rv ondersteuning energiekosten

Raadsvoorstel Agendapunt Titel

: :

Fase Portefeuillehouder B&W-besluit

: : :

8 Ondersteuningspakket ondersteuning inwoners en verenigingen bij gestegen energiekosten Oriëntatie (groen) Wethouder Dusseldorp en wethouder Schutten 18 oktober 2022

Inleiding Sinds de zomer van 2021 stijgen de energieprijzen. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne zijn deze nog verder gestegen. Huishoudens met een laag besteedbaar inkomen worden bovengemiddeld hard getroffen. Zij zijn namelijk een steeds groter deel van het besteedbaar inkomen kwijt aan energiekosten. Om deze huishoudens te ondersteunen met het verlagen van de energiekosten heeft het Rijk in het voorjaar twee maatregelen genomen: een eenmalige energietoeslag en een specifieke uitkering voor de aanpak van energiearmoede. De maatregelen worden uitgevoerd door de gemeente. Inmiddels hebben in Oost Gelre meer dan 800 huishoudens een energietoeslag toegekend gekregen. Vanwege de sterk stijgende prijzen dreigt ook de groep met middeninkomens in de problemen te komen. Schatting is dat bij aanhoudend hoge prijzen 1 op de 3 huishoudens in de problemen kan komen. Het kabinet heeft hierop aanvullende maatregelen aangekondigd. Door een maximum gas en elektriciteitsprijs vast te stellen voor 2023 gaat een huishouden met een gemiddeld verbruik € 240 per maand betalen voor de energierekening. Deze aanvullende maatregel zal het grootste deel van de huishoudens voldoende beschermen tegen de stijgende prijzen. Toch zal er een aantal huishoudens zijn dat ondanks de maatregelen (buiten hun schuld) in financiële problemen komt.

Hiervoor willen we een tijdelijke subsidieregeling in het leven roepen, met als doel om te voorkomen dat er financiële problemen ontstaan door de sterk gestegen energielasten. De hoge energierekening is eveneens merkbaar bij de maatschappelijke voorzieningen in Oost Gelre. Er zijn inmiddels diverse signalen binnengekomen bij het college van B&W. De gemene deler is dat de maandelijkse energielasten gemiddeld met 300% zijn gestegen. Voor veel verenigingen, beheersstichtingen en exploitanten is deze situatie niet lang houdbaar. Landelijke regelingen laten (nog) op zich wachten. In dit voorstel ligt een pakket met maatregelen voor om inwoners en exploitanten van maatschappelijke voorzieningen te ondersteunen bij de gestegen energiekosten. Kortweg bestaat het pakket uit de volgende maatregelen: 1. Maatregelen op inwonersniveau 2. Duurzaamheidsmaatregelen en energielasten voor exploitanten van maatschappelijke voorzieningen 3. Generieke maatregelen om ondernemers te steunen

Mogelijke beleidskeuzes 1. Instemmen met de voorgestelde maatregelen om de gevolgen van de hoge energieprijzen op te vangen voor kwetsbare huishoudens en exploitanten van maatschappelijke voorzieningen. 2. Niet instemmen met het onder 1 bedoelde. 3. Instemmen met een aantal generieke maatregelen om ondernemers te ondersteunen. 4. Niet instemmen met het onder 3 bedoelde.

RAADSVOORSTEL 53724-2022

Voorstel 1. In te stemmen met een aantal maatregelen om de gevolgen van de hoge energieprijzen op te vangen voor kwetsbare huishoudens en exploitanten van maatschappelijke voorzieningen, en daarvoor: a. € 250.000 beschikbaar te stellen voor een nader door het college vast te stellen tijdelijke subsidieregeling voor inwoners, en dit bedrag te dekken vanuit de algemene uitkering die de gemeente vanuit het Rijk ontvangt voor de energietoeslag, b. € 500.000 beschikbaar te stellen voor een nader door het college vast te stellen tijdelijke subsidieregeling voor exploitanten van maatschappelijke voorzieningen, en dit bedrag te dekken vanuit het geprognosticeerde positieve rekeningresultaat over 2022, c. € 90.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de bij a en b genoemde subsidieregeling en voor schuldhulpverlening, en dit bedrag te dekken vanuit het geprognosticeerde positieve rekeningresultaat over 2022, d. € 1.500.000 beschikbaar te stellen voor een nader te vormen revolverend fonds voor duurzaamheidsinvesteringen in maatschappelijke voorzieningen, en dit bedrag te dekken door een onttrekking uit de belegde reserve. 2. In te stemmen met een aantal generieke maatregelen om ondernemers te ondersteunen, zijnde het afzien van het heffen van precariobelasting en reclamebelasting in 2023.

Beoogd effect Financiële problemen bij huishoudens en exploitanten van maatschappelijke voorzieningen voorkomen. Generieke ondersteuning bieden aan ondernemers om zo bij te dragen aan een verlaging van de toenemende lasten voor ondernemers.

Argumenten 1.1. Met een tijdelijke subsidieregeling voor huishoudens voorkomen we financiële problemen bij huishoudens. Ondanks de ondersteuningsmaatrelen van het Rijk zijn er huishoudens die in de problemen komen door de stijgende kosten van energie. Deze huishoudens hebben onvoldoende baat bij de gemaximeerde energieprijzen. Dit kan komen door een slecht geïsoleerd huis of onvoldoende inkomen rekening te betalen en/of energiebesparende maatregelen te nemen. 1.2. Met de tijdelijke subsidieregeling willen we ook kwetsbare inwoners ondersteunen. Er zijn groepen waarvan we bij voorbaat weten dat ze zich in een kwetsbare positie bevinden. Dit zijn bijvoorbeeld inwoners die noodgedwongen veel thuis zijn door een ziekte of handicap, inwoners die een lopende schuldregeling hebben. Deze groepen willen we actief benaderen zodat ze passende hulp krijgen. 1.3. Door het instellen van een tijdelijke subsidieregeling bieden we alleen financiële ondersteuning waar dat ook echt nodig is. Op deze manier verrichten we gericht noodzakelijke hulp. Zouden we voor een generieke manier van ondersteuning kiezen dan is dit niet het geval. In dat geval bepalen we welke groep inwoners (op basis van laag inkomen) recht heeft op de ondersteuning. Dit zegt echter niks over de problematiek. Daarnaast sluit je hiermee middeninkomens uit die wellicht in financiële problemen dreigen te komen. 1.4.

Inwoners die in aanmerking komen voor de tijdelijke subsidieregeling kunnen in 2023 tevens een beroep doen op het gemeentelijk minimabeleid en de bijzondere bijstand. De inwoners die een beroep doen op de tijdelijke subsidieregeling hebben onder aan de streep te weinig te besteden. Om te voorkomen dat huishoudens niet meer kunnen deelnemen aan het maatschappelijk verkeer (o.a. kindregeling) of bij bijzondere kosten worden geconfronteerd met de inkomensgrenzen die zijn vastgesteld, kunnen deze huishoudens in 2023 automatisch een beroep doen het gemeentelijk minimabeleid en de bijzondere bijstand. 1.5. Inwoners die een bijdrage ontvangen uit de tijdelijke subsidieregeling krijgen ondersteuning van een energiecoach. Hierdoor ontvangen inwoners advies om (versneld) te verduurzamen. Het doel hiervan is het dempen van de energielasten.

RAADSVOORSTEL 53724-2022

2

1.6. Maatschappelijke voorzieningen worden geconfronteerd met hoge energierekeningen. Diverse maatschappelijke organisaties hebben zich bij de gemeente gemeld en luiden de noodklok. Deze organisaties (veelal gedreven door vrijwilligers) kunnen de extreme verhoging van energielasten niet voor langere tijd opvangen met hun financiële reserves. Wij gaan hierbij uit van 2 stromingen die wij willen bewandelen: 1. Structurele verduurzamingsmaatregelen om het energieverbruik te kunnen verlagen dan wel door het opwekken van energie bijvoorbeeld middels zonnepanelen. 2. Inzetten op incidentele noodhulp om de huidige stijging van de energielasten gedeeltelijk te compenseren. Voor wat betreft de structurele verduurzamingsmaatregelen is er de mogelijkheid tot de instelling van een revolverend fonds waarbij maatschappelijke voorzieningen, zoals een dorpshuis, gaan investeren in verduurzaming waarbij de gemeente zorgt voor kapitaal. De maatschappelijke voorziening lost de “lening” jaarlijks af maar nooit meer dan de besparing op haar energielasten. De terugontvangen middelen worden teruggestort in het revolverend fonds. Als voorwaarde hierbij geldt dat er vooraf een energiescan dient plaats te vinden op basis waarvan tot de verduurzamingsmaatregelen kan worden gekomen.

Voor wat betreft de noodhulp is het essentieel om op korte termijn te komen tot uitvoering van (gedeeltelijke) van de regeling maar ook recht te doen aan de nood voor de verschillende organisaties. Daarom is het van belang om uitvraag te doen aan alle organisaties over de werkelijke kostenstijgingen. Op basis van deze gegevens komen tot een verdeling. Daaruit vloeit voort dat de precieze hoogte van de totale gemeentelijke bijdrage nog niet bekend is. 1.7. Behoud van de sociale infrastructuur is belangrijk voor de samenleving Veel inwoners uit Oost Gelre zijn lid van een vereniging of actief als vrijwilligers. Deze inwoners ontmoeten elkaar in de verschillende maatschappelijke voorzieningen in Oost Gelre. De voorzieningen zijn onderdeel van de sociale infrastructuur binnen Oost Gelre en het is van groot belang dat deze voorzieningen behouden blijven. 1.8. Het is een kans om versneld maatschappelijk voorzieningen te verduurzamen. In het coalitieprogramma is de ambitie opgenomen om als Oost Gelre in 2030 energieneutraal te zijn. De energiecrisis biedt nu een kans om in samenwerking met exploitanten van maatschappelijke voorzieningen een versnelde duurzaamheidsslag in te maken. 2.1. Steun aan bedrijven: we ondersteunen bedrijven waar mogelijk, maar de mogelijkheden voor de gemeente om bedrijven te ondersteunen zijn beperkt.

Er zijn sectoren waar de nood hoog is maar in dit geval overstijgt de ondersteuningsbehoefte de draagkracht van de gemeente in hoge mate. We ondersteunen bedrijven waar we wel mogelijkheden hebben en dat is via de 2 volgende sporen: 1. We verlichten de lokale lasten. We nemen generieke maatregelen om de lokale lasten voor ondernemers te verlagen (zoals we ook tijdens de coronacrisis op ingezet hebben). We heffen ook in 2023 geen precariobelasting en reclamebelasting. 2. We voorzien bedrijven op een adequate manier van informatie. Voorbeeld hiervan is de doorgeleiding naar bestaande initiatieven zoals: Achterhoek Onderneemt Duurzaam (AOD) van Samenwerkende Industriële Kringen Achterhoek (SIKA), het programma Zonnige Bedrijven uitgevoerd daar Agem, de subsidie- en financieringsregelingen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en onze eigen Stimuleringslening voor non-profit organisaties voor het financieren van energiebesparende en duurzame maatregelen.

Kanttekeningen 1.1. Er zijn nog geen landelijke maatregelen voor maatschappelijk voorzieningen. Vooralsnog richten de landelijke maatregelen zich op inwonersniveau en niet op maatschappelijke voorzieningen. Dit lokale steunpakket speelt hier wel op in. Uiteraard houden we de landelijke ontwikkelingen in de gaten. Waar mogelijk combineren we in de toekomst lokale en landelijke ondersteuningsmaatregelen.

RAADSVOORSTEL 53724-2022

3

1.2. We hebben nog geen zicht op de ondersteuningsbehoefte van de zwembaden. Er zijn al wel gesprekken geweest maar dit is nog niet inzichtelijk gemaakt. Aangezien de zwembaden grootverbruikers van energie zijn is dit een aandachtspunt. Mogelijk dat hiervoor nog weer extra middelen nodig zijn. We zullen uw raad hierover verder informeren indien van toepassing.

Uitvoering Kosten -

Tijdelijke subsidieregeling voor ondersteuning energielasten inwoners Voor het instellen van een tijdelijke subsidieregeling voor hulp aan inwoners willen we een bedrag beschikbaar stellen van in totaal € 250.000. De dekking hiervan kan gevonden worden in het resterende deel van het Rijksbudget dat wij in de algemene uitkering hebben ontvangen voor de energietoeslag. Op basis van de gegevens per begin oktober 2022 is de verwachting dat wij minimaal bovengenoemd bedrag over zullen houden. Aan het Rijksbudget voor de energietoeslag zit geen terugbetalingsverplichting aan het Rijk vast. De tijdelijke subsidieregeling en de voorwaarden daarbinnen zullen door het college bepaald en vastgesteld worden.

-

Tijdelijke subsidieregeling voor exploitanten van maatschappelijke voorzieningen Voor het instellen van een tijdelijke subsidieregeling (noodhulp) aan exploitanten maatschappelijke voorzieningen willen we een bedrag beschikbaar stellen van € 500.000, te dekken uit het geprognosticeerde positieve rekeningresultaat van de gemeente Oost Gelre over 2022. De tijdelijke subsidieregeling en de voorwaarden daarbinnen zullen door het college bepaald en vastgesteld worden.

-

Personele inzet Het beoordelen van de subsidieaanvragen van inwoners vraagt om extra personele inzet. Daarnaast zal een deel van de huishoudens ook verder een beroep op schuldhulp moeten doen. Voorgesteld wordt om de € 90.000 hiervoor te dekken uit het geprognosticeerde positieve jaarresultaat over 2022.

-

Revolverend fonds (bedoeld voor duurzaamheidsinvesteringen) De volgende kaders stellen wij voor om in aanmerking te komen voor een bijdrage uit het revolverend fonds voor duurzaamheidsinvesteringen in maatschappelijke voorzieningen. 1. Een energiescan waaruit blijkt welke maatregelen genomen kunnen worden en welk effect deze hebben op het energieverbruik. 2. De bijdrage wordt verstrekt op rekeningbasis. 3. De bijdrage dient in termijnen te worden terugbetaald rekeninghoudende met de besparing op de energielasten. 4. De bijdrage is niet rente dragend. -

De terugbetaalde bijdrage wordt weer in het revolverend fonds gestort. Het jaarlijks bedrag van terugbetaling mag niet meer zijn dan de jaarlijkse besparing op de energielasten. Het risico ligt in deze bij de gemeente.

Het voorstel is om een bedrag van € 1,5 miljoen in het fonds te storten en dit te dekken door een onttrekking uit de belegde reserve. De voorwaarden waaronder leningen vanuit het revolverend fonds verstrekt zullen worden, worden nog nader door het college bepaald. -

Generieke steun aan bedrijven Het voorstel voor het niet heffen van precario- en reclamebelasting leidt tot een lagere inkomst voor de gemeente van € 70.000.

Het is mogelijk dat de beschikbaar gestelde middelen niet toereikend zijn. Indien nodig volgt er te zijner tijd een aanvullend voorstel aan de gemeenteraad om middelen beschikbaar te stellen.

RAADSVOORSTEL 53724-2022

4

Planning De financiering voor het steunpakket wordt ter besluitvorming door de raad voorgelegd in de raadsvergadering van 1 november. Bij het opstellen van dit voorstel is de tijdelijke subsidieregeling nog niet gereed. Het college streeft ernaar deze op 8 november vast te stellen. Het concept is al wel bijgevoegd is bij dit raadsvoorstel. In de regeling zullen de juridische grondslag en de kaders voor het uitkeren van de tijdelijke subsidieregeling nader bepaald worden. Naast de tijdelijke subsidieregeling zal er tevens een regeling worden opgesteld met het oog op het te vormen revolverend fonds. Communicatie Een persbericht wordt verspreid onder de lokale en regionale pers. Ook zal er aandacht besteed worden aan het voorstel via de sociale media. Het college licht het raadsvoorstel op 26 oktober toe aan de pers. Verenigingen en exploitanten van maatschappelijke voorzieningen worden per e-mail geïnformeerd door de verschillende beleidsmedewerkers. Over de regeling voor inwoners informeren we maatschappelijke relevante partijen zoals bijvoorbeeld Fijnder en de Stadsbank. Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Bestaande activiteiten gericht op ondersteuning verduurzaming van bedrijven Bestaande activiteiten gericht op inwoners Bestaande activiteiten gericht op maatschappelijke organisaties Tijdelijke subsidieregeling energiemaatregelen 2022-2023 voor inwoners en exploitanten van maatschappelijke voorzieningen (concept)

Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J. Heerkens

A. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 53724-2022

5