rv programmabegroting vnog 2023

Raadsvoorstel Agendapunt Titel

: :

Fase Portefeuillehouder B&W-besluit

: : :

12 VNOG programmabegroting 2023-2026, begrotingswijziging 2023 en jaarstukken 2021 Oriëntatie (groen) Burgemeester Bronsvoort 3 mei 2022

Inleiding Per brief van 7 april 2022 verzocht de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) aan het gemeentebestuur van Oost Gelre om de conceptprogrammabegroting 2023-2026 en de conceptbegrotingswijziging 2023 van de VNOG voor een formele zienswijze aan de gemeenteraad voor te leggen. Deze zienswijze moet uiterlijk 23 juni 2022 kenbaar zijn gemaakt aan het Dagelijks Bestuur (DB) van de VNOG. Tot slot werd in dezelfde brief gevraagd om de voorlopige jaarstukken 2021 van de VNOG ter kennisname aan de gemeenteraad aan te bieden.

Mogelijke beleidskeuzes 1. Een zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2023-2026 en de begrotingswijziging 2023 van de VNOG in te dienen. 2. Geen zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2023-2026 en de begrotingswijziging 2023 van de VNOG in te dienen.

Voorstel 1. De volgende zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2023-2026 en de begrotingswijziging 2023 van de VNOG in te dienen: a. De begrotingswijziging 2023 inzake demarcatie huisvesting leidt op dit moment tot een onevenredige verhoging van de gemeentelijke bijdrage voor Oost Gelre. Op dit moment betalen we +/- € 30.000 voor de facilitaire zaken van de brandweerkazerne Lichtenvoorde en Groenlo en indien wij deze taak gaan overdragen aan de VNOG moeten we € 107.500 betalen. Onze huidige kosten gaan met de taakoverdracht flink omhoog. Hierdoor is er geen sprake van een budgettair neutrale taakoverdracht. De gemeenteraad gaat niet akkoord met de begrotingswijziging 2023 en verzoekt aan de VNOG een budgettair neutrale taakoverdracht te realiseren, zoals ook staat aangegeven in afspraak 11 van de Regeling Demarcatie. b. Het doel moet zijn uniformiteit van beleid en afspraken, geldend voor alle 22 gemeenten. Maatwerkafspraken moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Indien maatwerkafspraken worden gemaakt met gemeenten dan dienen de bijbehorende kosten, inclusief de kosten voor de capaciteit dat noodzakelijk is voor de uitvoering van de maatwerkafspraak, 1 op 1 door de desbetreffende gemeente te worden betaald. De overige gemeenten zijn niet financieel verantwoordelijk indien gemeenten extra taken overdragen aan de VNOG.

De maatwerkafspraken moeten daarnaast voor elke gemeente inzichtelijk zijn en kunnen onderdeel uitmaken van de programmabegroting 2023-2026.

Beoogd effect Invloed en sturing uitoefenen op de financiële stukken van de Gemeenschappelijke Regeling met de VNOG.

RAADSVOORSTEL 22808-2022

Argumenten 1.1. De conceptprogrammabegroting 2023-2026 is gebaseerd op de kadernota 2023-2026 van de VNOG. De onderbouwing voor de zienswijze is als volgt: • In de zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2022-2025 is aangegeven dat extra kosten voor capaciteit, gerelateerd aan huisvestingstaken, betaald dienen te worden uit de bestaande begroting. Dit vanwege het feit dat de gemeentelijke bijdrage de afgelopen jaren al flink is opgelopen. In de voorliggende conceptprogrammabegroting 2023-2026 wordt voorgesteld om structureel € 75.000 op te nemen voor een formatieplaats vastgoed. De gemeenteraad stemt hier, gelet op haar eerdere zienswijze, niet mee in. • Ook is in de zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2022-2025 aangegeven dat het vastgoedvraagstuk (o.a. huisvestingsvisie, afspraken beheer en onderhoud, op orde brengen brandweerkazernes en verdeling financiële verantwoordelijkheden) niet mag leiden tot een onevenredige toename van de gemeentelijke bijdrage. Uit de voorgestelde begrotingswijziging 2023 VNOG blijkt dat de kosten voor facilitaire zaken niet budgettair-neutraal overgaan. De kosten voor facilitaire zaken gaan voor Oost Gelre aanzienlijk omhoog en is niet in lijn met de kaders die de gemeenteraad in 2021 heeft vastgesteld. De gemeenteraad stemt om die reden niet in met de begrotingswijziging 2023.

In de bijlage treft u de uitgaande brief met als onderwerp: zienswijze gemeenteraad Oost Gelre op conceptprogrammabegroting 2023-2026 en begrotingswijziging 2023 VNOG aan. Ook treft u in de bijlage de begrotingswijziging 2023 en conceptprogrammabegroting 2023-2026 aan. De belangrijkste zaken uit de begroting worden hieronder toegelicht. In de conceptprogrammabegroting 2023-2026 zijn de inhoudelijke en financieel-technische uitgangspunten uit de vastgestelde kadernota 2023-2026 verwerkt. De programmabegroting is opgebouwd conform de opgaven van de VNOG, zoals vastgelegd in de Toekomstvisie (vastgesteld door het Algemeen Bestuur (AB) op 15 januari 2020) en het regionaal beleidsplan (vastgesteld door het AB op 10 december 2020). Bij de totstandkoming van beide documenten bent u als raad nauw betrokken geweest. De VNOG is zich bewust van de financiële uitdagingen waar gemeenten voor staan. Bij het opstellen van de kadernota, en daarmee ook deze begroting, is daarmee rekening gehouden door geen nieuw beleid op te nemen. Op het moment dat deze begroting werd opgesteld, begin 2022, was de coronacrisis nog gaande. Sinds het begin van deze crisis in 2020 zijn er grote gevolgen geweest voor de VNOG. Enerzijds heeft de VNOG veel extra inspanningen moeten leveren en soms andere werkzaamheden moeten oppakken.

Anderzijds moesten veel reguliere activiteiten vanwege de maatregelen worden uitgesteld of op een alternatieve manier worden ingevuld. De gevolgen hiervan uit 2020 en 2021 hebben effect op 2022 en, al naar gelang de ontwikkeling van de crisis is er ook weer een effect mogelijk op 2023. En dan is er nog een ander belangrijk voorbehoud. Onder andere door de oorlog in Oekraïne is er sprake van groeiende onzekerheid in de wereld op allerlei vlakken. Denk aan stijgende grondstofprijzen, stijgende energiekosten, cybercriminaliteit en (geopolitieke) instabiliteit. De effecten hiervan op de realisatie van de begroting en de kostenontwikkelingen van de komende begrotingen, kan niemand op dit moment overzien of voorspellen. Al wel is, met de kennis van begin 2022, het effect van de gestegen prijzen en de langere leveringstermijnen verwerkt in de planning en de becijfering van het materieel dekkings- en spreidingsplan en in deze begroting 2023-2026. In het kader hiervan kondigt de VNOG al geruime tijd aan dat er op termijn maatregelen getroffen moeten worden om de stijgende kapitaallasten structureel te kunnen blijven dragen. Het is bekend dat de VNOG dat op enig moment niet meer kan. Een mogelijke oplossingsrichting is een stijging van de gemeentelijke bijdrage. In de huidige berekeningen valt dit moment buiten de nu voorliggende begrotingsperiode 2023 2026.

Bij het bepalen van het moment is rekening gehouden met de egalisatiereserve ‘materieel’. De VNOG beschikt over deze reserve om meerkosten tijdelijk te kunnen afdekken. Bovengenoemd vraagstuk wordt in samenwerking met de gemeentelijke financieel ambtenaren verder uitgewerkt en wordt in toekomstige kadernota’s ter besluitvorming voorgelegd aan het AB van de VNOG. Wat de prijzen de komende tijd nog gaan doen, welke ontwikkelingen er nog zullen volgen en welk

RAADSVOORSTEL 22808-2022

2

effect dat zal hebben, is echter voor iedereen lastig te voorspellen. Bij de komende Halfjaarrapportage 2022 volgen voorstellen over de (financiële) effecten, om voor de jaren 2022 en 2023 e.v. bijvoorbeeld stijgende (energie) prijzen in de exploitatiebegroting op te vangen. Al met al is er een “dubbel” beeld. Enerzijds een incidenteel positief resultaat 2021, veroorzaakt door de uitzonderlijke situatie die covid-19 met zich meebracht; anderzijds de stijgende kapitaallasten en stijgende energie- en andere prijzen die op termijn kunnen leiden tot het structureel oplopen van de gemeentelijke bijdragen. 1.2. De begrotingswijziging 2023 inzake demarcatie huisvesting leidt tot een onevenredige verhoging van de gemeentelijke bijdrage. De VNOG verzorgt de brandweerzorg in 22 gemeenten en maakt daarvoor gebruik van brandweerkazerne(s) in eigendom van de gemeenten (56 kazernes totaal). Over het gebruik/beheer van de kazernes ontstaan soms onduidelijkheden tussen gemeenten en VNOG, omdat de taakverdeling hieromtrent niet altijd helder is of is vastgelegd en het per gemeente (soms per kazerne) verschillend is. Om die reden is in 2021, na uitgebreide consultatie van zowel de gemeentelijke gebouwbeheerders en de gemeentelijke financieel ambtenaren, een ‘regeling demarcatie’ opgesteld.

In de regeling staat de taakverdeling tussen de gemeenten en VNOG, alsook werkwijzen, samenwerkingsafspraken, etc. Begin december 2021 heeft het AB van de VNOG ingestemd met de regeling en eind december 2021 is de regeling ter instemming aan de colleges voorgelegd. Het college van B&W van de gemeente Oost Gelre heeft vervolgens ingestemd met deze regeling. Opgemerkt dient te worden dat bij besluitvorming de financiële vertaling nog niet uitgewerkt was. Conform de regeling gaat de VNOG bepaalde (facilitaire) taken uitvoeren (beoogd: per 2023). Hiervoor zal een taakoverdracht plaatsvinden van gemeenten naar VNOG. VNOG zal de kosten van deze taken, als onderdeel van de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage, bij de 22 gemeenten in rekening brengen, verdeeld over de gemeenten conform het reguliere financiële verdeelmodel. Voor de taakoverdracht is een begrotingswijziging op de begroting 2023 van de VNOG gemaakt. Zowel in de zienswijze op de conceptprogrammabegroting 2022-2025 van de VNOG als de kadernota 2022-2025 heeft u aangegeven dat de huisvestingskosten (o.a. demarcatie brandweerkazernes) niet mag leiden tot een onevenredige toename van de gemeentelijke bijdrage. Uit de voorliggende begrotingswijziging 2023 blijkt dat de kosten voor de taakoverdracht facilitair leiden tot een onevenredige verhoging van de gemeentelijke bijdrage.

De gemeente Oost Gelre moet namelijk € 107.500 betalen aan de VNOG. Afgezet tegen de kosten (+/- € 30.000) die de gemeente nu maakt voor de facilitaire zaken van de brandweerkazernes is dit een forse toename. Om die reden wordt geadviseerd om in de zienswijze aan te geven dat er niet wordt ingestemd met de begrotingswijziging 2023. Daarbij wordt opgemerkt dat het verschil tussen de huidige- en toekomstige kosten voor facilitaire zaken te groot is en dat de VNOG opnieuw moet kijken naar de wijze waarop de kosten voor de facilitaire zaken moeten worden bepaald en doorberekend aan de gemeenten. Daarbij is een oplossingsrichting om niet te kijken naar kengetallen per activiteit, maar te kijken naar de historische financiële cijfers van de gemeenten en op basis hiervan een kostenoverzicht- en verdeling te maken. Het uitgangspunt moet zijn budgettair-neutrale taakoverdracht, zoals ook staat aangegeven in afspraak 11 van de regeling demarcatie. In de bijlage treft u de uitgaande brief met als onderwerp: zienswijze gemeenteraad Oost Gelre op conceptprogrammabegroting 2023-2026 en begrotingswijziging 2023 VNOG aan. 1.3. Op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen worden de Voorlopige Jaarstukken 2021 ter kennisname aangeboden. Het DB van de VNOG heeft, op basis van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr), een informatieplicht.

Deze informatieplicht bestaat onder andere uit het aanbieden van de voorlopige jaarstukken aan de gemeenteraden. Het zijn nog voorlopige stukken, omdat naar aanleiding van bijvoorbeeld de accountantscontrole nog wijzigingen in de jaarstukken kunnen worden aangebracht Met dit voorstel biedt de VNOG u de Voorlopige Jaarstukken 2021 ter kennisname aan. Voorlopige Jaarstukken 2021 De begroting 2021 kon niet volledig worden uitgevoerd. Dit werd in hoge mate veroorzaakt doordat de Corona pandemie direct leidde tot lagere uitgaven en indirect tot een verdringing van het reguliere werk, alsook vertragingen bij onze partners en leveranciers wat weer een effect had op ons eigen werk.

RAADSVOORSTEL 22808-2022

3

Daarnaast is de Toekomstvisie in uitvoering, waarbij stapsgewijs tot aan 2026 de plannen worden gerealiseerd. Op de Toekomstvisie is in 2021 vooruitgang geboekt, maar er zijn vanwege corona ook vertragingen ontstaan, die naar verwachting nog wel vóór de einddatum van 2026 kunnen worden ingelopen. Er wordt een eenmalig positief jaarresultaat 2021 verwacht van € 5.266.0361, zoals gezegd voornamelijk als gevolg van covid-19. Dit is grotendeels in lijn met de verwachtingen bij de Tweede Financiële Verkenning 2021. Sinds 2018 hebben de jaren voor de VNOG een inhoudelijk en financieel bijzonder verloop. De VNOG heeft sindsdien nog geen gewoon exploitatiejaar gekend, zoals het grote effect van covid-19 in 2020 en 2021. Er is bovendien een groeiende onzekerheid in de wereld op allerlei vlakken, zoals grondstofprijzen, stijgende energiekosten, klimaatverandering, cybercriminaliteit, (geopolitieke) instabiliteit, etc. Dit heeft (grote) effecten op de voorbereiding van crisisbeheersing en op de realisatie van de begroting. De VNOG zelf is rustig, maar opereert in een onrustige wereld. Een zuivere analyse van begrotings- versus rekeningcijfers, die aanleiding zou kunnen geven tot het overwegen van structurele aanpassingen van de begroting en de gemeentelijke bijdragen, kan daarom nu niet worden opgesteld. Het ligt in de rede om in de komende jaren de begroting de begroting te laten.

Dit bevordert de begrotingsstabiliteit, waarbij verder aan de Toekomstvisie gestalte kan worden gegeven. Bij de komende Halfjaarrapportage hoopt de VNOG beter zicht te hebben op de (financiële) effecten van de onrustige situatie, zodat kan worden bepaald hoe hiermee om te gaan.

Kanttekeningen 1.1. De coronacrisis en de oorlog in Oekraïne hebben impact hebben op het realiseren van de doelstellingen en activiteiten, maar ook op de financiële situatie van de VNOG. Op het moment, begin 2021, dat de conceptprogrammabegroting werd opgesteld, was de coronacrisis nog volop in gang. Sinds het begin van deze crisis in 2020 zijn er grote gevolgen geweest voor de VNOG. Enerzijds heeft de VNOG veel extra inspanningen moeten leveren en soms andere werkzaamheden moeten oppakken. Anderzijds moesten veel reguliere activiteiten vanwege de maatregelen worden uitgesteld of op een alternatieve manier worden ingevuld. De gevolgen hiervan uit 2021 hebben effect op 2022. En, al naar gelang de ontwikkeling van de crisis in de loop van 2022, is er ook weer een effect op 2023. Dat kan een extra uitdaging vormen voor het realiseren van de doelstellingen en de uitvoering van de activiteiten, die in de begroting 2023-2026 zijn opgenomen. Tot slot zal, zoals eerder aangegeven, de oorlog in Oekraïne ook impact hebben op van allerlei vlakken zoals de energie- en grondstofprijzen. Op dit moment is niet te overzien welke (financiële) gevolgen dit zal hebben voor de VNOG begroting voor de aankomende jaren. Een stijging van de gemeentelijke bijdrage kan door bovengenoemde onzekerheden niet worden uitgesloten.

Uitvoering Kosten Conceptprogrammabegroting 2023-2026 VNOG In de conceptprogrammabegroting 2023-2026 wordt geen nieuw beleid voorgesteld. Op vastgoedgebied wordt wel structureel € 75.000 gevraagd voor de personele begeleiding van de VNOG voor huisvestingstaken. Deze personele uitbreiding is bestemd om vanuit de gebruikersrol het benodigde overleg en afstemming met de gemeenten als eigenaar in te kunnen vullen. De loon- en prijsindexatie leidt tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage van € 970.000. Aan autonome ontwikkelingen wordt een bedrag van € 169.000 opgenomen als verhoging. Daarnaast wordt structureel € 75.000 gevraagd voor een formatieplaats vastgoed. Totaal stijgt hiermee de begroting van de VNOG met € 1.214.000. Op basis van de verdeelsleutel (3,6%) komt de gemeentelijke bijdrage 2023 voor Oost Gelre neer op € 1.781.000 ten opzicht van € 1.714.000 in 2022.

RAADSVOORSTEL 22808-2022

4

Begrotingswijziging 2023 VNOG De gevolgen van de begrotingswijziging per gemeente zijn als volgt: Gemeente

Structurele Bijkomende Bijdrage facilitaire facilitaire kosten* kosten 2023 kosten (afgerond) Aalten 48.354 19.609 68.000 Apeldoorn 469.568 128.523 598.100 Berkelland 80.327 34.058 114.400 Bronckhorst 84.548 29.141 113.700 Brummen 36.805 14.692 51.500 Doetinchem 186.084 40.069 226.200 Elburg 45.676 15.785 61.500 Epe 67.537 24.648 92.200 Ermelo 29.056 20.338 49.400 Harderwijk 139.446 31.144 170.600 Hattem 20.178 7.467 27.600 Heerde 38.012 12.263 50.300 Lochem 90.673 28.473 119.100 Montferland 43.062 25.923 69.000 Nunspeet 50.403 19.002 69.400 Oldebroek 48.098 16.088 64.200 Oost Gelre 85.617 21.856 107.500 Oude IJsselstreek 57.512 26.652 84.200 Putten 28.576 16.452 45.000 Voorst 43.762 18.517 62.300 Winterswijk 32.080 21.977 54.100 Zutphen 125.375 34.483 159.900 Totaal 1.850.749 607.161 2.458.200 *Dit betreft vergoeding aan gemeenten die voorzien in kazernes met een regiofunctie, binnenschilderwerk en overige onregelmatig voorkomende facilitaire kosten (niet-zijnde investeringen), zoals winteraangelegenheden (strooien/sneeuwvrij houden achter het hek), verbanddozen, serviesgoed, onderhoud losse ladders en trappen.

Op dit moment betaald de gemeente Oost Gelre +/- € 30.000 voor de facilitaire zaken van de brandweerkazerne Lichtenvoorde en Groenlo. Indien deze taak wordt overgedragen aan de VNOG dan moeten we € 107.500 betalen. Onze huidige kosten gaan daarmee aanzienlijk omhoog. Hierdoor is er geen sprake van budgettair neutrale taakoverdracht. In de voorgestelde zienswijze wordt om die reden geadviseerd niet in te stemmen met de begrotingswijziging 2023 VNOG. Het uitgangspunt moet zijn budgettair-neutrale taakoverdracht, zoals ook staat aangegeven in afspraak 11 van de regeling demarcatie. Planning De VNOG verzoekt de gemeenteraad om vóór 2 juni haar zienswijze kenbaar te maken, of anders uiterlijk 23 juni. Het AB van de VNOG stelt op 23 juni 2022 de definitieve jaarstukken, de begroting en de begrotingswijziging definitief vast, met inachtneming van de ingediende zienswijzen. De uiteindelijke verdeling van middelen is een bevoegdheid van het AB. Op 23 juni neemt het AB tevens een separaat besluit over de bestemming van het resultaat 2021. Na vaststelling van de begrotingswijziging door het AB op 23 juni, vindt in de tweede helft van 2022 de daadwerkelijke taakoverdracht plaats, waaronder overdracht van contracten, etc. Dit gebeurt in nauw overleg tussen VNOG, gemeentelijke gebouwbeheerders en gemeentelijke financieel ambtenaren. Per 2023 kan de VNOG dan de taken uitvoeren.

De gemeente Apeldoorn heeft aangegeven, anders dan de andere gemeenten, niet georganiseerd te zijn op het regelen van het onderhoud aan de kazernes in eigen beheer. Het beheer en onderhoud van het maatschappelijk vastgoed is in deze gemeente namelijk op afstand gezet, vanuit kaderstelling door de gemeenteraad. De VNOG sluit daarom onder de vigeur van de Gemeenschappelijke Regeling VNOG en de regeling demarcatie een aanvullende uitwerkingsovereenkomst met Apeldoorn. Hierin wordt vastgelegd dat de VNOG dit beheer op zich neemt, hetgeen 1:1 in rekening wordt gebracht bij Apeldoorn. Dit is een voortzetting van de bestaande praktijk, op inhoud in lijn met de regeling demarcatie, die voor rekening komt van Apeldoorn. Ook de kosten van betreffende ambtelijke capaciteit bij de VNOG worden doorberekend aan Apeldoorn.

RAADSVOORSTEL 22808-2022

5

Communicatie Niet van toepassing. Evaluatie - De uitvoering van de begroting 2023 wordt gemonitord via de P&C-cyclus 2023. - In de regeling demarcatie is opgenomen dat in ieder geval de eerste twee jaar in het overleg met de gemeentelijke financieel ambtenaren gemonitord wordt hoe de kosten voor de taken zich ontwikkelen. - In de regeling demarcatie is opgenomen dat er een structureel werkoverleg komt tussen de gemeentelijke gebouwbeheerders en de VNOG, waarin de plan-do-check-act cyclus voor de huisvestingstaken een plek vindt. Dit overleg begint al in 2022. - In de regeling demarcatie is opgenomen dat steeds over dit onderwerp in de reguliere documenten van de P&C cyclus zal worden gerapporteerd. Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Conceptprogrammabegroting 2023-2026 VNOG Begrotingswijziging op de begroting 2023 VNOG Regeling demarcatie, versie 25 november 2021 Voorlopige Jaarstukken 2021 VNOG Aanbiedingsbrief financiële stukken VNOG Uitgaande brief met als onderwerp: zienswijze gemeenteraad Oost Gelre op conceptprogrammabegroting 2023-2026 en begrotingswijziging 2023 VNOG

Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J. Heerkens

A. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 22808-2022

6