grootte klasse

omschrijving

1e grootte boom gemiddeld hoger dan 12 m 2e grootte boom gemiddeld tussen 6m en 12 m 3e grootte boom gemiddeld lager dan 6m, hierbij alle halfstammen bron: Dendrologie van de lage landen

Een te vellen boom moet worden gecompenseerd met een boom. Als daarbij een boom van een kleinere grootteklasse wordt gebruikt, kan een aanvullende toeslag worden gehanteerd. Om tot ontwikkeling te komen heeft een boom zowel ondergrond als bovengronds ruimte nodig. Zonder die ruimte kunnen bomen niet tot wasdom komen en blijft de waarde voor de stad achter. Tot de jaren negentig van de vorig eeuw werd aan ondergrondse groeiplaatsen van bomen maar beperkt

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 7 van 10

aandacht besteed. Een gevolg daarvan is bijvoorbeeld dat bomen wortelopdruk in verhardingen veroorzaken, die zo ernstig kan worden dat de boom niet kan worden gehandhaafd. Maar het realiseren van voldoende groeiruimte is in de stedelijke omgeving lastig en relatief kostbaar. Bij compensatie zal daarom altijd moeten worden voorzien in een groeiplaats die tenminste gelijkwaardig is als die van de boom die moet worden geveld. De richtlijnen die zijn opgenomen in het LIOR zijn leidend. Bij compensatie moet worden voorzien in een voldoende ondergrondse en bovengrondse groeiruimte om te komen tot een tenminste gelijkwaardige boom. De groenstructuur vormt de basis van het groene karakter van de stad. Vanwege het belang moet compensatie van bomen die in de groenstructuur worden geveld, ook volledig in de groenstructuur plaats vinden. Als dat niet volledig op de plek kan waar de velling plaats vindt, mag dat ook elders in de groenstructuur. Compensatie van velling in de groenstructuur vindt volledig binnen de groenstructuur plaats. Compensatie van bomen op een plek buiten de bebouwde kom is in het compensatiebeginsel toegestaan, mits daarbij wordt voldaan aan de overige randvoorwaarden. Een bijkomende voorwaarde is dat voor elke boom een ruimte van (tenminste) 64m² wordt gereserveerd.

Met deze norm wordt aangesloten op de systematiek van de Interim Omgevingsverordening van de provincie. In die ruimte van 64m² moet tenminste één boom van de eerste grootte of tweede grootte worden geplant. Er mag meer plantsoen worden geplant, maar dat heeft geen invloed op de compensatieverplichting . Er worden in het buitengebied (bij voorkeur) inheemse soorten geplant. Aan de maat van het plantsoen worden geen eisen gesteld. De boomvormers moeten worden beschermd tegen wildvraat zodat deze ook werkelijk tot wasdom kan komen. Voor bomen buiten de bebouwde kom geldt bovendien de Wet natuurbescherming, waar in het hoofdstuk 4 een aantal verplichtingen is opgenomen. Voor compensatie buiten de bebouwde kom geldt een minimum oppervlak van 64m² per boom De waarde van bomen in stad is groot. Maar daar staat tegenover dat het hebben en in stand houden van bomen in de stad ook de nodige knelpunten kent. Voor de aanplant van bomen in de bebouwde omgeving ontbreekt vaak ruimte. De groeiruimte die kan worden geboden, zowel onder als boven de grond is vaak beperkt en niet optimaal. Daardoor zijn vaak bijzondere maatregelen nodig om toch in voldoende ondergrondse groeiruimte te kunnen voorzien en zijn straatbomen vrij kostbaar. Financiële overwegingen zouden daarom aanleiding kunnen geven voor het compenseren van bomen buiten de stad te kiezen.

Afgezien van grondverwervingskosten, zijn daarvoor geen bijzondere investeringen nodig. Om te voorkomen dat door velling binnen en vervolgens compensatie buiten de stad, langzaam maar zeker het aantal bomen in de stad afneemt is de volgende randvoorwaarde opgenomen: Tenminste één boom van de compensatieopgave moet binnen de bebouwde kom worden herplant. Niet alle wijken en buurten in Oosterhout zijn even groen of even rijk aan bomen. Juist in sterk versteende buurten, waar relatief weinig openbare ruimte is, is weinig groen aanwezig en is herplant of compensatie niet eenvoudig. Maar juist daar is de waarde van groen erg groot. Een compensatie in een naburige wijk met veel openbare ruimte, en meestal ook meer openbaar groen, of in parken heeft een beperktere waarde. Dat zou de verschillen nog verder versterken. Het compensatiebeleid moet daarom stimuleren dat herplant in de zelfde buurt plaats vindt. Hierbij wordt de officiële buurtindeling toegepast. Tenminste één boom moet worden gecompenseerd in de CBS-buurt waar velling plaats vindt. Zoals eerder benoemd is het doel van de compensatierichtlijn het groene karakter van de stad ook in de toekomst te bewaren. Het planten van vervangende bomen is niet het doel maar het tot wasdom laten komen van die bomen. Compensatie moet daarom duurzaam zijn.

De bomen die worden geplant ter compensatie moeten ook weer onder de richtlijn vallen. Dat betekent praktisch gezien dat compensatie in het openbaar gebied plaats vindt. Op compensatie moet onderhoud worden uitgevoerd inclusief eventuele inboet, het doel is immers nieuwe volwassen bomen. Compensatie moet duurzaam zijn; de nieuwe aanplant valt ook weer onder de richtlijn en de aanplant moet worden onderhouden.

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 8 van 10

3.4

randvoorwaarden onderhoud Het onderhoud en beheer van groen is gericht op de duurzame instandhouding. Maar ook in het kader van beheer kan het voorkomen dat bomen moeten worden geveld of vervangen. In ruime groenvoorzieningen, met name aan de buitenranden van wijken en buurten, is en wordt zogenaamd bosplantsoen aangeplant. Dit zijn boom- en struikvormende soorten die door elkaar gemengd worden aangeplant. Om op vrij korte termijn een aantrekkelijk beeld te bereiken, zijn daar vrijwel altijd relatief veel boomvormers in toegepast. Na tien of twintig jaar gaan die echter zo overheersen dat de stuiken afsterven door een gebrek aan licht. Om ook op lange termijn een aantrekkelijke beplanting te kunnen handhaven moet in de boomvormers worden gedund. Enerzijds om de struikvormers kans te bieden te overleven, anderzijds om de boomvormers die overblijven de ruimte te geven om zich voldoende te ontwikkelen en uit te groeien tot een volwassen waardevolle boom. Omdat dunning juist is gericht op de duurzame instandhouding van het groen, is de compensatierichtlijn hier niet van toepassing. In geval van dunning in bosplantsoen vindt geen compensatieplaats. Als bijvoorbeeld een boom in een trottoir zodanig wortelopdruk veroorzaakt, dat de kans op ongevallen groot wordt, moet worden ingegrepen.

Er zal altijd eerst worden geprobeerd de boom daarbij te behouden, bijvoorbeeld door de meest hinderlijke wortels te verwijderen. Maar soms is het niet mogelijk de boom te behouden en zal de beheerder vanwege technische redenen (veiligheid) moeten ingrijpen. De beheerder zal dan op de zelfde plaats of vrijwel de zelfde plaats een nieuwe vervangende boom planten. Als een boom dood gaat wordt deze vervangen op de zelfde of vrijwel de zelfde plaats. Dat is inboet en valt onder onderhoud. Als in het kader van hinder een boom moet worden verwijderd en kan worden vervangen door een boom op (vrijwel) dezelfde plaats, is dat ook een vorm van onderhoud. Net als bij het voorbeeld met de wortelopdruk is dan sprake van een onhoudbare situatie. Dan zijn juridische omstandigheden die het nodig maken om in te grijpen. In de geest van compensatierichtlijn kan in geval van onderhoud worden volstaan met een één op één compensatie. Voorwaarde daarbij is dat op de plek van de velling of vlak daarbij wordt herplant of kan worden herplant met een boomsoort die een vergelijkbare omvang kan bereiken als de boom die wordt verwijderd (zelfde grootteklasse). Want alleen in dat geval kan worden voldaan aan de algemene randvoorwaarden in §3.3. In alle andere gevallen geldt wel de twee op één compensatie, omdat de situatie ter plaatse dan verandert en minder groen wordt.

In geval van onderhoud kan worden volstaan met een één op één compensatie mits daarbij herplant plaats vindt: – op (vrijwel) de zelfde plaats – met een boom van de zelfde grootte klasse In alle andere gevallen geldt een twee op één compensatie.

3.5

randvoorwaarden ruimtelijke ontwikkeling In het kader van ruimtelijke ontwikkelingen kan het nodig of wenselijk zijn dat bomen worden gerooid of groen verdwijnt. Bij voorkeur moeten zoveel mogelijk bomen worden behouden en ingepast in de ruimtelijke ontwikkeling. Dat geeft immers het best invulling aan de doelstelling die aan de compensatierichtlijn ten grondslag ligt. In veel gevallen is echter de gemeente niet de partij die initiatiefnemer is van een ruimtelijke (her)ontwikkeling. Bij initiatiefnemers moet worden aangedrongen op duurzaam behoud van zoveel mogelijk bomen en groen. Bij een ruimtelijke (her)ontwikkeling speelt een veelheid aan belangen. Het is vooral zaak in de besluitvorming het belang en de waarde van het groen dat aanwezig is in de belangenafweging te betrekken. De compensatierichtlijn is alleen van toepassing als als er sprake van openbaar gebied en de gemeente eigenaar is of eigenaar wordt van (een deel) het terrein, waar de (her)ontwikkeling zal plaats vinden. De gemeente is dan immers direct partij in de ontwikkeling. In praktijk betreft dit vrijwel alle wat grotere ruimtelijke ontwikkelingen. In dat geval moet in plan- en besluitvorming duidelijk worden vermeld hoe en

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 9 van 10

waar compensatie zal plaats vinden. Dat kan zijn binnen het plan maar dat kan ook op een andere locatie plaatsvinden. Juist omdat ruimtelijke ontwikkelingen gaan over een functieverandering, gaat het daarbij om maatwerk. Een twee op één compensatie is minimaal vereist. Om te voorkomen dat voorafgaand aan de start een ruimtelijke ontwikkeling een terrein geheel kaal wordt gemaakt om zodoende aan de compensatieverplichting te ontkomen, wordt een peildatum van 3 jaar voor de start van de ontwikkeling gehanteerd. In de plan- en besluitvorming moet het belang van het groen worden gewogen. Als de gemeente eigenaar is of wordt van (een deel van) het terrein is de compensatierichtlijn van toepassing op alle bomen die daar op 3 jaar voor de start van de ontwikkeling aanwezig zijn. Er moet in de besluitvorming worden aangegeven hoe compensatie zal plaatsvinden.

3.6

randvoorwaarden renovatie en reconstructie In zekere zin zijn renovaties en reconstructies van de openbare ruimte te beschouwen als onderhoud. Maar de omvang ervan is groot. Regulier onderhoud gaat over de duurzame instandhouding van één of enkele bomen. Renovatie en reconstructie van openbare ruimte is gericht op verandering en vaak van invloed op meer bomen. Als in dat kader bomen moeten verdwijnen is er sprake van forser verlies van groene waarden. Daarom is in dat geval een compensatie van twee op één op zijn plaats conform de algemene randvoorwaarde. Bij renovaties en reconstructies geldt de twee op één opgave.

3.7

hardheidsclausule Ingevolge artikel 4:84 Gemeentewet kan het college afwijken van deze beleidsregeling. Indien het college hiervan gebruik maakt, zal zij nader motiveren waarom hiervan wordt afgeweken. Onderdeel van deze motivering is minimaal een belangenafweging tussen de individuele belangen van het specifieke geval, en de algemene doelstellingen van deze regeling. Het college van B&W kan afwijken van de regeling mits dat gemotiveerd plaats vindt.

3.8

uitwerking De compensatierichtlijn vraagt op operationeel niveau nog uitwerking. Het is aan het college om daaraan vorm te geven. Zaken die verder moeten worden uitgewerkt zijn onder andere: • registratie van velling en compensatie • autorisatie en verantwoording voor velling en compensatie • de correctie die wordt gehanteerd als gecompenseerd wordt met bomen uit een lagere grootteklasse • de wijze van financiering en bij voorkeur ook • locaties en ambities voor compensatie buiten de bebouwde kom • de norm voor de hoeveelheid bomen en groen die in de stad of per buurt of per ontwikkeling wordt nagestreefd

3.9

toetsing De gemeenteraad moet de mogelijkheid worden geboden te toetsen of de uitvoering en uitwerking van het bomencompensatiebeleid aansluit op het beleidsdoel dat zij voor ogen heeft. stroomschema De velvergunning voor gemeentelijke bomen dikker dan 0,20cm diameter wordt afgeschaft, met uitzondering voor monumentale bomen. Ook blijft de velvergunning voor de overige monumentale bomen bestaan. In een velvergunning wordt inzicht geboden in de afweging die wordt gemaakt (terughoudendheid) en hoe eventueel in compensatie wordt voorzien. Nu die voor het merendeel van de gemeentelijke bomen komt te vervallen, zal daarvoor een ander systeem moeten worden opgezet. Daarbij moet echter de administratieve last zo klein mogelijk worden gehouden.

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0 blad 10 van 10

De randvoorwaarden en uitgangspunten van de bomencompensatierichtlijn zijn verwerkt in een stroomschema. Dat is opgenomen in de bijlage bij het rapport. Dit stroomschema kan worden omgezet naar een registratieschema, waarin zowel de afweging als de locatie van de velling als de compensatie wordt aangegeven. Zo kan op relatief eenvoudige en overzichtelijke wijze inzicht worden geboden. jaarlijks verslag In het kader van de jaarrekening zal jaarlijks inzicht worden geboden in het aantal gevelde bomen en gecompenseerde bomen, in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Op die manier krijgt de gemeenteraad inzicht of de richtlijn het gewenste effect heeft. Over de resultaten van bomencompensatierichtlijn zal in de jaarrekening worden gerapporteerd.

Bomencompensatierichtlijn 2023 Bijlage

Bijlage stroomschema

mei 2023

bomencompensatierichtlijn 2023

mei 2023

versie 1.0