rv regionale woonagenda

Raadsvoorstel Agendapunt Titel

: :

Fase Portefeuillehouder B&W-besluit

: : :

9 Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 en Regionale woondeal 20222030 Achterhoek Ontwikkeling (blauw) Wethouder Porskamp 9 januari 2023

Inleiding De Regionale Woonagenda 2023-2030 ‘Goed wonen in een vitale regio’ is in opdracht van 8RHK Ambassadeurs opgesteld onder begeleiding van Ruimtevolk. Op basis van onderzoeksinformatie en werkateliers met gemeenten, corporaties, marktpartijen, maatschappelijke organisaties en de provincie is sinds februari 2022 stapsgewijs aan de Agenda gewerkt. De veranderende dynamiek en de grote opgave op de woningmarkt waren belangrijke argumenten om te komen tot een nieuwe Regionale Woonagenda. Het doel hiervan is de bestaande visie op wonen te actualiseren, doelstellingen eventueel aan te vullen en scherper te formuleren en bovenal een vernieuwde, slimme strategie te ontwerpen. Deze nieuwe agenda kent vier programmalijnen: • • • •

Vergroten woningvoorraad en versnelling productie; Investeren in kwaliteit bestaande woningvoorraad; De Achterhoek, een plek voor iedereen; Wonen als integrale gebiedsopgave.

In de nieuwe Regionale Woonagenda wordt onder andere aandacht besteed aan versnelling van de woningbouw, betaalbaar en levensloopbestendig wonen, duurzaam bouwen, voorzieningen voor spoedzoekers en het nog meer toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad. Ook worden verbanden gelegd met (ruimtelijke) opgaven en regionale ambities die in het verlengde liggen van wonen (zoals arbeidsmarkt, circulariteit en wonen met zorg). In de nieuwe Regionale Woonagenda zijn de afspraken die voortvloeien uit de woondeal voor de 8RHK integraal opgenomen. De woondeal komt voort uit het Nationaal Woon- en Bouwprogramma (NWBA) dat in maart 2022 is geïntroduceerd door minister De Jonge (VRO). Er is een grote behoefte aan de bouw van woningen om te voorzien in het aanzienlijke tekort. In het Nationale programma is daarom vastgelegd dat er op de schaal van heel Nederland 900.000 woningen moeten worden bijgebouwd. Omdat er vooral behoefte is aan betaalbare woningen, moet 2/3 van de te bouwen woningen behoren tot de categorie betaalbaar. Betaalbare koopwoningen zijn in het programma woningen tot € 355.000, een bedrag dat in 2023 niet verder geïndexeerd is. Betaalbare huurwoningen zijn de sociale huurwoningen en middenhuurwoningen tot aan de € 1.000 per maand. Maar in ieder geval moet 28% van alle te realiseren woningen een sociale huurwoning zijn.

Dit komt neer op 250.000 sociale huurwoningen op de schaal van Nederland. De opgave voor de Achterhoekse gemeenten is opgenomen in de woondeal voor onze regio. De Thematafel Wonen en Vastgoed heeft op 15 december 2022 ingestemd met deze woondeal op het niveau van de regio Achterhoek. Daarmee is de weg vrij om deze voor een besluit voor te leggen aan de colleges van de zeven samenwerkende gemeentes. De formele ondertekening van de woondeal met de minister is gepland op 8 maart 2023. Mogelijke beleidskeuzes 1. De nieuwe regionale woonagenda vaststellen. 2. De nieuwe regionale woonagenda niet vaststellen.

RAADSVOORSTEL 1470-2023

Voorstel 1. Vaststellen van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 ‘Goed wonen in een vitale regio’; 2. Intrekken van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2015-2025 en de notitie: Kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw in de Achterhoek; 3. Kennis te nemen van de inhoud van de Regionale woondeal 2022-2030 Achterhoek tot het realiseren van 8.390 woningen in de periode 2022-2030, waarvan 895 woningen worden gebouwd in de gemeente Oost Gelre. Beoogd effect Met dit voorstel speelt de gemeente, in samenwerking met de andere gemeenten in de Achterhoek, in op de gewijzigde omstandigheden op de woningmarkt. Het verminderen van de schaarste aan woningen, vooral in het betaalbare segment en het verbeteren van de kwaliteit van de bestaande voorraad zijn de belangrijkste doelstellingen. Met het gezamenlijk in regionaal verband oppakken van diverse onderwerpen, zoals in de Woonagenda beschreven, wordt beoogd sneller en effectiever resultaat te boeken – met name op complexe dossiers als de huisvesting van diverse aandachtsgroepen. Ook vormt de Agenda een startpunt om verder met andere gemeenten samen aan strategieën te werken voor projecten die de gehele regio ten goede komen. Argumenten 1. De Regionale Woonagenda 2015-2025 sluit niet meer aan bij de huidige opgave op het thema wonen.

Te weten: • Woningtekort in de regio: De vorige agenda ging uit van minder woningen en krimp; • Kwaliteit van de fysieke leefomgeving: In de fysieke leefomgeving spelen uiteenlopende opgaven op het gebied van leefbaarheid, klimaatadaptatie, voorzieningen en bereikbaarheid. Daarom kijken we in deze woonagenda met een integrale blik naar de woonopgave. En zoeken we koppelingen met andere Achterhoekse gebiedsopgaven; • Verduurzamen van de huidige woningvoorraad: Door het nieuwe landelijke programma 'versnelling verduurzaming gebouwde omgeving' is de verduurzamingsambitie verhoogd. Deze opgaven zijn gemeente overstijgend en vragen om een regionale aanpak, zo blijven we werken aan een toekomstbestendige Achterhoek. De regio 8RHK daarom versneld gestart met het vernieuwen van de woonagenda. 2.1 De gemeenteraad is het bevoegd gezag om de Regionale Woonagenda 2015-2025 en de kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw in de Achterhoek in te trekken na vaststelling van de nieuwe regionale woonagenda. 2.2 In de Regionale Woonagenda 2015-2025 zijn geen afspraken gemaakt over kwalitatieve toetsingscriteria. Deze zijn in 2019 als aanvulling hierop vastgesteld. In de nieuwe regionale woonagenda zijn de herijkte kwalitatieve toetsingscriteria vastgesteld.

3.1 Waarom wordt de Woondeal gesloten? De Woondeal is een uitvoering van het Nationale Woon-en Bouwprogramma, waarin is vastgelegd dat er tot en met 2030 900.000 woningen bij moeten komen. De regie op dit proces is neergelegd bij de provincie, die hiertoe regionale woondeals sluit met alle regio’s in de provincie Gelderland. 3.2 Hoe komen de aantallen in de concept woondeal tot stand? De oorsprong van deze getallen ligt in de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030. Deze agenda is in opdracht van de Thematafel Wonen en Vastgoed gemaakt. In de gesprekken die met de provincie zijn gevoerd, is deze Regionale Woonagenda steeds het leidende document geweest. 3.3 Hoe komt deze tot uiting in de woondeal? De ambitie van de gezamenlijke gemeentes in de Achterhoek komt opgeteld uit op 11.500 woningen. In de woondeal spreken we met de provincie af dat wij daarvan 8.390 woningen bouwen tot en met 2030 en over de rest zullen overleggen als dit aantal in beeld komt. 3.4 Wat betekent de woondeal voor de uitvoering van de ambitie van onze eigen gemeente? De totale vastgestelde ambitie voor de gemeente Oost Gelre, zoals ook opgenomen in de nieuwe regionale woonagenda, bedraagt 1.265 nieuwe woningen van 2022 tot en met 2030. Hiervan zijn 895 woningen in de

RAADSVOORSTEL 1470-2023

2

woondeal opgenomen, waarmee de gemeente – met de provincie en de minister van VRO – aangeeft voor dit aantal alle inspanningen te zullen verrichten conform de afspraken. Daarnaast biedt de nieuwe regionale woonagenda de mogelijkheid om tijdens de looptijd de opgave bij te stellen, en woningbouw adaptief te plannen voor de periode na 2030. 4. Wanneer zal de woondeal worden ondertekend? Volgens planning wordt de woondeal in aanwezigheid van de minister ondertekend op 8 maart 2023. Naar waarschijnlijkheid zal de minister dan in de regio 8RHK aanwezig zijn. Voor ondertekening van de woondeal is het van belang dat de portefeuillehouder Wonen, in de gemeente Oost Gelre wethouder B.T.M. Porskamp, is gemachtigd tot ondertekening namens het college van B&W van de gemeente Oost Gelre.

Kanttekeningen De nieuwe regionale woonagenda is onder andere de basis om nieuwe woningen toe te voegen aan onze voorraad. We leggen vast wat ons doel is tot en met 2030 en wat onze totale ambitie is. Mocht er geen akkoord komen op de nieuwe regionale woonagenda, dan komt de noodzakelijke nieuwbouw voor woningen verder in het gedrang. De opgave in de 8RHK betreft minimaal 60% betaalbaar bouwen, inclusief minimaal 28% sociale huurwoningen betreffen. Ook woningen in de middenhuur en betaalbare koop (tot maximaal € 355.000,-) behoren tot deze categorie. Daarmee staat de financiële uitvoerbaarheid van de woningbouwopgave onder druk. Mede door de oplopende bouwkosten, stijgende hypotheekrente en tekort aan arbeidspotentieel is het een flinke uitdaging om het woningbouwprogramma gerealiseerd te krijgen. Hierover lopen gesprekken met de provincie Gelderland en het Rijk om de uitvoerbaarheid van de woningbouwopgave verder te ondersteunen. In de woondeal zijn elementen geïntegreerd die voortvloeien uit het Nationaal Programma ‘Een thuis voor iedereen’. Een van deze elementen betreft het aandeel sociale huurwoningen in de bestaande voorraad. Het Programma streeft naar een aandeel van 30% sociale huur in de bestaande voorraad. In de gemeente Oost Gelre betreft het aandeel sociale huur momenteel ca. 16%. Het is vrijwel onmogelijk om uitvoering te geven aan dit aspect van de woondeal.

In het provinciale format van de woondeal is onder 4.4 dan ook de volgende passage opgenomen: ‘Hierbij kan de provincie rekening houden met specifieke situaties in gemeenten of in de regio, waarbij het toegroeien naar 30% sociale huur evident niet logisch of haalbaar is.’ Uitvoering Kosten Planning • 9 januari 2023 besluitvorming in college van B&W: Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 en Regionale woondeal 2022-2030 Achterhoek (Uitgesteld openbaar tot 17 januari 2023 i.v.m. besluitvorming andere gemeenten); • 31 januari 2023 Raadscommissievergadering Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030; • 14 februari 2023 Raadsvergadering Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030; • 8 maart 2023 ondertekening Regionale woondeal 2022-2030 Achterhoek met Minister Hugo de Jonge; • 14 maart 2023 Woonvisie Oost Gelre 2023-2027 in college; • 4 april 2023 Raadscommissievergadering Woonvisie Oost Gelre 2023-2027; • 18 april 2023 Raadsvergadering Woonvisie Oost Gelre 2023-2027; Vanaf het voorjaar 2023 wordt een uitvoeringsprogramma van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 opgesteld vanuit de thematafel Wonen & Vastgoed in samenwerking met de Achterhoek Board. In dit uitvoeringsprogramma zullen concrete acties worden benoemd om de agenda ten uitvoer te brengen en de gestelde doelen te behalen.

RAADSVOORSTEL 1470-2023

3

Communicatie Door de 8RHK Ambassadeurs wordt een gezamenlijk persbericht opgesteld en via de gebruikelijke kanalen verspreid. Evaluatie -

Bijlagen 1. Regionale Woonagenda Achterhoek_december 2022; 2. Regionale woondeal 2022-2030 Achterhoek. Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J. Heerkens

A. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 1470-2023

4