wrp 2024-2028 achtergronden

blad 24 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

-

-

De werkelijke kosten lopen in de pas met de geraamde budgetten. De afgelopen jaren hebben jaarlijks relatief kleine bijstellingen en indexatie plaatsgevonden. Uitzondering is de toename van de stroomkosten; beide zijn aanzienlijk toegenomen. Het gemiddelde investeringsniveau over de gehele periode was € 917.000,- Dit is lijn met het GRP 2017-2021. Een groot deel van de voorgenomen onderzoeken is uitgevoerd. Een aantal staat nog op de rol, of heeft een lage prioriteit.

Ontwikkeling tarief rioolheffing en ontwikkeling stand voorziening De koers voor de rioolheffing vanuit het GWP 2019 -2023 was het laten stijgen van de rioolheffing van €1,48 per m3 in 2016 naar €2,48 in 2023. Uitgaande van de werkelijke inflatie van de afgelopen jaren zou de heffing nu €2,85 per m³ moeten zijn. De heffing is momenteel €1,45 per m³. De heffing is wat lager kunnen blijven, doordat de rekenrente op investeringen de afgelopen jaren lager aanzienlijk lager is gebleken dan de destijds aangenomen 3%. Tevens is ca €3,0 mln ingeteerd op de voorziening. De gemeente kent een voorziening voor de riolering. Dit is een voorziening conform artikel 44, lid 2 van de BBV. Voorzien was dat deze financiële ruimte nagenoeg op peil bleef wordt ingezet: Stand voorziening 1-1-2015 (werkelijk) € 10,6mln Stand voorziening 1-1-2023 (beoogd) € -2,2 mln * Stand voorziening 1-1-2023 (werkelijk) € 7,7 mln * De beoogde financiële koers van het GRP 2017-2021 is lastig te duiden. Enerzijds lijkt er een negatieve voorziening te ontstaan, en anderzijds is in de tabel een sprong te zien in het waterverbruik van 1,9 mln m³ in 2015 naar 1,6 mln m³ in 2016. Momenteel is, op basis van de verwachte inkomsten 2023 (à €2.909.600,- en het tarief van €1,45 m³ het waterverbruik gesteld op 2.006.611 eenheden (m³).

Personeel Reeds in het GRP 2017-2021 is geconstateerd dat de regulier taken van de gemeentelijke organisatie onder druk staan. De capaciteit was structureel krap; dit is een landelijke trend. Tevens is geconstateerd dat de rol van de gemeentelijke overheid verandert; er wordt meer en meer ingezet op participatie met inwoners, samenwerking met andere stakeholders (zoals woningstichtingen en ondernemers). Ook ‘verbinden’ wordt een belangrijk thema, zowel binnen de gemeentelijke afdelingen als met andere instanties (buurgemeenten, het waterschap, LTO). Met het formatieplan is voor 2023 budget beschikbaar voor 3,75 fte voor de riolerings- en watertaken. Dit komt overeen met de koers van het GRP 2017-2022 (3,4 fte). Invulling is gedaan middels inhuur van extern personeel.

blad 25 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

5.

Kwaliteitskader en Nulmeting Het werkveld van de gemeentelijke watertaken is complex. Om juiste keuzes te kunnen maken is inzicht en begrip in de toestand en het functioneren van de riolering en watergangen nodig. Dit vraagt enerzijds om actuele en betrouwbare gegevens en informatie. Anderzijds is ook specialistische kennis nodig om de informatie op de juiste wijze te interpreteren en op die wijze de juiste afwegingen te kunnen maken. Het kwaliteitskader vertaalt de ambities (kwaliteitsbeschrijving) naar concrete en toetsbare maatstaven (kwaliteitsnorm). In dit hoofdstuk is per norm beoordeeld of hieraan is voldaan. Belangrijke onderlegger hierbij is het Programma van Eisen Openbare Ruimte, Onderdeel Riolering en Water (concept, versie 21-12-2022); in dit hoofdstuk verder PvE Openbare Ruimte genoemd. Tevens zijn de afspraken uit de meerjarige onderhoudscontracten mechanische riolering hier tegenaan gehouden. Bij het kwaliteitskader voor de gemeentelijke watertaken wordt gewerkt met drie categorieën (stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater). Deze categorieën corresponderen met de drie zorgplichten van de gemeente. Toevoeging hierop voor onze gemeente is het onderdeel oppervlaktewater. Deze categorieën zijn vervolgens uitgewerkt naar een kwaliteitsbeschrijving en kwaliteitsnormen, passend bij de ambities. Sommige ambities en beleidspunten werken door in alle zorgplichten.

Om herhaling te voorkomen zijn deze overkoepelende aspecten in een separate paragraaf benoemd. Dit hoofdstuk geeft het complete kwaliteitskader weer.

In de tabellen is de volgende symboliek gebruikt: Toelichting



Voldoet



Openstaand punt, of een onderzoeksinspanning, veelal als gevolg van nieuw inzicht, loopt of wordt in de planperiode gedaan



Voldoet niet

blad 26 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

5.1

Overkoepelend Sommige ambities en beleidspunten werken door in alle zorgplichten. Of we nou kijken naar het afvalwater, oppervlaktewater, grondwater of hemelwater, het is van groot belang dat de bijbehorende voorzieningen werken (technische staat), dat het risico op storing bij gemalen laag is (bedrijfszekerheid gemalen) en dat er bij de aanleg van nieuwe stelsels duidelijke kaders worden gesteld. Om herhaling te voorkomen zijn deze overkoepelende aspecten in deze paragraaf benoemd.

blad 27 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Overkoepelend kwaliteitsbeschrijving Technische staat

De bedrijfszekerheid van rioolgemalen is gewaarborgd. Kans op calamiteiten is hiermee beperkt.

De voorzieningen zijn in staat de hoeveelheid te verwerken. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt overlast door afval-, hemel-, grond- en oppervlaktewater voorkomen. Het Programma van Eisen Openbare Ruimte en Verordeningen worden gevolgd. Er is aandacht voor inbreng inwoners.

kwaliteitsnorm

Nulmeting

 Het gemiddeld aantal storingen van rioolgemalen is minder dan 2 keer per jaar. Per individueel rioolgemaal is het aantal storingen minder dan 5 keer per jaar.  Storingen moeten binnen 48 uur na signalering zijn verholpen, overlast dient binnen 24 uur verholpen te zijn.  Alle gemalen in de gemengde deelgebieden met een overstort zijn voorzien van een reservepomp. Gemalen in gemengde en vuilwaterstelsels zijn voorzien van een centraal signaleringssysteem voor storingen.  Het ontwerp en de aanleg van nieuwe voorzieningen vindt plaats volgens het PvE Openbare Ruimte van onze gemeente.  Nieuwe ontwikkelingen worden hydrologisch neutraal opgesteld. Dit betekent dat de nieuwe watersituatie minimaal gelijk moet blijven aan de uitgangssituatie. Hierbij wordt de grondwaterstand niet verlaagd. Bij transformatie van landelijk naar bebouwd gebied overschrijden we de landelijke afvoer niet. Waterpeilen sluiten aan bij de optimale grondwaterstanden.  Inwonerparticipatie vanuit een ‘standaard’ bij welk type project/traject welke mate van participatie vanuit de betrokkenen toegepast wordt.

     



Dit item betreft de grote gemalen in het systeem. Voor onderhoud en de aanpak van storingen zijn meerjarige contracten afgesloten met aannemers uit de regio. (zie §2.7 van het contract met Remondis1)

Het delen van en toetsen aan het PvE Openbare Ruimte en de standaarddetails is ingebed in het ontwerpprotocol. Instemming vindt plaats in de anterieure overeenkomsten. Oppervlaktewater en klimaatadaptatiemaatregelen worden toegevoegd aan het PvE Openbare Ruimte en de standaarddetails. Procesafspraken en protocollen omtrent burgerparticipatie zijn aanwezig en worden gevolgd.

1 Mochten zich storingen/calamiteiten voordoen, garanderen wij onderstaand:

■ Mail+Telefoon 24/7 bemand ■ 30 minuten aanrijdfijd: Onze aanrijdfijd voor calamiteiten is maximaal een half uur, ongeacht het fijdsfip (ook ’s nachts). ■ Hinder verholpen binnen twee uur: Bij calamiteiten van het kaliber Prio 1 (grote kans op overlast) nemen wij binnen maximaal twee uur de hinder weg. ■ Calamiteit verholpen binnen 48 uur: Medewerkers wonen binnen een straal van 15 kilometer wonen. Het benodigde materiaal voor werkzaamheden is opgeslagen in onze hoofdvesfiging te Lichtenvoorde.

blad 28 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

5.2

Zorgplicht inzameling en transport stedelijk afvalwater De ambitie voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater sluit aan bij de wettelijke resultaatsverplichting zoals opgenomen in Artikel 10.33 Wet milieubeheer: Artikel 10.33 Wet milieubeheer: De gemeenteraad of burgemeester en wethouders dragen zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt bij de binnen het grondgebied van de gemeente gelegen percelen, door middel van een openbaar vuilwaterriool. In plaats van een openbaar vuilwaterriool kunnen afzonderlijke systemen of andere passende systemen worden toegepast, indien met die systemen eenzelfde graad van bescherming van het milieu wordt bereikt. Op verzoek van burgemeester en wethouders kunnen gedeputeerde staten in het belang van de bescherming van het milieu ontheffing verlenen van de zorgplicht De ontheffing kan, indien de ontwikkelingen in het gebied waarvoor de ontheffing is verleend daartoe aanleiding geven, door gedeputeerde staten worden ingetrokken.

Onder de zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater vallen de volgende items: Het item "inzameling van stedelijk afvalwater" heeft betrekking op de wettelijke verplichting om huishoudelijk afvalwater in te zamelen om te voorkomen dat dit in het leefmilieu terechtkomt, om zodoende een bijdrage te leveren aan een betere kwaliteit van het oppervlaktewater Bedrijven vallen onder het Activiteitenbesluit en hebben hierin ook een eigen verplichting. Daarnaast wordt bij dit item aandacht besteed aan (foutieve) aansluitingen die de inzameling (en zuivering) van afvalwater belemmeren. Om het afvalwater te kunnen inzamelen moeten de buizen, putten, etc. in goede staat zijn. Het item "transport van stedelijk afvalwater" heeft betrekking op het transport van het afvalwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Voor het transporteren van het afvalwater moeten de riolen groot genoeg zijn en moet het water door de riolen onder vrij verval naar het gemaal of uitlaat binnen een bepaalde tijd kunnen afstromen. De gemalen moeten voldoende capaciteit hebben om het afvalwater te kunnen verpompen en bedrijfszeker zijn. Daarnaast moeten de buizen, putten, etc. in goede staat zijn. Om "ongewenste lozingen van afvalwater naar oppervlaktewater, bodem en grondwater" te voorkomen worden onder andere door Rijk, provincie en waterschap eisen gesteld.

Het betreft de eisen aan de lozing uit de riolering naar oppervlaktewater en lekkage naar bodem en grondwater.

blad 29 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Afvalwater kwaliteitsbeschrijving Aansluitingen

Het afvalwater wordt ingezameld en gezuiverd. Het afvalwater kan dus niet in sloten of bodem lopen. Er zijn daarom geen stankklachten en of verontreinigingen van sloten en bodem door het riool. Op de voorzieningen zitten geen (foutieve) aansluitingen die de inzameling (en zuivering) van afvalwater belemmeren.

Technische staat

Afvalwater kan ongehinderd afstromen.

kwaliteitsnorm

Nulmeting

 Percelen waar afvalwater vrijkomt en voorzien van een water- en elektra-aansluiting zijn aangesloten op de riolering of een lokale zuiveringsvoorziening (IBA).  Alle percelen binnen de bebouwde kom zijn aangesloten op de riolering.  Er zijn geen foutieve aansluitingen op de DWA riolering of drukriolering; daar waar deze geconstateerd zijn wordt gehandhaafd.  Er kan geen oppervlaktewater via overstorten en nooduitlaten in gemengde of DWA riolering intreden.  Nieuwe voorzieningen worden aangelegd conform de kleurstelling uit het PvE Openbare Ruimte van onze gemeente.  Er zijn geen overtredingen van lozings- en aansluitverordeningen; daar waar overtredingen bekend zijn wordt gehandhaafd.  Spoelwater van ontijzeringsinstallaties mag niet op het riool worden geloosd. Lozing via een zuiverende voorziening, op oppervlaktewater of de bodem is toegestaan.  Wanneer stankoverlast in openbaar gebied wordt geconstateerd, wordt binnen een week actie ondernomen.  De verloren berging is maximaal 10% per streng.  De in- en uitslagpeilen van gemalen dienen gelijk of lager te zijn ingesteld dan de binnen onderkant van het aanvoerriool.

blad 30 van 49

     

De gemeente heeft ontheffing van de zorgplicht van een bekend aantal percelen. De overige percelen zijn aangesloten op vrijverval- of drukriolering. Bekend is dat er foutieve aansluitingen zijn. Deze zorgen niet voor grote problemen. De gemeente reageert reactief op foutieve aansluitingen. Waar nodig gaat de gemeente in overleg en worden maatwerkmaatregelen getroffen. Op de relevante locaties zijn terugslagkleppen aanwezig. Reguliere controle en onderhoud van overstorten en uitlaten is onderdeel van de meerjarige onderhoudscontracten met de aannemers.

   

Het aantal stankgerelateerde klachten is beperkt. Deze worden binnen enkele uren opgepakt en maximaal binnen enkele uren verholpen door de aannemer.

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Afvoercapaciteit

Doordat het afvalwater snel wordt afgevoerd komt aantasting van het riool niet voor en zijn er geen risico's op beschadigde riolen.

Vuiluitworp

Bij hoosbuien wordt het rioolwater afdoende opgevangen in de riolen (en eventuele bergingsvoorzieningen). De vuiluitworp via de overstorten in sloten en vijvers is beperkt. Slechts af en toe is er sprake van stank en vervuiling. De vuiluitworp via de overstorten in sloten en vijvers leidt niet tot risico's voor mens en omgeving.

 De maximale vervuilingsgraad in de VWA en gemengde riolen bedraagt 30%.  De verblijftijd van het afvalwater in de vrijverval riolen is maximaal 20uur.  De vullingsgraad bedraagt bij droogweer maximaal 50% (bij 12 l/h per inwoner + bedrijfslozingen).  De stamriolen dienen de DWA, vermeerderd met de pompovercapaciteit te kunnen afvoeren. NB: bij de slimme gemalenregeling kan onderbouwd van de normen worden afgeweken, mits het effect op de waterkwaliteit en de meerwaarde voor de waterketen is aangetoond.  De vuiluitworp uit gemengde rioolstelsels moet kleiner of gelijk zijn aan de vuiluitworp van het referentiestelsel volgens de eenduidige basisinspanning van de CIW.  Overstorten van gemengde stelsels zijn voorzien van een meetregistratie.  De vuiluitworp uit gemengde rioolstelsels moet kleiner of gelijk zijn aan de doelstellingen voor de oppervlaktewaterkwaliteit, zoals bepaald in overleg met de waterkwaliteitsbeheerder.  Risicovolle overstorten zijn gesaneerd.

blad 31 van 49

   

De vervuilingsgraad wordt in het kader van het risicogestuurd rioolbeheer gemonitoord. Op hoofdlijn varieert de vervuiling van 10 tot 30%. De kritische punten zijn in beeld en hierop wordt actie ondernomen. met name de waterkwaliteit.



De gemeente heeft verhard oppervlak afgekoppeld en maatregelen getroffen in samenspraak met het waterschap. De overstorten zijn voorzien van meetapparatuur.

  

Op hoofdlijn is het riolerings- en watersysteem op orde, vanuit de waterkwaliteitstoetsingen en onderzoeken uit het verleden. In samenspraak met het waterschap moet de komende periode worden gekeken naar de (nieuwe) KRW-doelstellingen en (concept) Europese Richtlijnen Stedelijk Water en de impact van de vuiluitworp van de riolen hierop.

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

5.3

Zorgplicht overtollig hemelwater De ambitie voor de inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater sluit aan bij de wettelijke resultaatsverplichting zoals opgenomen in Artikel 3.5 van de Waterwet: zorgplicht hemelwater volgens Artikel 3.5 Waterwet: De gemeenteraad of het college van burgemeester en wethouders dragen zorg voor een doelmatige inzameling en verwerking van het afvloeiend hemelwater, voor zover van degene die zich daarvan ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen, redelijkerwijs niet kan worden gevergd het afvloeiend hemelwater op of in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen.

Onder de zorgplicht voor het overtollige hemelwater vallen de volgende items: Bij gemengde rioolstelsels wordt de neerslag die valt op daken en wegen vermengd met afvalwater van huishoudens en bedrijven getransporteerd naar de RWZI’s. Het transporteren en zuiveren van relatief 'schoon' hemelwater is geen duurzame oplossing. De afvalwaterketen wordt onnodig belast en er wordt onnodig energie verbruikt. Bewuste keuzes in het omgaan met hemelwater zijn dus noodzakelijk. Dit item heeft betrekking op wateroverlast tijdens heftige en extreme regen. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen, moet de riolering voldoende afvoercapaciteit hebben. Hiervoor dienen de buizen, putten, etc. in goede staat te zijn. Regulier onderhoud en tijdige vervanging is daarbij noodzaak. Bij extreme buien heeft de gehele buitenruimte een rol bij de opvang, afvoer en verwerking van regenwater.

blad 32 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Hemelwater kwaliteitsbeschrijving Inzameling

Overtollig hemelwater wat de particulier niet op eigen terrein kan verwerken wordt ingezameld.

Op de voorzieningen zitten geen (foutieve) aansluitingen die de inzameling (en verwerking) van overtollig hemelwater belemmeren.

Er wordt geprobeerd zoveel mogelijk schoon hemelwater te scheiden van het afvalwater, waarbij het hemelwater zoveel mogelijk bovengronds en zichtbaar verwerkt wordt.

kwaliteitsnorm

Nulmeting

 In bestaand stedelijk gebied wordt de particulier niet verplicht het hemelwater op eigen terrein te verwerken.  Bij nieuwbouw en renovatie wordt waar mogelijk van de particulier verwacht het hemelwater te verwerken volgens de trits hergebruik, infiltreren, bergen of gereduceerd afvoeren. Bij herinrichting van bestaande wijken altijd in afstemming met de gemeente en het waterschap.  In bestaand stedelijk gebied wordt de particulier gestimuleerd en gefaciliteerd anders om te gaan met het hemelwater, volgens de voorkeursvolgorde: (her)gebruiken vasthouden – bergen -afvoeren.  Er zijn geen foutieve aansluitingen op de HWA riolering; daar waar deze geconstateerd zijn wordt gehandhaafd.  Door gebruik te maken van duurzame, milieuvriendelijke en niet uitlogende materialen worden risico's op vervuiling van afgekoppelde oppervlakken voorkomen.  De onkruidbestrijding vindt plaats volgens de wettelijke voorschriften.  Bestaand gebied: afkoppelen van verhard oppervlak indien technisch uitvoerbaar en kosteneffectief.  Nieuwbouw: scheiden van afval- en hemelwater in woningen, bedrijven en overige gebouwen is verplicht. Daar waar mogelijk mag de eigenaar (na overleg met de waterkwaliteitsbeheerder) het HWA ook rechtstreeks lozen op de waterpartijen. Bij wadi/retentie dient het HWA bovengronds en zichtbaar te worden aangeboden.

blad 33 van 49

 

De aanwezige stimuleringsregelingen wordt niet volledig benut; de komende jaren worden de mogelijkheden bij inwoners en bedrijven onder de aandacht gebracht.



    

Sporadisch worden foutieve aansluitingen geconstateerd (1x per jaar). De gemeente lost dit direct op. De gemeente schrijft gekleurde leidingen voor en legt bij afkoppelen de aansluitingen tot op particulier terrein. Het afkoppelen lift mee met de herinrichting van de bestaande wijken. Het PvE Openbare ruimte wordt toegepast.

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

afvoercapaciteit

De bebouwing, wegen en openbare ruimte zijn zo ingericht dat het water bij hoosbuien redelijk goed kan afvoeren naar de straatkolken en/of riolering. Hinderlijke plassen op straat komen beperkt voor. Bij hevige buien kan de riolering het water afvoeren zonder dat dit leidt tot hinder.

Bij extreme hoosbuien mogen 'water-op-straat' situaties ontstaan. Dit mag niet leiden tot overlast/schade 2.

 Plasvorming dient binnen één uur na een normale regenbui (4mm in één uur) weg te zijn.  Plasvorming mag bij maximaal 5% van de kolken voorkomen. Incidenteel verstopte kolken zijn binnen een week verholpen.  De afvoercapaciteit van de riolering voldoende dient te zijn om een korte en heftige bui die 1 keer per 2 jaar valt te verwerken (een theoretische bui van 20 mm in 60 minuten), zonder dat er hinder optreedt.  Bij buitengewone omstandigheden vindt waterberging plaats buiten de riolering op daarvoor ingerichte locaties zoals watergangen en groenvoorzieningen. De openbare ruimte is uiterlijk in 2050 zodanig ingericht dat bij buitengewone omstandigheden (eens per 100 jaar) geen overlast voor de omgeving optreedt.  De klimaatbui (70mm in 60 minuten) mag niet leiden tot wateroverlast volgens onze definitie 1. Deze bui komt in 2050 komt eens per 100 jaar voor. In 2050 is de gemeente klimaatbestendig en waterrobuust ingericht.

2 Onze gemeente spreekt van overlast indien:

 Putdeksels omhoog komen en gevaar opleveren;  Het water op straat afkomstig is uit een gemengd rioolstelsel en/of stinkt en/of toiletpapier of andere visuele verontreinigingen bevat, vanwege volksgezondheidsrisico;  Water via de straat huizen of gebouwen instroomt;  Water in verkeersaders en doorgaande wegen en (fiets)tunnels gedurende meer dan 1 uur de doorgang blokkeert (de waterstand is maximaal 15cm boven straatpeil);  Regenwater langer dan 4 uur op straat staat;  Regenwater langer dan 4 uur hinder oplevert voor het verkeer, zowel gemotoriseerd als fietsers of voetgangers;  Regenwater langer dan 4 uur in een tuin staat en te maken heeft met het rioleringssysteem,

blad 34 van 49

 

Klachten over plasvorming bij kolken worden opgepakt onder het meerjarige raamcontract met de aannemer. Dit leidt tot een goed niveau.



De toetsing van het gehele systeem is uitgevoerd in het BRP 2013. Klimaatstresstesten zijn uitgevoerd in 2020.



Vanuit de klimaatstresstesten in 2020 en de risicodialogen in 2021 zijn de knelpunten qua wateroverlast in beeld. Maatregelen uit de voorgaande planperiode zijn uitgevoerd of staan voor de korte termijn op de rol. Een nieuw pakket voor de komende planperiode volgt uit Systeemoverzicht Stedelijk Water 2023, met een doorkijk naar 2050. De detailuitwerking is te vinden in nog op te stellen SSW en Hemelwaterstructuurplan.

 in 2050

  in 2050

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

5.4

Zorgplicht structurele grondwateroverlast De ambitie voor de inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater sluit aan bij de wettelijke inspanningsverplichting zoals opgenomen in Artikel 3.6 van de Waterwet: zorgplicht grondwater volgens Artikel 3.6 Waterwet: De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders dragen zorg voor het in het openbaar gemeentelijke gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van de beheerder of de provincie behoort.

Het item "grondwateroverlast" heeft betrekking op de zorgplicht voor 'het in openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen teneinde structurele nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken'. Binnen dit item worden keuzes vastgelegd over definities als 'structureel', 'nadelige gevolgen' en 'doelmatigheid'.

blad 35 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Grondwateroverlast kwaliteitsbeschrijving Inzameling

Er is een waterloket, de rol van de gemeente is helder.

kwaliteitsnorm

Nulmeting

 De gemeente is toegankelijk en treedt op als adviseur voor de particulier.  In het PvE Openbare Ruimte zijn de kaders vastgelegd voor de begrippen "structureel nadelige gevolgen", "bestemming van de gronden" en "doelmatig", en is aangegeven wat de burgers van onze gemeente mogen verwachten (zie de tekst onder deze tabel).  De grondwaterstand op het particulier terrein is de verantwoordelijkheid van de eigenaar/gebruiker, onze gemeente heeft een transportplicht voor wat betreft de hoofddrainage leiding in de weg.

blad 36 van 49

 

De bestaande Front Office voorzie op adequate wijze in specifieke vragen over de gemeentelijke watertaken. -



In het PvE Openbare Ruimte zijn de begrippen gedefinieerd. Voorde inwoners en ondernemers is een informatiefolder beschikbaar die algemeen bij binnenkomende meldingen wordt toegepast. Hierin staat de taak- en rolverdeling tussen gemeente en particulier toegelicht.

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Verwerking

Er is geen sprake van een muffe lucht of schimmelplekken in de woningen en gebouwen. Er staat af en toe water in kruipruimtes onder woningen. De tuinen en plantsoenen zijn na een periode van regen een paar dagen drassig en daardoor redelijk begaanbaar.

 Bij gebouwen gaat onze gemeente uit van een vloerdikte van maximaal 20 cm en een kruipruimtediepte van maximaal 50 cm is. Het is wenselijk dat de grondwaterstand hier tenminste 0,70 m onder het vloerpeil blijft ter plaatse van de woning. Bij de beoordeling van grondwateroverlast gaat onze gemeente dan ook uit van de bovenstaande waarden en komt in actie (adviserende rol) als deze overschreden wordt en de gemeente door een particulier wordt geraadpleegd. De gemeente kan voor een gebied een specifieke norm vastleggen.  Grondwateroverlast bij gebouwen wordt als structureel beschouwd als aan de volgende kaders wordt voldaan: - frequentie: meer dan 2x per jaar over 2 aansluitende jaren of meer; - duur: gedurende minimaal 5 dagen; - omvang: over een oppervlakte van minimaal 5 verschillende bouwpercelen van verschillende eigenaren.  Bij nieuwe bestemmingen en ontwikkelingen: een voldoende drooglegging en ontwatering conform de uitgangspunten uit het PvE Openbare Ruimte.

blad 37 van 49







Grondwatergerelateerde klachten zijn de laatste jaren adequaat aangepakt. Een meetnet voor de monitoring van de grondwaterstanden is operationeel. In het algemeen is de grondwaterstand beneden het geaccepteerde niveau. Het PvE wordt toegepast. Een aantal buurten waar de ontwateringsdiepte niet kan worden behaald is bekend bij de gemeente.

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

5.5

Oppervlaktewater De gemeentelijke taken voor oppervlaktewater vallen buiten de wettelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Voor het stedelijk water is in dit hoofdstuk de eerste aanzet gedaan voor de gemeentelijke ambities, met de bedoeling dit in de aankomende planperiode samen met het waterschap verder vorm te geven. Van belang is, zodra de openbare ruimte meerdere functies gaat vervullen (berging van wateropstraat, berging van water in groenvoorzieningen) dit duidelijk gecommuniceerd worden naar de gebruikers hiervan. Ook het aspect ‘veiligheid’ staat hoog in het vaandel bij de realisatie van nieuw water. Voor het onderdeel oppervlaktewater is onze gemeente niet alleen aan zet. Voor het oppervlaktewater is het waterschap als eigenaar en beheerder eveneens verantwoordelijk. Hieronder zijn dan ook geen getalsmatige kwaliteitsnormen vanuit onze gemeente geformuleerd. Het komt het er op neer dat de gemeente en het waterschap in gezamenlijk overleg de kaders gaan opstellen.

blad 38 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Oppervlaktewater kwaliteitsbeschrijving

kwaliteitsnorm

Nulmeting

Afvoercapacit eit

Bij extreme situatie mogen 'water-op-straat' situaties ontstaan. Dit leidt zo min mogelijk tot overlast en niet tot maatschappelijke schade.

 Bij buitengewone omstandigheden vindt waterberging plaats buiten de riolering op daarvoor ingerichte locaties zoals wegen, groenvoorzieningen en watergangen.  Onze gemeente toetst de situaties conform de memo ‘afstroming extreme regen bij projecten, herinrichting & nieuwbouw’. Zie voor de nadere definiëring onder het kwaliteitskader hemelwater.



Technische staat

De gemeente en het waterschap zetten in op een verdere verbetering van de uitstraling van de watergangen en (retentie)vijvers.

 De gemeente en het waterschappen bepalen in een gezamenlijk plan de kaders voor de technische staat en de beheer- en onderhoudsregimes overeen.



Beleving en zichtbaarheid

De gemeente en het waterschap zetten in op vergroten van de belevingswaarde van het oppervlaktewater.

 Bij projecten is voor het zichtbaar houden en/of maken van water het uitgangspunt “ja, tenzij…”  Bij projecten is er aandacht voor de toegevoegde waarde van oppervlaktewater als adaptieve maatregel voor wateroverlast, hittestress en droogtestress.



blad 39 van 49



De kaders sluiten aan bij de klimaatadaptatiestrategie. De kwetsbaarheden zijn beeld, dialogen zijn gevoerd en maatregelen zijn met onderhavig Wrp geagendeerd. Maatregelen voor de stedelijk watersystemen van het waterschap worden de komende planperiode afgestemd en bepaald. Nadere uitwerking voor de kaders, gezamenlijke met de waterschappen volgt in de komende planperiode. Deze uitgangspunten moeten de komende planperiode nader worden uitgewerkt en een plek krijgen in het PvE Openbare Ruimte en de standaarddetails.

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

6.

Programma Water en Riolering 2024 tot en met 2028 In de voorgaande hoofdstukken is het areaal van de gemeente bekeken en het vertrekpunt voor dit plan vastgelegd (nulmeting). Dit hoofdstuk geeft het overzicht van wat er moet gebeuren om het beoogde kwaliteitsniveau te realiseren c.q. te handhaven. Dit zal de gemeente doen door onderzoek (vergroting van inzicht), dagelijks beheer en onderhoudsmaatregelen uit te voeren. Daarnaast zijn ook éénmalige vervangings‐ en verbeteringsmaatregelen nodig. De technische onderbouwing van de maatregelen is te vinden in de beheeren rekensystemen (Brutis en Rasmariant) en het onderliggend plan als het Meerjareninvesteringsprogramma. Per activiteit is er een overzichtstabel opgenomen. Deze tabel geeft de activiteiten en budgetten weer voor de komende jaren. De volgende paragrafen geven hierop een toelichting. De indeling is ingedeeld naar de thema’s Onderzoek en stimulering, dagelijks onderhoud, investeringen en personeel & overhead. De volgende paragrafen geven hierop een toelichting. De volgende kolommen zijn weergegeven:  Een korte omschrijving van de activiteit;  Tevens is ter vergelijking een kolom opgenomen met de budgetten zoals begroot in 2023.  De budgetten voor de komende planperiode 2024 tot en met 2028.

Een achterliggende en meer uitgebreide Excel is beschikbaar, met daarin onder meer per activiteit het fclnummer voor de eenduidige koppeling met de begroting en jaarrekening. Hier is eveneens meer informatie te vinden over de bekostiging van de activiteiten; exploitatiekosten (jaarlijks terugkerend), personeelskosten of investeringsbudget dat over een bepaald aantal jaren wordt geactiveerd met rente en afschrijving (vervangingsen verbeteringsmaatregelen). Alle exploitatiebudgetten zijn exclusief gemeentelijke personeelslasten, btw en indexatie. Deze posten zijn in de navolgende paragrafen separaat benoemd. De projecturen voor de investeringen (vervangings- en verbeteringsmaatregelen) zijn wel in de investeringsbudgetten meegenomen en worden geactiveerd. Tot slot van dit hoofdstuk is de analyse van de personele middelen opgenomen, vanuit het actuele model van de Stichting Rioned.

6.1

Onderzoek en stimulering

Van de onderzoekstaken zijn enkele structureel en komen jaarlijks terug, zoals de kosten gelieerd aan de regionale samenwerkingen. Daarnaast zijn er meerdere onderzoeken die incidenteel uitgevoerd moeten worden. Dit zijn vooral onderzoeken gerelateerd aan de klimaatadaptatie en de concretisering van uitvoeringsmaatregelen. Deze onderzoeken hebben als doel bestaande knelpunten nader te duiden en hiervoor passende maatregelen op te stellen. Deze maatregelen worden vervolgens in het MJIP opgenomen om tot uitvoering te komen. Belangrijk hierbij zijn ook de onderzoeken, in samenspraak met het waterschap, om invulling te geven aan de komende waterkwaliteitsdoelstellingen (Kader Richtlijn Water) en de bestrijding van plaagdieren. De onderzoeksinspanning richt zich de komende planperiode ook op het uitvoeren van de cyclus Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. Dit betreft de verdere implementatie van de onderwerpen water en klimaat in de Omgevingsvisie, de afstemming met programma van eisen Openbare Ruimte en eventuele regels voor in het Omgevingsplan. Dit moet kaders bieden voor eenduidige toetsing, ook bij externe projectontwikkelingen. De daadwerkelijke invulling van deze onderzoeken is mede afhankelijk van andere (externe) processen, waaronder bij het waterschap en de gemeenten in de regio.

Overige onderzoeken in stedelijk gebied vallen ook onder deze noemer, zoals de optimalisatie van de aansturing van de rioolgemalen, opsporen van foutieve aansluitingen, monitoring van de vervuiling in de stamriolen, het functioneren van infiltratievoorzieningen, het onderzoeken van aandeel afwaterende straatverharding naar de

blad 40 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

riolering op particulier terrein en het opsporen van regenwateraansluitingen op de drukriolering in ons buitengebied. Wij willen in de komende planperiode een onderzoek starten naar mogelijkheden voor aanpassing van de grondslag (tariefdifferentiatie) van de riool- en waterzorgheffing. Tot op heden (2024) is deze gebaseerd op het drinkwaterverbruik. Het onderzoek richt zich op het herzien van het huidige heffingssysteem om een belasting te realiseren, waarbij inwoners en bedrijven gestimuleerd worden om efficiënter en duurzamer met water om te gaan én/of waarbij de vervuiler betaald. Door deze aanpassing wil de gemeente een duurzame en eerlijke benadering van waterbeheer bevorderen, in overeenstemming met onze bredere visie voor een milieubewuste en leefbare gemeenschap. De budgetten voor stimulering van inwoners en bedrijven vanuit de bestaande stimuleringsregelingen, vallen hieronder. De komende jaren brengen wij deze regeling meer onder de aandacht bij onze inwoners en ondernemers, zodat de budgetten beter benut worden. Dit betreft bijvoorbeeld ook acties voor het onttegelen en vergroenen van tuinen (bijvoorbeeld het ‘NK Tegelwippen’, de ‘actie regenton’ of vergelijkbare acties met zelfde hoofddoelstelling).

6.2

Onderhoud regulier Onderhoud Regulier activiteit Vrijverval Riolering: Overig onderhoud Vrijverval Riolering: Planmatig onderhoud gebouwen en installaties Vrijverval Riolering: Lijngoten en kolken reinigen (Rova) Straatvegen (Rova) Beheer waterberging (Rova) Drukunits: Elektra Drukunits: Overig onderhoud Drukunits: Planmatig onderhoud gebouwen en installaties Gemaalunits: Elektra Gemaalunits: Overig onderhoud Gemaalunits: Planmatig onderhoud gebouwen en installaties Gemaalunits: Telefoon IBA: Overig onderhoud IBA: Planmatig onderhoud gebouwen en installaties contributies en abonnementen Invorderingskosten/deurwaarder

Ref. Jaar 2023 € 150.000 € € 200.000 € € € € € 76.425 € € 135.000 € € 43.000 € € 13.925 € € 34.000 € € 11.000 € € 8.000 € € 10.000 € € 7.963 € € 22.608 € €

2024 150.000 200.000 67.000 75.000 50.000 80.000 135.000 43.000 13.925 34.000 11.000 4.000 10.000 8.000 5.500 20.000

€

906.425 €

711.921 €

€ € € € € € € € € € € € € € € €

geraamde uitgaven planperiode 2025 2026 2027 150.000 € 150.000 € 150.000 200.000 € 200.000 € 200.000 67.000 € 67.000 € 67.000 75.000 € 75.000 € 75.000 50.000 € 50.000 € 50.000 80.000 € 80.000 € 80.000 135.000 € 135.000 € 135.000 43.000 € 43.000 € 43.000 13.925 € 13.925 € 13.925 34.000 € 34.000 € 34.000 11.000 € 11.000 € 11.000 4.000 € 4.000 € 4.000 10.000 € 10.000 € 10.000 8.000 € 8.000 € 8.000 5.500 € 5.500 € 5.500 20.000 € 20.000 € 20.000 906.425 €

906.425 €

€ € € € € € € € € € € € € € € €

2028 150.000 200.000 67.000 75.000 50.000 80.000 135.000 43.000 13.925 34.000 11.000 4.000 10.000 8.000 5.500 20.000

906.425 €

906.425

Onder het reguliere beheer vallen activiteiten die ervoor zorgen dat het riool zijn levensduur behoudt, zoals het reinigen en inspecteren van de riolen en de kosten voor stroom en telefonie. Tevens vallen hieronder maatregelen zoals kolkenzuigen en straatvegen. Ook licentiekosten, contributies en invorderingskosten zijn in dit kader benoemd. Het is niet persé noodzakelijk dat de riolen te allen tijde in "nieuwstaat" verkeren. De kaders waar de voorzieningen moeten voldoen zijn beschreven in de kwaliteitsnormen zoals beschreven in hoofdstuk 5. Enige vorm van schade is acceptabel maar zodra dit het functioneren van de riolen benadeeld en sprake is van risico op calamiteiten worden deze schades opgelost door het uitvoeren van rioolvervangingen, renovaties en deelreparaties. Op deze manier worden de risico's, die deze schades met zich mee brengen opgeheven. Dit betekent dat de komende de budgetten voor inspectie, reiniging en reparaties zijn verhoogd, waardoor we de levensduur van onze riolen verlengen. Op termijn geeft dit lager lasten doordat riolen langer blijven liggen. Het doel hierachter is niet per se het besparen op de beheerbudgetten, maar het nog beter inzetten van de beschikbare middelen op de juiste plekken. Overigens is de daadwerkelijke vervanging altijd maatwerk, in afstemming met de andere assets en opgaven in de openbare ruimte.

Voor het reguliere beheer heeft onze gemeente momenteel een aantal meerjarige contracten met diverse aannemers, opgesplitst in: Inspectie en reiniging vrijverval riolen; Onderhoud en reparaties drukriolering / pompunits buitengebied; Reinigen kolken en lijngoten;

blad 41 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

-

-

6.3

Straatvegen, dit wordt voor 50% doorbelast aan de riool- en watertaken en voor 50% aan wegbeheer. Immers, straatvegen zorgt ervoor dat de straatkolken minder snel verstopt raken. Een gehele dekking van deze kostenposten onder de rioleringszorg acht de gemeente niet gerechtvaardigd aangezien de activiteiten ook de wegen schoon en begaanbaar houdt. Beheer waterberging; dit betreft het onderhoud en borging van het functioneren van met name de wadi’s.

Investeringen Onder vervanging vallen de investeringen voor het vervangen van oude objecten (riolen, gemalen, pompunits etc.) die slecht functioneren. De benodigde vervangingskosten zijn voor de korte termijn bepaald aan de hand van de kwalitatieve inspecties. Voor de langere termijn zijn de vervangingskosten bepaald aan de hand van Rasmariant (risico-gestuurd beheer). In de onderstaande tabel zijn de kosten voor 2024 t/m 2028 gegeven. Investeringen

Financiële afschrijvingstermijn

2024

2025

2026

2027

2028

Vervangingen Vrijvervalriolen en voorzieningen

30 jaar

€ 2.861.500

€ 2.952.100

€ 854.000

€ 2.472.000

€ 566.300

Vervangingen Drukriolen buitengebied

30 jaar

€ 200.000

€ 200.000

€ 200.000

€ 200.000

€ 439.500

Verbeteringen Afkoppelen, klimaatadaptatie

30 jaar

€ 55.000

€ 135.000

€ 135.000

€ 135.000

€ 304.900

Totaal

€ 3.116.500

€ 3.287.100

€ 1.189.000

€ 2.807.000

€ 1.310.700

De grafiek in de volgende figuur geeft het beeld voor de lange termijn weer. Dit beeld is gebaseerd op het MJIP voor de komende planperiode; voor de jaren vanaf 2024 en volgende op basis van het jaar van aanleg en de verwachte levensduur voor de drukriolering en pompunits in het buitengebied (cyclische planning). De daadwerkelijke maatregelen (reparatie, relining of vervanging) wordt bepaald vanuit de kwalitatieve toestand vanuit de rioolinspecties en de afstemming met de overige assets in de openbare ruimte (wegen, groen, kabels en leidingen). Belangrijke aannames hierin zijn de volgende verwachte technische levensduren:  Vervanging van mechanisch delen bij pompunits en gemalen wordt direct bekostigd vanuit de exploitatie, onder de meerjarige onderhoudscontracten;  30 jaar voor wadi’s;  45 jaar voor gemalen bouwkundig;  60 tot 80 jaar voor riolen bouwkundig deel (persleidingen en drukriolen). Door risico-gestuurd te beheren, aan de hand van Rasmariant, is de lange termijn planning gemaakt zoals in het figuur hieronder weergegeven. Gemiddeld gezien gaat de verwachte vervangingsduur/levensduur toenemen. De achtergronden en verkennende analyses vanuit het risicogestuurde rioolbeheer zijn uitgewerkt en opgenomen in een separate (technische) notitie.

blad 42 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Onder de noemer ‘verbeteringen’ vallen de investeringen voor het verbeteren van de afvoersystemen van afvalwater, hemelwater en grondwater, zowel ondergronds als bovengronds. Voor de planperiode 2024 – 2027 is budget opgenomen voor het adequaat afkoppelen van verhard oppervlak, vanuit de MJIP-ramingen voor enkele projecten. Onder de noemer van het klimaatbestendig en duurzaam inrichten van de openbare ruimte is investeringsruimte gecreëerd door, als aanname, 30% boven op de vervangingsinvestering van de vrijvervalrioleringen (gemengd en hemelwater) op te nemen (‘DPRA-toeslag’). Dit is een aanname; de werkelijk investering is afhankelijk van de onderzoeksresultaten voor geduide knelpunten (zie §6.1) en het op te stellen Hemelwaterstructuurplan. Ook de locatie heeft een grote invloed op benodigde investering, bijvoorbeeld de geschiktheid van aanwezig groen of het hoge verhardingspercentage in het centrum. Dit geeft een onzekerheid voor deze aanname van 30%. In aankomende planperiode zal blijken of dit afdoende is en wordt bepaald of het percentage bijstelling behoeft. Benadrukt wordt dat dit budget ook ruimte biedt voor bovengrondse oplossingen, en niet enkel een ‘plus’ is op vervangingen en reconstructies van riolen. In het hoofddocument is de is de reikwijdte van dit water- en rioleringsprogramma afgebakend.

Extra aanvullende maatregelen voor de aanpak van hittestress, droogtestress of overstromingsrisico’s vanuit oppervlaktewater vallen hier nadrukkelijk niet onder. Hetzelfde geldt voor activiteiten gericht op waterrecreatie, viswater of bluswater (zoals de aanleg van steigers of het toegankelijke maken en houden van oevers). De uitwerking van deze items krijgt een plek in de overige, nog op te stellen, programma’s.

blad 43 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

6.4

Personeel en overhead De rol van de gemeentelijke overheidsorganisatie is aan verandering onderhevig. Naast verbreding en meer integratie van thema’s als klimaatadaptatie, wordt om de gestelde doelen te bereiken en invulling te geven aan de ambities ook wat van de inwoners verwacht. Ingezet wordt op burgerparticipatie, samenwerking en ‘verbinden’, zowel de interne afdelingen, met andere instanties (buurgemeenten, het waterschap, landbouwen natuurorganisatie) én met inwoners en ondernemers. Om de strategie voor de komende planperiode ten uitvoer te brengen is de belangrijkste voorwaarde dat de personele organisatie van de gemeente staat, zowel kwantitatief als kwalitatief. Voor de begroting maakt de gemeente jaarlijks een Formatieplan. Voor 2023 was voorzien in 3,75 fte, voor 2024 is dit 4,65 Fte (à €355.000, exclusief overhead ) begroot. Dit is in lijn met kentallen van de Stichting Rioned voor een gemeente als Oost Gelre, gezien investeringsvolume, areaaleigenschappen en onze regierol. Voor de begroting 2024 is door de gemeente een calculatie gemaakt van de benodigde personele inzet. Hier is de calculatie van de benodigde personele middelen naast gezet, op basis van het rekenmodel van de Stichting Rioned (formatiescan 2023v3.xlsx).

De insteek hierbij is dat de gemeente veel werkzaamheden door externe partijen laten uitvoeren en de gemeente de regierol neemt, conform de huidige lijn. De volgende tabel schetst het beeld van deze vergelijking. Het beeld van de aanwezige fte’s voor 2023 is echter nog diffuus; niet alle urenboekingen en inhuur binnen de gemeente lijken op het Taakveld Riolering terecht te komen. In hoofdlijn sluit het beeld gevoelsmatig aan bij de kentallen vanuit de Stichting Rioned. Voor de doorrekening o onderhavig Wrp zijn budgetten conform het Formatieplan aangehouden.

Formatiescan

Aanwezig

Benodigd

2023

2024

[fte]

Benodigd budget 2024

Toelichting

[fte]

Beleidsmedewerker

1,50

0,98

€ 105.840

Beheerder

1,00

1,32

€ 142.560

Ontwerper

0,25

0,28

€ 30.240

Gegevensbeheerder

0,25

0,11

€ 11.880

Buitendienst, dagelijks onderhoud

0,40

0,62

€ 50.555

Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder

0,50

1,00

€ 81.540 in VAT, niet in optelling

medewerker finaniën en communicatie

0,50

0,50

€ 40.770

4,40

4,81

€ 381.845

Totalen aandeel directe lonen (beheerstaken)

€

305.718

overhead

€

117.068

Totale personeelslasten

€

422.786

€ 381.845 28%

€

118.372 31%

€

500.217

blad 44 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

7.

Kostendekkingsplan

7.1

Basis rioolheffing en heffingseenheden Grondslag De rioolheffing wordt jaarlijks door de gemeenteraad vastgesteld met de ‘Verordening Rioolheffing’. De gebruiker van een perceel van waaruit afvalwater op de gemeentelijke riolering wordt geloosd betaalt rioolheffing. De rioolheffing wordt bepaald aan de hand van het waterverbruik. Voor 2023 is het tarief door de gemeenteraad vastgesteld op € 1,45 per m³. Voor 2024 is reeds voorzien in een stijging van de rioolheffing. Als basis voor de verkenning is het volgende gehanteerd (2024):  Per m³: € 1,70 Heffingseenheden en areaalontwikkeling Het totale geschatte waterverbruik is 2.026.700 m3. Met dit laatste kengetal wordt gerekend. De verwachting is dat er de komende tijd het aantal woningen (en het waterverbruik) met 1% per jaar toeneemt tot en met 2030, conform de woonvisie Oost Gelre.

7.2

Financiële uitgangspunten Rioleringsvoorziening Oost Gelre beschikt over een rioleringsvoorziening met een stand op 01-01-2023 van €7.687.406. Daarnaast is de verwachting dat in 2023 geld onttrokken wordt uit deze voorziening, namelijk €614.600. Beleidsuitgangspunt vanuit de afdeling Financiën van de gemeente is dat de voorziening de komende jaren gehandhaafd blijft op een niveau van €6.000.000. Rentepercentage Voor het berekenen van de kosten wordt uitgegaan van een rekenrente van 3,0% vanaf 2024. In 2023 gaan we nog uit van 2,0%. Bestaande kapitaallasten Aan het einde van 2023 staat er nog een boekwaarde van €21.830.800 open over bestaande investeringen (dit betreffen in het verleden uitgevoerde projecten). Dit zijn de investeringen op de ‘staat C’ plus de verwachte investeringen in 2023 conform het meerjareninvesteringsprogramma. Met een rekenrente van 2% zijn de totale kapitaalasten €1.490.200 in 2023 (afschrijving plus rente). Nieuwe kapitaallasten Voor nieuwe kapitaallasten wordt een rekenrente van 3,0% aangehouden. Alle investeringen worden over 30 jaar lineair afgeschreven. Vervanging van mechanisch delen bij pompunits en gemalen wordt direct bekostigd vanuit de exploitatie, onder de meerjarige onderhoudscontracten. Investeringen voor de periode 2024-2027 zijn conform het MJIP. Vanaf 2028 wordt uitgegaan van de Rasmariant data voor vrijverval riolering.

Voor drukriolering en drainage wordt uitgegaan van een cyclische vervanging (eens per 60 jaar). Klimaatadaptatiemaatregelen zijn een toeslag van 30% op de vervangingswaarde van de vrijvervalriolering. Allerlaatst, de hemelwaterstructuur maatregelen zijn op basis van de MJIP begroting. Compensabele BTW De gemeente neemt inde lastenberekening de BTW-component mee, berekend over de afschrijvingen van investeringen en de exploitatielasten (exclusief de lasten voor eigen personeel). Over de planperiode is dit jaarlijks gemiddeld een bedrag van €553.000. Kwijtschelding De gemeente houdt in de begroting rekening met de kwijtschelding van rioolheffing. In de berekening is rekening gehouden met €100.000 per jaar.

blad 45 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Groei Als gevolg van de uitbreidingen van woonwijken en bedrijventerreinen neemt het areaal toe. Conform de Woonvisie Oost Gelre is groei van het aantal woningen verwacht (1.200 tot 2030). In de berekening is uitgegaan van een groei van 1% per jaar t/m 2030. Met een groei van het areaal komt uiteindelijk ook een groei in lasten. Echter zullen nieuwe aansluitingen en stelsels in de eerste jaren van aanleg weinig tot geen onderhoud vragen. Daarom is in de kostenberekening pas rekening gehouden met een groei in lasten vanaf 2029. Inflatie en indexatie Inflatie is niet meegenomen in de berekening. Zowel aan de baten als lasten kant niet. Mocht er sprake zijn van inflatie, dan zal dit ook in de tariefstelling geïndexeerd meegenomen moeten worden.

7.3

Ontwikkeling lasten De volgende grafiek geeft een totaalbeeld van de componenten waaruit de lasten zijn gevormd voor de lange termijn. Dit betreft op hoofdlijn de personeelslasten, exploitatielasten, de factor compensabele btw en de kapitaallasten van nieuwe investeringen (afschrijving en rente) en lopende kapitaallasten van investeringen uit het verleden.

Figuur 7-1: lastenontwikkeling gemeentelijke watertaken lange termijn (exclusief inflatie)

Bij het bepalen van de budgetten is inflatie buiten beschouwing gelaten. Inflatie maakt dat de kosten van alle genoemde posten stijgen, behalve de afschrijvingen over investeringen. Dit wordt jaarlijks, met ook de rekenrente op dat moment, beschouwd en verrekend in de daadwerkelijk vaststelling van de gemeentelijke tarieven. Waarom stijgen de lasten? De eerste aanleg van riolen is, en wordt, bekostigd vanuit de grondexploitatie en komt daarmee niet ten laste van de exploitatiebegroting voor de rioleringszorg. Het vervangen van de riolering komt wel ten laste van de exploitatiebegroting voor de rioleringszorg. Riolering in Oost Gelre moet gemiddeld zo’n 60 tot 80 jaar na aanleg worden vervangen. De kosten voor vervanging zijn relatief hoog. Oost Gelre is, net als veel gemeenten, vanaf de jaren ’80 flink gaan uitbreiden, niet alleen in inwoneraantal maar ook in hoeveelheid riolering. Hiernaast is vanaf het begin deze eeuw ingezet op een duurzame invulling van de emissiereductie op het oppervlaktewater, door het bijleggen van hemelwaterriolen en het realiseren van bergings-en infiltratievoorzieningen voor hemelwater. Het beeld voor de komende planperiode is gebaseerd op het MJIP met het risicogestuurde rioolbeheer als onderlegger. De daadwerkelijke maatregel (reparatie, relining of vervanging) is bepaald vanuit de kwalitatieve

blad 46 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

toestand vanuit de rioolinspecties en de afstemming met de overige assets in de openbare ruimte (wegen, groen, kabels en leidingen). Dit kan betekenen dat een riool dat kwalitatief nog voldoende is eerder wordt vervangen, omdat de bovenliggende weg reeds aan vervanging toe is en toch op de schop gaat.

7.4

Ontwikkeling rioolheffing en rioolvoorziening Het beleid van onze gemeente is dat de lasten voor de rioleringszorg en watertaken voor 100% gedekt worden door de rioolheffing, met een sluitende begroting voor een gezonde financiële situatie. Jaarlijks beschouwt onze gemeente de balans, inclusief mutaties op de voorziening riolering. Eventuele tekorten of overschotten worden bij de jaarrekening geëgaliseerd met de voorziening riolering. In het proces van totstandkoming van onderhavig Wrp is werksessies met de gemeente aantal scenario’s voor de ontwikkeling van de rioolheffing verkend (renterisico, directe afschrijving van investeringen, impact aanname technische levensduur ,inzet voorziening riolering). In overleg met de afdeling Financiën is één advies opgesteld, waarbij de belangrijke kaders zijn dat:  de rioolheffing voor 2024 reeds is bepaald op €1,70 per eenheid;  uitgaan wordt van een rekenrente 3%;  de huidige financieringsstrategie blijft, met afschrijving van investeringen over 30 jaar;  de basis voor de investeringen aansluiten bij het MJIP en het risicogestuurde rioolbeheer;  de voorziening riolering gehandhaafd blijft op €6.000.000. Vanuit deze kaders is de financiële consequentie inzichtelijk gemaakt. De grafiek in Figuur 4-2 geeft de benodigde ontwikkeling van de rioolheffing weer voor de periode in de periode 2024-2040. Weergegeven is het tarief per m³.

Figuur 7-2: Verloop voorziening met doorvoeren huidige koers rioolheffing

Mocht het peil van de rioolheffing gehandhaafd worden op €1,70 per m³, dan zal de voorziening op termijn leeglopen. Dit zal buiten de planperiode, eind 2031, het geval zijn.

blad 47 van 49

datum 31 oktober 2023 projectnummer 0482274.100 betreft Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028, Achtergronden

Advies ontwikkeling rioolheffing Geadviseerd wordt de heffing de komende planperiode na de verhoging in 2024 naar €1,70 per m3, te laten stijgen tot €2,08 per m³ in 2028 (exclusief indexatie), mits de rekenrente onveranderd blijft op 3,0%. Mocht de rekenrente in de komende jaren toenemen, is een verdere stijging van de riool- en waterzorgheffing onvermijdelijk om kostendekkend te blijven. Met deze koers blijft de voorziening gevuld op € 6.000.000. De figuur hieronder laat het verloop van de koers rioolheffing zien, in relatie tot het verleden. Alle voorgenomen activiteiten en investeringen kunnen worden gefinancierd, evenals de voorgenomen klimaatadaptieve maatregelen.

Figuur 7-3: Tariefontwikkeling voor de verschillende scenario’s (exclusief inflatie)

blad 48 van 49

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

Contactgegevens Zutphenseweg 31D 7418 AH Deventer Postbus 321 7400 AH Deventer T. +31 6 51 74 79 47 E. Luuk.Nieuwenhuis@AnteaGroup.nl Copyright © 2023 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

www.anteagroup.nl