rv beleidsplan licht in de openbare ruimte

Raadsvoorstel Agendapunt Fase in de beleidscyclus Onderwerp Portefeuillehouder Datum B&W-besluit

: : : : :

6 Ontwikkeling (blauw) Beleidsplan Licht in de openbare ruimte 2025-2035 Wethouder Teselink 1 april 2025

Doel Vastleggen hoe we de komende 10 jaar willen omgaan met openbare en niet-openbare verlichting in de buitenruimte van de gemeente Oost Gelre.

Aanleiding Het huidige beleidsplan betreffende licht in de openbare ruimte is meer dan 10 jaar oud. Het voldoet niet meer aan de huidige klimaat- duurzaamheids-, energie- en technologische ontwikkelingen. Met het nieuwe beleidsplan willen we vastleggen hoe we de komende 10 jaar omgaan met al dan niet van overheidswege opgelegde nieuwe ontwikkelingen op het gebied van openbare verlichting en ander licht in de openbare ruimte.

Voorstel aan de raad 1. Het beleidsplan Licht in de Openbare Ruimte 2025-2035 vast te stellen.

Kader De Wegenwet en het Burgerlijk wetboek zijn het wettelijk kader voor dit beleidsplan. Uitwerking van deze wetten is landelijk geregeld in de Richtlijn Openbare Verlichting NEN 13201+A1. De klimaatdoelstellingen voor Oost Gelre zijn vastgelegd in het Akkoord van Groenlo en het landelijke Energieakkoord waarin voor 2030 een energiebesparing van 50% ten opzichte van 2013 is opgelegd.

Argumenten 1.1. Met het beleidsplan regelen we de manier hoe we de openbare ruimte willen verlichten. In Nederland zijn gemeenten niet verplicht om te verlichten maar ze hebben wel een zorgplicht. De zorgplicht is verwoord in de Richtlijn NPR131201/A1 van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde. Let wel: het is een richtlijn, er mag van afgeweken worden. 1.2. In het beleidsplan zijn uitgangspunten geformuleerd voor het licht in de openbare ruimte. Met het vaststellen van het beleidsplan kiezen we in de periode 2025-2035 voor de volgende uitgangspunten: - Principe ‘Nee, tenzij’. Alléén licht daar waar het nodig is. - Voldoen aan de doelstellingen uit het Energieakkoord. - Verlichten tot maximaal 75% van de geldende richtlijn qua lichtsterkte met uitzondering van centrumgebieden. Toepassen lichtkleuren waarbij gezichtsherkenning goed mogelijk is. Dit is niet nieuw, dit doen we al sinds het vorige beleidsplan. - Per situatie bepalen wat de meest energiezuinige en duurzame oplossing is dat past bij budget en stand der techniek zonder koploper te zijn. - Indien technisch mogelijk, minimaal de verlichting in de avond en nacht dimmen. Eventueel in de nacht de verlichting uit. - Hoofdfietsroutes binnen de kom worden verlicht, andere niet. - Parken, groenvoorzieningen, vrij liggende voetpaden en achterpaden niet verlichten.

- In het buitengebied handhaven we de Openbare Verlichting die noodzakelijk is voor de verkeersveiligheid. Lichtmasten die niet noodzakelijk zijn voor de verkeersveiligheid worden niet vervangen en weggehaald op een natuurlijk moment als ze kapot gaan. Hiervoor zijn maatwerk en vervangende oriëntatiemethodes een vereiste. - Terughoudendheid ten aanzien van verlichte reclames aan de lichtmasten en led-displays. - Tegengaan van lichtvervuiling.

RAADSVOORSTEL 54967-2024

1.3. Het beleidsplan levert een bijdrage aan de verkeersveiligheid, sociale veiligheid en een prettige leefomgeving. De verkeersveiligheid is altijd onomstreden en het belangrijkste uitgangspunt. Sociale veiligheid is onder te verdelen in objectieve (meetbaar, zoals aantal inbraken of incidenten) en subjectieve sociale veiligheid. Subjectieve sociale veiligheid is het gevoelsmatige aspect. We willen objectieve sociale veiligheid en een prettige leefomgeving voor iedereen. Hierbij is maatwerk een vereiste. De huidige generatie LED verlichting draagt in meerdere opzichten bij aan het gevoel van veiligheid.(gezichtsherkenning, lichtspreiding en gelijkmatigheid). 1.4. We zorgen voor een verantwoord gebruik van onze energie We willen voldoen aan het landelijke Energieakkoord dat in 2013 is ondertekend. Hierin zijn afspraken gemaakt om gezamenlijk tot een duurzame, klimaatvriendelijke omgeving te komen in Nederland. Ten aanzien van de openbare verlichting geldt de volgende relevante doelstelling: - 50% energiebesparing van de openbare verlichting in 2030 ten opzichte van 2013 Ledverlichting is sinds een aantal jaren voor de openbare verlichting een geschikte verlichting. Doordat led heel gericht licht is, lijkt het soms op straat minder licht te geven of zie je soms geen licht als je de straat in kijkt terwijl het er wel is.

We gaan verder met het verduurzamen van de openbare verlichting. Wij vervangen de komende jaren alle verlichting door duurzame verlichting. Hiervoor is al in 2019 extra budget beschikbaar gesteld door de raad. Per situatie wordt bekeken wat de beste oplossing is passend in de omgeving, binnen het budget en de stand der techniek. We zijn volger van nieuwe technieken, maar hebben niet de ambitie om koploper te zijn.

Kanttekeningen 2.1. Aandachtspunt is alinea 3.3 uit het beleidsplan waarin wordt omschreven hoe we willen omgaan met de circa 150 lichtmasten in het buitengebied. De lichtmasten die noodzakelijk zijn voor de verkeersveiligheid blijven we onderhouden. Lichtmasten in het buitengebied die geen functie voor de verkeersveiligheid hebben willen we laten uitsterven in de komende 15 jaar. We gaan niet actief verwijderen maar alleen indien mogelijk en op een natuurlijk moment (uitval door storing). Hoewel dit gevoelig ligt bij sommige gebruikers van het buitengebied, achten wij de toegevoegde waarde van lichtmasten op afgelegen plekken beperkt aangezien het vooral zorgt voor schijnveiligheid. Ze dienen in werkelijkheid alleen als oriëntatiepunten. Voor oriëntatie op donkere afgelegen gebieden bestaan er door technische ontwikkelingen tegenwoordig betere en goedkopere alternatieven. Maatwerk is hierbij een vereiste. 2.2. Kanttekening bij het niet uitvoeren van dit beleidsvoornemen. Als we alle lichtmasten in het buitengebied wél in stand willen houden betekent dit in de komende 10-20 jaar een (gespreide) onderhoudsinvestering van circa € 2000 per lichtmast voor het vervangen van de mast en het armatuur (totaal € 300.000 exclusief de energiekosten, zie daarvoor paragraaf financiële aspecten).

Participatie Het concept beleidsplan is voorgelegd en gepresenteerd aan de dorpsbelangenorganisaties van de kleine kernen. Met name het aandachtspunt sociale veiligheid is uitgebreid besproken gezien de gevoeligheid van het onderwerp. Zie ook kanttekening 2.1. Na het vaststellen van het beleid worden de individuele lichtpunten in het buitengebied getoetst op de bijdrage aan de verkeersveiligheid en zal bepaald worden welke lichtmasten op basis van deze toets misbaar en onmisbaar zijn. We gaan deze toets en de daadwerkelijke veranderingen aan de openbare verlichting in het buitengebied actief communiceren met de dorpsbelangenorganisaties.

Uitvoering Juridische aspecten Er zijn geen juridische aspecten.

RAADSVOORSTEL 54967-2024

2

Financiële aspecten Door de raad is in 2019 een jaarlijks budget van circa € 450.000 tot 2029 vastgesteld om het gehele areaal te ‘verledden’. Inmiddels is circa de helft van het totale areaal verled. De verminderde energiekosten als gevolg van het verledden en de daarmee samenhangende verminderde onderhoudskosten worden inzichtelijk gemaakt in de jaarlijkse bestuursrapportage en de slotwijziging. Het verwijderen van de misbare lichtmasten in het buitengebied levert jaarlijks (vanaf 2035) een energiebesparing op van naar schatting € 3.500. Personele aspecten Er zijn geen personele aspecten. Communicatie Het beleidsplan wordt na vaststelling vermeld op-, en kan gedownload worden via de website van de gemeente Oost Gelre. Daarnaast komt er een artikel in Elna/GG dat kort ingaat op de wijzigingen in het nieuwe lichtplan, gecombineerd met de resultaten van het verledden tot nu toe. Planning De uitgangspunten uit het beleidsplan worden direct toegepast. Doelstelling is om in 2028 het gehele areaal verled te hebben. Inmiddels is circa de helft 3200 van de 6400 lichtpunten binnen de gemeente voorzien van een led-armatuur. Het versterven van de verlichting buiten de bebouwde kom gaat op natuurlijke wijze (niet vervangen bij kapot gaan) in de komende 15 jaar. Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlage(n) Omschrijving 1 Beleidsplan Licht in de Openbare Ruimte Oost Gelre 2025-2035 2 Factssheets Licht in de Openbare Ruimte Oost Gelre 2025-2035

Openbaar ja

Toelichting

ja

Wij bieden u hierbij een ontwerpbesluit ter vaststelling aan.

Het college van de gemeente Oost Gelre,

secretaris, J.J.L. Heerkens

RAADSVOORSTEL 54967-2024

burgemeester, A.H. Bronsvoort

3