uitvoeringsagenda energietransitie oost gelre 2024 - 2030
Tekst van het document
Uitvoeringsagenda Programma Energietransitie Oost Gelre 2024 – 2030
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................... 3 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 4 1.1 Waar werken we naar toe? ............................................................................................................ 4 1.2 Wie doen er mee? .......................................................................................................................... 4 1.3 Waarom een uitvoeringsagenda? .................................................................................................. 5 1.4 Hoe gaan we het doen? ................................................................................................................. 5 2. De uitvoeringsagenda .......................................................................................................................... 5 2.1 De aanleiding ................................................................................................................................. 5 2.2 De basis voor de uitvoeringsagenda .............................................................................................
6 2.3 De opzet van de uitvoeringsagenda .............................................................................................. 7 2.3.1 Gebouwde omgeving – vraag naar energie ............................................................................ 7 2.3.1.1 Huishoudens – isoleren .................................................................................................... 7 2.3.1.2 Huishoudens – verwarming .............................................................................................. 7 2.3.1.3 Huishoudens – zon-pv ...................................................................................................... 7 2.3.1.4 Gebouwen – besparing .................................................................................................... 7 2.3.2 Elektriciteit – aanbod van energie ........................................................................................... 8 2.3.2.1 Zon op dak ........................................................................................................................ 8 2.3.2.2 Wind .................................................................................................................................. 8 2.3.2.3 Zon op veld .......................................................................................................................
8 2.4 De uitvoeringsagenda nader uitgewerkt ........................................................................................ 8 2.4.2 Elektriciteit – aanbod van energie ........................................................................................... 9 2.4.3 Overige maatregelen (naast de RUA) ................................................................................... 10 2.4.4 Subsidies en leningen ........................................................................................................... 10 2.4.4.1 Landelijke subsidies ....................................................................................................... 10 2.4.4.2 Subsidies Oost Gelre ...................................................................................................... 11 2.4.4.3 Leningen ......................................................................................................................... 12 3. De organisatie achter de uitvoeringsagenda ..................................................................................... 13 3.1 Personele capaciteit ..................................................................................................................... 13 3.2 Financiële middelen .....................................................................................................................
13 3.3 Monitoring .................................................................................................................................... 15 3.4 Samenwerkingspartners .............................................................................................................. 15 4. Risicoanalyse .................................................................................................................................... 17 4.1 Netcongestie ................................................................................................................................ 17 4.2 Omgevingswet ............................................................................................................................. 17 4.3 (concept) Normen voor windparken ............................................................................................. 18 4.4 RES 2.0 ........................................................................................................................................ 18 4.5 Vraag naar energie ...................................................................................................................... 18 4.6 Wet- en regelgeving .....................................................................................................................
19 4.7 Leefbaarheid en veiligheid ........................................................................................................... 19 4.8 Draagvlak en betaalbaarheid ....................................................................................................... 19 Lijst met afkortingen .............................................................................................................................. 20 Bijlage(n):............................................................................................................................................... 21 Bijlage 1: Uitvoeringsagenda 2024 – 2030 ........................................................................................ 21 Bijlage 2: Organogram Programma Energietransitie ......................................................................... 24
3
1. Inleiding 1.1 Waar werken we naar toe? In Oost Gelre nemen we maatregelen om verdere opwarming van de aarde zo veel mogelijk tegen te gaan. Zo dragen we bij aan uitvoering van nationale en internationale afspraken over klimaat en duurzaamheid, zoals het Verdrag van Parijs. De uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen gaan we drastisch reduceren. Ons einddoel is een klimaat neutrale gemeente. Dit doel willen we uiterlijk bereiken in 2050. De opgave die wij onszelf als gemeente hiermee stellen, is dus enorm. In de komende decennia gaan we onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zoals aardolie en aardgas radicaal verminderen. We zijn ervan overtuigd dat we dit kunnen in Oost Gelre. In de komende zeven jaar gaan we grote stappen zetten op weg naar het einddoel. De richting van de energietransitie in de gebouwde omgeving is vastgesteld met de Transitie Visie Warmte (TVW). Daarnaast dienen we grote stappen te zetten in de grootschalige opwekking. Daarom zal eind 2024 het herijkte windbeleid vastgesteld worden en zal medio 2025 de RES 1.0 zijn opgeschaald naar de RES 2.0. Gemeente Oost Gelre heeft zichzelf in de TVW als doel gesteld om in 2050 een aardgasvrije gemeente te zijn.
In deze warmtevisie gaan we in op de vraag hoe Oost Gelre in de toekomst verwarmd kan worden zonder het gebruik van aardgas en hoe we dit op een duurzame, betaalbare en betrouwbare manier kunnen realiseren. De TVW heeft geleid tot een aantal verhelderende inzichten over de energietransitie in Oost Gelre. Zo zijn er twee startwijken aangewezen waar we, gelet op de bebouwingsaard en de positie van de eigenaren, de eerste winst kunnen boeken. Het maken van inhoudelijke keuzes, het stellen van prioriteiten en het organiseren van middelen en draagvlak is hierin niet eenvoudig. De gemeenteraad en het college willen echter niet wachten, maar in samenwerking met inwoners, maatschappelijke organisaties en marktpartijen aan de slag zodat we de energietransitie voor elkaar krijgen. 1.2 Wie doen er mee? De energietransitie is van iedereen en iedereen moet hieraan werken. Er wordt veel over gediscussieerd. Maar wie is dan ‘iedereen’ en om het nog concreter te maken, wie is ‘iedereen’ in gemeente Oost Gelre? Onderstaand figuur geeft weer welke ‘spelers’ er zijn binnen de energietransitie in Oost Gelre. Het overzicht is niet limitatief.
4
1.3 Waarom een uitvoeringsagenda? Met deze Uitvoeringsagenda voor de energietransitie in onze gemeente willen we, ondanks de vele ontwikkelingen en onzekerheden, de juiste stappen zetten. Met deze agenda willen we concreter worden over de eigen rol, maatregelen en activiteiten van de gemeente en zo bijdragen aan het bereiken van een klimaat neutrale en aardgasvrije gemeente. De uitgesproken ambitie – Oost Gelre in 2050 van het aardgas en klimaatneutraal- is richtinggevend. Maar dit vraagt uitwerking om houvast te bieden voor gemeentelijk handelen, om inwoners te bewegen en partijen te mobiliseren om ook zelf aan de slag te gaan met de energietransitie in de gebouwde omgeving. Daarbij is samenhang tussen de verschillende initiatieven gewenst, zodat er integrale keuzes gemaakt kunnen worden. Ondanks een dynamisch speelveld met veel onduidelijkheden wil het college van Oost Gelre niet stilzitten, maar werken we op regionaal-, lokaal-, en wijkniveau verder aan zichtbare resultaten om de energietransitie te realiseren. 1.4 Hoe gaan we het doen? De Uitvoeringsagenda laat op hoofdlijnen zien uit welke thema’s en projecten het programma Energietransitie bestaat. We maken inzichtelijk aan welke acties we werken voor de periode 2024 2030. We voeren dit vervolgens programmatisch uit.
Een programma is een tijdelijke, unieke en complexe verzameling van doelen en inspanningen waaraan mensen met beperkte middelen doelgericht samenwerken. Zie een programma als een paraplu van activiteiten. Dit kunnen projecten zijn, maar ook allerlei andere maatregelen of activiteiten. Soms zijn dit routinetaken, soms ook activiteiten die vooraf niet voorzien zijn. De overeenkomst is dat al deze inspanningen samen bijdragen aan het behalen van de doelen. Het programma zorgt voor overzicht en een slimme en daadkrachtige manier van werken.
2. De uitvoeringsagenda 2.1 De aanleiding De Achterhoek heeft in 2009 en 2013 het Akkoord van Groenlo gesloten. De belangrijkste ambitie vanuit dit akkoord was het streven naar een energieneutrale Achterhoek in 2030. In 2021 is er een start gemaakt met het herijken van het Akkoord van Groenlo. Dit leidde tot het formuleren van een 5
nieuw Akkoord van Groenlo in 2023. De ambitie van 2009 en 2013, energieneutraal zijn in 2030, is bijgesteld. Uiterlijk 2050 is de Achterhoek energieneutraal. De ambitie is bijgesteld omdat de opgave veel groter bleek te zijn dan aanvankelijk werd gedacht. Het herijkte Akkoord van Groenlo 3.0 is tijdens de vergadering van 14 februari 2023 door de raad vastgesteld. Vervolgens is in de loop van 2023 de Regionale Uitvoeringsagenda ontwikkeld. 2.2 De basis voor de uitvoeringsagenda De basis voor deze uitvoeringsagenda is de Regionale Uitvoerings Agenda deel I en II die voortgekomen is uit de herijking van het Akkoord van Groenlo in 2023, versie 3.0. De Regionale Uitvoerings Agenda is in de collegevergadering van 30 januari 2024 aangenomen. In de Regionale Uitvoerings Agenda zijn de te behalen doelstellingen uit het Akkoord van Groenlo 3.0 uitgewerkt en is de wijze van regionale samenwerking vastgelegd. Doelstelling is om zo snel mogelijk energieneutraal te zijn, uiterlijk in 2050. Op jaarbasis moet er dan net zo veel energie duurzaam opgewekt worden als verbruikt. Er is een concreet tussendoel vastgesteld, namelijk 55% CO2 reductie in 2030. Om dit te behalen hebben de gemeenten 7 speerpunten vastgesteld voor 2030. De 7 speerpunten zijn opgedeeld in 2 categorieën, namelijk Energiebesparing in de gebouwde omgeving (4) en Opwekking duurzame elektriciteit (3).
Voor wat betreft de Energiebesparing in de gebouwde omgeving categorieën zijn er 4 subcategorieën, namelijk Huishoudens – Isolatie, Huishoudens – Verwarming, Huishoudens – Zon-pv en Gebouwen – besparing. De categorie Opwekking duurzame elektriciteit is onderverdeeld in Zon op gebouwen, Wind en Zon op veld. Een concrete uitwerking van deze speerpunten voor de regio is verwerkt in tabel 1.
Tabel 1: de 7 speerpunten uit het Regionaal Uitvoeringsprogramma Energietransitie Achterhoek
De Achterhoekse gemeenten willen samen optrekken in het realiseren van de 7 speerpunten. We werken dus samen op regionaal niveau want samen staan we sterker. Het beleid wordt waar mogelijk afgestemd en iedere gemeente is bezig met de lokale uitvoering van de energietransitie. In het Regionaal Uitvoeringsprogramma deel I staat de opgave beschreven om gezamenlijk te komen tot een energieneutrale Achterhoek in 2050. In het Regionaal Uitvoeringsprogramma deel II wordt de regionale samenwerking verder uitgewerkt. Het doel van deel II is te borgen hoe de gemeenten samenwerken. Gemeente Oost Gelre is vertegenwoordigd in de diverse regionale overlegstructuren en werkgroepen. Omdat de Uitvoeringsagenda Programma Energietransitie Oost Gelre een uitwerking is naar de lokale opgave, gaan we hier niet verder in op de regionale samenwerking.
6
2.3 De opzet van de uitvoeringsagenda Deze Uitvoeringsagenda Programma Energietransitie Oost Gelre is een afgeleide van de doelstellingen die benoemd zijn bij de 7 speerpunten van de Regionale Uitvoerings Agenda. De opgave is vertaald naar het aandeel van gemeente Oost Gelre in deze doelstellingen. De opzet is overgenomen uit de Regionale Uitvoerings Agenda zodat de aansluiting met de regionale doelen duidelijk is en beter valt te monitoren. Naast de 7 speerpunten uit de Regionale Uitvoerings Agenda is gemeente Oost Gelre ook met andere activiteiten bezig. Deze activiteiten zijn belangrijk voor de energietransitie, maar kunnen niet één op één gerangschikt worden onder één van de 7 speerpunten. Daarom is, naast de 2 categorieën van de Regionale Uitvoerings Agenda, een extra categorie Overige maatregelen (naast de RUA) toegevoegd. De aansluiting per speerpunt: 2.3.1 Gebouwde omgeving – vraag naar energie 2.3.1.1 Huishoudens – isoleren Regionale Uitvoerings Agenda (RUA) 2030 623 Tj besparing warmtevraag t.o.v. 2022
Maatregel 36.000 woningen verduurzamen naar label B
Gemeente Oost Gelre CO2
Doel 2050
Maatregel o.b.v. RUA 20301
1.3%
13.000 woningen
3.554 woningen verduurzamen naar label B
1berekend op basis van gewogen gemiddelde
2.3.1.2 Huishoudens – verwarming Regionale Uitvoerings Agenda (RUA) 2030
Maatregel
Gasverbruik daalt naar 4.305 Tj
36.000 huishoudens vervangen de bestaande ketel door een (hybride) WP
Hybride WP in 25% van de huizen
Gemeente Oost Gelre CO2
Doel 2050
Maatregel o.b.v. RUA 20301
0,5%
13.000 woningen
3.554 woningen vervangen de bestaande ketel door een (hybride) WP
36.000 huishoudens vervangen de bestaande ketel door een (hybride) WP
1berekend op basis van gewogen gemiddelde
2.3.1.3 Huishoudens – zon-pv Regionale Uitvoerings Agenda (RUA) CO2
Doel 2050
Maatregel o.b.v. RUA 20301
Verdubbeling van het aantal 2,8% huizen met zonnepanelen
13.000 woningen
In 2022 was al 34% voorzien van zonnepanelen
2030 383 MW (1.196Tj productie)
Gemeente Oost Gelre
Maatregel
1berekend op basis van gewogen gemiddelde
2.3.1.4 Gebouwen – besparing Regionale Uitvoerings Agenda (RUA) 2030
Aardgasverbruik daalt naar 997 Tj
Maatregel Alle gebouwen verduurzamen naar gemiddeld label B/A
Gemeente Oost Gelre CO2
Doel 2050
Maatregel o.b.v. RUA 2030 2.000
1,0%
12,5% van de warmtevraag ingevuld door hybride WP
2.000 250
7
2.3.2 Elektriciteit – aanbod van energie 2.3.2.1 Zon op dak Regionale Uitvoerings Agenda (RUA) 2030
Gemeente Oost Gelre
Maatregel
CO2
Verdubbeling van de productie
3,0%
0,35 TWh
Maatregel Volgt uit PvA RES
25% van het dakpotentieel benut
500 daken voorzien van panelen
2.3.2.2 Wind Regionale Uitvoerings Agenda (RUA) 2030
Maatregel Realisatie van minimaal 23 windmolens van 5,5 MW
0,546 TWh
Gemeente Oost Gelre CO2 4,9%
Maatregel 0,058 TWh
2.3.2.3 Zon op veld Regionale Uitvoerings Agenda (RUA) 2030 0,210 TWh 0,244 TWh niet gealloceerd
Maatregel 140 ha zonneparken in de pijplijn worden gerealiseerd
Gemeente Oost Gelre CO2
3,9%
Zon of wind
Maatregel Zomereiken Hegemansweg Zieuwent RES 2.0
2.4 De uitvoeringsagenda nader uitgewerkt In paragraaf 2.3 leest u wat de opgave per speerpunt is en wat de vertaling is van deze opgave naar het deel van gemeente Oost Gelre. In deze paragraaf wordt de Uitvoeringsagenda Programma Energietransitie Oost Gelre, waar mogelijk, uitgebreid met de stand van zaken. De uitvoeringsagenda geeft per speerpunt weer wat gemeente Oost Gelre gaat doen, wanneer en welke kosten er aan verbonden zijn. Daarnaast geeft deze paragraaf inzicht in de overige maatregelen (naast de RUA). De hele Uitvoeringsagenda Programma Energietransitie Oost Gelre is toegevoegd als schema in bijlage 1. 2.4.1 Gebouwde omgeving – vraag naar energie RUA 2030
Maatregel RUA
Aantal Woningen TVW
Maatregel OG1
Stavaza 2024
Huishoudens – isoleren
36.000 woningen verduurzamen naar label B
13.000
3.554
3.080
Huishoudens – verwarmen
36.000 huishoudens vervangen de bestaande ketel door een (hybride) WP
13.000
3.554
618
1 In 1992 werd een nieuw bouwbesluit van kracht waarmee betere eisen werden gesteld aan de energiezuinigheid van
woningen. Vanaf die tijd is het bouwbesluit meerdere malen aangescherpt v.w.b. de minimale energieprestatienorm. In het aantal van 13.000 woningen zit daarom al een aantal woningen die bij oplevering al op een label B niveau zaten. In 2015 zijn de energielabels aan woningen toegewezen enkel op basis van bouwjaar. In Oost Gelre hebben veel woningeigenaren al stappen gezet met het verduurzamen van de woning. Dit heeft veelal niet geleidt tot het aanpassen van het energielabel. Daarom is niet exact aan te geven welk percentage van de woningen al op label B of hoger zit .
8
Verdubbeling van het aantal huizen met zonnepanelen
Huishoudens – zon-pv
13.000
43% (= 5.590 aansluitingen)
3.554
Uitvoeringsagenda 2024 - 2030 wat
wanneer
Kosten
Subsidie verordening verduurzamen woningen (max. € 1.000 – minimaal 1 labelsprong)
Jaarlijks doorlopend
€ 150.000
Deelname Achterhoeks Energieloket
Jaarlijks doorlopend
€ 119.185
Duurzaamheidsleningen (max. € 15.000)
Jaarlijks doorlopend
€ 6.000
Nationaal Isolatie Plan
2024-2027
€ 40.000
Woning Verbeter Plan. Woningeigenaren (bouwjaar ouder dan 1992) krijgen adviesplan richting aardgasvrij (gereed)
2024 e.v.
€ 261.000
Energieloket op locatie, afwisselend in Lichtenvoorde en Groenlo
m.i.v. 09-2023
Deelname duurzame huizenroute om inwoners te inspireren en stimuleren
RUA 2030
Gebouwen – besparend
DAEB Energieloket Achterhoek € 1.000
m.i.v. 2024
Maatregel RUA
Maatregel TVW
Maatregel OG
Stavaza 2024
Alle gebouwen verduurzamen naar gemiddeld label B/A
2.000
2.000
220
12,5% van de warmtevraag ingevuld door hybride WP
2.000
250
220
Uitvoeringsagenda 2024 - 2030 wat
wanneer
kosten
Controle op label C voor kantoren
Jaarlijks doorlopend
Jaarlijkse bijdrage ODA
Controle op uitvoering van EML maatregelen voor bedrijven
Jaarlijks doorlopend
Jaarlijkse bijdrage ODA
2.4.2 Elektriciteit – aanbod van energie RUA 2030
Maatregel RUA
Maatregel
Stavaza 2024
0,35 TWh - Verdubbeling van de productie
Volgt uit PvA RES
Plan van Aanpak moet nog komen
25% van het dakpotentieel benut Verdubbeling van de productie
500
450
Wind
Realisatie van minimaal 23 windmolens van 5,5 MW
0,058 TWh
Herijking windbeleid eind 2024
Zon op veld
140 ha zonneparken in de pijplijn worden gerealiseerd
2 zonneparken
Hegemansweg Zomereiken Zieuwent
0,244 TWh niet gealloceerd deel opgave
Wordt bepaald in RES 2.0
Zon op gebouwen
Uitvoeringsagenda 2024 - 2030 wat
wanneer
Zonnepark Hegemansweg Groenlo
2025
Zonnepark Zomereiken
Onbekend
9
kosten
Zonnepark Zieuwent
Onbekend
Herijking Windbeleid
Eind 2024
Stimuleren advisering door DOA en AGEM voor zon op gebouwen
Jaarlijks doorlopend
Plan van Aanpak RES m.b.t. 0,35 TWh Vaststellen RES 2.0 voor niet gealloceerde opgave
Jaarlijkse bijdrage DOA DAEB Energieloket Achterhoek
2024
n.v.t.
Medio 2025
n.v.t.
2.4.3 Overige maatregelen (naast de RUA) Onderwerp
Wat
Wanneer
Openbare verlichting
Huidige openbare verlichting vervangen door LED
2019 -2028
Uitdragen van de energietransitie activiteiten van de eigen organisatie
Het actueel houden van de website
Jaarlijks doorlopend2
Gezamenlijk met andere AGE bv elektriciteit - park Braamt t.b.v. gemeenten inkopen bij AGEM zelfvoorzienendheid
Kosten € 244.7501
m.i.v. 2023
Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
In het meerjaren-onderhoudsprogramma (MJOP) wordt altijd de verduurzaming meegenomen (MDJOP). Het voornemen is om 2 panden per jaar te verduurzamen
Jaarlijks doorlopend
Energie armoede
Opstellen en uitvoeren plan van aanpak (bespaarhulp aan huis; witgoedregeling; isolatiemaatregelen)
2022 – 2025
€ 652.5883
Regionale Energie Strategie (RES) 2.0
Toewijzing niet gealloceerd deel, uitkomsten Plan Mer
Medio 2025
n.v.t.
Start eind 2024/ Gereed uiterlijk 2026
n.t.b.
Omvormen tot warmteprogramma o.b.v. Wet Transitie Visie Warmte (2021) Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW – juni 2024) 1
jaarlijkse kosten interne uren 3 SPUK uitkering 2
2.4.4 Subsidies en leningen 2.4.4.1 Landelijke subsidies 2.4.4.1.1 Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) De investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) is er voor woningeigenaren en zakelijke gebruikers. Met de subsidie kan de woning verduurzaamd worden. Via de website van RVO kan de subsidie na het uitvoeren van de maatregelen worden aangevraagd. Voorwaarden • De woning is gebouwd vóór 2019 • Eigenaar én bewoner • De uitvoering wordt gedaan door een bouwinstallatiebedrijf • Materialen moeten in de meldcodelijst staan • Foto’s als bewijs van het installeren van de maatregelen Subsidiebedrag Het subsidiebedrag is afhankelijk van het type en aantal verduurzamingsmaatregelen dat geïnstalleerd wordt. Wordt er meer dan één maatregel getroffen dan verdubbelt het subsidiebedrag
10
voor isolatie. Dit geldt ook als een isolatiemaatregelen gecombineerd wordt met de installatie van een warmtepomp, zonneboiler of aansluiting op het warmtenet. 2.4.4.1.2 Isolatiesubsidie Achterhoek (ISA) (SPUK LAI) Van het Rijk hebben we gelden gekregen om als gemeente een eigen isolatieprogramma op te zetten. Dit is een isolatieprogramma voor inwoners met slecht geïsoleerde woningen. De Achterhoekse gemeenten hebben dit regionaal opgepakt en de Isolatiesubsidie Achterhoek opgezet. De uitvoering van deze regeling gaat via Energieloket Achterhoek. De regeling kent twee fasen. De eerste fase heet ‘Klussen zonder Kosten’. De tweede fase heet ‘Geld voor Gemak’. Inwoners kunnen gebruik maken van één van deze twee fasen. Fase 1: Klussen zonder Kosten Voorwaarden: • Eigenaar én bewoner • De woning heeft energielabel D, E, F of G • De WOZ-waarde van de woning is lager dan €429.300 peildatum in 2022 • Het bouwjaar van het huis is van vóór 1995 • De werkzaamheden worden zelf uitgevoerd • De materialen moeten in ISDE-meldcodelijst staan • De subsidie kan maar één keer aangevraagd worden. Deze subsidie is niet te combineren met fase 2 ‘Geld voor Gemak’. Subsidiebedrag Het subsidiebedrag is tot €750 euro.
Fase 2: Geld voor Gemak Voorwaarden: • Eigenaar én bewoner • De woning heeft energielabel D, E, F of G • De WOZ-waarde van de woning is lager dan €429.300 peildatum in 2022 • Het bouwjaar van het huis is van vóór 1995 • De werkzaamheden worden uitgevoerd door een bedrijf. U krijgt subsidie voor één maatregel. • De materialen moeten in ISDE-meldcodelijst staan • De subsidie kan maar één keer aangevraagd worden. Deze subsidie is niet te combineren met fase 1 ‘Klussen zonder Kosten. Subsidiebedrag Het subsidiebedrag is tot €2000 euro. 2.4.4.2 Subsidies Oost Gelre 2.4.4.2.1 Subsidie verduurzamen woningen De subsidie verduurzamen woningen is een gemeentelijke subsidie. Deze subsidieregeling bestaat sinds 2016. Elk jaar is er een subsidiebudget beschikbaar van €150.000 euro. Sinds 2016 maken er gemiddeld 100 woningeigenaren per jaar gebruik van deze subsidieregeling. Energieloket Achterhoek voert de regeling namens de gemeente uit. Voorwaarden 11
• • • • •
Een maatwerkadvies opgesteld volgens de richtlijn BRL 9500-MWA-W Particulier woningeigenaar De subsidie vooraf aanvragen De maatregelen mogen pas worden uitgevoerd nadat de subsidie is aangevraagd De subsidie elk jaar opnieuw aangevraagd worden
Subsidiebedrag Voor het maatwerkadvies wordt 50% van de kosten gesubsidieerd met een maximum van €100 euro. Per labelsprong wordt er 1/3 van de kosten gesubsidieerd met een maximum van €500 euro. Indien er meerdere sprongen op het energielabel worden gemaakt bedraagt het maximum van het totale subsidiebedrag €1000 euro excl. de subsidie voor het maatwerkadvies 2.4.4.2.2 Subsidieregeling isolatiemaatregelen eigenaar-bewoners met een laag eigen inkomen kunnen subsidie krijgen om hun eigen woning te verduurzamen. Het subsidieplafond bedraagt €200.000. Dit wordt gedekt uit de SPUK gelden voor energiearmoede van het Rijk. Voorwaarden • In 2022 of 2023 energietoeslag via Fijnder • Een slecht geïsoleerd huis (energielabel C, D, E, F of G) • Het bouwjaar van het huis is van vóór 1992 • Eigenaar én bewoner van de woning • De subsidie is éénmalig per adres Subsidiebedrag De hoogte van het subsidiebedrag bedraagt 100% van de subsidiabele kosten tot een maximum van €5000 euro voor dakisolatie. Voor spouwmuurisolatie, isolerend glas en vloer- en bodemisolatie bedraagt het subsidiebedrag 100% van de subsidiabele kosten tot een maximum van €2500 euro. 2.4.4.3 Leningen 2.4.4.3.1 Toekomstbestendig Wonen Lening (TBW) De Toekomstbestendig Wonen Lening is een initiatief van provincie Gelderland.
Samen met de gemeente en Stimuleringsregeling Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) wordt de lening uitgevoerd. Inwoners met een eigen koopwoning kunnen via een aantrekkelijke rente geld lenen om hun woning toekomstbestendig te maken. Met de lening kan de woning verduurzaamd en levensloopbestendig worden gemaakt. Energieloket Achterhoek beoordeelt namens de gemeente of de aanvrager voldoet aan de voorwaarden. Na een positieve toekenning kan de aanvrager de lening aanvragen bij SVn. Voorwaarden • Minimaal één energiemaatregel • Lening is aan te vragen voor maatregelen die staan in maatregelenlijst • Lening voor bestaande bouw en aanhorigheden • Eigenaar én bewoner Leenbedrag Men kan een bedrag lenen van €2500 euro tot max. €50.000 euro. Er zijn vier verschillende leenvormen met elk hun eigen voorwaarden.
12
2.4.4.3.2 Nationaal Warmtefonds Via het Nationaal Warmtefonds kunnen eigenaar-bewoners een aantrekkelijke Energiebespaarlening afsluiten. Het Nationaal Warmtefonds is een initiatief van het Rijk. Zanders Treasury & Finance Solutions beheren het fonds. Polestar Bemiddeling voert het fonds uit. Het Warmtefonds wil het mogelijk maken dat iedere eigenaar-bewoner de eigen woning kan verduurzamen. Woningeigenaren die ouder zijn dan 75 jaar of onvoldoende leenruimte hebben komen ook in aanmerking voor de lening. Voorwaarden • Eigenaar én bewoner • De lening is voor maatregelen in een bestaande woning • Eigenaar-bewoners die een verzamelinkomen hebben tot €60.000 euro kunnen tegen 0% rente lenen • Verduurzaming woongedeelte met minimaal één maatregel Leenbedrag De lening is een annuïteitenlening. Het is mogelijk om minimaal €1000 euro en maximaal €28.000 euro
3. De organisatie achter de uitvoeringsagenda 3.1 Personele capaciteit Om de uitvoeringsagenda te realiseren is een personele capaciteit nodig van 3,8 fte. Een deel van die capaciteit moet nog ingevuld worden. Ook kunnen toekomstige ontwikkelingen leiden tot wijzigingen in de benodigde capaciteit. De personele bezetting wordt volledig gedekt uit de CDOKE gelden. Een toelichting op deze gelden is terug te vinden in paragraaf 3.2. Het organogram met de huidige bezetting is terug te vinden in bijlage 2. 3.2 Financiële middelen Een grote opgave betekent dat er veel financiële middelen nodig zijn. Een aantal van deze middelen zijn opgenomen in de begroting. Daarnaast zijn er ook nog SPUK regelingen die door de overheid beschikbaar gesteld zijn. Het is goed om inzichtelijk te hebben welke financiële middelen beschikbaar zijn en waarvoor deze middelen ingezet worden. Onderstaand een overzicht met een toelichting op de beschikbare middelen:
Overzicht van beschikbare middelen Periode
Bedrag
Opmerking
CDOKE gelden
2023 - 2025
€ 1.656.367
Structureel in begroting t.e.m. 2030
SPUK LAI
2023 - 2027
€ 2.035.766
Besteding uiterlijk 31-12-2027
SPUK Energiearmoede
2022-2024
€ 652.588
Besteding uiterlijk 31-12-2025
Budget warmtetransitie
2022-2025
€ 1.080.000
Per jaar € 270.000
Toekomstbestendig Wonen lening
doorlopend
€ 2.000.000
Saldo per 18-07-2024: € 451.000
Subsidie Verduurzamen Woningen
doorlopend
€ 150.000
Jaarlijks in begroting
Achterhoeks Energieloket
doorlopend
€ 119.185
Jaarlijks in begroting, geïndexeerd
13
Openbare Verlichting
€ 2.447.500
2019 - 2028
Jaarlijks € 244.750
-
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE oftewel de zgn. Jettengelden) - De gemeente heeft veel taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Met de regeling CDOKE kan de gemeente onder andere collega’s aannemen en/of externe deskundigen inhuren. Dit kan voor meerdere jaren. Zo heeft de gemeente de tijd om de interne organisatie te versterken voor het uitvoeren van de klimaat- en energietaken. Van de uitkering mag 10% besteed worden aan overige kosten voor het klimaat- en energiebeleid. Voor de jaren 2023 t/m 2025 krijgt de gemeente jaarlijks een bedrag van rond de € 550.000. De provincie heeft toestemming gegeven om deze inkomsten nog tot en met 2030 structureel mee te nemen in de begroting. Vanuit de CDOKE gelden betalen we de inhuur en dekken we de kosten van de vaste medewerkers die zich bezighouden met klimaat- en energietaken. Daarnaast worden de uitvoerings- en projectkosten van diverse projecten gedekt uit de CDOKE gelden.
-
SPUK Lokale Aanpak Isolatie - Met deze uitkering zet de gemeente een eigen isolatieprogramma op voor inwoners met een slecht geïsoleerde koopwoning. Daarmee biedt de gemeente ondersteuning aan (verenigingen van) eigenaars die moeite hebben hun woning te verduurzamen. Voorwaarden voor de ondersteuning zijn: Energielabel D of lager, bouwjaar ouder dan 1995 en een WOZ-waarde lager dan € 429.300. De uitkering vindt plaats in verschillende tranches en uitvoering van maatregel moet uiterlijk voor 31 december 2027 gebeuren. De ondersteuning wordt regionaal uitgevoerd door het Energieloket Achterhoek als Isolatie Subsidie Achterhoek, voorheen bekend als NIP. De aanpak bestaat uit 3 fasen: de Doe-Het-Zelf aanpak, de Isolatietrein en vanaf 2025 de maatwerkaanpak. Gemeente Oost Gelre krijgt een uitkering van € 2.035.766, uitgekeerd in 2 tranches. Het bedrag moet geheel besteed worden conform de voorwaarden van de regeling.
-
SPUK Energiearmoede - Het doel van de SPUK is om de energierekening van huishoudens die kampen met energiearmoede nog voor komende winter te verlagen. Tot en met 31 december 2025hebben gemeenten de tijd om de middelen uit te geven. Met die middelen kunnen gemeenten huishoudens ondersteunen met het nemen van kleine en grote energiebesparende maatregelen. Hierbij is het mogelijk aan te sluiten bij een bestaande aanpak. Deze aanpak kan variëren van kleine maatregelen, zoals energiedisplays en radiatorfolie, tot aan een bijdrage aan grotere isolatiemaatregelen zoals vloer- en spouwmuurisolatie. Het doel van deze maatregelen is directe verlaging van het energieverbruik of de energierekening. Een aantal voorbeelden van deze maatregelen zijn de bespaarhulp aan huis en de duurzame witgoedregeling via Fijnder. Deze SPUK wordt regionaal opgepakt en Oost Gelre heeft in 2022 en 2023 in totaal € 652.588 ontvangen.
-
Raadsbesluit dd. 14 december 2021 – Het jaarlijks beschikbaar stellen van € 270.000 voor de periode 2022 – 2025 voor het uitvoeren van de TVW. In 2022 was er geen besteding van deze middelen omdat er nog geen plannen lagen. De planvorming heeft in 2023 inhoud gekregen. De woning verbeterplannen zijn ontwikkeld in samenwerking met het Achterhoeks Energieloket. De kosten voor de woning verbeterplannen worden gedekt uit dit budget. Het eerste traject loopt tot eind 2024 en kost € 261.000 op basis van 500 woningen. Ook na 2024 zullen we de activiteiten voor het woningverbeterplan voortzetten. De dekking van de kosten zal dan ook gebeuren uit dit budget. Daarnaast worden er kleinere bedragen beschikbaar gesteld voor haalbaarheidsonderzoeken en ondersteuning van initiatieven.
-
Toekomstbestendig Wonen lening - Veel huizen Oost Gelre kunnen wel een verbetering gebruiken, maar deze investeringen kosten vaak (veel) geld. Gemeente Oost Gelre vindt het belangrijk dat zoveel mogelijk huizen energiezuiniger, toekomstbestendiger en beter worden gemaakt. Daarom biedt gemeente Oost Gelre de mogelijkheid om een aantrekkelijke lening af te 14
sluiten voor het verbeteren van huizen van inwoners in onze gemeente. De te realiseren maatregelen moeten bijdragen aan het meer toekomstbestendig maken van de (te bouwen) woningen. De investeringen moeten altijd gecombineerd worden met minimaal één energiemaatregel. Tijdens de raadsvergadering van 16 juli 2019 is besloten om € 2.000.000 te storten in een fonds bij het SVn. De regeling wordt uitgevoerd door het Achterhoeks Energieloket in samenwerking met het SVn. Het beschikbare saldo per juli 2024 is € 451.000. -
Subsidie verduurzamen woningen - Particuliere huiseigenaren worden gestimuleerd om maatregelen te nemen die zijn gericht op het energetisch verbeteren van hun huis. Huiseigenaren die Energie-Label van hun huis verbeteren door verduurzaming kunnen hiervoor subsidie aanvragen. Ook voor het maatwerkadvies waarmee het huidige en toekomstige Energie-Label van het huis wordt bepaald kunnen inwoners subsidie krijgen. In de begroting is jaarlijks € 150.000 gereserveerd voor deze subsidie.
-
Achterhoeks Energieloket – Voor de DAEB van het Achterhoeks Energieloket is jaarlijks een bedrag gereserveerd in de begroting. Voor 2024 is dit € 119.185. Daarnaast voert het Achterhoeks Energieloket op projectbasis ook andere werkzaamheden uit voor gemeente Oost Gelre. Deze uitvoeringskosten worden gedekt uit de CDOKE gelden en het door de raad beschikbaar gestelde bedrag voor de warmtetransitie.
-
Raadsbesluit d.d. 16 oktober 2018 – De openbare verlichting binnen 10 jaar te vervangen door LED. Hiervoor is een krediet van € 2.447.500 beschikbaar gesteld welke in 10 jaar (jaarlijks € 244.750) in de periode 2019 – 2028 besteed zal worden.
3.3 Monitoring De voortgang van deze uitvoeringsagenda wordt maandelijks gemonitord. De resultaten worden jaarlijks gerapporteerd aan het college en de raad. De eerste rapportage zal plaatsvinden in juli 2025. De ontwikkelingen in het veld van de energietransitie gaan snel. Nieuwe technieken en inzichten, die bij het opstellen van deze uitvoeringsagenda nog niet bekend waren, worden alsnog meegenomen. Hiervoor zal de uitvoeringsagenda elke twee jaar geactualiseerd worden. 3.4 Samenwerkingspartners Het uitvoeren van de maatregelen voor de energietransitie kunnen we niet alleen. Naast de verschillende samenwerkingsverbanden en overleggen tussen de gemeenten in de regio en de afstemming met de provincie, zijn er nog een aantal andere organisaties waarmee wij samenwerken. Onderstaand ziet u een overzicht van de belangrijkste partners: Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) – Zij dragen bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Zij verlenen omgevingsvergunningen in opdracht van tien gemeenten en de provincie Gelderland. Ook zien ze erop toe dat bedrijven voldoen aan actuele wet- en regelgeving op het gebied van milieu(veiligheid). Daarnaast adviseren ze onder andere de opdrachtgevers over archeologie en over verschillende milieu-onderwerpen, zoals bodem, geluid en lucht.
Ook zijn zij de uitvoeringsorganisatie voor meerdere VTH-taken (Vergunningen, Toezicht en Handhaving) van de opdrachtgevers. De ODA speelt een rol in de controle op het label C voor kantoren en de uitvoering van EML maatregelen voor bedrijven. De bijdrage aan de uitvoering van alle taken door de ODA wordt voor 2024 ingeschat op € 1.340.600. De kosten van de taken van de ODA in de uitvoeringsagenda zitten in deze bijdrage verwerkt.
15
Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek (DOA) – Zij zijn het expertisecentrum voor duurzaamheid en energie voor het bedrijfsleven. Ondernemers kunnen bij hen terecht voor vragen, begeleiding en ondersteuning over energie en circulariteit. Maar ook als een bedrijvenpark of winkelcentrum samen met andere ondernemers aan de slag wil met verduurzamen, biedt het DOA hierbij ondersteuning. DOA is een expertisecentrum voor en door ondernemers. Het DOA is een initiatief van de Samenwerkende Industriële Kringen Achterhoek (SIKA) en VNO-NCW Achterhoek. De sleutelpartners zijn de lokale ondernemersorganisaties, provincie Gelderland en de gemeenten Aalten, Bronckhorst, Berkelland, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Daarnaast werken ze nauw samen met de ODA, Agem, Gelders Energieakkoord, Achterhoek Verbindt! en andere partners. Zij zetten zich in voor een energieneutraal en circulair bedrijfsleven in de Achterhoek. Het DOA ondersteunt onder andere bij zonnedaken op bedrijfsgebouwen, EML maatregelen voor gebouwen en label C voor kantoren. De bijdrage aan het DOA voor 2023 bedroeg € 27.500. De bijdrage voor 2024 en volgende jaren wordt bepaald aan de hand van het activiteitenplan van het DOA. Dit plan wordt in de loop van 2024 definitief.
Achterhoeks Energieloket - Het Energieloket werkt in opdracht van de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doesburg, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre en Oude IJsselstreek aan de energietransitie. Ze ondersteunen inwoners van deze gemeenten met inzicht en advies over energiebesparing. Daarnaast helpen ze bij het aanvragen van financiële hulpmiddelen en voeren ze zelf in opdracht van de gemeenten verschillende subsidieregelingen uit. De bijdrage voor 2024 is ingeschat op € 119.185. Hiervoor adviseren zij onze inwoners, voeren een aantal regelingen uit zoals de Subsidieregeling verduurzamen woningen en de Toekomstbestendig Wonen Lening. Daarnaast verzorgen zij het loket op locatie in Lichtenvoorde en Groenlo. Op verzoek kan het Energieloket ook projecten uitvoeren. Er wordt een aparte offerte gedaan voor het uitvoeren van deze projecten. Zo kost het uitvoeren van de Isolatie Subsidie Achterhoek (ISA) op basis van het NIP bijvoorbeeld jaarlijks € 40.000. De uitvoering van het Woning Verbeterplan kost jaarlijks € 25.000 (projectleiding e.d.)
AGEM - Als Energie Experts hebben zij de kennis en expertise voor het uitvoeren van onderzoek, het ontwikkelen van programma’s en het leiden van projecten gericht op (grootschalige) opwekking van hernieuwbare energie. Zij voeren dit uit op verzoek van onder meer lokale energiecoöperaties, VVE’s en gemeenten. Als regionaal coördinator in de Achterhoek voor het Ontwikkelfonds van Energie Samen beoordelen zij projecten inhoudelijk en helpen lokale energiecoöperaties met een lening in het proces en met het vinden van de juiste ondersteuning . Zij dragen bij aan betaalbare energiezekerheid in de Achterhoek.
AGE - Vanaf 1 jan 2018 is Agem Gemeentelijke Energie operationeel en kopen de Achterhoekse Gemeenten zelfstandig hun stroom in zonder tussenkomst van commerciële partijen. Op dit moment wordt maximaal gebruik gemaakt van eigen bronnen op gebied van stortgas en zon. Voor een goede mix is een aanvulling van windenergie nodig.
Nationale Duurzame Huizenroute – De gemeente moedigt inwoners aan om duurzamer te leven en te wonen. De Duurzame Huizen Route sluit daar goed bij aan. Hierbij nemen inwoners zelf het initiatief om anderen te inspireren en op weg te helpen bij het duurzamer maken van hun woning. De gemeente ondersteunt 16
de huiseigenaren daarbij met promotie. Het bekijken van huizen op de website of een bezoek aan een woning leidt tot kwalitatief betere plannen, waarbij meer bespaard wordt. In de praktijk doen mensen de meeste inspiratie op bij een vergelijkbaar type woning en bouwjaar. Een dergelijke woning kan in de buurt maar ook in omliggende gemeenten gevonden worden. Hoe meer mensen zich laten inspireren, hoe betere voorbeelden in eigen gemeente worden gecreëerd. De Nationale Duurzame Huizen Route wordt ondersteund door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 133 gemeenten (waaronder gemeente Oost Gelre) en provincies. De pagina voor Oost Gelre: www.duurzamehuizenroute.nl/gemeente/oost-gelre. Op deze pagina kan alvast digitaal gekeken worden welke huizen meedoen aan de duurzame huizenroute. Elk najaar zijn de huizen ook fysiek te bezoeken op 2 zaterdagen. Omdat het Energieloket Achterhoek deze routes en ervaringen niet meer organiseert, haken we aan bij de Nationale Duurzame Huizenroute. De kosten bedragen jaarlijks € 1.000.
4. Risicoanalyse Er moet veel gebeuren om de doelstellingen te behalen. In de uitvoeringsagenda staan maatregelen om dit te borgen. De maatregelen zijn zo realistisch mogelijk benaderd. Toch zijn er ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het realiseren van de maatregelen. Het is goed om rekening te houden met deze risico’s. In dit hoofdstuk beschrijven we een aantal van deze risico’s . 4.1 Netcongestie Op verschillende plekken in Nederland is er onvoldoende capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar. Door de overstap op duurzame energie (energietransitie), neemt de vraag naar elektriciteit toe. Daarnaast wordt er ook veel elektriciteit opgewekt met zon- en windenergie. Hierdoor ontstaat op piekmomenten file op het elektriciteitsnet. De vraag of het aanbod van elektriciteit is op dat moment groter dan de transportcapaciteit van het net. Het tempo waarin Nederland verduurzaamt vraagt veel van het elektriciteitsnet. Het elektriciteitsnet moet flink uitgebreid en verzwaard worden om aan alle (verduurzamings)verzoeken te voldoen. Liander werkt hier volop aan maar het is nog niet duidelijk wanneer het een en ander opgelost is. Dit heeft al de nodige gevolgen voor de ontwikkelingen in de verduurzaming en het tempo waarin deze ontwikkelingen gerealiseerd kunnen worden. 4.2 Omgevingswet Er wordt volop ingezet op verduurzaming in de gebouwde omgeving.
Hiervoor ontvangt de gemeente o.a. de SPUK Lokale Aanpak Isolatie. Tot aan 2027 kunnen maatregelen die de verduurzaming versnellen, ondersteund en gesubsidieerd worden. Onder andere isolatie van spouwmuren, vloeren, daken en beglazing vallen onder deze SPUK. Een remmende factor op deze regeling zijn de natuurbeschermingsregels in de Omgevingswet. Voorheen werd dit geregeld in de Wet Natuurbescherming. Maar dit is opgegaan in de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden. Waar onder de Wet natuurbescherming werd gesproken van een ontheffing van de provincie, is dat onder de Omgevingswet een omgevingsvergunning voor de flora-en fauna-activiteit geworden. Dit zijn activiteiten met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten. Isolatiewerkzaamheden, zoals spouwmuurisolatie en dakisolatie, vallen hieronder. In bijna alle gevallen van isolatiewerkzaamheden is de provincie bevoegd gezag voor het verlenen van de omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit. Bij spouwmuurisolatie moet rekening worden gehouden met beschermde vogels en vleermuizen. Strikt genomen moeten gebouweigenaren hiervoor in de meeste gevallen een omgevingsvergunning flora17
en fauna activiteit bij de provincie aanvragen. Dit op grond van de natuurbeschermingsregels in de Omgevingswet (voorheen de ontheffing op basis van de Wet natuurbescherming). Om te voorkomen dat zij dit individueel moeten doen, kan dit via een gemeentelijk soortenmanagementplan (SMP). De gemeente stelt dit plan op en vraagt vervolgens een gebied dekkende omgevingsvergunning aan bij de provincie. Het opstellen van een SMP is een tijdrovende en dure procedure. Want daarvoor moet de gemeente een ecologisch onderzoek uitvoeren voor een bepaald gebied. Ook moet de gemeente maatregelen treffen voor de instandhouding van beschermde soorten zoals de vleermuis. Daarna verleent de provincie pas een omgevingsvergunning voor het hele gebied aan de gemeente. Gemeente Oost Gelre heeft in 2024, samen met Berkelland en Doetinchem, een Plan van Aanpak SMP op laten stellen door NatuurInclusief uit Borculo. Er is nog een verschil van inzicht tussen de provincie en NatuurInclusief over de aanpak. De provincie is bevoegd gezag en beslist uiteindelijk hierover. 4.3 (concept) Normen voor windparken Het Rijk werkt aan nieuwe normen voor windparken. Naast normering voor geluid, veiligheid en slagschaduw wordt ook gekeken in het PlanMer naar de toepassing van een afstandsnorm. In het vorige coalitieakkoord stond namelijk dat er heldere afstandsnormen komen voor de bouw van windmolens op land.
Op 12 oktober 2023 zijn de nieuwe landelijke milieunormen in concept gepubliceerd. Medio 2025 worden deze normen definitief. Dit beïnvloedt de mate waarin we kunnen voldoen aan de opgave die er ligt vanuit de RES. 4.4 RES 2.0 In 2021 is de RES 1.0 Achterhoek opgesteld. De RES 1.0 is een strategische verkenning naar de toekomstige productie van duurzame energie in de Achterhoek. De verkenning behandelt ruimte voor zonne-energie, op daken of op land, en voor windturbines en de mogelijke en wenselijk verdeling van de energieproductie over windturbines en zonnepanelen. De RES-partners stelden voor om 1,35 TWh productie van duurzame energie in te brengen als bijdrage aan het klimaatakkoord. De voorwaarde aan deze bijdrage is dat 0,35 TWh wordt geproduceerd door grootschalige opstelling van zonnepanelen op bedrijfsdaken en agrarische bebouwing. Hiermee wordt dus maximaal 1 TWh op land geproduceerd door windturbines en zonneparken. De RES 1.0 gaf aan welke zoekgebieden er aangemerkt werden voor de cluster opstellingen windenergie. In de RES 1.0 werd ook aangegeven wat de opgaven voor de gemeenten zijn. In de loop van 2024 zal de RES 2.0 worden vastgesteld. Naast het definitief maken van de zoekgebieden is er ook nog een opgave van 0,244 TWh die nog niet verdeeld is. Deze verdeling of allocatie zal gebeuren in de RES 2.0 met als gevolg dat de opgave voor Oost Gelre kan wijzigen.
4.5 Vraag naar energie Liander wil het netwerk gaan aanpassen en tevens gaan bekijken wat er nu mogelijk is. We hebben in de Regio Achterhoek een vraagstuk betreffende het netwerk maar ook de rest van Gelderland (en Flevoland, Utrecht) heeft deze uitdaging. Ondanks de intentie van Liander om te gaan inventariseren kan Liander geen duidelijkheid geven. Daarnaast zijn er nog andere ontwikkelingen die invloed hebben op de energievraag. Te denken valt aan elektrificatie van het wagenpark en het ontstaan van datacenters. Kan de vraag naar energie wel ingeschat worden voor de toekomst? De focus van de regionale uitvoeringsagenda ligt op 2030 maar worden de doelstellingen in 2050 behaald met de huidige (beoogde) opwek van energie met zon en wind? Is er voldoende ruimte voor onderzoek naar andere bronnen?
18
4.6 Wet- en regelgeving De gemeente heeft niet altijd invloed op wet- en regelgeving. De gemeente is afhankelijk van het beleid dat ontstaat vanuit de regering. Wordt de weg die een kabinet inslaat ook voortgezet door een volgend kabinet? De wetgeving moet voldoende mogelijkheden bieden. Zo bestaat er op dit moment nog geen mogelijkheid voor lokaal maatwerk. 4.7 Leefbaarheid en veiligheid Warmtepompen en airco’s zorgen voor geluiden en trillingen en geven warmte af in de directe omgeving. De uitstoot van warmte uit woningen naar buiten maakt dat het buiten warmer wordt. Vooral in dichtbevolkte wijken kan dit overlast veroorzaken. En wat is het gevolg voor de gezondheid? Er wordt nagedacht over opslag van energie in batterijen. Welke consequenties heeft dit voor de veiligheid bij bijvoorbeeld een brand in de woning? 4.8 Draagvlak en betaalbaarheid Doordat woningen van het gas af gaan zullen de netwerkkosten door minder aansluitingen gedragen moeten worden. Woningen die (nog) niet van het gas af gaan worden geconfronteerd met hogere lasten. De energiearmoede kan hierdoor toenemen. Huishoudens met lagere inkomens zullen minder bereid zijn om te investeren in maatregelen in het kader van de energietransitie omdat die ruimte er niet is. Blijven er voldoende mogelijkheden ter ondersteuning? Energietransitie valt of staat met het draagvlak bij de inwoners in de gemeente.
Blijven de inwoners van de gemeente voldoende betrokken bij de energietransitie?
19
Lijst met afkortingen -
AGE – Agem Gemeentelijke Energie CDOKE – Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid DAEB – Diensten van Algemeen en Economisch Belang DOA – Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek Duco – Duurzaamheids coördinator EML – Erkende Maatregelen Lijst ISA – Isolatie Subsidie Achterhoek LAI – Lokale Aanpak Isolatie LED – Light Emitted Diode MJDOP – Meer Jaren Duurzaamheid Onderhouds Plan MJOP – Meer Jaren Onderhouds Plan MW – Mega Watt NIP – Nationaal Isolatie Plan ODA – Omgevings Dienst Achterhoek PlanMer – Plan Milieu Effecten Rapportage PvA – Plan van Aanpak RES – Regionale Energie Strategie RUA – Regionale Uitvoerings Agenda SMP – Soorten Management Plan SPUK – SPecifieke UitKering SVn – Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten Tj – Terra joule TVW – Transitie Visie Warmte TWh – Terra Watt uur WGIW – Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie WOZ – Waardering Onroerende Zaken ZBA – Zonnige Bedrijven Achterhoek
20
Bijlage(n): Bijlage 1: Uitvoeringsagenda 2024 – 2030 Gebouwde omgeving – vraag naar energie Regionale Uitvoeringsagenda (RUA)
Huishoudens – isoleren
2030
Maatregel
CO2
Maatregel RUA 20302
623 Tj besparing warmtevraag t.o.v. 2022
36.000 woningen verduurzamen naar label B
1,3%
3.554
Gasverbruik daalt naar 4.305 Tj Huishoudens – verwarming
Huishoudens Zon-pv
Gebouwen besparing
2
Gemeentelijk
Hybride WP in 25% van de huizen
383 MW (1.196 Tj productie)
Aardgasverbruik daalt naar 997 Tj
36.000 huishoudens vervangen de bestaande ketel door een (hybride) WP 36.000 huishoudens vervangen de bestaande ketel door een (hybride) WP
Verdubbeling van het aantal huizen met zonnepanelen
Alle gebouwen verduurzamen naar gemiddeld label B/A
3.554
Uitvoeringsagenda 2024 - 2030 Wat
Kosten3
Subsidie verordening verduurzamen woningen (max. € 1.000 – minimaal 1 labelsprong)
Jaarlijks doorlopend
€ 150.000
Deelname Achterhoeks Energieloket
Jaarlijks doorlopend
€ 119.185
Duurzaamheidsleningen (max. € 15.000)4
Jaarlijks doorlopend
€ 6.000
Nationaal Isolatie Plan5
2024 e.v.
€ 40.000
Woning Verbeter Plan. Woningeigenaren (bouwjaar ouder dan 1992) krijgen adviesplan richting aardgasvrij (gereed)6
2024 e.v.
€ 261.000
Energieloket op locatie (medio 2024 wissel naar Groenlo)7
m.i.v. 09-2023
Deelname Duurzame Huizenroute
m.i.v. 2024
Controle op label C voor kantoren
Jaarlijks doorlopend
0,5% 3.554
2,8%
1,0%
3.554
2.000
Berekend op basis van gewogen gemiddelde/inwoneraantal
3 Kosten per jaar 4 Revolverend fonds, leningen worden afgelost inclusief rente, jaarlijks een beheervergoeding voor SVn 5
Wanneer
Maatregelen worden gedekt uit SPUK Lokale Aanpak Isolatie (2023/2024: € 909.580/uitvoering Energieloket uit CDOKE gelden (ca. € 40.000 per jaar)
6 Gedekt uit het door de raad beschikbaar gestelde budget van jaarlijks € 270.000 (2022/2025) – raadsbesluit dd. 14-12-2021 (57661-2021) 7 Gedekt uit DAEB Achterhoeks Energieloket – collegebesluit dd. 22-08-2023 (34951-2023)
21
€ 1.000
Jaarlijkse bjidrage ODA
12,5% van de warmtevraag ingevuld door hybride WP
Controle op uitvoering van EML maatregelen voor gebouwen 250
Elektriciteit – aanbod van energie Regionale Uitvoeringsagenda (RUA) 2030 0,35 TWh Zon op gebouwen
25% van het dakpotentieel benut 0,546 TWh
Wind
0,210 TWh Zon op veld
Maatregel
Gemeentelijk CO2
Verdubbeling van de productie Verdubbeling van de productie
3,0%
Realisatie van minimaal 23 windmolens van 5,5 MW
4,9%
140 ha zonneparken in de pijplijn worden gerealiseerd
(0,244 TWH niet gealloceerd)
Uitvoeringsagenda 2024 - 2030
Maatregel
Wat
Volgt uit pva RES
Voor gemeentelijke acties wordt aangehaakt bij het pva dat uit RES 1.0/2.0 moet volgen.
Medio 2024
Stimulering, advisering en ondersteuning door DOA ism Agem
Jaarlijks doorlopend
0,058 TWh
Het herijken van het beleid voor grootschalige opwekking door middel van wind.
Afronding eind 2024
Hoeveel voor OG?
Zomereiken Hegemansweg Zieuwent
500
3,9%
Wanneer
Kosten2
Jaarlijkse bijdrage DOA
Medio 2024
RES 2.0
Medio 2025
n.t.b.
Overige maatregelen (naast de RUA) Gemeentelijk
Uitvoeringsagenda 2024 - 2030 Wat
Algemeen
Openbare verlichting Uitdragen van de energietransitie activiteiten van de eigen organisatie Gezamenlijk met andere gemeenten
Wanneer
Huidige openbare verlichting vervangen door LED8
2019-2028
Het actueel houden van de website
Jaarlijks doorlopend
AGE bv elektriciteit - park Braamt t.b.v. zelfvoorzienendheid
m.i.v. 2023
8 Verbruik 2000 ca. 1.300.000 KWh/verbruik 2023 ca. 600.000 KWh
22
Kosten2 € 244.750
inkopen bij AGEM Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Energiearmoede Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 Transitie Visie Warmte (2021)
In het meerjaren-onderhoudsprogramma (MJOP) wordt altijd de verduurzaming meegenomen (MDJOP). Het voornemen is om 2 panden per jaar te verduurzamen.
Jaarlijks doorlopend
Opstellen en uitvoeren plan van aanpak (bespaarhulp aan huis; witgoedregeling; isolatiemaatregelen) Toewijzing niet gealloceerd deel, uitkomsten PlanMer
2022 t.e.m. 2025
Omvormen tot warmteprogramma o.b.v. Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW – juni 2024)
Start eind 2024/ Gereed uiterlijk 2026
9 SPUK uitkering ontvangen in 2022 en 2023
23
Totaal € 652.5889
Medio 2025
Ntb.
Bijlage 2: Organogram Programma Energietransitie
24