rv erfgoednota 2025

Raadsvoorstel Agendapunt Fase in de beleidscyclus Onderwerp Portefeuillehouder Datum B&W-besluit

: : : :

8 Uitvoering (rood) Erfgoednota 2025 Wethouder Dusseldorp 29 juli 2025

Doel De erfgoednota 2020-2024 liep eind 2024 af. We hebben de nota met onze partners geëvalueerd om te komen tot een nieuwe nota. Doel van deze nieuwe nota is om ons beleid voor de volgende jaren vast te leggen. Aanleiding Sinds 2015 werken onze drie gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk samen op het gebied van erfgoed. We stelden erfgoednota’s op, met de titel Wi-j doet ’t samen. Dat deden we voor de perioden 2017-2020 en 2021-2024. Door met drie gemeenten projecten te doen, bereikten we meer dan we los van elkaar hadden gedaan. Denk bijvoorbeeld aan het onderzoek naar historische interieurs, de energiescans en de kerkenvisie Oost Achterhoek. Ook konden we samen provinciale en landelijke subsidies aantrekken en projecten een regionaal (bovenlokaal) karakter geven. Wat ging er de afgelopen samenwerkingsperiode goed en wat kan er beter? Dat bespraken we tijdens de erfgoeddag op 29 februari 2024 in Winterswijk. In juni 2024 praatten we hier verder over met verschillende erfgoeddeskundigen uit onze drie gemeenten. Ook hadden we gesprekken met verschillende belanghebbenden (stakeholders). We keken bij de beoordeling van onze samenwerking ook naar de mening van betrokken inwoners (participatie).

Wat zeiden zij bijvoorbeeld over erfgoed bij het opstellen van de omgevingsvisie en de beleidsnota's Cultuur en vrijetijdeconomie? De conclusie na al deze gesprekken? De basis van onze erfgoednota Wi-j doet ’t samen is goed en actueel. Er is nog veel steun (draagvlak) voor de doelen en wensen (ambities) die we hebben. Tijdens de bijeenkomsten hoorden we dan ook vaak: ‘Stop niet teveel tijd in een nieuwe nota, werk aan een dynamisch uitvoeringsprogramma.’ Dus dat gaan we doen. Zo blijven we met onze samenwerkingspartners werken aan het behouden en versterken van ons erfgoed. Voorstel aan de raad 1. De Erfgoednota 2025 vast te stellen. Kader De Erfgoednota 2025 past goed bij het landelijke, provinciale, regionale en lokaal beleid omdat het erfgoed belangrijk maakt voor iedereen, zoals het Verdrag van Faro* zegt. Het zorgt ervoor dat erfgoed beschermd wordt en ook mee kan veranderen met nieuwe plannen, zoals in de Erfgoedwet en Omgevingswet staat. De nota helpt ook om de Gelderse cultuur en identiteit te versterken, zoals de provincie wil. Verder zorgt de nota ervoor dat erfgoed wordt meegenomen in ruimtelijke plannen, zodat het erfgoed en de leefomgeving samen beter worden. De Erfgoednota Oost Achterhoek is een schakel tussen erfgoed, ruimtelijke ontwikkeling en de leefomgeving. Daardoor staat erfgoed niet op zichzelf, maar is het juist verweven in bredere doelstellingen.

* Het Verdrag van Faro is een "kaderverdrag". De bepalingen van het verdrag zijn geen juridische verplichtingen, maar een oproep tot beleidsvorming. Het verdrag komt niet in de plaats van andere internationale verdragen die toezien op de instandhouding van erfgoed. Het is daar een aanvulling op en roept op om na te denken over de vraag: waarom bewaren we erfgoed, voor wie, hoe zijn mensen betrokken en hoe komt erfgoed ten goede aan de hele samenleving? Het Verdrag van Faro stelt de mens en de samenleving centraal en hún relatie met erfgoed. Erfgoed is bovendien een bron voor ruimtelijke, sociale, economische en democratische ontwikkeling als alle belanghebbenden daar een betrokkenheid bij hebben.

Argumenten 1.1. Het erfgoedbeleid Wi-j doet ’t samen 2020-2024 liep eind 2024 af.

RAADSVOORSTEL 36767-2025

De samenwerking tussen de drie gemeenten heeft laten zien dat vele handen licht werk kunnen maken, maar ook dat gezamenlijke krachten tot grotere resultaten leiden. Deze samenwerking willen we graag voortzetten. Omdat onze ambities niet veranderd zijn hebben we de basis van het erfgoedbeleid 20202024 vertaald naar een nieuwe nota. Deze nota wordt vastgeteld voor onbepaalde tijd. Wel gaan we werken met een twee jaarlijks uitvoeringsprogramma. Met het uitvoeringsprogramma sturen we sterker op actuele thema’s die erfgoed raken. 1.2. Met deze nieuwe erfgoednota zetten we ons bestaande beleid door. Uit alle gesprekken die we hebben gevoerd blijkt dat er veel draagvlak is voor de ambities die we hebben. Dit draagvlak heeft mede geresulteerd in de BNG erfgoed publieksprijs. We hebben daarom onze ambities opnieuw uitgelegd en actuele thema’s gekoppeld aan deze ambities. Met een tweejaarlijks uitvoeringsprogramma sturen we makkelijker bij. 1.3. Op basis van een uitvoeringsprogramma sluiten we aan bij bredere ambities. Het concept uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de activiteiten en projecten die we de komende jaren voor ogen zien.

De activiteiten sluiten aan bij bredere gemeentelijke doelstellingen, zoals het verduurzamen van erfgoed, het inzetten van erfgoed voor economisch rendement en voor een aantrekkelijk woon- en leefklimaat, het delen van kennis met jong en oud en het samen optrekken met burgers/partijen bij (de uitvoering van) het beleid. Het uitvoeringsprogramma is geen onderdeel van de besluitvorming. Deze wordt na vaststelling van de erfgoednota door de raad verder uitgewerkt. 1.4. Naast projecten die we als drie gemeenten gezamenlijk uitvoeren is er ook ruimte voor lokale projecten. Ondanks dat we gezamenlijk een aantal mooie projecten hebben geïnitieerd, is er de afgelopen periode ook ruimte geweest voor lokale projecten. Ook de aankomende periode blijven we lokale projecten uitvoeren. Kanttekeningen Geen. Participatie Het participatietraject zag er zo uit: - Erfgoeddag op 29 februari 2024 in het Vriezenhuis in Winterswijk: Hier waren verschillende erfgoedbelangstellenden en erfgoeddeskundigen uit de drie gemeenten bij. Daarnaast waren er afgevaardigden van provinciale en landelijke erfgoedorganisaties en ondersteuningsinstellingen. We wisselden ideeën, kennis en ervaringen rondom erfgoed uit. We spraken over belangrijke thema’s, uitdagingen en kansen in de erfgoedsector.

- Gespreksavond op 26 juni 2024 in de Koppelkerk in Bredevoort: De gesprekavond richtte zich specifiek op de regionale historische verenigingen, waarbij vertegenwoordigers van deze verenigingen in gesprek gingen over de rol die zij spelen in het behoud en de promotie van erfgoed. Het was een gelegenheid om ideeën en zorgen te delen, en om gezamenlijk te denken over de toekomst van het erfgoedbeleid. - Individuele gesprekken met belanghebbenden (stakeholders): We spraken bijvoorbeeld met het basisen voortgezet onderwijs, restauratiebedrijven en molenaars. Deze contacten met het werkveld gaven ons inzicht in de verschillende problemen (dilemma's). - Cultuur en Erfgoedpact: De evaluatie en het verslag Voortzetting 2025-2027. Met de regiogemeenten is een Cultuur en Erfgoedpact gemaakt. Dat pact gaat over de periode 2025-2027. Erfgoed krijgt hierin een belangrijkere (prominentere) plek. - Binnen de gemeentes bespraken we met verschillende collega’s (interne participatie) van verschillende beleidsvelden, de conceptteksten van dit beleid. De reacties verwerkten we in deze Erfgoednota. - De concept Erfgoednota heeft van 18 juni tot 18 juli ter inzage gelegen. De ingebrachte reacties hebben betrekking op de samenwerking met onze partners en de projecten die ze met ons willen uitvoeren. De reacties hebben we verwerkt in het (nu nog concept) uitvoeringsprogramma.

Uitvoering Juridisch aspecten n.v.t.

RAADSVOORSTEL 36767-2025

2

Kosten en dekking Voor de uitvoering vragen we geen extra middelen. De bestaande middelen in de begroting worden gebruikt voor het uitvoeringsprogramma. Personele aspecten Geen. Communicatie Er is een uitgebreid participatie- en communicatietraject gevoerd met betrokkenen bij de totstandkoming van de nota. Ook heeft de conceptnota ter inzage gelegen. De ingediende reacties hadden betrekking op uitvoeringsprojecten en zijn daarom verwerkt in het concept-uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma zal, na vaststelling van de erfgoednota definitief worden gemaakt en door het college worden vastgesteld. Planning Na vaststelling van de erfgoednota werken we verder aan het uitvoeringsprogramma. De definitieve versie van het uitvoeringsprogramma zullen we delen met de raad. Evaluatie Deze erfgoednota stelen we voor onbepaalde tijd vast. Wel gaan we in 2030 de nota evalueren en kijken we of de nota aanpassingen behoeft. Met een tweejaarlijks actueel uitvoeringsprogramma blijven we goed inspelen op onze ambities en kunnen we inspelen op trends en ontwikkelingen Bijlage(n) 1 2

Omschrijving Erfgoednota 2025 Concept uitvoeringsprogramma

Openbaar Ja Ja

Toelichting ---

Wij bieden u hierbij een ontwerpbesluit ter vaststelling aan. Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J.J.L. Heerkens

A.H. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 36767-2025

3