10. 20190430 B&W vaststellen randvoorwaarden windpark oranjepolder (opinierende behandeling)

Routing formulier college Zaaknummer: 178007 Zaaknaam: Bestuurlijke besluitvorming Realisatie energiepark Oranjepolder gemeente

Oosterhout

Datum: 30 April 2019 Status: Vertrouwelijk

Auteur: 5.1,2,e Afdeling: Stadsontwikkeling

Bereikbaar Handtekening

Onderwerp:

Windpark Oranjepolder Geraadpleegde collega’s: Vakcollega's Sto Conclusie raadpleging: Men is akkoord. Communicatie: ja d.m.v.:

Afdelingen: StO

Bijlagen: Brief door college Brief aan gemeenteraad Brief beantwoording vragen ex art 41 Nota voor de raad Overige bijlagen: kaart plangebied

Behandeling in / door:

□ Raad □ Ondernemingsraad

Portefeuillehouder 5.1,2,e

Datum:

Aard behandeling:

NOTA VOOR HET COLLEGE Datum: 30 april 2019 Onderwerp: Windpark Oranjepolder

| Vertrouwelijk

| Bis-nummer:

Voorstel: Wij adviseren uw college de volgende punten opiniërend te bespreken in uw vergadering: 1. Voor de Oranjepolder inzetten op het genereren van windenergie (windturbines), mogelijk in combinatie met het realiseren van een zonneweide (nader te onderzoeken) 2. Het plangebied voor het windpark vast te stellen conform het gebied zoals aangegeven in bijlage I 3. In het overleg met de verschillende belanghebbenden aan te geven dat de gemeente niet participeert in een ontwikkelmaatschappij, de rol van de gemeente blijft in deze beperkt tot de publiekrechtelijke rol. De gemeente is bereid haar gronden onder marktconforme voorwaarden bij de ontwikkeling in te brengen. 4. Met de informatie over de ontwikkeling van de Oranjepolder naar buiten te treden na de besluitvorming van de gemeenteraad rond het ambitiedocument Duurzaam Oosterhout 2030

Waar gaat het over? (samenvatting) In het bestuursakkoord 2018-2022 heeft uw college aangegeven voorstander te zijn van het plaatsen van zes tot maximaal tien windturbines in de Oranjepolder, ook in de Toekomstvisie is de plaatsing van windturbines benoemd . We hebben gesprekken gevoerd met de verschillende grondeigenaren in de Oranjepolder over de manier waarop de ambitie voor een invulling met windturbines op deze locatie vorm zou kunnen krijgen. In de Klimaatwet is afgesproken om de emissie van broeikasgassen terug te dringen en tegelijk meer duurzame, hernieuwbare energie op te gaan wekken. In het bestuursakkoord 2018-2022 heeft uw college aangegeven voorstander te zijn van het plaatsen van zes tot maximaal tien windturbines in de Oranjepolder, ook in de Toekomstvisie Oosterhout 2030 is de plaatsing van windturbines benoemd. We hebben samen met de andere partijen in het gebied onderzoek gedaan naar het realiseren van windturbines in de Oranjepolder. De gemeente Oosterhout heeft, naast haar publiekrechtelijk taak als vergunningverlener en wijzigen van bestemmingsplannen, in de Oranjepolder ook een stuk grond en is dus een van de grondeigenaren. Deze collegenota is opgesteld om uitgangspunten voor het windpark te bepalen welke rol we bij de realisatie willen hebben.

Wat willen we bereiken en wat wordt de stad er beter van? In de Klimaatwet is afgesproken om de emissies van broeikasgassen in Nederland terug te dringen tot een niveau dat 95% lager ligt in 2050 dan in 1990 teneinde de wereldwijde opwarming van de aarde en de verandering van het klimaat te beperken. Dit is overeengekomen tijdens het Klimaatakkoord van Parijs. Voor 2030 betekent dat een reductie van broeikasgassen van 49%.

Om deze reductie te bereiken moeten we in Nederland, en in de regio, duurzame hernieuwbare energie op gaan wekken. De meest efficiënte manier om dit te bereiken is middels windenergie. De Oranjepolder in Oosterhout is al langere tijd in beeld als het gaat om een geschikte locatie om windenergie te realiseren. De grondeigenaren in dit gebied zijn op de hoogte van- en werken samen met de gemeente om de mogelijkheden hiertoe te onderzoeken. Meer recent is de mogelijkheid geopperd om, naast windenergie, ook een grote zonneweide te realiseren en zo van dit gebied een Energiepark te maken.

Naast de doelen uit het klimaatakkoord van Parijs (Klimaatwet) ligt er Provincie breed een opgave voor de realisatie van bijna 220 Megawatt (MW) aan windenergie. Iedere gemeente in de provincie heeft daar haar aandeel in. Voor Oosterhout betekent dit een opgave van 3 windturbines. In het bestuursakkoord 2018-2022 heeft uw college aangegeven voorstander te zijn van het plaatsen van zes tot maximaal tien windturbines in de Oranjepolder, ook in de Toekomstvisie is de plaatsing van windturbines benoemd .

Wat gaan we daarvoor doen? We hebben gesprekken gevoerd met de verschillende grondeigenaren in de Oranjepolder over de manier waarop de ambitie voor een windpark met windturbines op deze locatie vorm zou kunnen krijgen. Er zijn hiervoor diverse rollen voor de gemeente denkbaar, variërend van het zelf realiseren van een Windpark tot het publiekrechtelijke medewerking te verlenen voor de ontwikkeling (en het ter beschikking stellen van onze gronden). Ten aanzien van de komst van een windpark in de Oranjepolder geldt dat er zondermeer een planologische procedure met de daarbij behorende onderzoeken doorlopen moet worden. Voordat we echter bij de vraag omtrent deze stap komen ligt er een aantal vragen voor hoe de gemeente als grondeigenaar in zou willen zetten op de locatie Oranjepolder. Dit ziet zowel op de ambitie die we hebben als de rol die gemeente zou willen spelen.

Een aantal cruciale keuzes moeten eerst gemaakt worden. Dit betreft de keuze ten aanzien van: 1. Het plangebied 2. Type duurzame energie (keuze voor wind- en/of zonne-energie) 3. de rol van de gemeente als grondeigenaar en als bevoegd gezag en tot slot de wijze waarop de gemeente zou willen participeren

1. Plangebied windturbines Voor het realiseren van 6 tot 10 windturbines in de Oranjepolder (Bestuursakkoord) is onderzocht waar deze het beste konden worden geplaatst. In het onderzoek werd het gebied daardoor steeds groter en raakten er meer grondeigenaren bij betrokken en geïnteresseerd. Alhoewel we een groter plangebied onderzocht hebben adviseren wij uw college het plangebied vast te stellen dat grofweg begrenst wordt door de A59, de Statendamweg en de noordzijde van de waterzuivering. Aan de oostzijde wordt het plangebied begrenst door de zone die geldt rond het hoogspanningstracé (150kV), de exacte afstand die tot dit tracé in acht moet worden genomen wordt nader onderzocht. Een kaart van het plangebied is als bijlage bijgevoegd.

Er wordt uitgegaan van windturbines met een tiphoogte van 200 m. Het voorgestelde plangebied ligt meer dan 700m afstand van de woonwijk Dommelbergen, maakt de realisatie van 4 tot 5 turbines mogelijk en betekent dat in eerste instantie een beperkt aantal grondeigenaren betrokken is. Een alternatief is uitbreiding van dit plangebied met enkele percelen ten zuiden van de Domeinweg. De afstand van dit plangebied tot de woonwijk is ongeveer 620 meter. Daarnaast grenzen de percelen ten zuiden van de domeinweg direct aan het gebied dat is aangewezen ter compensatie voor het fietspad in Dorst (het aangewezen gebied maakt onderdeel uit van Natuur Netwerk Brabant). In bijlage 1 is het beoogde plangebied aangegeven.

2.

Windenergie versus andere vormen van duurzame energie

In eerste instantie is de Oranjepolder in beeld gekomen als zoeklocatie voor windturbines, mede naar aanleiding van de provinciale opgave en de vraag die we van de grondeigenaren in dit gebied hebben ontvangen.

Vorig jaar is de gemeente benaderd (door 5.1,2,e ) om een zonneweide in dit gebied te realiseren. Ook de overige grondeigenaren zijn door 5.1,2,e benaderd ten aanzien van de realisatie van een zonneweide op deze locatie, sommige hebben zelfs al een principe akkoord met 5.1,2,e gesloten. Shell zet in op een zonnepark op deze locatie, we hebben in overleg met 5.1,2,e al aangegeven dat wij in willen zetten op het realiseren van windturbines, mogelijk in combinatie met een zonneweide. Wij stellen voor dit ook schriftelijk aan 5.1,2,e kenbaar te maken.

Gezien de opgave die er ligt op het gebied van het opwekken van duurzame, hernieuwbare energie adviseren wij in te stemmen met een ontwikkeling waarbij zowel windturbines als een zonneweide worden gerealiseerd. Het realiseren van windturbines zonder zonnepark is een optie, het realiseren van het zonnepark zonder windturbines is dat niet (windturbines zijn effectiever in het opwekken van duurzame energie dan een zonnepark, het aantal locaties waar windturbines gerealiseerd kunnen worden is beperkter dan het aantal locaties waar een zonneweide gerealiseerd kan worden).

Rol gemeente Binnen het project heeft de gemeente formeel twee rollen: Publiekrechtelijk: bevoegd gezag, voeren van de benodigde ruimtelijke ordeningsprocedure, afgeven omgevingsvergunning; Privaatrechtelijk: gemeente is grondeigenaar van een klein deel van het aangegeven plangebied en kan kiezen voor participatie in de projectontwikkeling. De rol van de gemeente varieert grofweg van “gemeente koopt alle benodigde grond aan, bepaalt het plan en voert uit” (hoog risico, alle kosten, hoge opbrengsten) tot “gemeente beperkt zich tot haar publiekrechtelijke rol en laat het initiatief geheel over aan de markt” (laag risico, geen kosten, lage opbrengsten) en allerlei varianten daartussenin.

Deelname ontwikkelmaatschappij We hebben met de andere grondeigenaren in het gebied een scenario onderzocht waarbij de gemeente deelneemt in een zogenoemde ontwikkelmaatschappij. Dit zou betekenen dat wij als grondeigenaar, samen met de overige grondeigenaren, een ontwikkelmaatschappij oprichten die verantwoordelijk is voor de aanvraag van de benodigde omgevingsvergunning en de SDE+ subsidie (dit is een subsidie die mogelijk is voor projecten waar duurzame energie wordt opgewekt). In dit scenario zijn alle kosten (ongeveer € 5.1,2,b )voor de ontwikkelmaatschappij maar alle baten bij het op de markt zetten van de vergunning ook. De vraag is of wij als gemeente ook deel zouden moeten nemen in deze ontwikkelmaatschappij.

Uit overleg is gebleken dat er bij de andere grondeigenaren draagvlak is voor een ontwikkelmaatschappij. Om het proces verder te brengen en de andere grondeigenaren de benodigde duidelijkheid te verschaffen adviseren wij uw college om aan te geven dat de gemeente bereid is haar gronden binnen het plangebied in te brengen bij de ontwikkeling maar niet te participeren in een ontwikkelmaatschappij. Hiermee beperkt de rol van de gemeente zich dus tot de publiekrechtelijke rol (met een beperkte privaatrechtelijke transactie waar het de inbreng van de gronden van de gemeente betreft). Dit omdat het realiseren van een windpark eigenlijk geen taak is van de gemeente en beter aan de markt overgelaten kan worden. Op dit moment ontbreekt de benodigde capaciteit binnen de gemeente om een bredere rol te pakken dan de publiekrechtelijke rol. Onze gronden kunnen onder marktconforme voorwaarden ingebracht worden bij de ontwikkeling. Daarnaast heeft de gemeente zondermeer haar publiekrechtelijke rol bij het

doorlopen van de benodigde planologische procedures, aangezien weerstand tegen de plannen verwacht wordt kan dit een lastige positie opleveren voor de gemeente (de gemeente kan het verwijt krijgen dat zij niet zuiver haar publiekrechtelijk rol pakt als zij ook een privaatrechtelijk belang heeft)

Er zullen afspraken gemaakt worden met de verschillende eigenaren in het gebied (of 5.1,2,e en 5.1,2,e als geïnteresseerde partij) over de ontwikkeling, het kostenverhaal door de gemeente en de voorwaarden waaronder onze gronden in de ontwikkeling worden ingebracht. Planning Naar verwachting zijn we een aantal maanden bezig met het voorbereiden van planvorming en afspraken met de verschillende grondeigenaren in het plangebied, 5.1,2,e en 5.1,2,e Het proces ten aanzien van de realisatie van het windprak loopt al enige tijd, het initiatief is ook beschreven in het bestuursakkoord en de toekomstvisie. Om dit proces verder te brengen hebben is het van belang wat nadere richting voor de ontwikkeling te krijgen. Naast dit concrete initiatief is er met de gemeenteraad en stakeholders gesproken over de vraag hoe omgegaan kan worden met de opgave rond het opwekken van duurzame energie. Deze opgave wordt opgenomen in het ambitiedocument Duurzaam Oosterhout 2030. Nadat de raad een besluit heeft genomen over het ambitiedocument (besluitvorming raad juli) kunnen we de benodigde stappen zetten ter realisatie van het windpark.

Deze besluitvorming in juli is ook de reden waarom we nog niet naar buiten treden met deze principe uitspraak door uw college, dit zou de discussie in mei onnodig kunnen belasten doordat dan gediscussieerd wordt over dit concrete initiatief in plaats van op het bepalen van de ambitie.

Daarnaast zullen in het kader van de te doorlopen procedures de nodige onderzoeken uitgevoerd moeten worden. Met name het ecologische onderzoek neemt hierbij tijd in beslag (het verzoek vraagt om een monitoring van het gebied van een jaar).Het belangrijkste onderzoek nu is echter het radarhinderonderzoek of de windturbines geen verstoring op de radar veroorzaken waardoor de vliegveiligheid in gevaar komt. Dit onderzoek is inmiddels uitgevoerd door TNO (in opdracht van de gemeente). Er wordt tevens gestart met het floraen fauna-onderzoek (in opdracht van de overige eigenaren in het gebied). Nadat de raad zich heeft uitgesproken over het beleid rond het opwekken van duurzame energie kan gestart worden met de omgevingsdialoog. Hierbij kan gedeeld worden wat de plannen zijn voor invulling van de locatie. Vervolgens kan dan de m.e.r.-procedure worden voorbereid en uitgevoerd. Hierna kan de formele inspraak- en bestemmingsplanprocedure en de aanvraag omgevingsvergunning voorbereid worden en doorlopen (bij voorkeur gecoördineerd). Wanneer er sprake is van een onherroepelijk bestemmingsplan hangt mede af van de hoeveelheid weerstand tegen het plan. Nadat het bestemmingsplan onherroepelijk is kunnen de benodigde vergunningen verleend worden waarna gestart kan worden met de bouw. Al met al wordt de start bouw van de windturbines op zijn vroegst in 2021 verwacht.

Wat zijn de risico’s? Met de gekozen rol van het college is het risico beperkt. Eventuele risico’s en kosten worden besproken in het kader van de te sluiten overeenkomst met de andere grondeigenaren. Een aantal kosten is echter al gemaakt zonder dat de overeenkomst met de andere grondeigenaren er is. Het verkrijgen van draagvlak voor het plaatsen van de windturbines is een aandachtspunt, er wordt veel maatschappelijke weerstand verwacht. Er zijn al bewoners uit Dommelbergennoord die hebben aangegeven fel gekant zijn tegen de plaatsing van de windturbines. Politiek draagvlak is in deze belangrijk. Dit hangt ook samen met de uitspraak van de raad inzake het duurzaamheidsbeleid. We wachten zondermeer het besluit van de raad in mei af alvorens we naar buiten treden over de ontwikkeling in de Oranjepolder.

Ter voorbereiding van de bestemmingsplanherziening is een aantal onderzoeken noodzakelijk. Met name het radaronderzoek en mogelijk het ecologisch onderzoek zijn cruciaal. Daarnaast worden in de ruimtelijke ordeningsprocedure zowel zienswijzen aan de raad als beroep bij de Raad van State verwacht. Een uitgebreide, zorgvuldige omgevingsdialoog zal de maatschappelijke weerstand niet opheffen. In de planning moet rekening gehouden worden met een beroepsprocedure (Raad van State).

Wat zijn de kosten en waaruit wordt het betaald? In totaal is tot op heden ongeveer € 50.000 uitgegeven. Dit betreft de kosten voor inhuur van bureau Bosch & van Rijn en de kosten voor de radartoetsing. De kosten zijn betaald uit de reguliere exploitatie. Wij zien voor ons voor het vervolgtraject geen rol voor 5.1,2,e & 5.1,2,e Als de raad zou besluiten dat er geen windturbines geplaatst mogen worden dan zijn in het proces deze (onderzoeks)kosten gemaakt. De verdeling van kosten wordt nader besproken in het kader van de te sluiten overeenkomst rond het ontwikkelen van het windpark.

Wie gaat het doen? De afdeling StO.

Wat en hoe gaan we communiceren? (Wat is de kernboodschap?) Uw besluit wordt vertrouwelijk gedeeld met de betrokken grondeigenaren. We gaan pas communiceren met onder andere de bewoners van de woonwijk Dommelbergen nadat de raad een uitspraak heeft gedaan over het ambitiedocument Duurzaam Oosterhout 2030

Aan de hand van de ambities zoals deze in het ambitiedocument Duurzaam Oosterhout verwoordt zijn kunnen we bepalen wat de boodschap rond het windpark precies wordt. De Boodschap is gericht op de volgende doelgroepen: Raad Ontwikkelaars Energie Grondeigenaren Inwoners Dommelbergen Inwoners algemeen

Er zijn veel verschillende vormen van projectparticipatie denkbaar. Ten aanzien van de inrichting van het windpark is de ruimte om mee te praten over de inrichting beperkt, de inrichting van het plan zal met name afhangen van wat een haalbare inrichting is qua windopbrengst. Omwonenden kunnen wel meedelen in de winst van een windproject via certificaten (aandelen) in het windproject. Participatie kan ook via beleggen in obligaties; een financiële deelname met risico. In het vervolgtraject zullen we onderzoeken hoe dit toepasbaar is op deze ontwikkeling.