Achtergrondinformatie GALA en IZA

Bestuurlijke afspraken Gezond en actief Leven Themasessie GALA IZA SPUK GGD GHOR Nederland

16 maart 2023 Nynke van Zorge

Voortbouwen op een bestaande beweging Veel in gang gezet de afgelopen jaren, door het rijk, door gemeenten en door andere partijen in het gezondheidsdomein. Maar er is meer verbinding nodig. Diverse akkoorden: IZA, GALA, Sportakkoord en WOZO Inzet VNG: Propositie De winst van het sociaal domein Inzet op Bestaanszekerheid, Kansengelijkheid, Gezond leven Koersdocument Met Daadkracht naar Veerkracht, Rol en taak gemeente bij inzet op gezonde samenleving en de randvoorwaarden die hierbij nodig zijn.

Position paper Samenwerken aan de Gezonde Leefomgeving Gezondheid bevorderen door een slimme inrichting van de leefomgeving

Domeinoverstijgende samenwerking is niet nieuw

Nodig maar niet gemakkelijk Grote verschillen tussen regio’s Aanpak moet anders: akkoorden als vehikel

Waarom IZA ? •

De zorg in Nederland staat onder druk agv vergrijzing, toename zorgvraag, personeelsschaarste • => inperken van de toenemende vraag en beheersing van de toenemende kosten (Zvw!) • Gemeenten hebben belang bij goede zorg om inwoners en daarmee de gemeenschap gezond te houden • Gemeenten hebben belang bij goed functioneren van de zorg: loopt die vast (huisartsen, 1elijn, ggz) dan neemt de druk op het sociaal domein toe • Gemeenten hebben de zorg ook iets te bieden: preventief gezondheidsbeleid (Wpg) en verlichten van de druk door samenwerking medisch sociaal

IZA – beheersing curatieve zorg als hefboom Inhoudelijke afspraken Inhoudelijke thema’s: A. Invoering passende zorg B. Regionale samenwerking (wo domeinoverstijgende bekostiging) C. Samenwerking acute zorg D. Zorglandschap & concentratie E. Versterking 1e lijn F. Samenwerking sociaal domein, huisarts, GGZ G. Gezondheid en preventie H. Arbeidsmarkt I. Digitalisering, gegevensuitwisseling J. Contractering K. Financiering, budgettaire kaders L. Monitoring

3Gezond en Actief Leven Akkoord

Waarom GALA ? Minder vrijblijvendheid

Beweging naar voorkant

Integrale benadering

Preventie infrastructuur

Structureel geoormerkt budget

Een volgende stap naar minder vrijblijvendheid om de landelijke doelen op het gebied van gezondheid en sociaal domein te behalen samen met gemeenten.

Beweging naar de voorkant versnellen en verbinding tussen zorgdomein en sociaal domein versterken.

Preventie in brede zin: ook sociaal beleid, ook sport en bewegen. Uitgangspunten zijn de Health in All Policies gedachte en Positieve Gezondheid.

Concretiseren afspraken landelijk – regionaal - lokaal

Zodat gemeenten lange termijn plannen kunnen maken

GEZAMENLIJKE AMBITIES EN DOELEN →

Een gezonde generatie in 2040

Terugdringen gezondheidsachterstanden en kansrijke start Een gezonde fysieke en sociale leefomgeving Een gezonde leefstijl (preventie-aanpak): alcohol, middelengebruik, overgewicht, gezonde voeding, bewegen Versterking mentale weerbaarheid en mentale gezondheid

Welzijn, mantelzorg, eenzaamheid en sociale basis Vitaal ouder worden Uitstel en voorkomen van behoefte aan ondersteuning en zorg, bevordering samen/zelfredzaamheid Verbinding medisch en sociaal domein Organiseerbaar houden van de zorg, arbeidsmarkt Beheersing van de zorguitgaven

IZA en GALA hebben elkaar nodig ! •

IZA versterkt de verbinding tussen zorg en sociaal: domeinoverstijgende samenwerking, domeinoverstijgende bekostiging • In IZA is de omslag van zorg naar gezondheid vastgelegd: verandering van perspectief voor de curatieve zorg => transformatie • IZA regelt het beeld van de regio •

GALA versterkt de gemeentelijke brede inzet op preventie: ook verbinding met leefomgeving, wonen, bestaanszekerheid • GALA versterkt de aanpak van domeinoverstijgende keteninterventies • GALA versterkt de kennisontwikkeling •

IZA en GALA: adequate financiering, health in all policies, preventie infrastructuur, arbeidsmarkt, zorgtechnologie, data en monitoring, kennisinfrastructuur

Wat hebben gemeenten te doen? •

Voortbouwen op lokaal preventie akkoord

•

‘Health in all policies’ – integraal werken

•

Relatie met ruimtelijke ordening, leefomgeving, woon-zorg visie

•

Samenwerking met de zorgverzekeraars en zorgpartijen

•

Preventie infrastructuur: huisartsen, ggz, eerstelijn, ketenaanpakken

•

Voorzieningen in de wijk

•

Partnerschap GGD

•

Regionaal krachten bundelen

Mandaatstructuur •

Afgesproken in IZA (werkagenda)

•

Uitgangspunt is regio: regiobeelden, regioplan, voortbouwend op bestaande regionale samenwerking met zorgverzekeraars

•

Gemeenten vertegenwoordigen elkaar (bestuurlijk aanspreekpunt en regiocoördinator)

•

Budget is voor de regio (150 mln landelijk via SPUK) → samenwerkingsregio’s werkstructuur VNG en ZN

•

Gezamenlijk aanvragen middelen kan niet afgedwongen; onderling regelen via mandaat → aangewezen gemeente vraagt aan

•

Kans om je regionale governance in te richten / te verstevigen → regio Friesland is voorloper!

Ook belangrijk •

Adequate financiering • Health in all policies: óók landelijk • Data en monitoring: ontwikkelen, leren, volgen effecten/beweging, integraliteit, lange adem • Kennisinfrastructuur: kennisdeling, kennisontwikkeling • Zorgtechnologie • Arbeidsmarkt •

Regiobeelden: basisbeelden gepubliceerd: www.regiobeeld.nl/basisbeeld Eind april aanvullende links en informatie

Overzicht geldstromen •

SPUK GALA 2023-2025 +/- 300 mln , vanaf 2026 +/- 235 mln (lokaal)

•

Ondersteuningsbudget 7.400,- per gemeente (mag ook regionaal ingezet)

•

SPUK IZA voor de regio’s structureel 150 mln

•

Transformatiebudget IZA 1,4 mld obv plannen

•

Losse subsidieregelingen (programma roken Pharos, OCO, …) → kunnen gemeenten aanvragen ZonMw geld tbv leernetwerk GGD-en voor implementatie ketenaanpakken SPUK domeinoverstijgende samenwerking (DOS) Wlz-SD → +/- 10 mln voor 2023 (aparte SPUK, staat los van GALA / IZA)

• •

Planning •

Vrijdag 3 februari ondertekening GALA • Woensdag 8 februari publicatie SPUK • 6 februari – 31 maart 2023: 1e aanvraagtermijn SPUK 2023 - 2026 • Aanvragen lokaal ondersteuningsbudget (eind 2022 - …) • Mei 2023 (meicirculaire) vaststellen en 1 juli publicatie SPUK IZA • Vanaf 1 juli 2023 aanvragen SPUK IZA • Juni 2023 opleveren regiobeelden IZA • 10 juni 2023 advies ontwerp en aanbevelingen domeinoverstijgende samenwerking (IZA) • 30 september: lokaal integraal plan GALA • 1 september – 1 oktober 2023: 2e aanvraagtermijn SPUK 2024 – 2026 • 31 december regioplan met IZA partijen • Medio 2024: midterm review → waar staan we, hoe loopt het, blik naar de toekomst (ook na de looptijd van de akkoorden)

Goede voorbeelden GezondVeluwe Brede netwerkorganisatie, opgestart door zorgpartijen waarna ook gemeenten en sociaal domein zijn aangesloten. Domeinoverstijgende samenwerking is al jaren praktijk. De beweging van zorg naar gezondheid is een belangrijk onderwerp binnen GezondVeluwe. Preventie staat hoog op de agenda, in 2022 is een denktank Preventie gestart om dit verder uit te werken.

Samen sterker thuis Oude IJsselstreek

Wijkverpleegkundigen en Wmo-consulenten werken samen aan de hand van positieve gezondheid. Vaste contactpersoon tijdens het gehele (re-ablement) traject. De professionals doen elkaars werk niet opnieuw. Dit voorkomt dubbele gesprekken en beperkte afstemmingstijd. De nieuwe werkwijze is vastgelegd in verordening. Tijdelijk investeringsgeld, geen domeinoverstijgende bekostiging.

Twentse Koers

Twentse Koers is een strategische samenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor Menzis, GGD Twente en provincie Overijssel op thema’s als jeugd, ouderen, schulden en armoede, psychisch kwetsbaren en preventie en gezondheidsbevordering.

Meer goede voorbeelden Regionale Preventie Coalitie Groningen In de Groningse preventie coalitie werken partners, van FC Groningen en Groninger Dorpen tot UMCG en apothekers, aan een stevige regionale preventie infrastructuur. Via lerende netwerken en groeiende kennis over wat werkt kunnen succesvolle interventies worden opgeschaald. Nodig zijn niet vrijblijvende gezamenlijke financiering én gelijkgerichtheid

Casemanager mantelzorg in Den Bosch Gerichte ondersteuning van de mantelzorger via een eigen casemanager zodat die het langer volhoudt en de opname van de oudere wordt uitgesteld (gemiddeld met 6 maanden). Zorgkantoor betaalde de gemeente, na afloop van het experiment mocht dat niet meer en stopte het, ondanks vele duizenden uren minder Wlz zorg

Kavel model in Ede Door anders organiseren, anders financieren en anders monitoren staan mensen en gezondheid centraal en is er structureel voldoende geld om in zorg, ondersteuning en sociale basis het juiste te doen in de beweging naar meer gezondheid

Ondersteuningsprogramma •

Ondersteuning bij aanvraag brede SPUK en integraal plan van aanpak • Kennisdeling • Best practices • Kennisateliers en lerende netwerken per regio • Versterking wijkaanpak (wijkprofielen) • Verbinden regio (regioadviseurs GGD, en zorgverzekeraars) • Regie kennispartners/kerngroep

Ondersteuningsbudget ad € 7.400,00 per gemeente (kan met meerdere gemeenten samen aangevraagd worden) •

https://vng.nl/rubrieken/onderwerpen/gezondenactiefleven