rv programmabegroting regio achterhoek 2025

Raadsvoorstel Agendapunt Fase in de beleidscyclus Onderwerp Portefeuillehouder Datum B&W-besluit

: : : :

13 Oriëntatie (groen) Regio Achterhoek programmabegroting 2025 en jaarstukken 2023 Burgemeester Bronsvoort 4 juni 2024

Doel Invloed uitoefenen op de koers van Regio Achterhoek voor het begrotingsjaar 2025 en verder.

Aanleiding Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft het dagelijks bestuur van Regio Achterhoek de Programmabegroting en de Financiële begroting 2025-2028 aan de gemeenteraad aangeboden, evenals het jaarverslag en de jaarrekening 2023. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn ter kennisgeving aangeboden, maar ten aanzien van de programmabegroting stelt het dagelijks bestuur de raad op grond van de wet in de gelegenheid om eventuele zienswijzen kenbaar te maken. De Programmabegroting en Financiële begroting 2025-2028 omvat zowel de begroting van de gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek, waaraan acht Achterhoekse gemeenten deelnemen, als de begroting van het samenwerkingsverband Achterhoek Ambassadeurs, waarin naast de gemeenten ook ondernemers en maatschappelijke organisaties vertegenwoordigd zijn. Het dagelijks bestuur stelt de raden in de gelegenheid om eventuele zienswijzen kenbaar te maken op het deel van de begroting dat betrekking heeft op de taken die Regio Achterhoek in het kader van de gemeenschappelijke regeling zelf uitvoert. Dit betreft de programma’s 1. Smart Governance, 4. Bedrijfsvoering en rente, en de verplichte paragrafen. De programma’s 2. Smart Economy en 3. Smart Living zijn bedoeld ter kennisneming en niet ter vaststelling.

De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek.

Voorstel aan de raad 1. Geen zienswijze in te dienen op de programmabegroting 2025 van Regio Achterhoek.

Kader Dit voorstel vloeit voort uit de bepalingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen en de Samenwerkingsregeling Regio Achterhoek. De begroting sluit aan bij diverse Sustainable Development Goals, oftewel de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Nederland, de Achterhoek en ook onze gemeente hebben zich hieraan gecommitteerd.

Argumenten 1.1. Er is geen aanleiding om een zienswijze in te dienen op de programmabegroting voor 2025. Ten aanzien van de programmabegroting 2025 is er geen aanleiding om een zienswijze in te dienen. In de kaderbrief worden de algemene financiële en beleidsmatige kaders weergegeven. Voor de programmabegroting geldt dat de programma’s 1 en 4 ter besluitvorming voorliggen en de programma’s 2

RAADSVOORSTEL 26026-2024

en 3 alleen ter informatie. De weergegeven verhoging van de inwonerbijdrage sluit aan bij de berekeningsmethodiek die door het algemeen bestuur op 15 december 2021 is vastgesteld (zie argument 1.2). Daarnaast is de weerstandscapaciteit voldoende, wat ook geldt voor de ratio weerstandsvermogen die uitkomt op 1,2 (voldoende) (zie argument 1.3). Regio Achterhoek heeft geen risicodossiers die niet onder de normale bedrijfsrisico’s vallen waarvoor de weerstandscapaciteit aanwezig is. Daarnaast sluiten de voorliggende stukken aan op de afspraken binnen de regionale samenwerking en de vastgestelde Achterhoek Visie 2030. 1.2. De voorgestelde stijging van de inwonerbijdrage voor 2025 is in lijn met de afgesproken indexeringssystematiek. De gehele programmabegroting bevat de programma’s 1. Smart Governance, 2. Smart Economy, 3. Smart Living en 4. Bedrijfsvoering en rente. Alleen voor programma 1. Smart Governance wordt een bijdrage van de gemeenten in de organisatiekosten gevraagd. Daarnaast voegen gemeenten een eventueel overschot van het jaarresultaat toe aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner (in 2025 max. € 151.253). Het algemeen bestuur heeft op 15 december 2021 de uitgangspunten voor de begroting vastgesteld, inclusief onder andere de systematiek voor het indexeren van de inwonerbijdrage.

Daarbij wordt de loonsom verhoogd met een loonindex, inclusief nacalculatie, en worden de overige exploitatiekosten verhoogd met een prijsindex. De absolute stijging van de inwonerbijdrage voor 2025 bedraagt op basis daarvan € 176.226 voor de acht deelnemende gemeenten. Schematisch ziet de gevraagde bijdrage van gemeenten er ten opzichte van 2024 als volgt uit: Totaal

Bijdragen van de gemeenten in 2024 * Absolute stijging Bijdrage van de gemeenten in 2025 voor bestaand beleid

€ € €

2.245.460 176.226 2.421.686

Per inwoner

€ € €

7,43 0,58 8,01

*) Inclusief de inwonerbijdrage van de gemeente Montferland ad € 274.033

De verhoging van de bijdrage tot € 8,01 per inwoner komt voor Oost Gelre voor 2025 neer op een bijdrage van € 239.146 voor programma 1. Smart Governance, plus een post ‘onvoorzien’ van € 793. Daarmee wordt de totale bijdrage van Oost Gelre voor 2025 voor Regio Achterhoek € 239.938 (ten opzichte van € 221.633 voor 2024). Deze stijging van de inwonerbijdrage ligt in lijn met de afspraken die regionaal gemaakt zijn. 1.3. Het weerstandsvermogen van Regio Achterhoek is voldoende. Voor normale risico’s is een weerstandsvermogen aanwezig. Hiermee kunnen (incidentele) financiële tegenvallers opgevangen worden om taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen geeft de relatie weer tussen de weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen om niet-begrote kosten te dekken) en de risico’s (waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten). Bij het bepalen of het beschikbare weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s (de benodigde weerstandscapaciteit) en het vrij besteedbaar deel van de algemene reserve vermeerderd met stille reserves en met onvoorziene posten (de beschikbare weerstandscapaciteit). Dit wordt uitgedrukt in de weerstandsratio, waarbij deze minimaal 1,0 (voldoende) zou moeten zijn.

De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het vrij besteedbaar deel van de algemene reserve vermeerderd met stille reserves en met onvoorziene posten. Op grond van de begroting komt dit voor 2025 neer op € 400.000. Voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit heeft Regio Achterhoek in kaart gebracht welke risico’s er mogelijk zijn en een inschatting gemaakt van de kans dat bepaalde risico’s zich daadwerkelijk voordoen en wat de (financiële) impact daarvan is. Op dit moment zijn er echter geen risico’s en/of risicodossiers aanwezig. Daarmee komt Regio Achterhoek tot de conclusie dat er een weerstandscapaciteit nodig is van € 341.000. De weerstandsratio komt daarmee uit op € 400.000 / € 341.000 = 1,2. Dit wordt als voldoende gekwalificeerd.

RAADSVOORSTEL 26026-2024

2

Kanttekeningen 1.1. De meerjarenraming tot en met 2028 laat een oplopend structureel tekort zien. De belangrijkste ontwikkelingen voor de komende jaren zijn de volgende: - In het kader van een herijkingsoperatie heeft de provincie Gelderland op 16 november 2022 besloten om haar structurele middelen opnieuw te verdelen. Voor Regio Achterhoek betekent dit dat de provincie vanaf komend begrotingsjaar niet langer in financiële zin bijdraagt aan de organisatie van Regio Achterhoek. Dit besluit van de provincie heeft een fors effect op de begroting van Regio Achterhoek van € 468.000 negatief. Daarbovenop komt een reeds bestaande taakstelling van € 64.000 en wat kleinere ontwikkelingen, wat leidt tot een structureel effect van € 561.000 negatief. - De gemeente Montferland is vanaf 2024 toegetreden tot de gemeenschappelijke regeling. Dit leidt tot een verhoging van de totale inwonerbijdragen van gemeenten aan Regio Achterhoek van € 295.000 positief. - De omvang van de werkzaamheden van Regio Achterhoek breidt de laatste jaren uit, onder meer door de rol die Rijk en provincie van Regio Achterhoek vragen als begeleider bij projecten en bij het opstellen en uitwerken van ruimtelijke voorstellen, en door het toenemende belang van een sterke lobby voor de regio.

Het dagelijks bestuur wijst er daarom op dat uitbreiding van de formatie wenselijk is om zo de organisatie ‘toekomstbestendig te kunnen maken’. Er wordt in eerste instantie gedacht aan een extra medewerker op lobby en aan extra medewerkers voor de thematafels (1 fte per tafel). Regio Achterhoek presenteert in de kaderbrief en in de begrotingsstukken een mogelijke oplossing voor het oplopend structureel tekort in de jaarschijven 2026 tot en met 2028. Zo wordt een deel van de genoemde negatieve financiële effecten de komende jaren opgevangen door de bijdrage van de gemeente Montferland, renteopbrengsten van het schatkistbankieren en inkomsten voor overhead bij subsidies. Om de overige negatieve effecten op de meerjarenbegroting taakstellend op te kunnen vangen wordt voorgesteld om te gaan werken met een bestemmingsreserve toekomstbestendige organisatie. Het dagelijks bestuur verwacht dat met behulp van deze bestemmingsreserve het verwachte tekort in de jaren 2026, 2027 en 2028 opgevangen kan worden. Als blijkt dat er op de lange termijn onvoldoende inkomsten zijn om het eerste jaar structureel dekkend te krijgen, is er vier jaar de tijd om in te grijpen. Dit kan door, vanaf 2029, de inwonerbijdrage te verhogen of in te grijpen in de organisatiegrootte. Gezien de financiële situatie van de gemeenten is de verhoging van de inwonerbijdrage onwenselijk.

Daarnaast geldt dat door de financiële situatie van gemeenten het belangrijk is om kritisch te kijken naar besparingsmogelijkheden binnen de gemeenschappelijke regelingen. Dit maken we bespreekbaar in de daarvoor bestemde overleggen. De keuze voor de oplossingsrichting is van groot belang in verband met de huidige complexe opgaven, waarin de regionale samenwerking cruciaal is, ook gezien de beperkte ambtelijke capaciteit die gemeenten beschikbaar hebben voor de opgaven.

Participatie Niet van toepassing.

Uitvoering Juridische aspecten Niet van toepassing. Financiële aspecten - Programmabegroting 2025 De kosten voor Oost Gelre voor deelname aan de gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek stijgen volgens de Programmabegroting en Financiële begroting 2025-2028 naar een totale inwonerbijdrage van € 239.938, oftewel € 8,01 per inwoner (zie ook bij argument 1.2). De inwonerbijdrage stijgt daarmee met € 0,58, wat in lijn ligt met het besluit van het algemeen bestuur inzake de indexeringssystematiek. De inwonerbijdrage voor Regio Achterhoek wordt verwerkt in de Programmabegroting 2025 van de gemeente Oost Gelre.

RAADSVOORSTEL 26026-2024

3

- Jaarstukken 2023 Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen biedt het dagelijks bestuur ieder jaar de jaarstukken ter informatie aan de deelnemende gemeenteraden aan. Desondanks stelt het dagelijks bestuur de raden in de gelegenheid om eventuele standpunten schriftelijk kenbaar te maken, zodat die kunnen worden meegewogen bij de vaststelling ervan door het algemeen bestuur. Uit de jaarrekening blijkt onder meer dat Regio Achterhoek ten aanzien van de programma’s 1 en 4 een positief jaarresultaat behaald heeft van € 97.450 (€0,37 per inwoner). Dit jaar is het voordeel met name ontstaan door overschotten op het werkbudget grensoverschrijdende activiteiten, strategische focus en loonkosten. Ook waren er rentebaten over het banksaldo bij het Rijk (schatkistbankieren). Net als vorig jaar stelt het dagelijks bestuur voor om dit voordelige saldo toe te voegen aan het Investeringsfonds, conform de besluitvorming die daarover heeft plaatsgevonden bij de doorontwikkeling van Regio Achterhoek in 2018 (“De Achterhoek werkt door 2.0”), waar ook de raad van Oost Gelre mee ingestemd. Hierbij is afgesproken dat een eventueel overschot van het jaarresultaat wordt toegevoegd aan het Investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner. De accountant heeft naar aanleiding van de jaarstukken een goedkeurende verklaring afgegeven. Deze is opgenomen in de jaarrekening.

De jaarstukken over 2023 geven geen aanleiding om hier niet mee in te stemmen Personele aspecten Niet van toepassing. Communicatie Wij brengen het dagelijks bestuur op de hoogte van het besluit van de gemeenteraad. Planning De Programmabegroting en Financiële begroting 2025-2028 wordt door het algemeen bestuur behandeld tijdens zijn vergadering van 11 september 2024. Na vaststelling gaat de verhoging van de inwonerbijdrage in per 1 januari 2025. De jaarstukken worden door het algemeen bestuur vastgesteld in haar vergadering op 3 juli 2024. Evaluatie Niet van toepassing. Bijlage(n) Omschrijving Programmabegroting 2025 en Financiële 1 begroting 2025-2028 Aanbiedingsbrief Programmabegroting 2025 en 2 Financiële begroting 2025-2028 3 Kaderbrief 2025 3 Jaarstukken 2023 4 Aanbiedingsbrief Jaarstukken 2023

Openbaar

Toelichting

Ja Ja Ja Ja Ja

Wij bieden u hierbij een ontwerpbesluit ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J.J.L. Heerkens

A.H. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 26026-2024

4