spelen in oost gelre afstudeeronderzoek

Spelen in Oost Gelre

ervoor dat het direct spelen in de omgeving van je woning niet meer altijd mogelijk is. Allebei de situaties hebben voor- en nadelen. De huidige situatie met veel speelruimte zorgt ervoor dat elk kind dichtbij huis kan spelen. Dit brengt hoge kosten in onderhoud mee voor sommige speelruimte waar niemand gebruik van maakt. De situatie met centrale speelplekken heeft als voordeel dat het dient als een ontmoetingsplek voor alle inwoners van een buurt. Het nadeel van deze plekken is dat er speelruimte dichtbij de woningen verdwijnt. Daarom moet een middenweg worden gevonden tussen de twee situaties. Dat betekend dat de toekomstige speelruimte in Lichtenvoorde en Groenlo bestaat uit grote centrale plekken en kleinere plekken dichtbij de woning. Deze manier van speelruimte sluit aan bij de wensen vanuit de inwoners. Het merendeel (51%) gaf namelijk aan het belangrijk te vinden dat er veel kleine speelruimte is voor kinderen dichtbij de woning en 49% gaf aan graag grote centrale plekken te zien waar ontmoeting en spelen samen komt. 6.2 Het nieuwe concept In het nieuwe speelruimte concept van Groenlo en Lichtenvoorde komen grote centrale speelplekken en kleine speelplekken. Deze grote centrale speelplekken zijn wijk overstijgende locaties waar vanuit meerdere wijken kinderen samen komen om te spelen en te bewegen.

Het trekt daarmee kinderen vanuit alle hoeken in ieder dorp/stad aan om daar te komen spelen. Lichtenvoorde en Groenlo kennen allebei een bestaande centrale plek die kinderen aantrekt vanuit het hele dorp/stad. Zo ligt in Groenlo de natuurspeeltuin Ravott’n en in Lichtenvoorde ligt de natuurspeeltuin Coolnature.

Naast de Magneetplekken moet ook speelruimte zijn dichtbij de woningen. Deze kleinere plekken vormen een belangrijke plek voor het jonge kind om te spelen. Vanuit de enquête kwamen twee belangrijke elementen voor de kleinere plekken naar voren. De aanwezigheid van speeltoestellen is voor de inwoners van Oost Gelre van belang en het natuurlijk spelen moet een meer aanwezige rol krijgen in de speelruimte. Deze kleine plekken moeten natuurlijk spelen aanmoedigen en speeltoestellen aanbieden. Dit betekend dat veel van deze plekken een andere ondergrond krijgen, maar de toestellen blijven dan in stand. Juist het onderhoud en de aanschaf van speeltoestellen laten de kosten hoog oplopen. Om de kosten omlaag te brengen is het belangrijk dat een aantal van de kleinere plekken alleen gericht zijn op natuurlijk spelen. Hierdoor krijg je twee type kleinere speelplekken. De eerste is een speelplek met toestellen in een groene omgeving en de tweede is een speelplek met natuur als het onderwerp van het spelen. Deze plekken dragen niet alleen bij aan spelen, maar bieden ook klimaatbestendigheid aan in een buurt. Net als de Magneetplek krijgen deze twee ook een aanduiding voor het verdere vervolg van het speelruimteplan. De speelplek met de toestellen is de Om-de-hoekplek en de speelplek met natuur als het onderwerp is de Groenplek.

Deze centrale plekken moeten aan de volgende voorwaardes gaan voldoen: Grote ruimte Geschikt voor verschillende doelgroepen Verschillende vormen van spel en bewegen moeten er kunnen plaats vinden Ruimte voor ontmoeting Het moet aantrekken vanuit meerdere wijken/buurten Deze grote centrale plekken worden magneten voor ontmoeting en spel binnen Lichtenvoorde en Groenlo. Daarmee krijgen ze dan ook de naam, Magneetplek als aanduiding voor het vervolg van het speelruimteplan. Spelen in Oost Gelre

27

6.3 Locaties Eerst moet gekeken worden waar in Lichtenvoorde en Groenlo de huidige speelplekken liggen. Op de kaarten 6.1 en 6.2 is te zien waar op dit moment de speel- en beweegruimte in de twee plaatsen ligt. Wat opvalt is dat in het westen van Groenlo de meeste plekken te vinden zijn. In het oosten zijn de plekken beperkt. In Lichtenvoorde bevinden de plekken zich vooral in de noordelijke en zuidoostelijke delen. In het centrum aan de westkant zijn een paar tot geen plekken te vinden.

Speelplek Sportplek Speeltuinvereniging

Speelplek Sportplek

Figuur 6.2: Bestaande plekken in Lichtenvoorde

Figuur 6.1: Bestaande plekken in Groenlo

28

Spelen in Oost Gelre

Het is belangrijk voor de Magneetplek dat die centraal in een wijk aanwezig is. Daarvoor moet naar de stedelijke structuren van Lichtenvoorde en Groenlo worden gekeken. Vanuit deze structuren kunnen namelijk deelzones worden opgesteld. Deze deelzones kunnen over meerdere buurten vallen en daarmee komt het wijk overstijgende karakter van de Magneetplekken naar voren. Wat opvalt aan de stedelijke structuur van allebei de kernen is dat de wegen een belangrijk factor zijn. De grote doorgaande wegen zorgen voor belangrijke scheidingen en vormen daarmee de basis voor de deelzones. Ook is een duidelijk onderscheidt te maken tussen de bebouwing bestemt voor wonen en bestemt voor bedrijven. Samen met GHZHJHQYRUPWGDWGHYROJHQGHGHHO]RQHVWH]LHQLQÀJXUHQHQ

Belangrijk binnen de deelzones is dat de Magneetplek centraal in de zone ligt. Als ze centraal liggen, kan deze plek zoveel mogelijk kinderen bereiken. Mocht het zijn dat in de deelzone centraal geen ruimte is, dan moet er gekeken worden of op een andere plek binnen de deelzone voldoende ruimte beschikbaar is. Met deze gegeven kunnen de locaties van de Magneetplekken bepaald worden. .

Figuur 6.5: Groenlo Magneetplek locaties

Figuur 6.3: Lichtenvoorde

Figuur 6.4: Groenlo

,Q*URHQOR ÀJXXU LVRSGLWPRPHQWHHQEHVWDDQGH0DJQHHWSOHNGH natuurspeeltuin Ravott’n. Deze ligt niet direct in een deelzone, maar door kleinere deelzones die er omheen liggen, kan dit als een Magneetplek worden aangewezen. De andere Magneetplekken kunnen centraal in de deelzones worden geplaatst, omdat er in deze drie deelzones een geschikte ruimte is dat kan dienen als een Magneetplek.

Spelen in Oost Gelre

29

Figuur 6.7: Groenlo magneetstraal

Figuur 6.6: Lichtenvoorde Magneetplek locaties

/LFKWHQYRRUGH ÀJXXU KHHIWRSGLWPRPHQWWZHHEHVWDDQGH0DJQHHWSOHNNHQ In het Wentholtpark ligt de magneetplek Coolnature park. Deze ligt tegen de rand van een deelzone aan, maar doordat het vanuit verschillende kanten bereikbaar is, wordt het aangewezen als Magneetplek. De andere bestaande plek ligt in het hart van een deelzone en is de buurtvereniging het Hooiland. Deze plek dient niet alleen als speellocatie, maar ook als een ontmoetingsplek. De derde Magneetplek komt centraal in het Flierbeek park te liggen. De vierde Magneetplek in Lichtenvoorde kan niet centraal in de wijk worden geplaatst vanwege het ontbreken van de ruimte. Aan de rand is een groot grasveld aanwezig (Haydenstraat), maar deze staat in verhouding te dichtbij de Magneetplek in het Flierbeek. Daarom is er voor gekozen om de Magneetplek aan de Verdistraat te plaatsen. Een kenmerk van een magneet is dat die een bepaald bereik van aantrekkingskracht heeft. Ook deze speel magneetplekken hebben een bepaald bereik. OBB stelde in hun onderzoek op dat een kind tussen de 6 en 12 jaar binnen 500 meter een speelplek kan bereiken (OBB , 2007). Deze 500 meter is HHQJRHGXLWJDQJVSXQWYDQKHWEHUHLNGDWHHQ0DJQHHWSOHNKHHIW ÀJXXU  30

Spelen in Oost Gelre

Figuur 6.8: Lichtenvoorde magneetstraal

Naast de Magneetplekken moeten ook de Om-de-hoekplekken en de Groenplekken worden bepaald. Om te zorgen dat de Magneetplekken zoveel mogelijk kinderen aantrekken, is het belangrijk dat er binnen de magneetstraal alleen Groenplekken aanwezig zijn. Alle speelruimte die buiten de magneetstraal valt wordt daarmee HHQ2PGHKRHNSOHN'DDUPHHNULMJMHGHYROJHQGHVSHHOUXLPWHWH]LHQLQÀJXXU en 6.10. Figuur 6.9: Eerste concept Groenlo

Hier zit echter een kanttekening aan. Door dit concept gaat het aantal speelplekken met speeltoestellen drastisch omlaag. In Lichtenvoorde veranderd het aantal plekken met toestellen van 24 naar 7. In Groenlo veranderd het aantal van 22 naar 9. Daarom moet ook binnen de magneetstraal een plek komen waar er gelegenheid is om met speeltoestellen te spelen. Dit sluit ook aan op het beeld dat uit de enquête kwam, centrale plekken (49%) tegenover meer kleine plekken (51%). Zo ontstaat er een combinatie tussen het centrale spelen door de Magneetplek en het kleinere spelen door de Om-de-hoekplek en de Groenplek. Per magneetstraat komen er maximaal twee Om-de-hoekplekken bij. Hierdoor krijgt Lichtenvoorde 11 speelplekken met toestellenen en Groenlo 12 speelplekken met toestellen. Figuur 6.11: Concept Groenlo

Figuur 6.10: Eerste concept Lichtenvoorde

Figuur 6.12: Concept Lichtenvoorde

Spelen in Oost Gelre

31

6.4 Masterplan Het concept van het speelruimteplan levert uiteindelijk het volgende Masterplan voor Lichtenvoorde en Groenlo op. Alle drie type plekken (Magneet-, Om-de-hoeken Groenplek) hebben een eigen kleur gekregen en zijn daarmee op de bestaande en nieuwe locaties gelegd. Ook zijn in allebei de plankaarten de sportplekken toegevoegd. Voor een overzicht van alle plekken en de toekomstige functie is in bijlage 10.5 een tabel opgenomen met daarin het gehele overzicht.

Magneetplek Om-de-hoekplek Groenplek Sportplek

Figuur 6.13: Speelruimteplan Groenlo

32

Spelen in Oost Gelre

1 op 10.000

Voor het Masterplan van Lichtenvoorde zijn ook de speeltuinverenigingen opgenomen. De toekomstige functie van de speeltuinvereniging wordt benoemd in paragraaf 7.5.1. In hoofdstuk 7 worden ontwerpeisen, concepten en visualisaties van de Magneet-, Om-de-hoek- en Groenplekken weergegeven. Daar wordt er verder op ingegaan hoe deze toekomstige speelplekken eruit komen te zien.

Magneetplek Om-de-hoekplek Groenplek Sportplek Vereniging

1 op 15.000

Figuur 6.14: Speelruimteplan Lichtenvoorde

Spelen in Oost Gelre

33

6.5 Realisering Op dit moment gaat de gemeente Oost Gelre starten met het maken van een beleidsplan over de Gezonde leefomgeving. De speelplekken gaan onder deze Gezonde leefomgeving vallen. Mogelijk kan dit beleidsplan worden meegenomen in de omgevingsvisie van 2021. Tussen nu en 2021 wordt gekeken naar het draaien van pilots binnen de Gezonde leefomgeving. Speelplekken hebben een grote kans om onderdeel van de pilots te worden. Met het voorstel van dit nieuwe speelruimteplan kan gedacht worden aan de volgende ontwikkelingsstrategie, die hieronder wordt uitgelegd. Tot 2021 moeten voor de speelplekken pilots worden gedraaid. Het is belangrijk dat voor elke type (Magneet, Om-de-hoek en Groenplek) een pilot wordt opgezet. Hiervan kan worden gekeken of ze in de uitvoering werken. Op dit moment lopen/ liepen in Groenlo en Lichtenvoorde al pilotprojecten voor Magneetplekken. In Groenlo is de natuurspeeltuin Ravott’n sinds oktober 2018 in gebruik genomen. De speeltuin bestaat nu ongeveer een half jaar en kent groot succes. Uit de enquête onder de inwoners van Oost Gelre wordt regelmatig Ravott’n genoemd als een plek waar veel kinderen samen komen om te spelen. Deze pilot draait met groot succes in Groenlo en in Lichtenvoorde draait de buurtvereniging Het Hooiland op volle toeren. Deze locatie biedt niet alleen de mogelijk tot spelen en sporten, maar ook tot ontmoeting.

De enquête benoemde ook een aantal keer het positieve effect dat de vereniging heeft. Voor de magneetplekken draaien succesvolle pilots. Voor de andere twee type plekken moeten er nog pilots worden gedraaid. 6.5.1 Speeltuinvereniging In Lichtenvoorde zijn er vier partijen die expliciet moeten worden benoemd, de vier speeltuinverenigingen. De meeste van deze verenigingen bestaan al 60 jaar, maar ze kennen allemaal een lastige toekomst. De verenigingen ervaren allemaal ÀQDQFLsOHSUREOHPHQ2PGHVSHHOWXLQGUDDLHQGHWHKRXGHQKHEEHQ]HJHOGQRGLJ voor onderhoud en vervanging van toestellen. Dit geld haalde ze voorheen van abonnementen, verhuur en uit subsidies. Het wegvallen van de subsidies en het niet kunnen verhuren van de speeltuin voor feesten heeft er voor gezorgd er geen geld meer is voor onderhoud en vervanging. Dit blijkt uit verschillende gesprekken met de speeltuinverenigingen. Samenvattingen van deze gesprekken zijn te vinden in bijlage 10.1. Een vereniging benoemd dat 25% van de tijd die in de vereniging wordt gestopt bedoeld is om de speeltuin in leven te houden. 34

Spelen in Oost Gelre

De toekomst van de verenigingen is onzeker, maar zij vervullen een belangrijke functie binnen een buurt. Uit de gesprekken blijkt dat juist kinderen naar de speeltuinverenigingen komen, omdat ze daar hun vriendjes en vriendinnetjes kunnen ontmoeten en mee kunnen spelen. Naast dat de speeltuinverenigingen kinderen met elkaar verbinden, worden ook de ouders met elkaar verbonden. In elke speeltuin is het verplicht dat kinderen onder de zeven jaar onder begeleiding van ouders komen spelen. Dit betekend dat ook ouders elkaar ontmoeten. Elke vereniging beaamd dat hierdoor de binding in de wijk beter wordt, maar ze geven daarbij ook aan dat ze niet weten of zij op de huidige manier nog kunnen voortbestaan. De vraag is of ze kunnen doorgaan als een speeltuinverenigingen. Als dit niet kan, zijn er opties om de hekken te verwijderen en er een openbare speelplek van te maken of om helemaal op te heffen. Ook kan gedacht worden aan een transformatie tot bijvoorbeeld een buurtvereniging. De speeltuinverenigingen zijn in het nieuwe masterplan voor Lichtenvoorde opgenomen Dit onderzoek heeft niet genoeg tijd gehad om deze situatie voldoende te belichten en hier een gedegen uitspraak over te doen. Op dit moment vervullen ze voor een deel van de inwoners van de buurt een belangrijke functie. Deze kan niet van de een op de andere dag verdwijnen.

In dit plan blijven ze bestaan als een speeltuinvereniging, maar in de toekomst moet gekeken worden naar de mogelijkheden om de functies uit te breiden. Om hier uitspraak over te kunnen doen, moet een onderzoek worden gedaan die volledig gericht is op de speeltuinverenigingen en de toekomst daarvan.

Spelen in Oost Gelre

35

H7 Magneetplek, Om-de-hoekplek en Groenplek

Met alleen het Masterplan is de nieuwe visie op speelplekken nog niet compleet. In dit hoofdstuk krijgen de drie nieuwe vormen van speelplekken (Magneet-, Om-de-hoek en Groenplek) een uiterlijk. Elke speelplek wordt toegelicht aan de hand van ontwerpprincipes/concepttekeningen. Voor de Groenplek en de Omde-hoekplekken wordt het beeld verder toegelicht door sfeerimpressies. Een gedetailleerd ontwerp wordt gemaakt voor een aangewezen Magneetplek. 7.1 Groenplek De Groenplek is de kleinste speelplek van de drie en daarvan komen er 12 van in Lichtenvoorde en een 11 van in Groenlo. Deze speelplekken zullen bestaande speeltuinen vervangen. Daarmee verdwijnt als eerste de duidelijke speelfunctie, maar door het terugplaatsen van natuur en natuurlijke speelaanleidingen komt toch een speelruimte terug. De natuurlijke toevoegingen worden het onderwerp waarmee kinderen gaan spelen in plaats van het decor. Kinderen krijgen hier de ruimte om op een kleine schaal de natuur te ontdekken, iets waar regelmatig om werd gevraagd in de enquête.

Figuur 7.1 Collage Groenplek (Harry Pierik Tuinontwerp, 2019) (IVN Hengelo, 2019) (Martien van Dam tuinaanleg en -onderhoud, 2019) (Huisman Hoveniers, 2019) (Zeilstra, 2019) (Drukwerk Max, 2019)

36

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.2: Concept Groenplek

Bestaande ondergrond en toestellen eruit

Gras als ondergrond plaatsen

Natuurlijke speelaanleidingen plaatsen

Groenplek

Natuur (bomen/struiken) plaatsen

Spelen in Oost Gelre

37

Aan de hand van deze principes kan er een beeld worden gevormd hoe een Groenplek eruit komt te zien. Voor een Groenplek in Groenlo (Schaepmanstraat) en in Lichtenvoorde (Eststrat/Huininkmaat) is een sfeerimpressie gemaakt om een beeld te schetsen over hoe deze Groenplek eruit kan zien. Deze sfeerimpressie is JHHQGHÀQLWLHIRQWZHUSHQLVEHGRHOGDOVHHQPRJHOLMNKHLG

Figuur 7.3: Groenlo Schaepmanstraat bestaand

38

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.4: Groenlo Schaepmanstraat Groenplek

Spel Sp Spelen elen el en in Oost Gelre

39

Figuur 7.5: Lichtenvoorde Eststrat/Huininkmaat bestaand

40

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.6: Lichtenvoorde Eststrat/Huininkmaat Groenplek

Spel Spelen elen in Oost Gelre el re

41

7.2 Om-de-hoekplek De Om-de-hoekplek is de schaal tussen de Groenplek en de Magneetplek. Deze zullen net als de Groenplekken bestaande plekken vervangen. Ook worden twee nieuwe plekken toegevoegd om speelruimte aan te bieden aan ruimte die dat op dit moment niet heeft. Deze plekken worden een natuurlijke omgeving met de toevoeging van speeltoestellen. Dit is een wens die naar voren komt vanuit de enquête. Inwoners zien graag een natuurlijke omgeving, maar ze hebben ook behoefte aan speeltoestellen

Figuur 7.7: Collage Om-de-hoekplek (Recreatie speelgoed, 2019) (De Bruine Schommels, 2019) (De Bruine Schommels, 2019)

42

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.8: Concept Om-de-hoekplek

Bestaande ondergrond en toestellen eruit

Gras als ondergrond plaatsen

Natuur (bomen/struiken) plaatsen

Plaatsen van speeltoestellen

Natuurlijke speelaanleidingen plaatsen

Om-de-hoekplek

Spelen in Oost Gelre

43

Aan de hand van deze principes kan een beeld worden gevormd hoe een Om-dehoekplek eruit komt te zien. Voor een Om-de-hoekplek in Groenlo (het Blik) en in Lichtenvoorde (Willem Pijperstraat) is een sfeerimpressie gemaakt om een beeld te schetsen over hoe deze Om-de-hoekplek eruit kan zien. Deze sfeerimpressie is JHHQGHÀQLWLHIRQWZHUSHQLVEHGRHOGDOVPRJHOLMNKHLG

Figuur 7.9: Groenlo Het Blik bestaand

44

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.12: Lichtenvoorde Willem de Pijperstraat Om-de-hoekplek

Spelen in Oost Gelre re

45

Figuur 7.11: Lichtenvoorde Willem de Pijperstraat bestaand

46

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.12: Groenlo Het Blik Om-de-hoekplek

Spel Spelen elen in Oost Gelre el

47

7.3 Magneetplek De Magneetplek is de grootste schaal op het gebied van spelen in het nieuwe speelruimteplan. Op dit moment bestaan er al drie van deze plekken, Ravott’n in Groenlo, wijkvereniging Het Hooiland en Coolnature in Lichtenvoorde. Voor de Magneetplek zijn de volgende punten van groot belang: Grote ruimte Geschikt voor verschillende doelgroepen Plaats voor verschillende vormen van spel en beweging Ruimte voor ontmoeting Het moet kinderen aantrekken vanuit meerdere wijken/buurten De bestaande Magneetplekken bieden deze punten al aan. De nieuwe plekken moet dit ook gaan doen. Om ook een beeld te geven hoe deze plek eruit kan zien, is er een ontwerp gemaakt voor de Magneetplek in Groenlo in het park aan de Marskramer/Wagenmaker.

Figuur 7.13: Verschillende leeftijdsgroepen in een ruimte spelen

48

Spelen in Oost Gelre

De basis voor het ontwerp van deze Magneetplek is een locatie waar de leeftijdsgroepen 0-4, 4-12 en 12-18 jaar een plek hebben om te kunnen spelen. Het is belangrijk dat deze groepen samen kunnen komen op een plek, omdat dat een belangrijke bijdrage levert aan de ontwikkeling van elke leeftijdsgroep. Toch wordt het niet aangeraden om een hele ruimte te delen met elke leeftijdsgroep. Daarom is het belangrijk dat ze een eigen ruimte hebben, maar ook een plek waar overlap in een spelen kan zijn. De overlap kan bestaan uit een harde scheiding, een speelobject die een zone van de andere zone scheidt. Toch moet er gelegenheid zijn om van de ene zone naar de andere zone te komen. Daardoor moeten er openingen zijn in het speelobject dat de zones scheidt van elkaar. Niet alleen openingen om van zone naar zone te komen, maar ook openingen om het VSHHOREMHFWELQQHQWHNRPHQ ]LHÀJXXU 

Dit concept moet toegepast worden op het park aan de Markskramer/Wagemaker. Dat park ligt midden in de wijken Papendijk en Banningshof. Het park wordt verdeeld door een wandelpad in het midden. In het onderste gedeelte is een vijver en in het bovenste gedeelte zijn er alleen bomen en gras. Hierdoor is het park te YHUGHOHQLQHHQVSHHOGHHOHQHHQQDWXXUGHHO ]LHÀJXXU 9DQXLWKHWHHUVWH concept kwamen de drie leeftijdszones naar voren. Dat betekend dat het speeldeel in drie zones moet worden verdeeld. Het object uit het concept heeft drie uiteindes en die moeten ook terug komen in het park. Door de uiteindes aan te laten sluiten op de bestaande paden kan er een eerste opzet naar de verdeling van de ruimte worden gemaakt. De reden dat ze aansluiten op de bestaande paden is om NLQGHUHQGLUHFWGHUXLPWHWHODWHQEHWUHGHQ ÀJXXU  Figuur 7.14: Bestaande structuur park en verdeling van het park

Figuur 7.15: Bepalen van de vorm van het speelobject

Spelen in Oost Gelre

49

0HWGDWJHJHYHQNDQHUHHQYRUPRQWVWDDQYRRUKHWVSHHOREMHFW'HYRUPLQÀJXXU 7.15 is nog vrij statisch en spelen kenmerkt zich juist door dynamiek. Daarom is het belangrijk dat het speelobject ook dynamisch wordt. Door te rekken, uit te buiken en in te buiken, ontstaat een kronkelend speelobject die zich dynamisch GRRUGHUXLPWHKHHQEHZHHJW ]LHÀJXXU  Het speelobject is niet een 2D element die in de ruimte wordt geplaatst. Het moet een 3D object gaan vormen waarmee gespeeld kan worden. Hierdoor kan er ook door het speelobject heen worden gespeeld. Doordat het object alleen aan de uiteindes openingen krijgt, is er nog geen verbinding tussen de zones van leeftijden. Daarom zullen bepaalde stukken van het speelobject van het maaiveld los komen. Hierdoor ontstaat er een ruimte onder het object om onder door te bewegen. Hiermee is het speelobject niet alleen in horizontale beweging G\QDPLVFKPDDURRNLQGHYHUWLFDOHEHZHJLQJ ÀJXXU  Figuur 7.16 : Het vormen van een dynamisch speelobject

Figuur 7.17 : Speelobject 3D

50

Spelen in Oost Gelre

Om te bepalen waar het speelobject in de verticale beweging dynamisch wordt, LVKHWREMHFWYHUGHHOGLQGULHYHUVFKLOOHQGHDUPHQ ÀJXXU 'HODQJVWHDUP$ wordt door een midden stuk verbonden met de kortere armen B en C. De lange arm A zal twee keer van de grond afkomen, tussen het 1/5de en 2/5de stuk en het 3/5de en 4/5de stuk. Arm B en C komt op 2/3de van de arm omhoog. Dit is XLWJHZHUNWLQGHXLWVODJYDQÀJXXU'H]HXLWVODJLVHHQVFKHPDWLVFKHZHHUJDYH van het speelobject. Figuur 7.18 : Verdeling armen A/B/C

*3.6

A

*1.8 *0.0 1/52 1/5

/5 2/5

3/5 3/54

4/5 /5

*3.6

B

*1.8 *0.0 1/3 1/31

1/2

2/3 /3

*3.6

C

*1.8 *0.0 1/31 1/3

1/2 1/2

/3 2/3

Figuur 7.19 : Uitslag per arm A/B/C

Spelen in Oost Gelre

51

Op deze pagina staan een aantal concept schetsen van het speelobject. Deze VFKHWVHQ]LMQDOVLQVSLUDWLHJHPDDNWYRRUKHWGHÀQLWLHIRQWZHUS,QÀJXXURSGH YROJHQGHEODG]LMGHLVKHW'HÀQLWLHI2QWZHUS '2 YDQKHWVSHHOREMHFWWH]LHQ

Figuur 7.20: Concept schetsen

52

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.21: Plankaart DO Speelobject

Spel Sp Spelen elen el en iin n Oost st Gelre Gel elre el 1 op 500

53

Het object gaat zones met elkaar verbinden en biedt zelf ook mogelijkheden aan voor spelen. Boven in het object is er gelegenheid om vanuit het object op HHQÀHWVFURVVEDDQWHNRPHQ ÀJXXU )LHWVFURVVLVHHQSRSXODLUHVSRUWLQ de gemeente en het biedt mogelijkheid voor kinderen (van 8 tot 18 jaar) om WHVSRUWHQ,QGH]H]RQHLVHURRNUXLPWHYRRUYRHWEDO ÀJXXU 'H]H]RQH is dan ook voornamelijk bedoeld voor de groep van 12 tot 18 jaar, maar ook de jongere kinderen die graag sporten buiten is er plek. In de zone van 4 tot 12 jaar is er gelegenheid om zelf spel te bepalen. Door hier speelaanleidingen te plaatsen in een grote ruimte, kunnen kinderen hun eigen regels maken in hun spel. In de zone van 0 tot 4 jaar zijn traditionele toestellen als een glijbaan HQVFKRPPHOWHYLQGHQ ÀJXXUHQ ,QGHJHKHOHUXLPWHLVJUDVGH ondergrond, maar in deze zone is er gekozen voor zand. Hier kunnen kinderen YDQGLHOHHIWLMGKXQÀMQHPRWRULHN]RRSWLPDDOPRJHOLMNRQWZLNNHOHQ2RN]LMQELM GH]H]RQHEDQNHQDDQZH]LJ ÀJXXU 'LWZHUGGRRUUHVSRQGHQWHQYDQGH enquête als een belangrijke toevoeging van een speelplek gezien. Niet alleen ouders kunnen hier gaan zitten om hun kind in de gaten te houden, ook andere mensen die bijvoorbeeld een rondje lopen of de hond uitlaten kunnen hier plaats nemen.

Hierdoor vindt er niet alleen ontmoeting tussen kinderen plaats, maar ook tussen volwassen. Het object zelf is daarnaast een dichte gang met hier en daar mogelijkheden om naar buiten te kijken. Dit biedt avontuur aan voor het avontuurlijke kind, maar ook intimiteit voor het intiemere kind. Deze Magneetplek biedt voor elke leeftijd, geslacht en karakter de gelegenheid om op zijn of haar manier te kunnen spelen. Een verbindend element voor niet alleen de bewoners van de wijken Papendijk en Banningshof, maar ook voor andere inwoners van Groenlo en bezoekers.

Figuur 7.22: Zitgelegenheid

Figuur 7.23: Fietscross vanuit Speelobject

Figuur 7.24: Schommel bij Speelobject

Figuur 7.26: Glijden vanuit speelobject

Figuur 7.25: Voetbalgelegenheid

Spelen in Oost Gelre

55

,QGH]HGRRUVQHGH ÀJXXU HQGHGRRUVQHGHVRSGHYROJHQGHSDJLQD·V  en 7.29) is te zien dat er de mogelijkheid is om door het speelobject heen te lopen. De hoogte van de ruimte in het speelobject is 1 meter 80. Dit is een goede hoogte voor kinderen om te ontdekken en te spelen en je houdt hiermee ongewenste bezoekers buiten het speelobject.

Figuur 7.27: Doorsnede van het speelobject 1 op 50

56

Spelen in Oost Gelre

Ouders kunnen nog samen met hun kind het speelobject in, maar dat zal wel JHEXNWPRHWHQZRUGHQJHGDDQ+HWREMHFWLVVSHFLÀHNEHGRHOGYRRUNLQGHUHQ maar ouders kunnen mee voor ondersteuning.

Figuur 7.28 : Doorsnede van het speelobject bij glijbaan (0-4 zone) 1 op 50

Spelen in Oost Gelre

57

Kinderen kunnen zelf in het object bepalen hoe ze spelen. Door het kronkelen biedt het speelobject avontuur en uitdaging aan. In het hoofdstuk Trends kon er al geconcludeerd worden dat kinderen meer zouden buitenspelen als de speelplekken spannender zouden zijn. Dit speelobject biedt die spanning aan.

Figuur 7.29: Doorsnede van het speelobject bij de schommel 1 op 50

58

Spelen in Oost Gelre

Figuur 7.30: Sfeerimpressie van het ontwerp

Spelen in Oost Gelre

59

H8 Conclusie en aanbevelingen

De hoofdvraag van dit onderzoek luidde als volgt: ‘Wat zijn de kansen voor speelplekken in de gemeente Oost Gelre ten opzichte van de locatie, functies, behoeftes en wensen.’ Vanuit het onderzoek kan geconcludeerd worden dat er kansen zijn voor de speelplekken. Speelplekken leveren namelijk een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van een kind. Naast kinderen hebben ook volwassenen voordelen van de aanwezigheid van een speelplek in hun buurt. Speelplekken kennen daardoor niet alleen een functie voor spelen, maar ook voor het ontmoeten van mensen. Zo blijkt uit referentie speelplekken in andere delen van het land. Sport en bewegen krijgt eveneens de ruimte binnen een speelplek. De inwoners van Oost Gelre benoemen het belang van spelen en ontmoeten in hun eigen kern. Wat de inwoners daarnaast aangeven is de verdeeldheid over het soort speelruimte. 51% van de inwoners ziet graag veel speelplekken binnen hun buurt en 49% is voorstander van grote centrale speelplekken. Vanuit dit gegeven kan er een nieuw speelruimteplan worden opgesteld. Een speelruimteplan met daarin centrale speelplekken en kleine plekken dichtbij de woningen. Door drie lagen van spelen te hanteren kan er voor elke groep wat aangeboden worden. Het kleine spelen wordt omschreven door de omschrijving Groenplek. Dit is het spelen met natuurlijke speelaanleidingen.

Een schaal groter is het spelen dat wordt omschreven met de naam Om-de-hoekplek. Dit is een groene omgeving met speeltoestellen. De grootste schaal is de Magneetplek. Een centrale plek waar kinderen vanuit de hele buurt samen kunnen komen voor spelen en ontmoeten. De uitwerking hiervan is te vinden in hoofdstuk 6 en 7. Door het nieuwe speelruimteplan kan elk kind een kans krijgen om op zijn of haar manier te spelen. Grote en open plekken waar meerdere kinderen samen komen voor spel en sport of juist de kleine en intieme plekken waar er met een paar kinderen gespeeld kan worden of individueel. Elk kind heeft een beschikbare ruimte zijn of haar omgeving. Er wordt daarnaast aanbevolen om een gericht onderzoek te doen naar de speeltuinverenigingen binnen de gemeente Oost Gelre. Hierbij moet gekeken worden naar de huidige functie binnen de samenleving, het huidige functioneren en de toekomst van de vereniging.

60

Spelen in Oost Gelre

Spelen in Oost Gelre

61

+%LEOLRJUDÀH 9.1 Literatuurlijst - Aan de slag met de Omgevingswet. (2019, April 18). Opgehaald van Aan de slag met de Omgevingswet: https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/ wetsinstrumenten/gemeente/omgevingsvisie/ - Alles over sport. (2018, November 16). Wat is sport. Opgehaald van https://www. allesoversport.nl/artikel/wat-is-sport/ - Andere Tijden. (2016, Oktober 16). Opgehaald van Andere Tijden: https://www. DQGHUHWLMGHQQODÁHYHULQJ1DDUGHVSHHOWXLQ - Archdaily. (2013, Maart 3). Van Beuningenpein / Concrete. Opgehaald van Archdaily: https://www.archdaily.com/337763/van-beuningenplein-concrete - Beek, S. v. (2019). Opgehaald van Stadsleven: https://www.stadsleven. nu/2015/01/07/buitenspelen-de-norm-de-kindvriendelijke-stad/ - Carve. (2010). Melis Stokepark. Opgehaald van Carve: http://www.carve.nl/nl/ item/21 - Carve. (2010). van Beuningenplein. Opgehaald van Carve: http://www.carve.nl/ nl/item/19 - Carve. (2016, Februari 1). Speelslinger Oosterpark. Opgehaald van Carve: http:// www.carve.nl/nl/item/135 - Carve. (2019, April 8). Opgehaald van Carve: http://www.carve.nl/en/item/19 - De Bleek. (2019). Opgehaald van http://www.speeltuindebleek.nl/history/ - De Els. (2019). Opgehaald van https://www.speeltuin-de-els.net/ - Dorpsraad Groenekan. (2019). Nieuw beleid over buitenspelen. Opgehaald van http://www.dorpsraadgroenekan.nl/beleidsplan-speelruimte - Eijck, G. v.

(2014, Juli 17). Fantasie krijgt vrij baan in speeltuin van de toekomst. Volkskrant. - Ensie. (2017, Mei 30). Opgehaald van https://www.ensie.nl/anw/ speeltuinvereniging - Fractie CDA en VVD Oost Gelre. (2018). Coalitieprogramma CDA en VVD 20182022. Volle kracht vooruit! - Gemeente Oost Gelre. (2013). Strategie gemeente Oost Gelre. - Gemeente Oost Gelre. (2017). Discussiestuk speelruimtebeleid. - Gemeente Oost Gelre. (2019, April 18). Opgehaald van https://intranet.oostgelre. nl/de-omgevingswet-uitgelegd - Gemeente Oost Gelre. (2019). Introductiemap. - Gemeente Weert. (2017). Speelruimteplan Gemeente Weert. 62

Spelen in Oost Gelre

- GGD Noord- en Oost-Gelderland. (2018). Tabellenboek kindermonitor gemeente Oost Gelre. - Groenlo.nl. (2019). Opgehaald van https://www.groenlo.nl/ontdek-groenlo/ historie/ - Hellendoorn, J., & van Berckelaer-Onnes, I. (1991). Speciaal spel voor speciale kinderen. - Huizinga, J. (1938). Homo Ludens. - Jantje Beton. (2013). Belang kindvriendelijke buitenruimte. Utrecht. - Jantje Beton. (2018). Buitenspelen onderzoek 2018. - Karsten, L., & Felder, N. (2016). De nieuwe generatie stads-kinderen. - Ketner, M., & Verboeket, M. (2014, Juni). Kindvriendelijke ruimtes in overvolle steden: Hoe pak je dat aan? Stedenbouw & Architectuur, p. 12 t/m 13. - Kindervreugd. (2019). Opgehaald van http://www.kindervreugdlichtenvoorde.nl/ geschiedenis/ - Koenis, R., & van den Berg, A. (2007). Spelen in het groen. Wageningen: Alterra. - Kuitert, K., & Maas, R. (2015). Prettige plekken. Zwolle: Acquire publishing. - Kuypers, V., & de Vries, E. (2008). Groen voor klimaat. - Lammerse, V. (2018, Juni 10). Scientias. Opgehaald van https://www.scientias.nl/ klimaatverandering-nederland-merken-we-er-hier-eigenlijk/ - Landezine. (2013, November 28). Partyaardvark. Opgehaald van Landezine: KWWSZZZODQGH]LQHFRPLQGH[SKSSDUW\DDUGYDUNE\VWXGLRÁRUHQWLMQ hofman/ - Landezine. (2016, September 20). Into the Wild.

Opgehaald van Landezine: http://www.landezine.com/index.php/2016/09/into-the-wild-by-openfabric-dmau/ - Meijer, A. (2016). Buitengewoon spelen! 7-8. - Niessing, L. (2017). Bachelortheis: Speelruimte in krimpregio’s. Voerendaal. - OBB . (2007). Buitenspelen, ja leuk! - OBB. (2009). Visie jongeren. - Onderzoekscentrum Kind&Samenleving. (2019). Rapport 2. Literatuuronderzoek. - Oost Gelre. (2016). Woonvisie Oost Gelre. Lichtenvoorde. - Platform Ruimte voor de Jeugd. (2005). Netwerkdocument Ruimte voor de Jeugd 2005. - Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (2018). Opgehaald van https:// www.vtv2018.nl/groei-en-krimp - Rijksoverheid. (2018, Januari 1). Opgehaald van https://www.rijksoverheid.nl/

onderwerpen/bevolkingskrimp/documenten/publicaties/2018/01/23/indelinggemeenten-krimpregios-en-anticipeerregios-per-1-1-2018 - Rijksoverheid. (2019, Februari 20). Opgehaald van https://www.rijksoverheid.nl/ onderwerpen/omgevingswet/vernieuwingomgevingsrecht - Stadsleven. (2016, December 13). Lia Karsten- De nieuwe generatie stadskinderen. Opgehaald van Stadsleven: https://www.youtube.com/ watch?v=rxyaOp_faIs - Stalenhoef, A. (2006). Ontmoetingsplekken. University of Groningen. - Tweede Kamer der Staten-Generaal. (2003, Juli 28). Kamerstuk 28996, nr. 3 . 2SJHKDDOGYDQKWWSV]RHNRIÀFLHOHEHNHQGPDNLQJHQQONVWKWPO - Urhanh. (2017). De beweegvriendelijke stad. - van den Boogaard, J., Stehouwer, J., & Borgharts, S. (2009). Speelnatuur in de stad. Utrecht: Jan van Arkel. - Wageningen University & Research. (2019). Opgehaald van https://www.wur.nl/ nl/show-longread/Zeven-redenen-om-te-investeren-in-een-groene-stad.htm - Wright, H., Hargrave, J., Williams, S., & zu Dohna, F. (2017). Cities alive, designing for Urban childhoods. London.

Spelen in Oost Gelre

63

9.2 Afbeeldingen literatuurlijst Archdaily. (2019, Juni 3). Into the Wild. De Bruine Schommels. (2019, Juni 3). Houten Schommel Robinia met Nestschommel Premium Openbaar. De Bruine Schommels. (2019, Juni 3). Robinia Duikelrek zeskant professioneel Openbaar. Drukwerk Max. (2019, Juni 3). Gemeente Amsterdam. (2019, Juni 3). Oosterpark: verdubbeling. Google. (2019, Juni 2). Harry Pierik Tuinontwerp. (2019, juni 3). Aldo van Eycktuin. Heuchemer, T. (2019, Juni 2). Oude speeltuin in het Beatrixpark, jaren ‘60. Huisman Hoveniers. (2019, Juni 3). Robinia Spel. IVN Hengelo. (2019, Juni 3). Beleefbos. Landezin. (2011). Beuningenplein Playground. Landezine. (2010, Juni 22). Melisstoke park. Martien van Dam tuinaanleg en -onderhoud. (2019, Juni 3). Alnus glutinosa – zwarte els. Oud Vragender. (2019, Juni 2). Speeltuinvereniging Vragender. Recreatie speelgoed. (2019, Juni 3). Houtplezier Haas - talud glijbaan. Speeltuin de ELS. (2019, Juni 2). Lichtenvoorde. Zeilstra, R. (2019, Juni 3). Stapstennen. Alle overige afbeeldingen zijn eigen werk.

64

Spelen in Oost Gelre

Spelen in Oost Gelre

65

H10 Bijlage 10.1 Gesprekken speeltuinverenigingen Samenvatting gesprek met Jenny Albers, bestuurslid speeltuinvereniging de Schatberg Gesprek gevoerd door Megan Beunk, afstudeeronderzoeker Datum: 24-04-19 J. Albers heeft aan de start van het gesprek een rondleiding gegeven door de speeltuin. Hierin vertelde zij over de verschillende toestellen die er staan, van trampolines tot klimkastelen. Ze merkt hierbij op dat veel toestellen toe zijn aan JURQGLJRQGHUKRXGWRIYHUYDQJLQJPDDUYDQZHJHKHWRQWEUHNHQDDQÀQDQFLsOH middelen is dit niet mogelijk. Ze wijst een aantal speeltoestellen aan die het meest ZRUGHQJHEUXLNW]RDOVKHWNOLPNDVWHHOGHZDWHU]DQGEDNHQGHGUDDLÀHWVHQ=LM benoemd dat de vier klimbogen nauwelijks worden gebruikt en dat is te zien aan de toestellen. M. Beunk vraagt daarna aan J. Albers of de kinderen die in de speeltuin spelen voornamelijk uit de wijken Schatberg en ’t Zand komen, de wijken waarin de speeltuin ligt. Albers geeft hier op antwoord door te zeggen dat het lastig te zeggen is. De meeste kinderen komen wel uit de buurt, maar er komen ook met regelmaat vrienden mee van kinderen die niet uit de buurt komen. Ze merkt daarnaast op dat het jonge kinderen zijn die komen spelen in de speeltuin. Vaak zijn het de kinderen tot groep 4 die er komen spelen, oudere kinderen zien ze nauwelijks. M.

Beunk vraagt hoe ze aankijkt tegen de andere speeltuinverenigingen, zijn het er niet te veel en vormen jullie geen concurrentie voor elkaar? Ze geeft aan dat zij als de Schatberg er niet veel van merken en dat komt vooral doordat de Varsseveldseweg een barrière vormt. Hierdoor blijven veel kinderen binnen hun eigen wijk spelen. Ze merkt daarnaast op dat ze als speeltuinverenigingen onderling meer met elkaar zouden moeten samenwerken, op bestuurlijk en vrijwilligers vlak. Ze benoemd dat er gekeken zou moeten worden of de kleine groep vrijwilligers niet kunnen rouleren tussen de speeltuinen om bijvoorbeeld toezicht te houden. M. Beunk vraagt aan J. Albers of zij als vereniging een toekomstvisie hebben. Hierop antwoord Albers door aan te geven dat ze hier nog geen tijd en energie in willen steken totdat de gemeente met een visie komt. Zij willen namelijk geen visie maken als de gemeente besluit dat ze dicht zouden moeten of dat de hekken verwijderd zouden worden. Ze willen het daarom afwachten. Maar wat 66

Spelen in Oost Gelre

als het besluit valt om de vereniging op te heven? Albers durft hier geen concreet antwoord op te geven. Zij staat namelijk er namelijk vrij nuchter in, als de speeltuin sluit, dat is dat zo. Maar ze geeft hierbij wel aan dat de leden hier anders over zouden denken. Het is voor veel ouders een belangrijke plek, hun kinderen kunnen namelijk in een veilige omgeving spelen. Hierna lopen Beunk en Albers naar een aantal ouders toe die op dat moment in de speeltuin zijn samen met hun kinderen. Hierbij vraagt Beunk aan de aanwezige ouders wat zij zo prettig vinden aan de speeltuin. Een ouder geeft aan dat hij het ÀMQYLQGGDW]LMQNLQGPHW]LMQVFKRROYULHQGMHVHQYULHQGLQQHWMHVVDPHQNDQVSHOHQ De andere ouders bevestigen dit ook. Ze benoemen dat de speeltuin een veilige omgeving is waar hun kind samen met vrienden kan spelen. Ze zouden het spijtig vinden als de speeltuin zou verdwijnen. Ze sluiten af door te benoemen dat ze het prettig vinden dat de speeltuin om de hoek is en dat hun kinderen daar alle ruimte krijgen om te spelen. Samenvatting gesprek met Monique Willering, bestuurslid speeltuinvereniging de Bleek. Gesprek gevoerd door Megan Beunk, afstudeeronderzoeker Datum: 07-05-19 Het gesprek wordt gestart met de vraag waar de kinderen die in de speeltuinvereniging de Bleek spelen vandaan komen. M. Willering geeft aan dat het vooral wijk gerelateerd is.

De kinderen die rond het park Flierbeek wonen komen spelen bij de Bleek. Ook zien ze dat kinderen van dezelfde school in dezelfde speeltuin spelen. Dit doen ze omdat daar ze na schooltijd met hun klasgenoten kunnen spelen. De kinderen tot zeven jaar moeten onder begeleiding van hun ouders of een andere volwassene de speeltuin betreden. Vanaf zeven jaar mogen ze zelf de speeltuin betreden. Tot een leeftijd van 10 á 11 jaar komen de kinderen naar de speeltuin toe, geeft Willering aan. M. Willering geeft aan dat de Bleek voor de zomervakantie vaak erg goed bezocht wordt, maar na de zomervakantie neemt het aantal kinderen af. Daarbij legt M. Willering verband met de drukte die kinderen ervaren als zij weer naar school toe moeten. Gemiddeld spelen er op een middag 10 tot 20 kinderen, maar dat blijft altijd afhankelijk van het weer. M. Beunk vraagt aan M. Willering hoe de vereniging kijkt naar een eventuele

transitie naar een buurtfunctie. Zelf geeft ze aan hier best open voor te zijn, maar zij ziet hier eveneens problemen in. Het bestuur bestaat uit jonge ouders die meehelpen omdat hun kind er kan spelen. Ze is bang dat als de Bleek ook voor andere doelgroepen open gaat en daar eveneens activiteiten voor moet organiseren, dat de helft van het bestuur dan wegloopt. Ze kijkt ook niet positief tegen het idee van de hekken weghalen. Dan verdwijnt namelijk de vereniging, het bestuur en het toezicht. Ook geeft M. Willering aan dat je de toestellen waarschijnlijk na een paar jaar kan afschrijven. M. Willering vertelt dat de vereniging op twee punten tekorten heeft, op geld en op vrijwilligers. Ze kunnen moeilijk nieuwe bestuurders werven, omdat veel mensen tegenwoordig druk zijn met andere dingen. Van 100% tijd van de speeltuinvereniging, is 25% van de tijd het proberen te overleven. Het is het zoeken naar mensen die willen helpen en naar geld die de speeltuin draaiend kan houden. M. Willering geeft aan het lastig te vinden om de toekomst van de vereniging te bepalen. Er zou wel een plan kunnen worden geschreven door de gemeente en door henzelf, maar ze weet niet voor hoe lang dit plan bruikbaar is. M. Beunk wil daarna graag van M. Willering weten of vier speeltuinverenigingen niet te veel zijn en dat er daardoor juist concurrentie ontstaat. M.

Willering geeft aan dat het niet te veel is. Ouders zoeken namelijk een speeltuin dichtbij huis. Ze verwacht in de toekomst ook meer kinderen, omdat ze ziet dat de ouderen in de wijk geleidelijk plaats maken voor jonge gezinnen. M. Willering sluit af door te benoemen dat ouders die samen met hun kinderen komen vaak erg ontspannen zijn en dat ze ook elkaar kunnen ontmoeten binnen de speeltuinvereniging. Samenvatting gesprek met Rob Wolterink, voorzitter speeltuinvereniging de ELS. Gesprek gevoerd door Megan Beunk, afstudeeronderzoeker Datum: 29-04-19 Het gesprek begint met de vraag waar de kinderen die in de ELS spelen vandaan komen. R. Wolterink geeft aan dat het voornamelijk kinderen uit de buurt zijn. Het is namelijk allemaal wijkgericht. De kinderen die komen spelen zijn lid doordat hun ouders een gezinsabonnement hebben aangeschaft. Bij de ELS betaalt een gezin 35 euro in het jaar en daarnaast krijgen ze korting op betaalde activiteiten die worden georganiseerd. De kinderen die er spelen zijn meestal tussen de vier en tien jaar oud. Het is verplicht dat kinderen onder de zeven jaar onder begeleiding komen spelen. Spelen in Oost Gelre

67

R. Wolterink geeft aan dat ouders het soms als een belemmering zien dat ze mee moeten naar de speeltuin. Hij vindt dat je er ook de voordelen van moet zien. Terwijl je kind aan het spelen is kan je best met je laptop aan de picknicktafel zitten en wat voor je werk doen. De speeltuin verbindt automatisch kinderen met elkaar, maar uit de verbinding tussen ouders kan veel meer gehaald worden volgens R. Wolterink. Volgens R. Wolterink zou de speeltuin best kunnen dienen als een buurtfunctie, maar hij stelt daarbij wel de vraag of daar behoefte is vanuit de buurt. Ook is het lastig om vrijwilligers te vinden om buurtactiviteiten te kunnen opzetten. Vaak is alleen het bestuur bereidt om vrijwilligers taken op zich te nemen. Op dit moment is de ELS bezig met een plan voor de toekomst. Daarbij moet er volgens R. Wolterink gekeken worden naar fondsenwerving, want als je wilt gaan investeren, moet je echt aan astronomische bedragen denken. Maar ze blijven als bestuur realistisch. Het moet wel kunnen en de speelplekken moeten ook die toekomst hebben. De toekomst gaat volgens Wolterink over het huidige aanbod aan toestellen en speelruimte. Met een plan kunnen er wellicht meer kinderen worden getrokken naar de speeltuin.

10.2 Referentiestudie Het Van Beuningenplein, Amsterdam In 2007 besloot de gemeente Amsterdam om het Van Beuningenplein terug te zetten naar haar originele vorm, een plein voor spel en sport. Met de bouw van een ondergrondse garage kwam de ruimte boven op het plein vrij. Het nieuwe plein kreeg een centraal hart die wordt omringt door beplanting en waar binnen in ruimte is voor spel en sport. Door het herontwerp is het plein een belangrijke schakel geworden in de wijk en functioneert het nu als een ontmoetingsplek (Carve, van Beuningenplein, 2010). Het concept van het plein is om een gemeenschappelijke “woonkamer” te maken voor de buurt. De vierkante ruimtes delen het plein op in verschillende zones. Elke UXLPWHNULMJWKLHUGRRUHHQVSHFLÀHNHIXQFWLHHQZRUGWGDDUPHHRRNWRHJHZH]HQ aan een bepaalde leeftijdsgroep. De ruimtes zijn of verheven boven de grond of verzonken in de grond. Hierdoor komen verschillende belangen van ruimtes niet LQFRQÁLFWPHWHONDDU'DDUGRRUNDQHHQJURHSWLHQHUVUXVWLJURQGKDQJHQLQHHQ ruimte, terwijl verderop de jonge kinderen rustig kunnen spelen (Archdaily, 2013).

R. Wolterink geeft zelf aan dat hij er geen bezwaar tegen heeft als het hekwerk rondom de speeltuin zou worden verwijderd. Daarbij wordt de speeltuin onderdeel van de openbare ruimte en komen de kosten bij de gemeente te liggen. Maar volgens R. Wolterink ervaren kinderen het als erg prettig als er een hek omheen staat. Het is daarmee een beschermde omgeving en mocht het hekwerk verwijderd worden dan is de vraag hoe het met de verbinding in de wijk staat. Wolterink ziet toekomst in de speeltuin, maar dan moet je ook zeker zijn van bestaansrecht en dan moet je eveneens kunnen en durven investeren. Als R.Wolterink kijkt naar het scenario van opheffen, ziet hij vooral weerstand bij de ouders ontstaan. Volgens hem kunnen ouders zich dan gaan afvragen wat deze buurt precies te bieden heeft. Je gaat namelijk niet met je kind helemaal naar het Flierbeek, want je kan ook een uurtje in de ELS zitten. Het is belangrijk dat de ELS in de buurt hun bestaansrecht weet te houden volgens Wolterink. Maar als de transitie van speeltuinvereniging naar buurtvereniging zal plaats vinden, dan moet er worden gezocht naar een nieuw bestuur. Wolterink sluit af door aan te geven dat een speeltuinvereniging zorgt voor een bepaalde cohesie in de wijk. 68

Spelen in Oost Gelre

Figuur 10.1: Van Beuningenplein (Landezin, 2011)

park (Carve, Speelslinger Oosterpark, 2016). Melis Stokepark, Den Haag De gemeente Den Haag wou een speelplek hebben die ‘geïntegreerd’ spelen aanbiedt. Het moet een plek zijn voor kinderen met en zonder handicap. Carve is gaan ontwerpen vanuit de gedachten dat ‘samen spelen’ niet hetzelfde is als ‘naast elkaar spelen’. De concepten komen voort vanuit de capaciteit die een kind heeft, niet de beperking. Een speelplek mag daarom niet laten zien dat rekening is gehouden met mogelijke beperkingen. Voor elk kind moeten er uitdagingen zijn die ze kunnen proberen. De plek bestaat uit een oplopende speelring met opklimbare wanden en een glijbaan. Binnen in de ring is een zandbak en vanuit meerdere doorgangen in de ring kan er van binnen naar buiten worden bewogen. Alle vormen van spelen kunnen buiten, binnen en op de speelring worden gedaan. Zo kan elke kind zijn of haar manier van spelen uitvoeren (Carve, Melis Stokepark, 2010).

Figuur 10.3: Oosterpark (Gemeente Amsterdam, 2019)

Into the Wild, Den Haag In de Rivierenbuurt van Den Haag ligt de speeltuin van de toekomst. Een speelplek die drie verschillende werelden bij elkaar brengt op een plek, speeltoestellen, trapen basketveldjes en avontuurlijk spelen. De ontwerpers van Openfabric hebben in samenwerking met dmau een nieuwe inrichting gemaakt voor het terrein. In het midden van het verharde plein komt een groen eiland van struiken, wilgen en fruitbomen. Het zogenoemde lint rondom het eiland is een speel- en sportobject. Er is een klimwand, skatebaan, zitplek en ruimte voor kinderen om zelf te bepalen hoe het gebruikt kan worden. Het stenen plein rondom het eiland biedt ruimte voor voetbal en andere sporten (Eijck, Fantasie krijgt vrij baan in speeltuin van de toekomst, 2014). In het natuurlijke centrum zijn kinderen vrij om zelf de vorm van hun natuurlijke omgeving te bepalen. Het lint scheidt de natuurlijke wereld van de stenen wereld, maar waarin kinderen zelf kunnen navigeren tussen de ene wereld en de andere (Landezine, Into the Wild, 2016).

Figuur 10.2: Melis Stokepark (Landezine, 2010)

Oosterpark, Amsterdam Het Oosterpark is in 1891 geopend en is het eerste publieke park dat door de gemeente is aangelegd. In 2016 is door Carve de ‘Speelslinger’ toegevoegd. Het voorheen functieloze grasveld heeft hierdoor een nieuwe functie gekregen. De geplaatste speelslinger is een platform van 88 meter lang, die zich verhoogd, naar beneden duikt en versmalt. Door deze vorm ontstaat binnen in de slinger een eigen binnenwereld. De slinger kronkelt door de ruimte heen en biedt op drukke dagen speelplezier aan ruim 100 kinderen. Het is een loopbare achtbaan midden in het

Figuur 10.4 en 10.5: Into the wild (Archdaily, 2019)

Spelen in Oost Gelre

69

10.3 Aantal speelruimte per kern Kern

Wijk

Groenlo

Het Blik

1

1

1

0

Noord-West

7

2

0

0

Banningshof

6

1

1

0

Papendijk

3

1

1

0

Hartreize

1

0

0

0

Groenlo-Zuid

1

0

0

0

Centrum

0

0

0

0

Noordrand

2

0

0

0

Lichtenvoorde

Speelplek

Trapveld

Overige sport

Speeltuin-vereniging

Oosters

1

1

0

0

Hooiland

6

2

0

0

Veld-Oost

3

0

0

1

Veld-Wet

3

1

0

1

Broekdijk

3

1

0

1

Broek

0

0

0

0

Centrum

0

0

0

0

Flierbeek

2

1

0

0

Zuid-West

2

0

0

0

‘t Zand

1

1

0

1

Schatberg

2

1

1

0

Den Esch

2

0

0

0

Zieuwent

3

0

0

1

Harreveld

2

1

1

1

Lievelde

0

0

0

1

Vragender

1

0

0

1

Mariënvelde

0

0

0

1

Zwolle

0

0

0

0

Figuur10.7: Locaties in Mariënvelde

Figuur 10.6: Overzicht van hoeveelheid speelruimte per kern/buurt 10.4 Enquête Figuur 10.8: Locaties in Vragende

70

Spelen in Oost Gelre

Figuur 10.9: Locaties in Lievelde

Figuur 10.11: Locaties in Zieuwent

Figuur 10.10: Locaties in Zwolle

Figuur 10.12: Locaties in Harreveld

Spelen in Oost Gelre

71

10.4 Enquête (Algemene vragen) Waar woont u? Lichtenvoorde Groenlo Zieuwent Harreveld Lievelde Mariënvelde Vragender Zwolle Buitengebied

Nee Als er op ja wordt geklikt, dan door naar vraag 1 en 2 Als er op nee wordt geklikt, dan door naar vraag 3

Wat is uw leeftijd? Jonger dan 18 jaar 18 t/m 24 jaar 25 t/m 34 jaar 35 t/m 44 jaar 45 t/m 54 jaar 55 t/m 64 jaar 65 t/m 74 jaar 75 t/m 84 jaar 85 jaar of ouder Zeg ik liever niet

2. Wat voor activiteiten doet u in de openbare ruimte? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk Wandelen Fietsen Sporten Tot rust komen/ontspannen Toezicht houden op de (klein)kinderen Samen buitenspelen met de (klein)kinderen Afspreken met buurtbewoners Ik maak geen gebruik van de openbare plek(ken) in mijn omgeving Anders namelijk……………………………

Heeft u thuiswonende kinderen in de leeftijden 0 t/m 18 jaar? Ja Nee Zeg ik liever niet

3. -

Openbare plekken Inleiding: Openbare plekken zijn ruimtes waar u in uw vrije tijd gebruik van kunt maken. Deze plekken zijn toegankelijk voor elke inwoner van de gemeente. Voorbeelden zijn parken of pleinen. Maar ook speeltuinen en sportvelden zijn onderdeel van de openbare plekken in uw gemeente. Is er in de buurt waar u woont een openbare plek aanwezig? Ja 72

Spelen in Oost Gelre

1. Wat voor soort openbare plekken zijn er in uw buurt? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk Een park Een sportveld Een plein Een speeltuin Een gemeenschapstuin Anders, namelijk……………………………….

Heeft u behoefte aan een openbare plek in uw buurt? Ja want………………… Nee want………………

Nadat ieder zijn eigen vraag heeft gehad, wordt iedereen doorverwezen naar dezelfde volgende vraag Wat vindt u belangrijk aan een openbare plek in uw buurt? Kies maximaal drie antwoorden die u het meest belangrijk vindt. Er moet gelegenheid zijn om te kunnen zitten De plek moet in een groene omgeving liggen De plek moet voor iedereen toegankelijk zijn Als buurtbewoner moet je mee kunnen denken over de openbare plek

-

Er moeten activiteiten voor alle leeftijden kunnen plaats vinden Het moet dicht in de buurt van mijn woning liggen Er moet toezicht op worden gehouden Het moet geen overlast veroorzaken Anders namelijk………………………..

2. Het aanbod van de speelplek/sportplek in mijn buurt sluit naar mijn mening goed aan bij de wensen van de gebruikers. Helemaal mee eens Mee eens Neutraal Niet mee eens Helemaal niet mee eens

Vindt u het belangrijk dat buurtbewoners een plek hebben om samen te komen, zoals een buurthuis of een buurttuin? Ja want………………… Nee want………………

3. Op welke manier gaat u of uw (klein)kinderen naar een speelplek/ sportplek toe? Te voet  0HWGHÀHWV Met de auto Anders namelijk………………..

Speelplekken Inleiding: Binnen de gemeente zijn er een groot aantal speelplekken en sportvelden te vinden. Dit zijn plekken waar kinderen en jongeren de ruimte hebben om buiten te kunnen bewegen. Meest voorkomende speelplekken zijn die met speeltoestellen als schommels en glijbanen. Daarnaast zijn er natuurlijke speelplekken. Dit is een plek in een natuurlijke omgeving waarin kinderen met de natuurlijke elementen kunnen spelen als bomen en struiken. Is er in uw buurt een speelplek of sportplek? Ja Nee Als er op ja word geklikt, dan door naar vraag 1 2 3 4 Als er op nee wordt geklikt, dan door naar vraag 5 1. Wat voor soort speelplek/sportplek is het? Er zijn hierbij meerdere antwoorden mogelijk. Grasveld met speeltoestellen Verhard plein met speeltoestellen Natuurlijke speelplek met speeltoestellen Natuurlijke speelplek zonder toestellen Een voetbalveldje  (HQÀHWVFURVVEDDQWMH Een ander soort sportveld Anders namelijk……..

4. Een speelplek/sportveld moet voor mij of mijn (klein)kinderen binnen minimaal …. minuten te bereiken te zijn. 5 5 tot 10 10 tot 15 15 tot 20 5. -

Zou u een speelplek/sportplek in uw buurt willen hebben en waarom? Ja want………………… Nee want………………

Gemeente en speelplekken De gemeente is op dit moment bezig om het beleid rondom speelplekken/ sportplekken te herzien. Het is belangrijk om te weten waar de toekomstige speelplekken/sportplekken aan moeten voldoen. Moet er veel ruimte zijn of in een natuurlijke omgeving liggen? Welk scenario over speelplekken/sportplekken spreekt u het meeste aan: 1. Er zijn in de buurt veel kleinere speelplekken met enkele speeltoestellen, zodat kinderen vlak bij de woning kunnen buitenspelen. Daarnaast liggen er in elke buurt een of meerdere sportvelden. 2. Elke buurt heeft een grote centrale speelplek met meerdere speeltoestellen en een sportplek, waar alle kinderen en ouders in de buurt samen Spelen in Oost Gelre

73

kunnen komen om te bewegen en elkaar kunnen ontmoeten.

-

Wat vind u belangrijk aan speelplekken/sportplekken? Kies maximaal drie antwoorden. Er moet plek zijn voor elke leeftijd om te kunnen bewegen Het moet in een natuurlijke omgeving liggen Het moet in een veilige omgeving liggen Er moet veel ruimte zijn voor kinderen om te bewegen Er moet toezicht op zijn De plek mag geen overlast veroorzaken Er moet een plek zijn om als ouders te kunnen zitten Het moet omheind zijn Er moeten speeltoestellen zijn Anders namelijk……………………

Wordt er ja aangeklikt, dan moet er doorverwezen worden naar de volgende vraag: 1. Zou u contactgegevens (naam/email/telefoonnummer) willen achter laten zodat in de toekomst de gemeente eventueel contact met u kan opnemen over het verbeteren van een speelplek/sportplek? Deze contactgegevens zullen alleen worden gebruikt voor dit onderzoek en zullen niet voor andere doeleinde gebruikt worden. Heeft u bij de vorige vraag al uw gegevens genoteerd, dan hoeft dat niet bij deze vraag. …………………………………………………………

+HHIWXQRJHHQVSHFLÀHNHZHQVYRRUVSHHOSOHNNHQVSRUWSOHNNHQRIRSHQEDUH plekken? …………………………………………………………………………………. Zou u als inwoner zich willen helpen bij het vormen van een visie voor speelplekken/sportplekken? Ja Nee Wordt er ja aangeklikt, dan moet er doorverwezen worden naar de volgende vraag: 1. Zou u contactgegevens (naam/email/telefoonnummer) willen achter laten zodat in de toekomst de gemeente eventueel contact met u kan opnemen over het vormen van een visie voor speelplekken/sportplekken? Deze contactgegevens zullen alleen worden gebruikt voor dit onderzoek en zullen niet voor andere doeleinde gebruikt worden. ……………………………………………………………………………………………………………….. Wordt er op nee geklikt, dan gaan ze door naar de volgende vraag: Zou u zich willen inzetten bij het verbeteren van een speelplek/sportplek in uw buurt? Ja 74

Spelen in Oost Gelre

Nee

Wordt er op nee geklikt, dan gaan ze door naar de afsluiting Hartelijk dank voor uw tijd en uw antwoorden bij het invullen van deze enquête! De resultaten en gegevens zullen uitsluitend intern door de gemeente gebruikt worden.

10.5 Overzicht Speelruimteplan per locatie Wijk Lichtenvoorde

Het Hooiland

Den Esch Schatberg

‘t Zand Zuid-West Flierbeek Broekdijk

Veld-West

Veld-Oost

Broek

Locatie

Huidige functie

Speelruimteplan functie

Paashuisdijk

Speelplek & trapveld

Om-de-hoekplek

Eststraat/Huininkstraat

Speelplek

Groenplek

Marishof

Speelplek

Groenplek

Johannes Vermeerstraat

Buurttuin/huis

Magneetplek

Jan van Eijckstraat

Speelplek

Groenplek

Switbertushof

Speelplek

Groenplek

Hofesch

Speelplek

Om-de-hoekplek

Zuivelstraat

Speelplek

Groenplek

Verdisstraat

Sportplek

Magneetplek

Schubertstraat

Speelplek

Groenplek

Delstraat

Trapveld

Trapveld

Schatbergstraat

Bosage

Om-de-hoekplek

Willem Pijperstraat

Speelplek

Om-de-hoekplek

Het Veen

Speelplek

Om-de-hoekplek

Groenling

Speelplek

Groenplek

Havik

Speelplek (natuurlijk)

Om-de-hoekplek

Gruttostraat

Speelplek en trapveld

Magneetplek

Iepstraat

Speelplek

Groenplek

Patrijsstraat

Speelplek

Groenplek

%HUQDUG.QXÀQJVWUDDW

Speelplek

Groenplek

Rembrandtplein

Grasveld

Om-de-hoekplek

Beatrixplein

Speelplek

Groenplek

Wentholtstraat

Speelplek en trapveld

Trapveld

Wentholtstraat

Speelplek (Coolnature)

Magneetplek

Godfried Bomansstraat

Speelplek

Groenplek

Guido Gezellestraat

Speelplek

Om-de-hoekplek

Ludgerstraat

Speelplek

Groenplek

Herman Harmsenstraat

Speelplek

Opheffen

Spelen in Oost Gelre

75

Groenlo

Noordrand Oosters Het Blik Noord-West

Banningshof

Papendijk

Spelen in Oost Gelre

Speelplek

Groenplek

Halvemaanweg

Speelplek (Ravott’n)

Magneetplek

Beethovenstraat

Speelplek

Halvemaanweg

Beethovenstraat

Trapveld

Trapveld

Het Blik

Speelplek

Om-de-hoekplek

Het Blik

Trapveld en basketbalveld

Trapveld en basketbalveld

Schaepmanstraat

Speelplek

Groenplek

Kuyperstraat

Speelplek

Groenplek

Hartebroekseweg

Trapveld

Magneetplek

Watermolenpad

Speelplek

Groenplek

Karel Doormanstraat

Speelplek

Groenplek

Vermeerstraat

Speelplek

Om-de-hoekplek

Jan Steenstraat

Trapveld

Trapveld

Oranjestraat

Speelplek

Om-de-hoekplek

Willem Alexanderhof

Speelplek

Groenplek

Kleermaker

Speelplek

Om-de-hoekplek

Grofsmind

Speelplek/basketbalveld

Om-de-hoekplek

Linnenwever

Speelplek

Groenplek

Linnenwever

Speelplek

Groenplek

Linnenwever

Trapveld

Trapveld

Zilversmind

Speelplek

Groenplek

Stoelenmatter

Speelplek

Grienplek

Marskramer/Wagenmaker

Park

Magneetplek

Van Limburg Styrumstraat

Speelplek/trapveld

Groenplek/trapveld

Bevrijdingslaan

Speelplek/trapveld

Groenplek

Dominee Haspelstaat

Speelplek

Groenplek

Hartreize

De Snieder

Speelplek

Magneetplek

Groenlo-Zuid

De Bempte

Speelplek

Om-de-hoekplek

Jaartsveld

Grasveld

Om-de-hoekplek

Figuur 10.13: Tabel met alle locaties van het speelruimteplan

76

Willem Neerfeldstraat

Spelen in Oost Gelre

77