rv uitgangspuntennota 2023 ggd nog

Raadsvoorstel Agendapunt Titel Fase Portefeuillehouder B&W-besluit

: : : : :

22 Uitgangspuntennota 2023 GGD NOG Oriëntatie (groen) Wethouder Hoenderboom 18 januari 2022

Inleiding GGD Noord- en Oost-Gelderland is de gezondheidsdienst van 22 gemeenten die de gezondheid van alle inwoners bewaakt, beschermt en bevordert. Alle deelnemende gemeenten aan deze gemeenschappelijke regeling nemen de basisproducten van de GGD af die betrekking hebben op de Publieke gezondheid. Deze taken liggen vast en worden omschreven in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Met uitzondering van de gemeente Apeldoorn nemen de overige 21 gemeenten ook de taken af die betrekking hebben op de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 4-18 jaar. De gemeenten bekostigen de basisproducten voor de publieke gezondheidszorg en voor de JGZ op basis van bijdragen per inwoner aan de GGD. Daarnaast biedt de GGD aan diverse partijen op contractbasis andere producten aan. In de Uitgangspuntennota 2023 worden de algemene beleidsmatige en financiële kaders voor het begrotingsjaar 2023 van de GGD NOG weergegeven. Centraal staan de aandachtspunten voortvloeiend uit de takendiscussie, de aanpak van COVID-19 en bijbehorend (landelijk) pleidooi voor verbeterde preventie op het gebied van (Publieke) gezondheid. Door het Algemeen Bestuur (AB) is een afrondend besluit genomen over de takendiscussie. Het besluit houdt in dat de aandachtspunten die zijn voortgevloeid uit de takendiscussie worden aangepakt om een robuustere GGD-organisatie te realiseren.

De uitvoering van dit besluit resulteert in een verhoging van de inwonerbijdrage en een incidentele bijdrage van gemeenten. In de takendiscussie, die begon vanuit de vraag van gemeenten naar efficiency en besparingsmogelijkheden, is ook de kwetsbaarheid van de GGD -versterkt door COVID-19- naar voren gekomen. Dit laatste heeft de discussie enigszins vertroebeld. Wij hebben dan ook aandacht gevraagd voor de zuiverheid van de discussie en de kwaliteit van de latere besluitvorming. Tevens vonden we het niet passend dat het AB, vooruitlopend op de concept Programmabegroting 2023, nu al instemt met de financiële gevolgen van de uitkomsten van de takendiscussie. Om deze reden hebben wij, en ook de gemeente Winterswijk, in het AB van 18 november 2021 niet ingestemd met het voorstel voor verhoging van de inwonerbijdrage voor 2023. Overigens hebben wij wel ingestemd met de inhoudelijke uitkomst van de takendiscussie. Procedureel gezien hadden wij graag een andere insteek gekozen. Echter zien wij ook in dat, mede door COVID-19, de GGD kwetsbaar is en dat (financiële) investering noodzakelijk is. Ten aanzien van de bestrijding van de COVID-19-pandemie blijft de belangrijkste opgave voor de komende tijd het kunnen reageren op de ontwikkelingen omtrent het virus en de daarbij behorende scenario’s.

COVID-19 heeft tevens de structurele problemen in de (publieke) gezondheid en de rol van maatschappelijke oorzaken zichtbaar gemaakt. Daarbij wordt het belang van preventie benadrukt. Met de bijgevoegde Uitgangspuntennota 2023 wil het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD de gemeenteraden en de colleges van burgemeester en wethouders in staat stellen om beter en eerder te sturen op de inhoudelijke en financiële kaders voor de begroting 2023. Het DB verzoekt de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten om voor 1 maart 2022 hun eventuele zienswijzen toe te zenden.

Mogelijke beleidskeuzes 1. Geen zienswijze inbrengen op de Uitgangspuntennota 2023 van de GGD NOG. 2. Een zienswijze inbrengen op de Uitgangspuntennota 2023 van de GGD NOG.

RAADSVOORSTEL 77096-2021

Voorstel 1. Een zienswijze in te brengen op de Uitgangspuntennota 2023 van de GGD NOG, en daarmee het volgende verzoek in te dienen: - de gevraagde extra financiële investeringen voor GGD Robuust de komende jaren daartoe te beperken en het belang om de (financiële) voordelen van samenwerking op te zoeken te benadrukken; - de verwachte kosten en de beoogde opbrengsten als gevolg van bredere samenwerking al bij het opstellen van de concept Programmabegroting te verwerken, en daarbij inzichtelijk te maken in hoeverre deze van invloed zijn op de (inwoner)bijdrage; - gemeenten bij de uitwerking van GGD Robuust aan de voorkant te betrekken bij concrete invulling, voor zover deze inhoudelijk en direct relevant zijn voor gemeenten; - gemeenten op de hoogte te houden van de resultaten van de uitwerking van GGD Robuust en medewerking te verlenen daar waar we dienstverlening van meer nabij willen monitoren op inzet en resultaat.

Beoogd effect Vastgestelde financiële en beleidsmatige kaders van de GGD NOG voor 2023 teneinde deze, met inachtneming van de zienswijze, te verwerken in de Programmabegroting 2023.

Argumenten 1.1 Het inhoudelijke kader sluit aan op gemaakte afspraken, beleid en ontwikkelingen. De Uitgangspuntennota blijft in lijn met de Bestuursagenda 2019 – 2023 van de GGD, ons (verlengde) beleidskader volksgezondheid, onze beleidsnota Sociaal Domein en verschillende uitvoeringsagenda’s. Centraal staan de aandachtspunten die voortvloeien uit de takendiscussie, de aanpak van COVID-19 en bijbehorend (landelijk) pleidooi voor verbeterde preventie (Publieke) gezondheid. De inzet is een robuustere, flexibelere en op termijn kostenefficiëntere GGD, die collectieve preventie ten behoeve van gezondheidswinst vorm en inhoud weet te geven. 1.2. Het inhoudelijke kader gaat uit van de uitkomsten van de takendiscussie. De takendiscussie is op 18 november 2021 afgerond. De gemeenteraden zijn tussentijds geïnformeerd en betrokken geweest. De Uitgangspuntennota baseert zich allereerst op de 7 aandachtspunten die uit deze afgeronde takendiscussie voortvloeien. 1.3. Het kader benadrukt het belang van preventie en domeinoverstijgend werken. COVID-19 maakt de structurele problemen in de (publieke) gezondheid en de rol van maatschappelijke oorzaken zichtbaar. Zij heeft het belang van preventie, met name bij kwetsbare groepen, benadrukt.

Het Verwey-Jonker Instituut benoemt in haar advies ‘Versterking publieke gezondheid’ van juni 2021 onder andere het belang van een integrale, langdurige en programmatische aanpak om te komen tot gezondheidswinst met aandacht voor gezondheidsachterstanden en leefstijl. Zij bepleit daarbij het versterken van de rol van de GGD in het kader van een goede infrastructuur publieke gezondheid. GGD GHOR Nederland heeft het nieuwe kabinet opgeroepen om structureel te investeren in herstel en versterking van publieke gezondheid met bijbehorende financiële middelen. Deze standpunten ondersteunen de doorontwikkeling van GGD NOG naar een robuuste organisatie. 1.4. COVID-19 vraagt het blijven inspelen op ontwikkelingen. De aanpak van COVID-19 wordt in 2022 vervolgd. Het is nog onduidelijk hoe deze aanpak er vanaf 2023 uit zal zien. Het is mogelijk dat de bestrijding van infectieziekten landelijk geheel anders georganiseerd gaat worden. De integrale gezondheidsmonitor COVID-19 van de GGD en andere partijen houden de komende vijf jaar de fysieke en mentale gezondheidseffecten van COVID-19 bij. De kosten voor de uitvoering blijven gedekt door het ministerie van VWS. 1.5. Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) en jeugdgezondheid (JG) ontwikkelen door. Het RVP houdt in 2022 een HPV-inhaalcampagne voor 18-26 jarigen.

HPV is straks niet meer alleen voor meisjes, maar ook voor jongens en wordt vanaf 10 jaar gegeven. De nieuwe leeftijdsgroep 18-26 jarigen wordt in principe vast onderdeel van het RVP vanaf 2023.

RAADSVOORSTEL 77096-2021

2

Het basistakenpakket JG wordt landelijk in 2022 geactualiseerd. Vanaf 1 januari 2015 moet er in het basispakket van de GGD structureel een aanbod worden gedaan aan jongeren vanaf 14 jaar. De kosten van JG Adolescenten werden jarenlang apart gesubsidieerd. Deze worden nu opgenomen in de inwonerbijdrage. Hiermee wordt de uitvoering van JG adolescenten beter geborgd als integraal onderdeel van de JG als geheel. Tevens worden de kosten evenredig verdeeld over de deelnemende gemeenten. Tegelijkertijd is afgesproken dat de subregio’s vanaf 2023 zelf de invulling van de JG adolescenten kunnen vormgeven. De (ambtelijke) gesprekken hierover zijn al begonnen. Dit doet recht aan de koersnotitie, die stelt dat bij nieuwe (vormgeving van) producten een goede voorbereiding door GGD en ambtenaren nodig is, alvorens er een bestuurlijk besluit genomen wordt. 1.6. Het financieel kader gaat uit van de vastgestelde indexeringssystematiek Het AB heeft in de vergadering van 21 november 2019 de aangepaste indexeringssystematiek vastgesteld. Deze systematiek gaat uit van: - het basisjaar is het jaar van de begroting minus twee jaar; - de indexcijfers uit de CPB korte-termijnraming van december; - de verdeling van de kosten in 70% loonkosten (loonvoet sector overheid) en 30% materiële kosten (prijs overheidsconsumptie, netto materieel).

Op basis van de actuele informatie van het CPB wordt de indexering van de inwonerbijdrage voor de deelnemende gemeenten voor het jaar 2023 vastgesteld op 2,63%.

Kanttekeningen 1.1. Het is belangrijk dat gemeenten inhoudelijk invloed kunnen uitoefenen bij de uitwerking van GGD Robuust. We verwachten dat we als gemeenten aan de voorkant worden betrokken bij de uitwerking en invulling van de zeven aandachtspunten van GGD Robuust, voor zover deze inhoudelijk en direct relevant zijn voor gemeenten. Daarbij geldt ook dat, daar waar gewenst, de dienstverlening van de GGD wordt gemonitord op inzet en resultaat. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. 1.2. Momenteel vindt er een verkenning plaats ten aanzien van evt. samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering, en wat de financiële gevolgen daarvan zijn. De GGD verkent, mede op verzoek van het AB en in lijn met de uitkomsten van de takendiscussie, de mogelijkheden tot samenwerking met Het Service Centrum (HSC) en met de VNOG gericht op ondersteunende processen. Dit met aandacht voor kwaliteit en kostenbesparing. Het DB heeft de taak om deze ontwikkelingen nauwgezet te monitoren en te monitoren of de te verwachten resultaten bereikt worden. We vragen de GGD de beoogde opbrengsten als gevolg van een bredere samenwerking in beeld te brengen. Tegelijkertijd is duidelijk dat GGD Robuust een extra investering vraagt. We mogen van de GGD verwachten dat de gevraagde extra financiële investeringen de komende jaren hiertoe beperkt blijven.

Uitvoering Kosten Verwachte kosten GGD Robuust De kosten van de uitwerking van de zeven aandachtspunten voortvloeiend uit de takendiscussie (GGD Robuust) zullen naar verwachting stijgen met € 565.000 per jaar. De GGD stelt voor deze voor de hele GGD regio vanaf 2023 als volgt te dekken: Structureel - € 340.000 verhoging inwonerbijdrage met 2,69% in 2023; - € 225.000 verhoging tarieven Plusproducten (deel voor rekening van derden)

RAADSVOORSTEL 77096-2021

3

Incidenteel - Incidentele kosten kunnen voor een deel worden gedekt uit de bestemmingsreserve frictiebijdrage JGZ Apeldoorn en een verwacht kleine positief saldo in de jaarrekening. - Een eenmalige bijdrage van gemeenten van € 562.000 in 2023, € 363.000 in 2024 en € 242.000 in 2025. Verwachte inwonerbijdrage 2023 De bijdrage voor Publieke Gezondheid zal in 2023 € 248.195 bedragen. De bijdrage voor Jeugd Gezondheid zal in 2023 neerkomen op € 266.500. De totale bijdrage aan de GGD NOG voor 2023 is € 514.695. Dit bedrag zal meegenomen worden in de gemeentelijke begroting voor 2023. De indexering is voor 2023 vastgesteld op 2,63%. Over de indexering en indexeringsmethodiek heeft afstemming plaatsgevonden met de deelnemende gemeenten. Gemeente Oost Gelre heeft ingestemd met de indexeringsmethodiek. De structurele kosten voor GGD Robuust en voor de JG adolescenten zijn hier nog niet in meegenomen. De GGD stelt in de nota voor deze cijfers, zoals gebruikelijk, te verwerken in de 1e en 2e begrotingswijziging van haar Programmabegroting 2023. Verwachte extra verhoging inwonerbijdrage 2023 De kosten van GGD Robuust en voor de JG adolescenten worden voor gemeente Oost Gelre geraamd op € 13.439 respectievelijk € 16.812. De kosten van de JG adolescenten zijn reeds gedekt in het gemeentefonds. Het gaat om gelden die aan de GGD werden verstrekt in de vorm van subsidie.

De bijbehorende verdeelsystematiek op basis van inwoneraantallen betekent voor gemeente Oost Gelre een nadelig financieel verschil van € 7.759. Wij betalen in 2022 nog via een factuur. Inwonerbijdrage GGD NOG 2023 gemeente Oost Gelre Inwonerbijdrage GGD NOG 2023 Inwoners Publieke Jeugd 30/09/21 gezondheid gezondheid 29.609 € 248.195 € 266.500

Totaal € 514.695

GGD NOG Robuust € 13.439

JG adolescenten

Totaal

€ 16.812

€ 544.947

Incidentele kosten volgens besluit van AB 18 november 2021 De incidentele kosten voor de uitvoering van de takendiscussie worden als volgt geraamd: Incidentele bijdrage GGD Robuust Inwoners 2022 2023 31/12/21 29.572 0 € 22.265

2024

2025

2026

Totaal

€ 14.381

€ 9.587

0

€ 46.233

De Uitgangspuntennota gaat uit van de CPB-indexcijfers van september 2021. Bij het opstellen van de concept Programmabegroting 2023 in maart 2022, worden de CPB-cijfers van december 2021 gebruikt en het aantal inwoners per 31 december 2021. De uitkomsten uit de takendiscussie leiden tot een extra investering die noodzakelijk wordt geacht om de GGD robuust en daarmee toekomstbestendig te maken. Dit is verwerkt in de Uitgangspuntennota en wordt meegenomen in de concept Programmabegroting 2023 van de GGD. Deze effecten zullen tevens worden meegenomen bij de gemeentelijke Kadernota 2023. Planning De raad kan voor 1 maart 2022 een zienswijze indienen op de Uitgangspuntennota. Het AB bespreekt deze op 17 februari 2022. De concept Programmabegroting wordt op 7 april 2022 besproken. Vervolgens kunnen gemeenteraden hierop eventueel een zienswijze inbrengen. Het AB stelt op 7 juli 2022 de definitieve Programmabegroting 2023 vast.

RAADSVOORSTEL 77096-2021

4

Communicatie Het bestuur van de GGD wordt middels een brief geïnformeerd over uw besluit. Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlagen 1. Uitgangspuntennota 2023 GGD NOG 2. Brief Colleges Uitgangspuntennota 2023 GGD NOG 3. Brief raden Uitgangspuntennota 2023 GGD NOG

Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J. Heerkens

A. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 77096-2021

5