rv rookvrije sportaccommodaties

Raadsvoorstel Agendapunt Fase in de beleidscyclus Onderwerp

: : :

Portefeuillehouder Datum B&W-besluit

: :

8 Uitvoering (rood) Rookvrije sportaccommodaties en rookvrije speelplekken in Oost Gelre Wethouder Dusseldorp 7 mei 2024

Doel Een bijdrage leveren aan een Rookvrije Generatie door rookvrije sportaccommodaties en rookvrije speelplekken in Oost Gelre.

Aanleiding Niemand wil dat kinderen gaan roken en toch raken per week honderden kinderen verslaafd. We streven ernaar dat kinderen niet meer in de verleiding komen om te gaan roken. Daarom is een Rookvrije Generatie de ambitie in het Nationaal Preventieakkoord. Samen willen we het goede voorbeeld geven en de omgevingen waar kinderen veel komen rookvrij maken. In Oost Gelre besteden we al geruime tijd aandacht aan het rookvrij maken van verschillende (kind)omgevingen. We zien gelukkig ook dat steeds meer plekken om ons heen al rookvrij zijn of worden. We zijn hierover ook al regelmatig in gesprek met onder andere sportverenigingen. Om kinderen in Oost Gelre rookvrij te kunnen laten opgroeien, is het van belang dat de plekken waar kinderen vaak komen rookvrij zijn. Sport- en speelomgevingen zijn belangrijke omgevingen voor opgroeiende kinderen. Sporten en spelen gaan niet samen met roken. We willen in Oost Gelre daarom graag (verder) aan de slag en er samen met inwoners en verenigingen voor zorgen dat alle sportaccommodaties en speelplekken in 2024 rookvrij worden.

Op hoofdlijnen betekent een rookvrije speelplek en rookvrije sportaccommodatie het volgende: Rookvrije speelplekken • Het gehele buitenterrein dat bij de (openbare) speelplek hoort is rookvrij • E-sigaretten en nieuwe tabaksproducten passen niet bij een rookvrije speelplek en zijn eveneens verboden • Met bebording geven we aan dat het buitenterrein rookvrij is

Rookvrije sportaccommodaties • Met bebording geven we aan dat het buitenterrein rookvrij is • De entree en alle ruimte binnen de omheining (of andere begrenzing) van de sportaccommodatie is rookvrij • E-sigaretten en nieuwe tabaksproducten passen niet bij een rookvrije sportaccommodaties en zijn eveneens verboden • De binnenruimten zijn geheel rookvrij • Het gehele buitenterrein is rookvrij

Voorstel aan de raad 1. De principe-uitspraak te doen dat alle sportaccommodaties en speelplekken in Oost Gelre per oktober 2024 rookvrij zijn

Kader Het voorstel vindt aansluiting bij de beleidsplannen Gezondheid, Bewegen en Sport 2023-2026 en Mens & Samenleving 2023-2026 en bij het Lokaal Beweeg- en Leefstijlakkoord Heel Oost Gelre Beweegt. Tevens past het voorstel bij de ambities en doelstellingen zoals geformuleerd in het Nationale en regionale Preventieakkoord.

RAADSVOORSTEL 6515-2024

Argumenten 1.1. Zien roken, doet roken. Kinderen die regelmatig meeroken of anderen zien roken, hebben een grotere kans om later zelf ook te gaan roken. Bovendien zijn ze extra kwetsbaar voor meeroken en ‘derdehands rook’ (de rook die neerdaalt in de omgeving). In een rookvrije omgeving komen kinderen niet in de verleiding om te gaan roken en wordt meeroken voorkomen. 1.2. Dit is een ambitie die past bij de actualiteit en bij de doelen uit het Preventieakkoord. Uit onderzoek blijkt dat 87% van de Nederlanders voorstander is van geheel rookvrije buitensportterreinen. NOC*NSF en de sportbonden zetten zich dan ook in voor rookvrije sport(terreinen). In Oost Gelre gaan we hiermee ook graag aan de slag. We willen, gesterkt door deze principe-uitspraak, in 2024 alle sportaccommodaties en speelplekken rookvrij maken. In het Nationaal Preventieakkoord staan maatregelen voor een Rookvrije Generatie in 2040. Vanaf het schooljaar 2020/2021 zijn bijvoorbeeld alle schoolterreinen al rookvrij. In het Nationaal Preventieakkoord is de ambitie uitgesproken dat alle sportverenigingen in 2025 rookvrij zijn. Dit voorstel draagt daaraan bij. 1.3. Het voorstel sluit aan bij ons lokale beleid en bij het regionaal Preventieakkoord. In het beleidsplan Gezondheid, Bewegen en Sport 2023-2026 hebben we maatregelen opgenomen om bij te dragen aan een Rookvrije Generatie.

Het rookvrij maken van sportaccommodaties en speelplekken in Oost Gelre is daar een belangrijk onderdeel van. Tevens sluit het aan bij de doelen uit het regionaal Preventieakkoord. 1.4. Het streven is om rookvrije sportaccommodaties en speelplekken te realiseren per ‘Stoptober’. In dit raadsvoorstel stellen wij voor een principe-uitspraak te doen, waarin wij stellen dat alle sportaccommodaties en speelplekken in Oost Gelre per oktober 2024 rookvrij zijn. In oktober staat jaarlijks ‘Stoptober’ centraal en deze periode dient in dit geval ook als een uitgangspunt voor het rookvrij verklaren van alle sportaccommodaties en speelplekken in Oost Gelre. Daarbij is het van belang dat het rookvrijbeleid structureel is en uiteraard geldt voor iedereen: leden, vrijwilligers, medewerkers en bezoekers. 1.5. We bieden sportverenigingen ondersteuning en handvaten om aan de slag te gaan. In eerdere gesprekken met verenigingen hebben we gemerkt dat er veel bereidheid is om de sportaccommodatie rookvrij te maken, maar dat er soms ook nog vragen zijn. Wij zorgen daarom voor voldoende ondersteuningsmogelijkheden voor de sportverenigingen.

Dit doen we bijvoorbeeld door het aanbieden van (individuele) adviesgesprekken, maar ook door het beschikbaar stellen van materialen zoals rookvrij-materialen, stappenplannen, het aanbieden van diverse communicatiepakketten en ondersteuning bij het opstellen van een rookvrij-beleid. De eventuele adviesgesprekken worden gevoerd door ‘Teamfit’ (werkwijze van JOGG). Zij zetten zich in voor een gezondere buurt, sport- en vrijetijdsomgeving voor kinderen en jongeren. 1.6. In de huurovereenkomsten en subsidievoorwaarden nemen we op dat de sportaccommodatie rookvrij moet zijn. In de algemene bepalingen van de huurovereenkomsten willen we een artikel toevoegen waarin we aangeven dat de sportaccommodatie rookvrij moet zijn. Vanaf 1 januari 2026 stellen we een rookvrije accommodatie als voorwaarde voor het verkrijgen van subsidie.

Kanttekeningen 1.1. De gemeente is in veel gevallen geen exploitant van de sportaccommodaties. Daardoor heeft de gemeente geen directe zeggenschap over de gedragsregels en normen. Deze principeuitspraak kan helpen om sportverenigingen aan te jagen gezamenlijk met het thema aan de slag te gaan en het belang ervan te benadrukken. Bij het opnemen van bepalingen in huurovereenkomsten geldt bovendien dat dit enkel kan in overeenstemming met de wederpartij. Bij lopende overeenkomsten moeten deze worden gewijzigd en bij overeenkomsten die eindigen, moet het in de nieuwe overeenkomst worden opgenomen. We zullen bij de uitvoering hiervan zorgen voor een passende aanpak. 1.2. Een rookvrije omgeving kunnen we niet op alle locaties afdwingen. Sportverenigingen kunnen leden en bezoekers aanspreken op rookgedrag. Daadwerkelijk sancties opleggen kan niet.

RAADSVOORSTEL 6515-2024

2

1.3. De Tabaks- en rookwarenwet sluit een rookverbod in een gemeentelijke verordening niet uit. Uit de toelichting op de wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet uit 2020 blijkt dat de gemeenteraad bevoegd is om aanvullend op de wet zelf, rookverboden in te stellen voor de openbare ruimte. Dit kan niet voor alle buitenlocaties: de toelichting vermeldt bijvoorbeeld dat de gemeenteraad niet bevoegd is om dit te doen voor buitenruimtes bij gebouwen waar een rookverbod geldt. Stel dat een sportvereniging een afgesloten terras heeft waar gerookt mag worden, dan mag de gemeenteraad dat terras dus niet meenemen in een verbodsbepaling. Een rookverbod in de openbare ruimte bij speelvoorzieningen voor kinderen kan bijvoorbeeld wel. Omdat dit maatwerk is op locatie niveau kan dan ook het beste gewerkt worden met een verbod in een verordening, in combinatie met de bevoegdheid voor het college om de plaatsen aan te wijzen. We willen hiervoor een nieuw artikel opnemen in de APV met de eerst volgende wijziging van de APV. Ter zijner tijd zal hiervoor een voorstel aan u worden voorgelegd, samen met de andere APV-wijzigingsvoorstellen.

Participatie Een aantal speeltuinen in Oost Gelre zijn onderdeel van een speeltuinvereniging. Het merendeel van deze speeltuinen is al rookvrij. We hebben contact gehad met de speeltuinverenigingen die betrokken zijn bij de speeltuinen die nog niet officieel rookvrij zijn. Zij staan positief tegenover het initiatief om alle speelplekken in Oost Gelre rookvrij te maken. Dit doen we middels het ophangen van rookvrij-borden. De plaatsing hiervan stemmen we af met de speeltuinverenigingen.

Uitvoering Juridische aspecten Ter uitvoering van dit besluit dienen de subsidieregels van de Nadere regels welzijnssubsidies te worden aangepast en moeten de huur- en gebruiksovereenkomsten met de sportverenigingen worden gewijzigd. Dit behoort tot de bevoegdheden van het college. Financiële aspecten Voor de uitvoering verwachten we € 10.000 nodig te hebben. Het gaat hier met name om materiaalkosten en organisatiekosten (bijvoorbeeld voor het organiseren van een informatiebijeenkomst). De kosten worden gedekt uit het preventiebudget. Personele aspecten De inzet van de medewerker van Teamfit is kosteloos. Communicatie Om de sportverenigingen en exploitanten van sportaccommodaties goed mee te nemen in het proces informeren we hen per (nieuws)brief en/of e-mail. Dit hebben wij ook al gedaan voorafgaand aan dit voorstel. In de informatiebrief zullen we ook al verwijzen naar de verschillende (communicatie)middelen en ondersteuningsmogelijkheden. Tevens organiseren we digitale flitsbijeenkomsten en sluiten we eventueel aan bij reguliere overleg momenten van sportverenigingen. Denk hierbij aan de zogenaamde sporttak overleggen waar sportverenigingen uit de gemeente Oost Gelre van dezelfde sport (bijvoorbeeld tennis) bijeenkomen. Ook infomeren we via de lokale kranten en social media, om de aanpak breed onder de aandacht te brengen.

Wij vragen verenigingen/accommodaties die al rookvrij zijn informatie te geven over hoe zij dit hebben aangepakt. Zo kunnen sportverenigingen elkaar inspireren en van elkaar leren. Planning Na de principe-uitspraak van de gemeenteraad volgt de vertaalslag naar de verschillende sportaccommodaties en exploitanten. Bij de (openbare) speelplekken hangen we rookvrij-borden op, zodat duidelijk is aangegeven dat er sprake is van rookvrije speelplekken. Evaluatie Tussentijds evalueren we hoe sportaccommodaties aan de slag zijn gegaan en of zij nog tegen zaken aanlopen. Aan de hand van de tussentijdse evaluatie kunnen we bepalen of eventuele aanvullende acties nodig zijn. We streven ernaar dat zoveel mogelijk accommodaties per oktober 2024 al rookvrij zijn. Eind 2024 evalueren en monitoren we hoe de implementatie bij de sportaccommodaties is verlopen.

RAADSVOORSTEL 6515-2024

3

Bijlage(n) Omschrijving 1 Stappenplan

Openbaar Ja

Toelichting Stappenplan ‘Op weg naar een rookvrij sportterrein’

Wij bieden u hierbij een ontwerpbesluit ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J.J.L. Heerkens

A.H. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 6515-2024

4