24-10 technische vragen CDA ZN363435 Meerjarenbegroting.docx

Raadsvergadering d.d.

1 november 2022

Zaaknummer raadsvoorstel:

ZN363435

Onderwerp: Meerjarenbegroting Vragen van fractie:

Naam raadslid: Anco Bakx

Vragen raadsvoorstel: ▪

Er wordt verwezen naar paragraaf 7.8 van de programmabegroting. Hierin valt te lezen dat de gemeente extra investeringen gaat doen voor de “voorbeeldrol in het kader van duurzaamheid”. Los van de wettelijke eisen hieromtrent: hoeveel euro wordt hier precies in de jaren 2023-2026 in geïnvesteerd of is er beschikbaar? In de begroting maar ook in de projectbudgetten?

Er is gestart met de uitbreiding van De Ontdekking. Daar is gekozen voor het Box systeem, waarbij de flexibele inzet een belangrijk duurzaamheidsaspect is. Op dit moment wordt onderzocht of De Ontdekking, als voorbeeld voor alle scholen, ondanks beperkingen in het elektriciteitsnet, duurzaam elektrisch verwarmd kan worden en daarmee aardgasvrij wordt. In het kader van het Corona Herstelfonds van de Provincie Noord Brabant is subsidie verstrekt voor extra onderzoek en advies naar een modulair, flexibel inzetbaar verwarmingsconcept. Voor het zwembad de Warande onderzoeken we of het mogelijk is deze volledig aardgasvrij te verwarmen. De uitkomsten van deze studie wordt meegenomen in de toekomstvisie Warande sportcluster. Duurzaamheid wordt dus integraal meegenomen in de projecten die wij uitvoeren en is daarmee ook onderdeel van de reguliere investeringsbudgetten. ▪

De gemeente onderneemt een uitgebreid investeringsprogramma en vraagt om de uitvoering voor een deel te delegeren aan het College. Om hierover een standpunt te kunnen bepalen de volgende vragen: o Wat mandateert de Raad nu precies aan het College, welke concrete projecten betreft het? De concrete projecten staan genoemd in bijlage 8.2. op pagina’s 190 en 191. De projecten waar in de kolom Delegatie ja/nee, een ‘Nee’ staat worden niet gedelegeerd van de raad aan het college. Een ‘ja’ betekent dat de kredietvotering wel wordt gedelegeerd aan het college. De keuze om wel of niet te delegeren is uitgelegd in paragraaf 7.8.5. (pagina 177). o

In welke fase zitten deze projecten? Graag beantwoorden per project.

Het merendeel van de projecten zit in de voorbereidende fase, waarbij uitvoering gepland staat in 2023 en 2024. o

Wat zijn de grote, uitdagende, projecten voor de gemeente op deze lijst naar mening van het college?

De mening van het college is een politieke vraag. Maar wij verstaan onder grote, uitdagende projecten de projecten die multidisciplinair zijn, waar meerdere belangen spelen, sprake is van meerdere stakeholders en ook qua financiële omvang groot zijn.

Binnen de openbare ruimte kunnen we bijvoorbeeld de projecten verdelen over 3 categorieën: onderhoud & beheer, reconstructies en stedelijke ontwikkeling. In de categorie onderhoud & beheer (Eigenlijk het reguliere jaarlijkse JOR) speelt dit nauwelijks. Die uitdaging loopt op bij reconstructies en is groot bij stedelijke ontwikkelingsprojecten. Ook bij gebouwen kun je deze parallel trekken. Regulier onderhoudswerk is weinig uitdagend. Bij renovaties van panden loopt dit al op en nieuwbouw is veelal uitdagend te noemen.

Vragen Programmabegroting: ▪

Algemeen: Er staan allerlei indicatoren in bij de programma’s? Waar zijn de normen? Wanneer zijn de programma’s geslaagd? Wanneer worden de beleidsevaluaties van deze programma’s in de Raad beschikbaar gemaakt? Niet alle indicatoren hebben normen. Ze zijn ook nuttig om ontwikkelingen over de jaren heen te zien of waar mogelijk te vergelijken met andere gemeenten. Bij de jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over de in de begroting van dat jaar opgenomen doelstellingen.

▪

Algemeen: graag een specifatie per programma van toe- en afname van fte’s en de achtergrond hiervan. In paragraaf 7.4. staat voor iedere functie de toe- en afname genoemd en uitgelegd welk werk ze doen.

▪

Algemeen: wordt door het college een visie op de agrarische sector overwogen? Zo nee, waarom niet? De ZLTO Oosterhout heeft in 2021 een landbouwvisie aangeboden. Kunt u aangeven hoe deze visie vertaald is in het beleid voor de agrarische sector? De visie op de agrarische sector is (zoals ook voor de andere sectoren) reeds verwoord in de Omgevingsvisie. En meer specifiek in het ruimtelijk ordeningsbeleid, zoals verwoord in het bestemmingsplan Buitengebied, en de Geurverordening. In overleg met de ZLTO zal een verdieping moeten plaats vinden over welke onderdelen volgens hen niet in lijn zijn met de denkbeelden uit hun visie. Waarna op bestuurlijk niveau en na een integrale belangenafweging zal worden nagegaan of dit tot een koerswijziging moet leiden. Al dan niet vooraf gegaan door een bredere maatschappelijke discussie (met belangenverenigingen op het gebied van o.a. recreatie, natuur, milieu en burgers) over de actualiteit van het huidige beleid voor het buitengebied. Dit zal worden meegenomen in de visie buitengebied die deze bestuursperiode vorm gaat krijgen.

▪

Behalve de wettelijke gemeentelijke taken is er weinig voor het domein Zorg opgenomen in de begroting. Wat kan de Raad het komende jaar en de jaren hierna tegemoet zien aan verbetering en/of nieuw beleid? Het verbetertraject toegang is van toepassing op het domein Zorg. Daar worden ontwikkelopgaven op uitgewerkt en toegepast in 2023. Verder wordt er zoals vermeld ingezet op een kwaliteitsslag in gespreksvoering op de onderwerpen woon- en vervoersvoorzieningen. Dit is eerder ook voor de hulp bij het huishouden gebeurd. Verder loopt er in 2023 een pilot op het gebied van langer actief thuis. En ook de wasservice gaat van start in een pilotvorm. Na evaluatie van de pilots kan er eventueel sprake zijn van een aanpassing van het beleid.

▪

Pagina 21: hoe wordt zeker gesteld dat de kwetsbare groep mensen die beschut werk nodig heeft niets gaat merken van deze veranderingen bij MidZuid?

Er kan niet gezegd worden dat de doelgroepmedewerkers niets zullen gaan merken van de veranderingen. Van belang is natuurlijk wel dat de medewerkers zo goed mogelijk worden voorbereid op veranderingen en hierin op een zorgvuldige wijze worden meegenomen. Dit is een verantwoordelijkheid van het management van MidZuid en hierin zal de OR van MidZuid ook een rol moeten spelen. ▪

5.1.5.4. wat is hiervan de bedoeling? Op deze plek in de begroting kan worden aangegeven welke doelstellingen nog niet dit jaar, maar pas later worden opgepakt, indien dat van toepassing is.

▪

Pagina 33: waarom wordt er geen onderzoek gedaan naar de heropening van natuurbad Surae zoals ook bijvoorbeeld de Galderse Meren kunnen worden gebruikt om in te zwemmen? Dit betreft geen technische, maar een politieke vraag.

▪

5.2.5.4 waarom staan er geen actuele cijfers? Wij vermoeden dat u 5.2.5.3. bedoeld. Dit betreft een score uit de burgerij enquête. Deze enquête is voor het laatst in 2020 gehouden. De volgende enquête staat gepland voor het najaar van 2022.

▪

Pagina 39: “Het huidige onderkomen van H19 vormt een grote kostenpost, terwijl deze locatie geen absolute randvoorwaarde vormt voor het bereiken van de doelstellingen van H19. We gaan daarom in 2023 onderzoeken op welke locaties de activiteiten van H19 georganiseerd kunnen worden zodat we op termijn afscheid kunnen nemen van het pand aan de Heuvel 19. Dit is echter pas aan de orde op het moment dat er geschikte vervangende ruimte is gevonden voor de functies van H19. In eerste instantie lijkt de Galvanitasfabriek de meest voor de hand liggende optie als centrale uitvalsbasis. Daarnaast bieden ook de Pannehoef, scholen, activiteitencentra en dorpshuizen laagdrempelige en toegankelijke ruimtes die passend zouden kunnen zijn voor een deel van de functies van H19.” Begrijp ik goed dat eerst een “politieke” beslissing is opgenomen in het bestuursakkoord, vervolgens het subsidiecontract van H19 is aangepast, maar dat de burgerparticipatie voor draagvlak en onderzoeken om die beslissing te onderbouwen, pas veel later komen? Zo nee, wat heb ik niet goed begrepen? In het bestuursakkoord zijn politieke voornemens geformuleerd die vragen om een nadere uitwerking/onderzoek. Pas daarna kan er formeel besluitvorming over plaats vinden. Dit betekent ook dat het subsidiecontract van h19 nog niet is aangepast, maar met een jaar is verlengd (tot medio 2023).

Zoals in de begroting opgenomen zal er in 2023 een nieuw beleidskader kunst- en cultuureducatie worden opgesteld. Dit beleidskader vormt de basis voor nieuwe meerjarige subsidieafspraken met h19.

▪

Pagina 41: mooi om aandacht te gaan schenken aan kunst en erfgoed. Wat wordt precies met de volgende zin bedoeld? “Dit begint bij het weer bij de tijd brengen van de kunstobjecten om ze vervolgens samen met de monumenten in beeld te brengen via een online platform en de verhalen die hierbij horen te delen.”. Is het contrasteren van hedendaagse kunst met erfgoed niet een hopeloos verouderde en vooral mislukte manier om heden en verleden te verbinden? Is de gemeente van plan het spaarzame erfgoed in Oosterhout wat nog over is na de sloopwerkzaamheden van de jaren 60, 70 en 80 nog verder te verpesten door er ook contrasterende kunst bij te plaatsen? Hoe trekt dat toeristen en liefhebbers van erfgoed aan? Wordt er naast een kunstcommissie ook een erfgoedcommissie opgericht die het aanzicht en de sfeer van onze monumenten beschermd?

Vele kunstobjecten in de openbare ruimte zijn de afgelopen jaren slecht onderhouden. Dit betekent dat er een inhaalslag gemaakt moet worden om deze weer in goed conditie te brengen. Ook kan dit betekenen dat sommige kunstwerken niet meer te restaureren zijn en/of niet meer bijdragen aan de openbare ruimte of het verhaal van Oosterhout. In dat geval zullen ze verwijderd moeten worden. De 2e stap is om de kunstwerken die overblijven beter te ontsluiten. Dit willen we doen door middel van een digitaal platform waarop de kunstwerken worden samengebracht en waarbij alle relevante informatie over de kunstwerken wordt beschreven. Ditzelfde geldt voor de monumenten die we op eenzelfde wijze beter willen ontsluiten voor een groter publiek. Het is zeker geen doel om hedendaagse kunst met erfgoed te vermengen. Wel zijn er ook veel kunstwerken in Oosterhout die juist ook een verhaal over het verleden vertellen. Denk bijvoorbeeld aan Mooie Keetje of De Tempeliers. Tot slot willen we in de toekomst bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen kijken hoe kunst hierin een bijdrage kan leveren. ▪

Pagina 56: In welk jaar ontstaat de dip in sociale-huurwoningen? Hoeveel woningen zijn er dan minder voor hoelang? Hoe wil de gemeente zorgen dat de inwoners van Oosterhout hier niet onder lijden? Een tijdelijke vermindering in het aantal sociale huurwoningen is afhankelijk van het tijdstip van sloop, start bouw en oplevering nieuwbouw. Thuisvester spant zich samen met de gemeente in om de periode tussen sloop en oplevering nieuwbouw zo kort mogelijk te houden. Dit is echter mede afhankelijk van b.v. het verloop van procedures, beschikbaarheid van materialen/bouwvakkers etc. Dit betekent dan ook dat met de sloop zo lang mogelijk wordt gewacht tot dat duidelijk is wat er kan en wat nodig is voor de start/oplevering van de nieuwbouw. De voorlopige planning omvat sloop en nieuwbouw in de jaren 2023 t/m 2029 waarbij de 1e sloop plaatsvindt in 2023 en de eerste opleveringen in 2025. De voorlopige sloopplanning heeft 5 fasen: o Fase 1 bestaat uit sloop 48 appartementen (bijna alle huurders zijn inmiddels verhuisd naar een andere huurwoning) de leeggekomen appartementen worden tijdelijk verhuurd via Gapph. Einddatum sloopbesluit is 31 maart 2023. o Fase 2 bestaat uit sloop 24 appartementen (helft van de huurders zijn inmiddels verhuisd naar een andere huurwoning) de leeggekomen appartementen worden tijdelijk verhuurd via Gapph. Einddatum sloopbesluit 1 maart 2024.

o Fase 3 bestaat uit sloop 72 appartementen start sloopbesluit = uitverhuizen in 1e helft 2023. o Fase 4 bestaat uit sloop 24 appartementen start sloopbesluit = uitverhuizen in 2e helft 2024. o Fase 5 bestaat uit sloop 48 appartementen start sloopbesluit = uitverhuizen in 2e helft 2025. De totale herstructurering Oosterheide omvat de sloop van 216 woningen en herbouw van 282 woningen, waarmee de totale woningvoorraad op deze locatie(s) met 66 wordt uitgebreid. Dit naast de uitbreiding van de sociale huurwoningvoorraad op nadere locaties de komende jaren. De bewoners die door sloop moeten verhuizen worden begeleid naar een andere sociale huurwoning. Door verdere uitbreiding van het woningbezit op andere locaties vindt geen nadelig effect plaats voor woningzoekenden. Overigens: de voortgang van alle woningbouwprojecten van Thuisvester is onderwerp van gesprek en wordt gemonitord tijdens het 6-wekelijks projectenoverleg met Thuisvester, de bestuurlijke overleggen en de prestatieafspraken.

▪

Pagina 98: Waarom is op deze cijfers geen onafhankelijke toets uitgevoerd? Hoe voorkomt de gemeente dat het zijn eigen vlees keurt en onverwacht grote risico’s worden genomen? De gemeente acteert o.a. in allerlei regionale en landelijke overleggen waarin risicomanagement ook onderwerp van gesprek is. Hierdoor is er ook een beeld welke risico’s andere gemeenten zien en is de kans op ‘blinde vlekken’ kleiner. De basis van het risicomanagementbeleid in Oosterhout is het bewust en verantwoord omgaan met risico’s door een open en transparante manier van samenwerken. Het open over risico’s praten en deze beheersen vinden wij belangrijker dan een toets op de cijfertjes. Wij zien dan ook geen toegevoegde waarde in een onafhankelijke toets.

▪

Pagina 100: de netto-schuldquote verslechterd aanzienlijk. Wanneer doemen de eerste keuzemomenten op om te acteren als Raad in de periode 2023-2026? De netto schuldquote wordt bij iedere begroting en jaarrekening opnieuw geactualiseerd. Dat deze verslechterd de komende jaren hangt één-op-één samen met de ambitie om te investeren in Oosterhout. Indien blijkt dat de schuldquote zich zorgelijk ontwikkelt, zullen bij de perspectiefnota’s en begrotingen inhoudelijke keuzes gemaakt moeten worden. Deze bereidt het college voor en legt die op die momenten neer bij de raad.

▪

Algemeen: hoe vindt er doelmatigheidsbevordering plaats bij de Gemeenschappelijke Regelingen? In de algemene systematiek van de GR’en - waar een rol is voor het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur en de gemeenteraden die de P&C cyclus volgen (en hierop eventueel zienswijzen formuleren) - gaat het om het zicht houden op doelmatigheid (worden de doelen bereikt met efficiënte inzet van middelen), doeltreffendheid (worden de doelen bereikt) en een gezonde financiële huishouding. In deze cyclus gaat het per GR ook steeds om richting kiezen, focus leggen en prioriteren. Dit doe je steeds met alle gemeenten samen, op bestuurlijk en ambtelijk niveau en op het niveau van de gemeenteraden. De doelen zijn per GR anders (ze verschillen in aard en uitvoeringsniveau). Allen hebben ze gemeen dat doelmatigheid en efficiency van groot belang worden geacht. Er ligt focus op de beheersing van de kosten, tegelijkertijd verlangen we wel het behoud van kwaliteit.

▪

Pagina 135: “Er wordt behoorlijk veel geld uitgegeven aan subsidies. De volgende vragen hierbij. Voor zover de subsidies aan zelfstandige rechtspersonen worden gegeven: graag een overzicht van al deze rechtspersonen met hun bestuursleden en hun band/connectie met de gemeente; het % subsidie dat de rechtspersoon ontvangt i.r.t. de totale ontvangsten/uitgaven van de rechtspersoon van de afgelopen 3 jaar; een beoordeling per rechtspersoon in hoeverre dit als een zelfstandige organisatie kan worden beschouwd op “arm’s length” of dat de organisatie eigenlijk een verlengstuk is van de gemeente; een beoordeling van de financiële gang van zaken van de rechtspersoon die subsidie ontvangt in het bijzonder hoe en waaraan de gelden worden uitgegeven en of de rechtspersoon/organisatie financieel gezond is; een beoordeling in hoeverre sprake is van belangenverstrengeling tussen de rechtspersoon en gemeente bijvoorbeeld doordat bestuurders College- of Raadslid of ambtenaar zijn of dat de gemeente zeggenschap heeft over de benoeming van bestuurders in een rechtspersoon; een beoordeling of er onverantwoordelijke risico’s worden gelopen door de rechtspersoon die veel geld ontvangt of nauw verweven is met de gemeente; een beoordeling van de deugdelijkheid van het bestuur en het toekomstperspectief.

En verder, welke mogelijkheden heeft een gemeente om een organisatie te helpen wat door tekortschietend bestuur in de problemen komt, in het

bijzonder bij organisaties waarmee de gemeente nauw verweven is. Hebben de subsidie-ontvangende rechtspersonen een gedragscode moeten ondertekenen om belangenverstrengeling te voorkomen en deugdelijk bestuur af te dwingen?”. Uit de antwoorden blijkt dat er bijzonder weinig is ingeregeld of wordt afgedwongen bij de subsidie ontvangende rechtspersonen. Welke verbetermaatregelen kunnen het komende jaar worden verwacht? U heeft tijdens de eerste ronde met sjabloonvragen gevraagd om een integraal overzicht met al de bovengenoemde informatie. Wij hebben aangegeven niet over een dergelijk overzicht te beschikken. U trekt nu de conclusie dat er weinig is ingeregeld of wordt ‘afgedwongen’ bij de subsidie ontvangende partijen. Dat is een constatering die wij niet delen. Aanvragen worden individueel getoetst op basis van de algemene subsidieverordening 2018 (vastgesteld door uw raad) en de beleidsregels voorsubsidieverstrekking. Alle subsidies die de gemeente verstrekt worden in het kader van transparantie opgenomen in de subsidiemonitor en gepubliceerd op de gemeentelijke website. Hetzelfde geldt voor de nevenfuncties van alle college- en raadsleden. Wij zien het niet als onze taak om een actueel overzicht bij te houden van alle bestuursleden van alle subsidie-ontvangende organisaties en hun nevenfuncties. De besturen zijn zelf verantwoordelijk om hier verantwoording over af te leggen.

Dit gebeurt dan ook vaak in het jaarverslag van de betreffende organisatie. Slechts in die gevallen waarin nieuwe organisaties een subsidie aanvragen wordt gevraagd om een kopie van de oprichtingsakte en de statuten. Dit past ook binnen de uitgangspunten van ons subsidiebeleid: transparantie en eenduidigheid, rechtmatigheid en deregulering. Wij sluiten Outputcontracten af met onze grote subsidiepartijen zoals Surplus, de Bussel, Theek5, H19 etc. ▪

Pagina 165: Waarom wordt er gekozen voor het aannemen van eigen medewerkers in plaats van, bijvoorbeeld, uitbesteden of prioriteren? De capaciteit is structureel, hoe blijft de gemeente qua personeel wendbaar in deze tijd van snelle ontwikkelingen? Deze capaciteitsbehoefte is structureel. Daarom is ervoor gekozen mensen aan te nemen in vaste dienst. De kosten voor vaste medewerkers zijn aanzienlijk lager dan voor inhuur of uitbesteding. Bij incidentele capaciteitsbehoefte wordt vaker overgegaan tot inhuur, detachering of uitbesteden. Wendbaarheid wordt niet alleen bepaald door formatie of bezetting, maar ook door kwaliteit en ontwikkeling van onze medewerkers. Daar blijven we op inzetten, zodat we betrokkenheid, kennis en ervaring zoveel mogelijk in onze organisatie kunnen behouden.

▪

Ten aanzien van de afvalophaling. Wethouder van der Zanden liet weten dat het wekelijks ledigen van de groencontainers in de zomerperiode gaat stoppen. Deze is gestart vanwege de stankoverlast en een hoger serviceniveau. De stankoverlast bracht ook ongedierte en vliegen met zich mee, maar daar lijken we het even niet over te hebben. Voor nu wordt er berekend dat de groencontainer niet voldoende wordt aangeboden om het hogere serviceniveau te leveren, maar wordt er nergens gerefereerd aan de mate van stankoverlast. Is dit in deze periode ook minder geworden, gelijk gebleven of verergerd? Daarbij ontstaat dan ook de vraag waarom in vredesnaam de 2e container, weliswaar gratis, wordt aangeboden. Gaat de eerste dan minder stinken? Dan is er ook nog interessant waarom de periode mei tot en met augustus is genomen en niet juni tot en met september, waarin een gemiddeld hogere temperatuur is. Graag hoor ik van Wethouder van der Zanden hoe dit zit m.b.t. dit onderzoek en deze conclusie.

In het bestuursakkoord 2018 is de wens uitgesproken om het GFT-afval in de zomermaanden (mei-augustus) wekelijks in te zamelen. Het beoogde doel was het bereiken van een hoger serviceniveau en hiermee bij te dragen aan vermindering van stankoverlast en overlast van ongedierte uit de Gft-container in de zomermaanden. Aangezien uit de analyse is gebleken dat er substantieel weinig gebruik wordt gemaakt van deze dienstverlening en kan worden geconcludeerd dat de stankoverlast niet zodanig is om vaker de container buiten te zetten en daarmee dat deze dienstverlening niet bijdraagt aan het beoogde doel. De afgelopen jaren is ook veel gecommuniceerd over (alternatieve) manieren om stankoverlast te beperken. Deze zijn oa op de website en de afvalwijzer te vinden. In de jaren vóór de wijziging (2016 t/m 2018 bij elkaar geteld) werd er in september 12% minder opgehaald dan in mei (in 2016 was het 2% meer, in 2017 16% minder, in 2018 20% minder). Vanaf 2019 is het aantal ledigingen uiteraard hoger in mei dan in september, vanwege de wekelijkse ophaal. Vanuit de data zien we geen stijgende lijn vanaf juni waarop we zouden kunnen aannemen dat in september ook extra gebruikt zou kunnen worden van een eventuele wekelijkse ophaal van GFT. We zien zelfs een dalende lijn in september.

Uit alle geanalyseerde data blijkt dat in mei meer wordt aangeboden dan in september (ook voor de invoering in 2019). ▪

De programmabegroting 2023-206 kijkt vooruit en houdt hierbij rekening met bestuursakkoord en uitkomsten van de beraadslaging in de raad. Welke toezeggingen hebben de wethouders en de burgemeester sinds de laatste begrotingsbehandeling in 2021 in de raad gedaan? En waar kunnen we deze toezeggingen terug vinden in de programmabegroting 2023-2026? De toezeggingen zijn niet 1-op-1 concreet benoemd en terug te vinden in de begroting. In elk voorstel dat we naar de raad brengen wordt nagegaan of er toezeggingen zijn die mee moeten wegen in de totstandkoming van het voorstel.