Antwoorden technische vragen PvdA-CDA-D66 ZN1013920 Afwegingskader zonneparken versie 15 mei 2023

Technische vragen raadsvergadering 23 mei 2023 Raadsvoorstel ZN1013920 Afwegingskader Zonneparken buitengebied

Vragen van fractie:

Naam raadslid: MarieLouise van Mook

1. hoe wordt gestuurd op het hanteren van de zonneladder als er geen sprake is van gevolgtijdigheid (eerst zon op dak, dan ik gebouwd gebied etc.)? 2. Hoe stimuleert u ‘eerst zon op dak’ uit de zonneladder? / Welke acties onderneemt u om zon op dak te stimuleren? 3. Hoe stimuleert u daarna zon in bebouwd gebied, bijvoorbeeld boven parkeerterreinen? 4. Waar staan we met het streven van 35% van de bedrijfsdaken bedekken met zonnepanelen? Op welk percentage zitten we nu? Wat zit er voor de komende tijd in de pijplijn en op welk percentage komen we dan? 5. Wat zijn de kwaliteitscriteria voor de randvoorwaarde participatie? 6. Waar moet het gevraagde participatieplan aan voldoen? / wanneer wordt deze als voldoende beoordeeld? 7. Waarom is “we streven naar 50% of meer lokaal eigenaarschap” uit de RES niet opgenomen in het afwegingskader mbt participatie? 8. Zou u de potentiële locaties voor Zonneparken (Zonnepark A59 en Zonnepark Dorst) niet alleen in willen tekenen in bijlage 1 van het Movares rapport, maar ook in bijlagen 2 t/m 6 en deze toe kunnen zenden aan de Raad?

Antwoorden:

Ad 1. In de RES is de totale opgave opwekking duurzame elektriciteit verdeeld over zon op dak, windmolens en zon op veld. Voor zon op dak wordt actief gecommuniceerd met het bedrijfsleven om plaatsing van zonnepanelen te bevorderen. Het doel is 160.000 zonnepanelen op bedrijfsdaken te plaatsen. Op dit moment zijn er ca. 100.000 geplaatst. We zien een jaarlijks toename van 15.000 – 20.000 zonnepanelen. Vanwege netcongestie wordt ook met Enexis afgestemd wat er nog wel mogelijk is, bijvoorbeeld een directe lijn tussen 2 bedrijven. Bij het project Grote Oogst wordt voor Vijf Eiken/Heihoef gewerkt aan een energiehub, zodat opwek met zon op dak en verbruik van de bedrijven maximaal in evenwicht kan komen. Bij het nieuwe bedrijventerrein Everdenberg Oogst wordt het verplicht gesteld voor bedrijven om een voldoende sterk dak te bouwen, zodat zonnepanelen direct bij start bouw al geplaatst kunnen worden. Bij woningen zien we, mede dankzij de inzet van duurzaamheidsleningen, een forse groei van het aantal zonnepanelen. Op dit moment heeft 26% van de woningen zonnepanelen geplaatst. Omdat gemiddeld ca. 4.600 kWh opwekvermogen is aangebracht, wordt aangenomen dat hiermee ook veel warmtepompen en elektrische auto’s worden gevoed. Deze zonnepanelen tellen overigens niet mee in de RES opgave en bij de zonneladder. Er is geen sprake van volgtijdigheid.

Om de totale opgave die we in de RES hebben afgesproken te halen voor 2030 is het noodzakelijk om parallel aan elkaar de verschillende projecten uit te voeren. Dit is ook zo afgesproken. Ad 2. Zie antwoord vraag 1.

Ad 3. Oosterhout neemt deel in de werkgroep Solar Carports van de RES. In het kader van het CO2 reductieplan wordt onderzocht of bij zwembad de Warande met een solar carport energie voor een warmtepomp kan worden opgewekt. Daarmee kan het gasverbruik fors worden verlaagd, en daarmee de CO2 uitstoot. Ad 4. Per bedrijventerrein is de bedekking met zonnepanelen verschillend. Op Weststad en Vijf Eiken zien we dat vooral de logistieke sector veel zonnepanelen plaatst. Daar is al meer dan 50% van de daken benut door zonnepanelen . Ook bij staalbedrijven zien we veel zonnepanelen, die gaan richting de 25%. Bij de agrarische sector zien we jaar op jaar een gestage toename van zonnepanelen. De betonindustrie blijft nog fors achter. Afgelopen jaar zijn ca. 30.000 zonnepanelen geplaatst. Vanwege de netcongestie verwachten wij voor 2023 en 2024 (ver) beneden de gemiddelde jaarlijkse groei van 15.000 zonnepanelen uit te komen. Ad 5. Kwaliteitscriteria voor de randvoorwaarde van participatie zijn geen onderdeel van het Afwegingskader Zonneparken Buitengebied omdat het hier een ruimtelijk afwegingskader betreft. Ad 6. Verduurzaming van de energievoorziening is niet de enige waarde die moet worden meegewogen in het keuzeproces. Maatschappelijke meerwaarde is noodzakelijk. Op basis van het IOV moet de meerwaarde breder zijn dan de opwek van duurzame energie alleen.

Om de maatschappelijke meerwaarde te bereiken moet een breed participatieproces opgezet worden waarbij burgers in de omgeving van de locatie betrokken worden. Initiatieven dienen te beschrijven hoe ze omgaan met (financiële) participatie. Dit kan bijvoorbeeld door met inwoners of bedrijven die last kunnen hebben van een zonnepark, in gesprek te gaan over de wederzijdse voordelen die een zonnepark kan brengen of hoe dit een collectieve opbrengst voor Oosterhout als geheel oplevert. Ad 7. Er is bewust voor gekozen om niet alle eisen en wensen waar zonneparken ook aan moeten voldoen op te nemen in het opgestelde kader. Het is en blijft een ruimtelijk kader. We hebben er voor gekozen het streefgetal niet op te nemen in het afwegingskader omdat het in de RES genoemde percentage juist ook voor lokale verwarring zou kunnen zorgen. Daarnaast is het afwegingskader niet het enige beleidskader waaraan door een nieuw zonnepark aan moet worden voldaan. Ad 8. Het is de niet bedoeling geweest om in het afwegingskader in te gaan op specifieke potentiële locaties, dus de ingetekende locaties in het rechterdeel van bijlage 1 zijn er per abuis ingekomen. Dit is de reden om deze niet in te tekenen bij bijlage 2 t/m 6.

Vragen van fractie:

Naam raadslid: Anco Bakx

1. Het afwegingskader is door het bureau Movares opgesteld. Dit is een ingenieursbureau. Waarom is gekozen voor een ingenieursbureau en niet voor, bijvoorbeeld, een juridisch bureau, gespecialiseerd in dergelijke ingewikkelde problematiek? 2. Welke garanties heeft Movares dat hun afwegingskader stand houdt in de rechtszaal? Hoe heeft de juridische toets plaatsgevonden op dit afwegingskader? 3. Het rapport neemt wel erg veel teksten over van de gemeentelijke stukken zonder zelf onderzoek te doen. Bijvoorbeeld de paragraaf “Lasten en lusten”, maar het gebeurt op meer plekken. Waarom is ervoor gekozen om dit soort “politieke” teksten in een objectief rapport op te nemen? Is het de bedoeling om dit in de raadszaal nogmaals ter discussie te stellen? Zo ja, waarom zit dit niet in de raadsnota? 4. Het voorliggende afwegingskader heeft alleen betrekking op zonneparken. Het energiepark A59 bestaat straks ook uit windmolens. Waarom is er geen afwegingskader gemaakt voor windmolens waaruit blijkt dat deze combinatie op deze locatie mogelijk is? Het CDA wil graag eenzelfde afwegingskader voor windmolens. Zou dit kunnen worden toegevoegd. 5. Het CDA wil graag kaartjes van Oosterhout (inclusief van de bebouwing) waarom je kunt zien hoe via de zonneladder invulling kan worden gegeven aan de doelstelling RES 1.0.

Daarbij de percentages die maximaal kunnen worden behaald, maatregelen die moeten worden genomen om dit percentage te verhogen en een inschatting voor en na maatregelen of nog een tekort resteert waarvoor een zonnepark of windmolens nodig zijn in Oosterhout. Welke gesprekken vinden op dit moment plaats met Enexis om de capaciteit van het net te vergroten? Welke plannen zijn hiervoor? 6. De uitspraak van de rechter is ook breed op te vatten. Dat wil zeggen: waarom een zonnepark, waarom op deze locatie. Waarom is geen afwegingskader gemaakt waarin de mogelijkheden van de zonneladder worden afgepeld? Nu maakt men zich er in het stuk vrij makkelijk vanaf door wat percentages (pagina 8) te noemen en vervolgens te concluderen dat een zonnepark nodig is. Waaruit blijkt in dit stuk dat een zonnepark de enige mogelijkheid is om de doelstelling te halen? 7. Enig onderzoek laat zien dat er een enorme variëteit bestaat in afwegingskaders die gemeenten laten maken voor zonneparken. Hoe is het bureau tot deze lijst criteria gekomen? Op basis van welk voorbeeld en welke basis? Dezelfde vraag voor de weging? Hoe is deze tot stand gekomen? En hoe kom je dan van de afzonderlijke plaatjes tot het “samenvattende” plaatje? Hoe is dat samenvattende plaatje tot stand gekomen? 8.

Het criterium “Aansluiting bedrijventerrein en infrastructuur” wordt voor het Zonnepark A59 wat te ruim toegepast lijkt het. Tussen het bedrijventerrein Weststad en het Zonnepark ligt het kanaal en een groenstrook. Zou het Zonnepark A59 op basis hiervan geen oranje of zelf rode kleur moeten krijgen? 9. Het criterium “ruimtelijk-visuele inpassing” is in de Rechterlijke uitspraak van tafel geveegd. Nu komt het terug en bepaalt, naar het lijkt, voor een groot deel de positieve score van een zonnepark in de Oranjepolder. Op basis van welke argumenten meent het bureau dat dit nu wel zal standhouden. Welke concrete, vastgelegde, afspraken zijn er met Eneco om die ruimtelijkevisuele inpassing af te dwingen. 10. Het criterium “Natuur” wordt wel erg beperkt opgevat lijkt het. Heeft in het gebied eigenlijk nog een recent flora- en faunaonderzoek plaatsgevonden? Waarom niet?

11. Dezelfde vraag als bij 7 ook voor de cultuurhistorische elementen, breed op te vatten als agrarisch-historische elementen, welk recent heeft hiervoor plaatsgevonden? Waarom niet? 12. De energieopbrengst van het Zonnepark overstijgt de behoefte. Waarom kan dit park niet kleiner? Waarom is er dan nog een Zonnepark nodig in Dorst? Wanneer deze vraag niet kan worden beantwoord vanuit het afwegingskader, moet dit document dan geen andere naam krijgen, bijvoorbeeld “inventarisatie mogelijkheden”? 13. Het kaartje voor het “meervoudig gebruik” ontbreekt. Waarom is dat? Op welke manier wordt “meervoudig gebruik” meegenomen in het afwegingskader? Nu is dat niet zichtbaar. Het CDA hecht hier bijzonder aan. 14. In een afwegingskader zonnepanelen/zonneparken van een andere gemeente is expliciet het onderdeel “participatie” en de participatieladder opgenomen. Dit rapport maakt zich ervan af door te zeggen dat geen inspraak heeft plaatsgevonden. Waarom niet? Waarom wordt niet geprofiteerd van de kennis van vele Oosterhouters? 15. Het CDA mist een belangrijk onderdeel in het huidige overzicht: de productiemogelijkheden die verloren gaan door een Zonnepark ofwel een kaartje waarop de kwaliteit van de agrarische gronden te zien is. Wij willen graag een deze informatie beschikbaar krijgen, zodat duidelijk wordt of er misschien betere locaties zijn dan het Zonnepark A59 in Oosterhout. 16.

Er is haast bij om dit afwegingskader vast te stellen en het herstelbesluit Zonepark A59 door de raad te laten goedkeuren. Waarom eigenlijk? Wat gaat er mis wanneer een zorgvuldig proces met inspraak wordt doorlopen? 17. Op basis van dit rapport en de aanpak hiervan, is onze inschatting dat een eventuele gerechtelijke procedure nog een onzekere uitkomst kent. Wat zijn de mogelijke gevolgen hiervan? Hoe vaak kan de gemeente nog terug naar de rechter? 18. Wat betekent de gerechtelijke uitspraak Zonnepark A59 voor de overige beleidsdocumenten t.a.v. duurzaamheid bv de Routekaart? Worden deze ook allemaal opnieuw bij de raad voor goedkeuring aangeboden? Zo ja, wanneer? Zo nee, waarom niet, aangezien de rechter hier zeer kritisch op was? Antwoorden: Ad 1. We hebben gekeken naar verschillende bureaus met ruimtelijke en juridische competenties. De combinatie Movares/BRO heeft die in ruime mate en kon de juiste capaciteit vrijmaken om op korte termijn dit afwegingskader voor ons te maken. Zij hebben dit ook in diverse andere gemeenten reeds opgesteld en hebben dus de juiste ervaring en expertise in huis. Ad 2. Movares kan en heeft geen garanties aan ons afgegeven over het stand houden van het afwegingskader in de rechtszaal. Dat kan geen enkel bureau. Wel is het document opgesteld met ook nadrukkelijk de uitspraak van de rechter in het achterhoofd.

Ook is noodzakelijke expertise en input vanuit de gemeente zelf in het proces ingebracht. Onze juridische huisadviseur AKD heeft een extra juridische toets gedaan en meegekeken in het gevolgde proces en de inhoud van het opgestelde kader. Ad 3. In het afwegingskader wordt het vastgestelde landelijk, regionaal en lokaal beleid voor zover voor dit afwegingskader relevant meegenomen om te komen tot de juiste criteria. De teksten uit dit beleid zijn juist 1:1 overgenomen om objectief te blijven. Het is uiteraard niet de bedoeling om dit vastgestelde beleid nogmaals ter discussie te stellen. Ad 4. Bij de behandeling van de definitieve verklaring van geen bedenkingen zijn de locaties Oranjepolder en Vijf Eiken met elkaar vergeleken. Daarin is opgenomen dat de combinatie met een zonnepark in de Oranjepolder een groot voordeel is. Ook is geconcludeerd dat een andere locatie anders dan de repoweren van Weststad niet logisch lijkt op basis van de huidige beleidsuitgangspunten. Verwezen wordt naar de stukken in dat dossier.

Ad 5. Zie ook de antwoorden bij vraag 12. De gemeente Oosterhout heeft in de Routekaart 20182022 en de RES 1.0 vastgelegd dat er maximaal 2 zonneweides nodig zijn om de opgave van 192 GWh duurzame opwek elektriciteit te halen. Met de repowering windmolens Weststad en focus op zon op bedrijfsdaken wordt voorkomen dat nog meer zonneweides nodig zijn. De gemeente Oosterhout neemt deel in de werkgroep prioriteren en programmeren van de RES. Daarin hebben gemeenten, provincie, Enexis en Tennet zitting. De investeringsplannen van Tennet en Enexis worden daarin besproken. Dit geeft inzicht in de uitbreiding van de capaciteit van het elektriciteitsnet tot 2030 en na 2030. Ad 6. Bij het opstellen van de Routekaart 2018-2022 en de RES 1.0 is al maximaal ingezet op zon op bedrijfsdaken. Bij het vervallen van de 3 e windmolen in de Oranjepolder is er voor gekozen om compensatie te zoeken bij zon op bedrijfsdaken. De zonnelader is een beleidsstuk waar elk eventueel initiatief aan zal moeten voldoen. Als uit de zonneladder blijkt dat er voldoende is gerealiseerd zal daar uit blijken dat een extra zonnepark niet wenselijk is. Ad 7.

Movares heeft op basis van het landelijk, regionaal en lokaal vastgestelde beleid en ervaringen bij verschillende andere zonneparken een lijst met relevante criteria opgesteld die in overleg met de specialisten bij de gemeente Oosterhout heeft geleid tot de in het afwegingskader opgenomen criteria. De wegingsfactoren bij de criteria zijn opgesteld en voorgesteld door Movares en op logica getoetst door de specialisten van de gemeente Oosterhout. Voor een toelichting over de totstandkoming van de kansenkaart wordt verwezen naar bijlage 7 bij het afwegingskader. Ad 8. Voor een toelichting over de totstandkoming van de kansenkaart wordt verwezen naar bijlage 7 bij het afwegingskader. Voor het onderdeel aansluiting op infrastructuur en bedrijventerreinen is een afstand van 500 meter als een geschikt gebied aangemerkt. Het zonnepark A59 ligt zowel deels binnen 500 meter van een bedrijventerrein (Weststad) als bijna volledig binnen 500 meter van infrastructuur (A59). Ad 9. De rechtbank heeft gesteld dat er gebreken kleven aan het locatieonderzoek en dat bepaalde scores niet verklaarbaar zijn en deze ook niet nader zijn gemotiveerd. Het onderdeel ruimtelijke visuele inpassing wordt hierbij niet genoemd. . Dat is in dit nieuwe afwegingskader wel gedaan. Er is op een navolgbare manier bepaald welke criteria er zijn en hoe daaraan getoetst wordt.

Dit is dus onafhankelijk gedaan en op een juiste manier gemotiveerd. De afspraken met Eneco Solar worden vastgelegd in de te verstrekken omgevingsvergunning waarin ook verwezen wordt naar de ruimtelijke-visuele inpassing.

Ad 10. Er is bewust voor gekozen om alleen die gebieden die aangewezen zijn als natuur uit te sluiten. Een zonnepark naast een natuurgebied kan juist zorgen voor een goede inpassing van een zonnepark en kan ook het daarnaast gelegen natuurgebied versterken. Dit omdat een zonnepark een relatief rustige functie is die nauwelijks verstorend is voor het naastgelegen natuurgebied. In april 2023 heeft er nog een “ Inventarisatie beschermde soorten in het kader van de natuurwetgeving” in het gebied plaatsgevonden door het ecologisch onderzoeks- en adviesbureau van der Goes en Groot. Hieruit blijkt niet dat er soorten of natuurgebieden door de beoogde ontwikkeling worden aangetast. Ad 11. Er is onderzocht welke cultuurhistorische elementen worden beschermd in het buitengebied van Oosterhout. Gebieden waar dit voor geldt zijn bijvoorbeeld de Zuiderwaterlinie, de vestingwerken ten noorden van Breda of landgoed Oosterheide. De beoordeling heeft plaats gevonden op basis van door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed vastgestelde cultuurhistorische landschappen en cultuurhistorisch waardevolle gebieden. Als er cultuurhistorische waarden zijn in een gebied wordt dit gebied als niet kansrijk aangeduid.

Ad 12. In de RES is opgenomen dat er in 2030 totaal 192 GWh duurzame opwek gerealiseerd moet zijn. Op dit moment is daarvan 36 GWh ingevuld met de bestaande windmolens Weststad en 32 GWh zon op bedrijfsdaken. Met de windmolens Oranjepolder (30 GWh), de zonnepanelen Oranjepolder (43 GWh) en zonnepanelen Dorst (13 GWh) is totaal 154 GWh ingevuld. De repowering windmolens Weststad (24 GWh) en restant zon op bedrijfsdaken(14 GWh) zijn nog niet veiliggesteld met projecten. Uiterlijk 31-12-2024 moeten alle projecten onherroepelijk vergund zijn, daar is nu nog geen zekerheid over. De nu berekende opbrengst overstijgt het gestelde doel dus nog niet. Daarom is het nodig om zowel zonnepark Dorst als zonnepark A59 in procedure te brengen. Het afwegingskader is opgesteld om voor het gehele buitengebied een kader te stellen voor alle beoogde toekomstige zonneparken en is niet gericht op de beide aanvragen die nu bekend zijn. Wel zijn deze twee initiatieven gescoord op het nieuwe afwegingskader. Ad 13. Of er sprake is van “meervoudig gebruik” kan pas bepaald worden indien er een concreet initiatief wordt ingediend en kan dus niet al bepaald worden in het afwegingskader. Ook kan hier niet een kaart van gemaakt worden. Wel is in par. 5.3.3. nadrukkelijk opgenomen dat dit criteria ook moet worden meegenomen in de beoordeling van een specifieke locatie. Ad 14.

Het Afwegingskader Zonneparken Buitengebied betreft een hulpmiddel en reikt leidende principes en bouwstenen aan voor de gemeente en initiatiefnemers om te kunnen beoordelen of een locatie ruimtelijk geschikt zou kunnen zijn voor de realisatie van een zonnepark in het buitengebied. Het participatieproces en het participatieplan is belangrijk bij de afzonderlijke projecten, waarbij burgers in de omgeving van de locatie betrokken worden. Dit staat los van het afwegingskader dat is opgesteld. Ad 15. Er is niet voor gekozen om de productiemogelijkheden die verloren gaan mee te nemen als specifiek criterium in het afwegingskader, daarom is hier ook geen specifiek kaartje van opgenomen. Ad 16. De uitspraak van de rechtbank Zeeland – West-Brabant verplicht de gemeente Oosterhout om uiterlijk 1 juni 2023 een herstelbesluit genomen te hebben. Onderdeel van het proces is het vaststellen van een afwegingskader zonneparken. Ad 17. Zoals bekend heeft college van burgemeester en wethouders besloten om ook in beroep te gaan tegen de uitspraak van de rechtbank over de omgevingsvergunning voor het zonnepark A59. De gemeente kan niet berusten in de gedane uitspraak, omdat zij vindt dat de onderbouwing van de rechtbank niet in lijn is met vaste jurisprudentie.

Daarnaast wil de gemeente hiermee het proces versnellen om tot een definitieve uitspraak te komen, aangezien de eventueel volgende gerechtelijke procedure behandeld wordt bij de Raad van State. De Raad van State velt hierover in principe een definitief oordeel. Ad 18. Met het vaststellen van het nieuwe afwegingskader wordt het punt van kritiek op het onderliggende locatieonderzoek van de rechtbank hersteld. De uitspraak heeft verder geen directe invloed op de eerder vastgestelde beleidskaders. De gemeenteraad is gevraagd om goedkeuring op de projecten windmolens energiepark A59 en zonnepark A59. Binnenkort wordt het project zonnepark Dorst in procedure gebracht. Ook daar is de goedkeuring van de gemeenteraad nodig. Op termijn zal het project repowering Weststad nog worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

Vragen van fractie:

Naam raadslid: Theo van Kuijck

1. Ter argumentatie van de aanleg van zonneweiden wordt in de notitie “afwegingskader” gesteld dat slechts 25% van het dakoppervlak van bedrijven geschikt is voor de plaatsing van zonnepanelen. Is dit een veronderstelling of is dit ook feitelijk onderzocht? 2. De alternatieve energie-opwekkingsmogelijkheden als geothermie en gebruikmaking van het warmtenet van de Amercentrale ontbreken in het afwegingskader. Is het niet belangrijk deze mee te nemen in de plaatsbepaling van deze energie-transitiemogelijkheden in relatie met zonneenergie en bepaling behoefte zonnestroom? 3. Wat wordt verstaan onder participatie en waaraan wordt getoetst of de voorwaarde van participatie volwaardig is ingevuld? Dit in relatie met het nagestreefde lokale eigendom en het vinden van een balans tussen lasten en lusten voor de omgeving

Antwoorden: Ad 1. Door TNO is in 2019 onderzoek gedaan naar de geschiktheid van bedrijfsdaken voor het plaatsen van zonnepanelen. Daaruit is de conclusie gekomen dat slechts 25% geschikt is. De redenen zijn draagkracht van de constructie, vorm van het dak (rond), plaatsing van lichtstraten, plaatsing van (luchtbehandelings-)apparatuur en positionering ten opzichte van de zon (schuin dak noord gericht). Ad 2. De opwekking van duurzame warmte om woningen van het aardgas af te kunnen koppelen heeft geen direct verband met de opgave voor opwekking van duurzame elektriciteit. Mocht er een geothermie project in Oosterhout worden gestart, dan is de bovengrondse ruimte behoefte minimaal, in vergelijking meet een zonneweide. Gedacht moet worden aan een gebouw ter grootte van enkele garageboxen. Ad 3. Zie hier het antwoord bij vraag 5 PvdA.