rv regioarrangement achterhoek

Raadsvoorstel Agendapunt Fase in de beleidscyclus Onderwerp Portefeuillehouder Datum B&W-besluit

: : : :

9 Ontwikkeling (blauw) Regioarrangement Achterhoek Wethouder Hoenderboom 12 september 2023

Doel Het gezamenlijk met andere Achterhoekse gemeenten benoemen van de opgaven voor de Achterhoek en aangeven dat wij daar een langjarige samenwerking voor aangaan. Aanleiding Begin juli bent u met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het proces van de regioarrangementen in de provincie Gelderland. In deze brief is aangekondigd dat er dit najaar een besluit van de raad wordt gevraagd. Het Rijk wil eind 2023 met alle provincies afspraken maken over hoe wij opgaven op het gebied van wonen, bereikbaarheid, energie, economie, landbouw en natuur, goed ruimtelijk kunnen inpassen. Het Rijk vraagt hiervoor een ruimtelijk voorstel van de provincie. De provincie Gelderland heeft besloten haar ruimtelijk voorstel vanuit haar zeven regio’s op te bouwen op basis van een regioarrangement per regio. Eén van de regio’s is de Achterhoek. In het regioarrangement maken we als provincie, regio, gemeenten en waterschap afspraken over het gezamenlijk perspectief voor hoe we al deze opgaven in samenhang aanpakken voor de komende 20 tot 30 jaar. Het regioarrangement bundelt de verschillende bestuurlijke krachten en middelen worden op een passende wijze gealloceerd om tot een effectieve integrale realisatie van de verschillende opgaven te komen. Een regioarrangement is een dynamisch document dat minimaal eens in de twee jaar bijgesteld zal worden.

Het uitgangspunt is dat in deze eerste versie van het regioarrangement zelf geen nieuw beleid wordt vastgesteld. Voorstel aan de raad 1. In te stemmen met de opgaven van de Achterhoek zoals opgenomen in het agenderende hoofdstuk 5 van het Regioarrangement Achterhoek. 2. De intentie uit te spreken tot langjarige samenwerking in het kader van het regioarrangement. 3. Gedeputeerde Staten van Gelderland te verzoeken om in het gesprek met het Rijk over ambities de noodzaak van voldoende financiële middelen te bespreken. Kader Het regioarrangement bevat geen nieuw beleid. Wel wordt u gevraagd in te stemmen met de opgaven zoals genoemd in hoofdstuk 5. Argumenten 1.1 Gezamenlijke hoofdopgaven geven kader en bepalen de agenda van de toekomst In hoofdstuk 5 van het regioarrangement staan de hoofdopgaven voor de Achterhoek beschreven die vragen om een gezamenlijke uitwerking en aanpak. Overkoepelend: leefbare gemeenschappen en sterke landschappen met 7 speerpunten: 1. Naar een klimaatbestendige regio 2. Aantrekkelijke woonomgeving met passende voorzieningen 3. Een toekomstbestendige landbouw 4. Slim bereikbare regio 5. Duurzaam economisch perspectief 6. Meer Duurzame energie 7. Versterking (cultuur) landschap Achterhoek en recreatie

RAADSVOORSTEL 36616-2023

De wijze waarop uitvoering aan deze opgaven wordt gegeven kan per opgave verschillen. Een gezamenlijke uitwerking via een integrale gebiedsgerichte aanpak leggen we vast met/in het regioarrangement. 1.2 Een gezamenlijk perspectief helpt bij de uitvoering, verdieping en bijstelling van de gezamenlijke hoofdopgaven De 8RHK ambassadeurs zijn al langere tijd bezig met het opstellen van een Ruimtelijk perspectief Achterhoek (RPA). De inhoudelijke werkzaamheden en de bestuurlijke structuur in de Achterhoek, met een ambtelijke werkgroep en een bestuurlijke stuurgroep is bij het vormgeven van het regioarrangement erg nuttig gebleken. Het Ruimtelijk perspectief Achterhoek positioneert de Achterhoek gezamenlijk. Door dit als gemeenteraden gezamenlijke als basis te onderschrijven ontstaat er houvast en richting in de opstelling richting Provincie en Rijk. Het voorliggende Regioarrangement is een eerste stap en moet verder worden uitgewerkt, verdiept en bijgesteld. 1.3 Stuurgroep RPA weegt of het definitieve regioarrangement in lijn is met de gezamenlijke hoofdopgaven Onder planning/proces wordt het verdere besluitvormingsproces beschreven. Het voorliggende Regioarrangement kan nog worden aangepast of aangevuld. Het is in de tijd niet meer mogelijk dit nogmaals aan de raad voor te leggen.

Met het vaststellen van de gezamenlijke opgaven in Hoofdstuk 5 geeft u de Stuurgroep Ruimtelijk perspectief Achterhoek kader mee. Zij beoordelen of het dan voorliggende Regioarrangement in lijn is met de beslispunten in dit raadsbesluit. Mocht dit niet meer het geval zijn dan kunnen de Achterhoekse gemeenten niet zonder nieuw raadsbesluit het Regioarrangement ondertekenen. 1.4 Ruimtelijk voorstel volgt op Regioarrangement Het Ruimtelijk voorstel stelt de Provincie zelf op richting Rijk. Er is gezamenlijk commitment op de opgaven zoals verwoord in het Regioarrangement. Door de opgaven uit Hoofdstuk 5 expliciet vast te stellen wordt een duidelijk signaal afgegeven richting de Provincie om het Ruimtelijk voorstel in lijn te houden met het Regioarrangement. Het onderstreept de gezamenlijkheid van de opgaven en de samenwerking. Hierbij kunnen wij ons voorstellen dat de opgaven meer gebundeld worden gebracht richting Ruimtelijk voorstel. 2.1 De opgaven hebben reikwijdte tot over de gemeentegrenzen Het Regioarrangement beschrijft de ambities, doelen en opgaven voor de leefomgeving rondom de drie perspectieven; 1. Perspectief natuur en landbouw, 2. Ordenende netwerken mobiliteit, energie en (circulaire) economie en 3. Leefbare steden en regio’s.

De opgaven binnen deze perspectieven kunnen zowel qua schaalgrootte als qua complexiteit niet door de afzonderlijke gemeenten alleen opgepakt worden. 2.2 We borgen de commitment en continuïteit We gaan als overheden een overeenkomst aan voor een langjarige samenwerking. We zijn daarin gelijkwaardig en niet gelijk; zo kennen we onze eigen verantwoordelijkheden en legt de provincie de relatie met de context voor heel Gelderland. We bieden elkaar de mogelijkheid om de eigen verantwoordelijkheid te bepalen en af te spreken wat nodig is voor de uitvoering van onderdelen van het regioarrangement, vanuit de gezamenlijke ambities en doelstellingen voor de hele regio binnen de context van beleidskeuzen voor geheel Gelderland. Dit is een eerste belangrijke stap om integraal met gebiedsprocessen aan de slag te gaan. En zo continuïteit te borgen en langjarig commitment, ook financieel. 3.1 We maken graag kans op een financiële bijdrage vanuit het Rijk Het Rijk heeft geld beschikbaar gesteld om met provincies afspraken te maken over de uitvoering van het ruimtelijk voorstel. De hoofdopgaven voor de Achterhoek vragen om een substantiële financiële bijdrage. Een bijdrage die bepalend is voor de kansen en mogelijkheden om tot goede en integrale gebiedsprocessen te komen.

In deze versie van het Regioarrangement ontbreekt de (indicatieve) financiële onderbouwing die wij noodzakelijk achten om opgaven te agenderen. Wij vinden het belangrijk om die financiële claim aan de voorkant mee te geven. Zodat we daarover transparant zijn in het proces. En daarmee openheid geven over de financiële bijdrage die we nodig hebben om deze opgaven te realiseren. Kanttekeningen 1.1 De beschikbare tijd in het proces is krap Het proces in het najaar is erg krap. In september en oktober is er ruimte voor lokale overheden om het concept regioarrangement te bespreken. De reactie van lokale overheden en Provinciale Staten worden verwerkt in de aangescherpte regioarrangementen. Hierna is er geen mogelijkheid meer om eventuele

RAADSVOORSTEL 36616-2023

2

aanpassingen terug te laten komen in een raadsbesluit. Wel is het zo dat het regioarrangement dynamisch is. Er zal een actualisatie slag komen als dat nodig is maar minimaal 1 keer per twee jaar. 3.1 Mogelijk onvoldoende middelen vanuit het Rijk Zoals aangegeven in argument 4.1 geven wij met het regioarrangement ook een indicatieve financiële raming aan de voorkant mee. Het risico bestaat dat er onvoldoende financiële middelen vanuit Rijk en provincie Gelderland komen om de opgaven te realiseren. Er zal dan opnieuw gekeken moeten worden welke opgaven wel behaald kunnen worden.

Participatie De gemeente Oost Gelre is vertegenwoordigd in de bestuurlijke stuurgroep Ruimtelijk Perspectief Achterhoek die voor het regioarrangement door de provincie Gelderland is gevraagd als integrerende tafel. De afgelopen maanden is er door de gemeente, via de integrerende tafel en een ambtelijke werkgroep geleid door de provincie Gelderland, meegewerkt aan het opstellen van het regioarrangement. Ook in de toekomst zal Oost Gelre betrokken blijven bij de uitvoering en evaluatie van het regioarrangement. Uitvoering Juridische aspecten Zoals aangegeven bevat dit stuk geen nieuw beleid. Financiële aspecten Er zijn geen financiële consequenties verbonden aan het regioarrangement. In het regioarrangement is in hoofdstuk 5 wel waar mogelijk gewerkt met een voorlopige raming per speerpunt om aan te tonen wat er noodzakelijk is voor de opgaven in de Achterhoek. In de tussentijd wordt gewerkt aan een verdere raming. De gezamenlijke aanpak in bijvoorbeeld een gebiedsproces kan op termijn echter wel een financiële bijdrage van de gemeente vragen. Dit wordt in afzonderlijke besluiten vastgelegd. Personele aspecten Uit dit voorstel volgen geen personele aspecten. Mocht op termijn meer inzet noodzakelijk zijn, dan wordt dat aan u voorgelegd.

Communicatie Op de website van 8rhk is een Q&A te vinden waarin veel gestelde vragen worden beantwoord en meer achtergrondinformatie te vinden is. De Q&A is te benaderen via deze link: https://8rhk.nl/project/ruimtelijkperspectief-achterhoek/ De reactie van onze gemeente en de andere lokale overheden uit de Achterhoek worden via de stuurgroep Ruimtelijk Perspectief aangeboden aan de provincie Gelderland. Deze reactie en de reactie van de Provinciale Staten worden verwerkt in de aangescherpte regioarrangementen.

Planning Door het nieuwe college van Gedeputeerde Staten (GS) is het eerder voorgestelde tijdpad aangepast. In de GS vergadering van 29 augustus zijn mogelijke aandachtspunten tussen het concept regioarrangement en het coalitieakkoord van GS besproken. Wellicht volgt daarop nog een inhoudelijke reactie. Zodra deze eventuele reactie bekend is, wordt deze toegevoegd aan de stukken die aan u worden voorgelegd. De geplande einddatum voor gezamenlijke vaststelling van het regioarrangement blijft vooralsnog staan begin december 2023. Tussen september en november is er ruimte voor de lokale overheden om het concept regioarrangement te bespreken. Gemeenten en waterschappen besluiten zelf over de manier waarop zij de raden en algemene besturen betrekken. De gemeenten in de Achterhoek hebben ervoor gekozen dit met een eensluidend raadsbesluit te doen zoals dat nu voorligt. De reacties van lokale overheden en Provinciale Staten worden verwerkt in de aangescherpte regioarrangementen waarbij het niet meer mogelijk is aanpassingen via een raadsbesluit te laten lopen (zie argument 2.3). Het regioarrangement is dynamisch. De medeoverheden actualiseren het document als daar aanleiding toe is en minimaal één keer per twee jaar.

RAADSVOORSTEL 36616-2023

3

Evaluatie Zie planning

Bijlage(n) Bijlage(n) 1 2

Omschrijving Regioarrangement Achterhoek Samenvatting regioarrangement Achterhoek

Openbaar Ja Ja

Toelichting

Wij bieden u hierbij een ontwerpbesluit ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J. Heerkens

A. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 36616-2023

4