rv programmabegroting regio achterhoek 2024

Raadsvoorstel Agendapunt Titel Fase Portefeuillehouder B&W-besluit

: : : : :

11 Regio Achterhoek programmabegroting 2024 en jaarstukken 2022 Oriëntatie (groen) Burgemeester Bronsvoort 30 mei 2023

Inleiding Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft het Dagelijks Bestuur van Regio Achterhoek de Programmabegroting en de Financiële begroting 2024-2027 aan de gemeenteraad aangeboden, evenals het jaarverslag en de jaarrekening 2022. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn ter kennisgeving aangeboden, maar ten aanzien van de programmabegroting stelt het Dagelijks Bestuur de raad op grond van de wet in de gelegenheid om eventuele zienswijzen kenbaar te maken. De Programmabegroting en Financiële begroting 2024-2027 omvat zowel de begroting van de gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek, waaraan zeven Achterhoekse gemeenten deelnemen, als de begroting van het samenwerkingsverband Achterhoek Ambassadeurs, waarin naast de gemeenten ook ondernemers en maatschappelijke organisaties vertegenwoordigd zijn. Het Dagelijks Bestuur verzoekt de raden om eventuele zienswijzen kenbaar te maken op het deel van de begroting dat betrekking heeft op de taken die Regio Achterhoek in het kader van de gemeenschappelijke regeling zelf uitvoert. Dit betreft de programma’s 1. Smart Governance, 2. Bedrijfsvoering en rente, en de verplichte paragrafen. De programma’s 2. Smart Economy en 3. Smart Living zijn bedoeld ter informatie en niet ter vaststelling.

De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek.

Mogelijke beleidskeuzes 1. Een zienswijze indienen op de programmabegroting van Regio Achterhoek. 2. Geen zienswijze indienen op de programmabegroting van Regio Achterhoek.

Voorstel 1. Geen zienswijze in te dienen op de programmabegroting 2024 van Regio Achterhoek.

Beoogd effect Door geen zienswijze in te dienen, geeft de raad aan in te stemmen met de wijze waarop Regio Achterhoek in 2024 invulling wil geven aan de regionale samenwerking en de inwonerbijdrage die daarvoor gevraagd wordt. Dit standpunt van Oost Gelre wordt meegewogen bij de behandeling van de begroting door het Algemeen Bestuur.

Argumenten 1.1. Regio Achterhoek stelt heldere doelen en koppelt die aan concrete activiteiten. In de programmabegroting wordt per programma weergegeven welke doelen er zijn, welke activiteiten daarvoor zullen worden uitgevoerd, wat er zal worden opgeleverd en welke projecten er onder meer zullen worden uitgevoerd in 2024. De geformuleerde doelen, activiteiten en projecten passen binnen de doelstellingen, taken en bevoegdheden zoals bepaald in de gemeenschappelijke regeling.

RAADSVOORSTEL 22199-2023

1.2. De programmabegroting is gericht op uitvoering van de Achterhoek Visie 2030. Ook voor 2024 geldt dat de samenwerking in de Achterhoek zich richt op het uitvoeren van de ruimtelijkeconomische agenda via de Achterhoek Visie 2030. Deze omvat een zestal regionale ambities voor de nabije toekomst, te weten: - een breed gekwalificeerde regio (vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn in evenwicht); - een slimme productieve regio (verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector); - een goed bereikbare regio (duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen); - een duurzaam schone regio (overschakelen naar hernieuwbare energie, minder gebruik primaire grondstoffen, verminderen emissies en toename biodiversiteit); - een aantrekkelijke woonregio (de woningmarkt is kwalitatief en kwantitatief toekomstbestendig en in evenwicht); - een leven lang gezondste regio (samen langer gelukkig en gezond). De visie is herijkt in 2022 en door de Achterhoek Raad unaniem vastgesteld op 26 september van dat jaar. Daarmee is er regionaal draagvlak voor de ingezette koers. Met de programmabegroting wordt daar verder invulling aan gegeven voor het begrotingsjaar 2024. 1.3. Met deze programmabegroting worden diverse Sustainable Development Goals nagestreefd.

Aangezien de programmabegroting voor een belangrijk deel de vertaling van de Achterhoek Visie 2030 voor 2024 is, sluit de begroting net als de visie aan bij diverse Sustainable Development Goals (SDG’s), oftewel de doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Het gaat in ieder geval om de volgende SDG’s (in volgorde van relevantie):

De regio Achterhoek is de eerste regio in Nederland die de Sustainable Development Goals geadopteerd heeft en die daar actief invulling aan wil geven. Ook in onze gemeente krijgen de doelen steeds meer navolging. Zo wordt het belang ervan ook onderstreept in het coalitieprogramma Oost Gelre 2022-2026. 1.4. De programmabegroting is opgesteld op grond van de vastgestelde financiële uitgangspunten. Het Algemeen Bestuur heeft op 17 december 2021 aangepaste uitgangspunten voor de begroting van Regio Achterhoek vastgesteld, inclusief onder andere de herziening van de systematiek voor het indexeren van de inwonerbijdrage. De thans aangeboden programmabegroting 2024 is daarmee in overeenstemming. 1.5. De voorgestelde stijging van de inwonerbijdrage is conform de afgesproken indexeringssystematiek. Voor het bepalen van de hoogte van de inwonerbijdrage wordt gebruik gemaakt van de zogenoemde indexeringssystematiek (zie ook argument 1.4). De indexeringssystematiek is gebaseerd op een berekeningsmethodiek waarbij de loonsom wordt verhoogd met een loonindex, inclusief nacalculatie, en de overige exploitatiekosten worden verhoogd met een prijsindex. De absolute stijging bedraagt op basis daarvan € 94.239 voor de gemeenten en € 17.559 voor de provincie.

De Programmabegroting en Financiële begroting 2023-2026 bevat de programma's 1 Governance, 2 Smart Economy, 3 Smart Living en 4 Bedrijfsvoering en rente. Alleen voor programma 1 wordt een bijdrage van de gemeenten in de organisatiekosten gevraagd. Daarnaast voegen gemeenten een eventueel overschot van het jaarresultaat toe aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner. De provincie draagt eveneens bij in de organisatiekosten en doet daarnaast een bijdrage in het investeringsfonds. Daarmee zien de bijdragen van gemeenten en de provincie er voor 2024 als volgt uit:

RAADSVOORSTEL 22199-2023

2

Totaal

Per inwoner

Bijdragen van de gemeenten 2023 Absolute stijging Bijdrage van gemeenten 2024 bestaand beleid

€ € €

1.877.188 94.239 1.971.427

€ € €

7,12 0,31 7,43

Bijdrage van de provincie 2024 in de organisatiekosten Bijdrage van de provincie 2024 in het investeringsfonds** Totaal bijdrage van provincie voor 2024*

€ € €

450.000 450.000

€ € €

1,69 1,69

*) De bijdrage van de provincie wordt ook jaarlijks geïndexeerd **) Zie kanttekening 1.1 voor een toelichting hierop.

De verhoging van de bijdrage tot € 7,43 per inwoner komt voor Oost Gelre voor 2024 neer op een bijdrage van € 220.734 voor programma 1 Smart Governance, plus een post ‘onvoorzien’ van € 899. Daarmee wordt de totale bijdrage van Oost Gelre voor 2024 voor Regio Achterhoek € 221.633 (ten opzichte van € 210.756 voor 2023). Deze stijging van de inwonerbijdrage is conform de afspraken die regionaal gemaakt zijn. 1.6. Het weerstandsvermogen van Regio Achterhoek is voldoende. Voor normale risico’s is een weerstandsvermogen aanwezig. Het Algemeen Bestuur heeft op 17 december 2021 besloten om voor het bepalen van het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen uit te gaan van een weerstandsratio van 1,4 × de benodigde weerstandscapaciteit. Uitgaande van de voorliggende begroting bedraagt dit 1,4 × € 263.000 = € 368.000. Een surplus wordt uitbetaald als de weerstandsratio boven de 1,4 uitkomt, wat jaarlijks bepaald wordt bij het vaststellen van de begroting op basis van het laatste jaar van het meerjarenbeeld, rekening houdend met de effecten van inmiddels genomen bestuursbesluiten met financiële gevolgen voor volgende jaren. Op basis daarvan zijn er op dit moment echter geen risico’s en/of risicodossiers aanwezig.

Bij het bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s (benodigde weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie wordt uitgedrukt in een ratio, waarbij normaliter gestreefd zou moeten worden naar een ratio weerstandsvermogen van minimaal 1,0 (voldoende). De benodigde weerstandscapaciteit is berekend op € 263.000; de beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 263.000. De ratio weerstandsvermogen bij Regio Achterhoek komt derhalve uit op € 263.000 / € 263.000 = 1,0 (voldoende). 1.7. Het financieringsbeleid van Regio Achterhoek is solide. Uit de paragraaf Financiering blijkt dat er ten aanzien van het treasurybeheer en bij ongewijzigde voortzetting van het (financierings)beleid geen renterisico’s zijn aangezien Regio Achterhoek geen geldleningen heeft. Regio Achterhoek voldoet verder aan de gestelde kasgeldlimiet om rentegevoeligheid te beperken. Ten slotte zijn er geen krediet- en liquiditeitsrisico’s geconstateerd. Wel ontstaat er mogelijk als gevolg van de inzet van het investeringsfonds als cofinanciering voor projecten een extra financieringsbehoefte, aangezien de activa grotendeels uit de nog uitstaande personeelshypotheken bestaan.

Door de vele aflossingen op hypotheken de afgelopen jaren, wordt het eventueel te financieren bedrag echter steeds lager (per 31 december 2022 maximaal € 605.000).

Kanttekeningen 1.1. De provincie staakt per 2025 de financiële bijdrage aan de regio. De provincie Gelderland heeft in het kader van een herijkingsoperatie aangekondigd de (inwoner)bijdrage aan Regio Achterhoek en Achterhoek ambassadeurs stop te zetten per 2025. Voor 2024 is een overgangsjaar afgesproken waarin de provincie nog wel de bijdrage aan de organisatiekosten doorzet ter hoogte van € 450.000, maar de bijdrage aan het investeringsfonds al stopzet (€ 0,55 per inwoner). Voor de begroting van 2025 en verder gaat Regio Achterhoek hiervoor het gesprek aan met het nieuwe college van Gedeputeerde Staten. 1.2. Het Investeringsfonds komt op termijn onder druk te staan. In 2018 is een Investeringsfonds gevormd. Van dit fonds wordt jaarlijks € 250.000 ingezet als werkbudget voor de Achterhoek Board en de Thematafels. Daarnaast is € 100.000 beschikbaar als jaarlijks budget voor kleinere initiatieven. De overige middelen worden ingezet als (co-)financiering voor projecten. Inzet van het

RAADSVOORSTEL 22199-2023

3

investeringsfonds loopt via de begroting van Regio Achterhoek. Het algemeen bestuur besluit over de inzet van het investeringsfonds. Het Investeringsfonds wordt hoofdzakelijk gevoed met beschikbare incidentele middelen. Conform regionale afspraken wordt het fonds verder gevoed uit een voordelig jaarsaldo van Regio Achterhoek, zijnde maximaal € 0,50 per inwoner per jaar (circa € 130.000). Ten slotte draagt ook de provincie sinds 2018 bij aan het Investeringsfonds vanuit de middelen voor de gebiedsopgave. Zoals ook al bij argument kanttekening 1.1 vermeld is, heeft de provincie echter besloten om de bijdrage aan het Investeringsfonds te stoppen vanaf 2024. De regio zet zich voortdurend in om nieuwe rijks- en provinciale middelen binnen te halen, en daarvoor is het gebruikelijk dat er voldoende cofinanciering beschikbaar is. Het Investeringsfonds is hierbij van groot belang gebleken. Het fonds is echter uitputtend en wordt nog nauwelijks gevoed, temeer door de wegvallende financiering vanuit de provincie. Regio Achterhoek verwacht dat in 2023, temeer ook omdat er vanuit de Regio Deal Achterhoek geen middelen meer beschikbaar komen, er een groter beroep gedaan zal worden op dit fonds. Dit betekent dat er in de toekomst meer cofinanciering nodig is van de partners c.q. dat het investeringsfonds aangevuld moet worden. Op 31 december 2024 bedraagt het begrote saldo € 5.735.362. 1.3.

De cao-ontwikkelingen drukken zwaar op de begroting. Zoals ook geldt voor onze eigen gemeente en alle andere openbare lichamen zorgen de nieuwe caoafspraken voor een forse stijging van de loonkosten. Dit heeft een incidenteel effect op de begroting, omdat dit structureel geborgd is met de loonindexering door middel van nacalculatie. De regio verwacht de incidentele effecten voor 2024 te kunnen opvangen in de voorliggende programmabegroting. 1.4. De gemeente Montferland overweegt toe te treden tot Regio Achterhoek. Begin 2023 heeft de gemeenteraad van de gemeente Montferland het voornemen geuit om toe te treden tot Regio Achterhoek. Hierover vinden momenteel onderhandelingsgesprekken plaats. Mocht de toetreding een feit worden dan betekent dit een positief effect op de organisatiemiddelen. De toetreding van Montferland zou een verhoging van de totale inwonerbijdragen van gemeenten aan Regio Achterhoek van ca. € 270.000 betekenen. Het is nog niet duidelijk welk effect dit heeft op de capaciteitsbehoefte. De ondersteuning vanuit Regio Achterhoek / Achterhoek Ambassadeurs staat weliswaar goed, maar het is mogelijk dat de toetreding van Montferland vraagt om extra inzet op lobby en extra uren van de programmaregisseurs. Dit wordt op een later moment duidelijk. 1.5. De jaarstukken over 2022 geven geen aanleiding om hier niet mee in te stemmen.

Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen worden de jaarstukken jaarlijks ter informatie aangeboden aan de deelnemende gemeenteraden. Het Dagelijks Bestuur van Regio Achterhoek stelt desondanks de raden in de gelegenheid om eventuele standpunten schriftelijk kenbaar te maken, zodat die kunnen worden meegewogen bij de vaststelling ervan door het Algemeen Bestuur. Uit de jaarrekening blijkt onder meer dat Regio Achterhoek ten aanzien van de programma’s 1 en 4 een positief jaarresultaat behaald heeft van € 124.422. Het Dagelijks Bestuur stelt voor om dit bedrag toe te voegen aan het Investeringsfonds, conform de besluitvorming die daarover heeft plaatsgevonden bij de doorontwikkeling van Regio Achterhoek in 2018, en waar ook de raad van Oost Gelre mee ingestemd heeft. Ten aanzien van de programma’s 2 en 3, oftewel het deel van de Achterhoek Ambassadeurs (3O’s), wordt ingegaan op de verschillende activiteiten en projecten die in dat jaar liepen of gestart zijn, en wat de stand van zaken daarbij is. De accountant heeft over de jaarstukken een goedkeurende verklaring afgegeven. Deze is opgenomen in de jaarrekening.

Uitvoering Kosten De kosten voor Oost Gelre voor deelname aan de gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek stijgen volgens de Programmabegroting en Financiële begroting 2024-2027 naar een totale inwonerbijdrage van € 221.633 oftewel € 7,43 per inwoner. De inwonerbijdrage stijgt daarmee met € 0,31, wat in lijn ligt met het besluit van het Algemeen Bestuur inzake de te hanteren indexeringssystematiek. Dit wordt als zodanig verwerkt in de Programmabegroting 2024 van de gemeente Oost Gelre.

RAADSVOORSTEL 22199-2023

4

Planning De Programmabegroting en Financiële begroting 2024-2027 wordt door het Algemeen Bestuur behandeld tijdens zijn vergadering van 6 september 2023. Na vaststelling gaat de verhoging van de inwonerbijdrage in per 1 januari 2024. De jaarstukken worden door het Algemeen Bestuur vastgesteld in haar vergadering op 5 juli 2023. Communicatie Het besluit van de raad wordt medegedeeld aan het Dagelijks Bestuur van Regio Achterhoek. Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Programmabegroting en de Financiële begroting 2024-2027 Aanbiedingsbrief programmabegroting Jaarstukken 2022 Aanbiedingsbrief jaarstukken

Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J. Heerkens

A. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 22199-2023

5