rv programmabegroting vnog 2024

Raadsvoorstel Agendapunt Titel

: :

Fase Portefeuillehouder B&W-besluit

: : :

13 VNOG conceptprogrammabegroting 2024-2027, ontwerpgemeenschappelijke regeling en jaarstukken 2022 Oriëntatie (groen) Burgemeester Bronsvoort 2 mei 2023

Inleiding Conceptprogrammabegroting 2024-2027 en Jaarstukken 2022 VNOG Per brief van 3 april 2023 verzocht de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) aan het gemeentebestuur van Oost Gelre om de conceptprogrammabegroting 2024-2027 van de VNOG voor een formele zienswijze aan de gemeenteraad voor te leggen. Deze zienswijze moet uiterlijk 29 juni 2023 kenbaar zijn gemaakt aan het Dagelijks Bestuur (DB) van de VNOG. De voorlopige jaarstukken 2022 van de VNOG zijn conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) ter kennisname aan de gemeenteraad aangeboden. Dit betreft nog voorlopige stukken, omdat naar aanleiding van bijvoorbeeld de accountantscontrole nog wijzigingen in de jaarstukken kunnen worden aangebracht. Over 2022 wordt een resultaat verwacht van ca. € 2,36 miljoen minder uitgaven dan begroot. Dit komt omdat de VNOG nog niet alle voornemens heeft kunnen uitvoeren en uitgaven kunnen doen zoals die in de begroting 2022 waren opgenomen. Enerzijds is dit veroorzaakt door de COVID-19 crisis en anderzijds door de oorlog in Oekraïne. De VNOG moest veel energie stoppen in de bestrijding van beide crisissen (wat ten koste ging van reguliere taken), alsook had de crisis effect op de mogelijkheid om reguliere taken uit te kunnen voeren.

Ondanks de uitdagingen heeft VNOG in 2022 resultaten geboekt op haar Opgaven en is ook weer verder gewerkt aan de Opdrachten uit de Toekomstvisie. Er wordt hier uitgebreid bij stilgestaan in de jaarstukken (zie bijlage). Ontwerp Gemeenschappelijke Regeling VNOG Per brief van 4 april 2023 biedt de VNOG de aangepaste Gemeenschappelijke Regeling (GR) van de VNOG aan. De VNOG vraagt om het ontwerp ter zienswijze voor te leggen aan de gemeenteraad. De VNOG ontvangt de zienswijze graag uiterlijk voor 8 juni 2023. De aanleiding voor de wijziging van de GR van de VNOG is het feit dat de Wgr in juli 2022 is aangepast. Volgens de wet moet de GR VNOG binnen twee jaar hierop worden bijgewerkt en vastgesteld (uiterlijk 1 juli 2024). Om deze deadline te halen en de wettelijke vaststellingsprocedure goed te doorlopen, is het traject nu gestart.

Mogelijke beleidskeuzes 1. 2. 3. 4.

Een zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2024-2027 van de VNOG indienen. Geen zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2024-2027 van de VNOG indienen. Een zienswijze indienen op het ontwerp van de Gemeenschappelijke Regeling VNOG. Geen zienswijze indienen op het ontwerp van de Gemeenschappelijke Regeling VNOG.

RAADSVOORSTEL 18224-2023

Voorstel 1. De volgende zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2024-2027 van de VNOG in te dienen: - In te stemmen met de conceptprogrammabegroting 2024-2027 VNOG, met dien verstande dat de VNOG kritisch blijft op haar financiële huishouding, haar opgaven daardoor kan blijven uitvoeren en eventuele (financiële) keuzes in nauw overleg met de gemeenten maakt. 2. Geen zienswijze in te dienen op het ontwerp van de Gemeenschappelijke Regeling VNOG en steun te geven aan: - het instellen van een raadscommissie VNOG.

Beoogd effect Invloed en sturing uitoefenen op de financiële stukken en de Gemeenschappelijke Regeling van de VNOG.

Argumenten 1.1. De conceptprogrammabegroting 2024-2027 is gebaseerd op de kadernota 2024-2027 van de VNOG. Op 15 december 2022 is de Kadernota 2024-2027 door het Algemeen Bestuur (AB) van de VNOG vastgesteld. Eind december is deze Kadernota ter kennisname richting u als raad gestuurd. In de Kadernota stonden onder andere financiële effecten en (beleids)ontwikkelingen beschreven. In de voorliggende programmabegroting 2024-2027 zijn de financiële effecten (waaronder de toegepaste ramingsgrondslagen en loon- en prijsindex), alsmede het effect van de toen separaat vastgestelde begrotingswijziging ‘demarcatie huisvesting’ verwerkt. Daarnaast is in voorgaande kadernota’s en begrotingen aangegeven dat de kapitaallasten dusdanig zullen stijgen dat deze op enig moment niet meer gedekt kunnen worden door een onttrekking aan de beschikbare egalisatiereserve. Hierdoor wordt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage op termijn noodzakelijk. In voorgaande kadernota’s kon hiervan al een voorlopige berekening gepresenteerd worden. In de Kadernota 2024 is de voorlopige berekening verder doorgerekend, waarbij de resultaten van recent succesvol doorlopen aanbestedingen zijn meegenomen. Prijzen zijn en blijven naar verwachting wereldwijd sterk in beweging. Bovendien krijgt VNOG te maken met een stijgende rente.

Dit heeft een groot effect en werkt door in hogere kapitaallasten, een snellere uitputting van de egalisatiereserve en dus in een eerdere en hogere stijging van de gemeentelijke bijdrage. Deze stijging van de bijdrage als gevolg van de kapitaallasten wordt nu voorzien in 2026 en 2027. Voor 2026 en 2027 wordt een reële stijging van de gemeentelijke bijdrage met 3 respectievelijk 2 miljoen (cumulatief 5 miljoen structureel) voorzien. Als college zien wij de stijging van de gemeentelijke bijdrage vanaf 2026 als onomkeerbaar. Er is namelijk een beperkte invloed op de ontwikkelingen die deze stijging veroorzaakt. De programmabegroting is opgebouwd via de Opgaven van VNOG, zoals vastgelegd in de Toekomstvisie (vastgesteld AB 15 januari 2020) en het regionaal Beleidsplan (vastgesteld AB 10 december 2020). Bij de totstandkoming van deze beide documenten zijn de raden nauw betrokken geweest. In de bijlage treft u de conceptprogrammabegroting 2024-2027 VNOG en GR van de VNOG aan. 1.2. Het versterken van de crisisbeheersing en informatiepositie van Veiligheidsregio’s is nodig om beter in te kunnen spelen op crisis. Het Rijk voorziet dat komende crises langduriger zullen zijn, met een grote maatschappelijke impact en dat de veiligheidsregio’s hierbij een belangrijke rol gaan spelen. Dit wordt op termijn ook meegenomen in de aangepaste Wet veiligheidsregio’s.

Het Rijk wil daarom de crisisbeheersing en informatiepositie van de veiligheidsregio’s versterken en hun flexibiliteit om in te spelen op actuele crises. In de periode 2023 t/m 2026 verhoogt het Rijk daarom stapsgewijs structureel haar bijdrage aan de veiligheidsregio’s (de BDUR, Brede Doeluitkering Rampenbestrijding). Over de ophoging van de BDUR gelden bent u separaat geïnformeerd. Op 14 april 2023 heeft u hierover een memo ontvangen, inclusief een meerjarig bestedingsplan.

RAADSVOORSTEL 18224-2023

2

2.1. Het ontwerp van de Gemeenschappelijke Regeling VNOG is zorgvuldig voorbereid. Er is een aantal belangrijke aandachtspunten voor het ontwerp van de GR van de VNOG, te weten: - Voor de ontwerp GR is gebruikt gemaakt van informatie van het landelijke netwerk juristen veiligheidsregio’s. - De ontwerp regeling is tot stand gekomen met input vanuit een aantal gemeentelijke juristen. - De ontwerp regeling is afgestemd met de GGD NOG. Getracht is om zoveel mogelijk gelijke werkwijzen op te nemen. - De huidige bevoegdheden van de raden worden één-op-één voortgezet in het ontwerp, of procedureel licht aangepast in het kader van de werkbaarheid. - Het ontwerp voldoet aan de aangepaste wet. Op basis van deze aandachtspunten kan geconcludeerd worden dat de voorbereiding zorgvuldig heeft plaatsgevonden en er geen aanleiding is tot het geven van een inhoudelijke zienswijze. Het ontwerp van de GR van de VNOG is als bijlage bij dit voorstel gevoegd, samen met een was-wordt lijst. 2.2. Op basis van de nieuwe wet GR is het instellen van een raadscommissie mogelijk. In de brief van de VNOG met als onderwerp Gemeenschappelijke regeling VNOG geeft de VNOG aan dat de nieuwe wet GR de mogelijkheid biedt tot het instellen van een raadscommissie. Dit is alleen mogelijk indien alle 22 raden hier voor zijn. In de voorliggende ontwerp regeling is deze mogelijkheid dan ook opgenomen.

Wij zijn voorstander van het instellen van een raadscommissie, zodat u als raad dichterbij de VNOG komt te staan, elkaar ontmoet en daardoor kent, meer invloed heeft en hierdoor uiteindelijk meer grip heeft op de VNOG.

Kanttekeningen 2.1. Het verdeelmodel waarop de hoogte van de gemeentelijke bijdrage is gebaseerd, wordt in 2024 herijkt. Bij de verdeling van de gemeentelijke bijdrage over de deelnemende gemeenten wordt het verdeelmodel gebruikt. Dit verdeelmodel is vastgelegd in de GR van de VNOG. Als verdeelsleutel geldt de procentuele verdeling tussen de gemeenten die gebaseerd is op de verhouding per gemeente van het in de algemene uitkering van het gemeentefonds opgenomen bedrag voor het cluster openbare orde en veiligheid. Volgens de GR van de VNOG vindt een dergelijke herijking éénmaal per vier jaar plaats. In 2024 vindt weer een herijking plaats, zodat per 2025 het bijgestelde verdeelmodel van kracht kan worden. Op basis van de bijgevoegde memo met als onderwerp: “Duiding Financieel verdeelmodel voor de bijdragen VNOG” is te zien dat Oost Gelre een “voordeelgemeente” is. De genoemde bedragen zijn een indicatie. De berekening van de verdeelsleutel die van 2025 tot en met 2028 toegepast gaat worden vindt plaats in 2024. Ontwikkelingen binnen gemeenten op o.a. het aantal woningen heeft hierop nog invloed. Tot slot dient het AB van de VNOG nog een besluit te nemen over de implementatie van de nieuwe verdeelsleutel. Onderdeel van de besluitvorming zal zijn of er gekozen wordt voor een ingroeipad.

Net als in 2017 is het namelijk zo dat er een significant herverdeeleffect optreedt tussen gemeenten (hogere of lagere gemeentelijke bijdragen aan de VNOG). In 2017 is daarom gekozen voor een ingroeipad, zodat “nadeelgemeenten” niet direct werden geconfronteerd met grote financiële tegenvallers. Oost Gelre was destijds een “nadeelgemeente”. Het is aan de 22 gemeenten om hier wederom, in gezamenlijkheid, een besluit over te nemen. Geadviseerd wordt om, indien daartoe wordt besloten, steun te geven aan een ingroeipad.

Uitvoering Kosten Conceptprogrammabegroting 2024-2027 VNOG De gemeentelijke bijdrage voor 2024 is gebaseerd op de bijdrage voor 2023 met daarbij opgeteld het effect van de Kadernota 2024 en van de begrotingswijziging demarcatie (onderdeel ‘bijkomende kosten’). Voor Oost Gelre is de bijdrage 2024 als volgt opgebouwd: Gemeentelijke bijdrage 2023 € 1.781.000 Financieel effect Kadernota 2024 - 2027 € 117.900 Bijkomende kosten (demarcatie huisvesting) € 19.000 Gemeentelijke bijdrage 2024 € 1.918.000

RAADSVOORSTEL 18224-2023

3

Op basis van de verdeelsleutel (3,6%) komt de gemeentelijke bijdrage 2024 voor Oost Gelre neer op € 1.918.000 ten opzicht van € 1.781.000 in 2023. De gemeentelijke bijdrage 2024 ad. € 1.918.000 is reeds opgenomen in de gemeentelijke begroting 2024. Zoals eerder is aangegeven zorgen de prijsstijgingen en de stijgende rente voor een groot effect en werkt dit door in hogere kapitaallasten, een snellere uitputting van de egalisatiereserve en dus in een eerdere en hogere stijging van de gemeentelijke bijdrage. De stijgende kapitaallasten en de gevolgen voor de gemeentelijke bijdrage wordt nu voorzien in 2026 en 2027. Dit veroorzaakt een reële stijging van de gemeentelijke bijdrage met 3 respectievelijk 2 miljoen (cumulatief 5 miljoen structureel). Tot slot zijn de risico's herijkt in vervolg op hetgeen daaromtrent is opgenomen in de jaarrekening 2022. Het weerstandsvermogen van VNOG bevindt zich binnen de hiertoe door het AB vastgestelde bandbreedte. Jaarstukken 2022 VNOG Er wordt een positief jaarresultaat verwacht van ca. € 2,36 miljoen. Inmiddels is er een principeakkoord gesloten over de CAO veiligheidsregio’s (1 januari 2023 tot 1 mei 2024). Voor 2023 zijn onvoldoende middelen aanwezig; het tekort bedraagt ruim € 2 miljoen. Voor de dekking hiervan wordt voorgesteld om het voordelige saldo uit de jaarrekening 2022 in te zetten. Het AB stelt op 22 juni a.s. de stukken vast.

Het AB neemt dan ook een besluit over de bestemming van het resultaat. Planning Conceptprogrammabegroting 2024-2027 VNOG Het Dagelijks Bestuur van de VNOG is voornemens om in haar laatste vergadering voor de zomer, op 6 juli, op de ingediende zienswijzen op de conceptprogrammabegroting 2024-2027 VNOG te reageren. Om die reden verzoekt de VNOG om de zienswijze uiterlijk op 29 juni 2023 aan te leveren. et AB van de VNOG stelt de definitieve begroting vast in de eerste vergadering na de zomer, op 7 september. Bij wet moet de begroting vóór 15 september zijn vastgesteld. Ontwerp Gemeenschappelijke Regeling VNOG De zienswijze op het ontwerp GR van de VNOG dient uiterlijk 1 augustus bij de VNOG binnen te zijn en geldt de volgende vaststellingsprocedure: 1. Ontwerp regeling Het DB stuurt een ontwerp regeling naar de colleges toe, om aan de raden aan te bieden. 2. Zienswijze op ontwerp GR De colleges leggen de ontwerp regeling aan hun raden voor. De raden geven een zienswijze op het ontwerp aan hun college. 3. Verwerking zienswijzen De colleges geven de zienswijzen aan VNOG door. VNOG verwerkt zaken. De bijgewerkte regeling komt in het AB (7 september) en gaat daarna ter goedkeuring naar de raden toe (13 weken termijn). 4. Goedkeuring raden De colleges leggen de regeling ter goedkeuring aan de raden voor. De raden geven aan het college goedkeuring om de regeling aan te gaan.

De raden hebben hiervoor 13 weken (t/m 7 december 2023). 5. Vaststelling regeling In het DB van februari of maart 2024 wordt de balans opgemaakt. In het eerste AB daarna (en het eerste AB van het jaar, maart 2024) wordt geconstateerd of voldoende colleges de regeling zijn aangegaan. De regeling wordt vervolgens formeel gepubliceerd (april 2024). Communicatie Niet van toepassing. Evaluatie - De uitvoering van de begroting 2024 en de Regeling Demarcatie wordt gemonitord via de P&C-cyclus. - In de Regeling Demarcatie is opgenomen dat in ieder geval de eerste twee jaar in het overleg met de gemeentelijke financieel ambtenaren gemonitord wordt hoe de kosten voor de taken zich ontwikkelen.

RAADSVOORSTEL 18224-2023

4

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Aanbiedingsbrief VNOG van 6 april 2023 met als onderwerp: Documenten VNOG ter behandeling. Voorlopige Jaarstukken 2022 VNOG. Conceptprogrammabegroting 2024-2027 VNOG. Aanbiedingsbrief VNOG van 4 april 2023 met als onderwerp: Gemeenschappelijke Regeling VNOG. Ontwerp Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland 2024. Was-wordt lijst Ontwerp Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland 2024 7. Memo VNOG van 31 maart met als onderwerp: Duiding financieel verdeelmodel voor de bijdragen aan VNOG 8. Infographic Begroting VNOG 2024-2027. Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J. Heerkens

A. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 18224-2023

5