rv aankoop bonifatiuskerk

Raadsvoorstel Agendapunt Fase in de beleidscyclus Onderwerp Portefeuillehouder Datum B&W-besluit

: : : :

9 Ontwikkeling (blauw) Aankoop Bonifatiuskerk Lichtenvoorde Wethouders Hoenderboom en Dusseldorp 24 juni 2025

Doel Het is gewenst om als gemeente maximale sturingsmogelijkheden te hebben over de toekomstige invulling van de Bonifatiuskerk en de naastgelegen pastorie in Lichtenvoorde. Door aankoop van de kerk en de pastorie krijgt de gemeente dit perceel in eigendom en behoudt de gemeente de regie op deze locatie. Vervolgens gaan we een ‘tender’ uitzetten voor de meest geschikte invulling van de kerk en de pastorie. Daarmee sturen we ook op de mogelijkheden en kansen om de aantrekkelijkheid van Lichtenvoorde te vergroten. Aanleiding De Bonifatiuskerk in Lichtenvoorde staat met de pastorie op het kadastrale perceel, gemeente Lichtenvoorde, sectie I, nummer 3145, geheel groot 0.30.59 ha., plaatselijk bekend als Rapenburgsestraat 21 en 23. Het onroerend goed ligt op een prominente plek in het centrum. Zowel de kerk als de pastorie zijn beide aangewezen als gemeentelijk monument. De gebouwen zijn te koop. Het Aartsbisdom Utrecht is van mening dat het aantal kerken de komende jaren fors naar beneden moet om levensvatbaar te blijven. Door de terugloop van de aantallen kerkgangers, slinkende vrijwilligersbestanden en zwakkere financiën moeten parochies kerken gaan afstoten om de geloofsgemeenschappen overeind te houden. Dit geldt ook voor de Bonifatiuskerk en de pastorie. Het parochiebestuur en de gemeente zijn hierover al geruime tijd met elkaar in gesprek.

In eerste instantie was er ook een zorgpartij bij betrokken om zorgwoningen in de pastorie te ontwikkelen. Uit onderzoek bleek dit niet haalbaar en ziet de zorginstelling ervan af. Het parochiebestuur wil de kerk en pastorie samen verkopen. Het is nu aan de gemeente om te bepalen om over te gaan tot gemeentelijke aankoop van de kerk en pastorie. Voorstel aan de raad 1. Voor de aankoop van de Bonifatiuskerk en de pastorie in Lichtenvoorde een krediet van € 696.425 beschikbaar te stellen en dit te dekken uit de vrij besteedbare algemene reserves. Kader Strategisch vastgoedbeleid is een onderdeel in het Vastgoedbeleid. In het Vastgoedbeleid staat o.a. dat vastgoed een hulpbron/sturingsmiddel is om doelen te bereiken en dat het vastgoed vanuit de eigendomspositie ingezet kan worden te helpen deze beleidsdoelen te realiseren. In de toekomst, bij nieuwe initiatieven en bij veranderende behoeften, moet hierin voorzien worden wanneer het om vastgoed gaat waar de markt niet in voorziet en het belang vanuit beleid aanwezig is. Vanuit strategie moeten we bij aankoop van een vastgoedobject over een aantal zaken nadenken: geschiktheid, courantheid, financieel rendement (inclusief beoordeling van de risico’s), verkoop en ontwikkelpotentie, de technische staat (onderhoud en beheer) en de mogelijkheid tot verduurzamen.

Bij aankoop van vastgoed kijken we in welke mate we de gemeentelijke en/of politieke doelstellingen kunnen halen door vastgoed als bedrijfsmiddel in te zetten. Het zijn de gehuisveste maatschappelijke functies en hun activiteiten in het vastgoed, die een effect kunnen hebben en kunnen bijdragen in het behalen van gemeentelijke en/of politieke doelstellingen. De aankoop van de kerk en de pastorie door de gemeente sluit aan bij het coalitieprogramma 2022-2026 ‘Samen gaan we de uitdaging aan!’ Op het gebied van wonen, werken en welzijn zijn er verschillende

RAADSVOORSTEL 20036-2025

mogelijkheden voor invulling van de kerk en de pastorie. De gemeente is na aankoop eigenaar en kan daarna door het uitzetten van een ‘tender’ de gemeenschap faciliteren in de maatschappelijke behoeften. Argumenten 1.1. De regie over de inrichting van de entree van het centrum blijft bij de gemeente De kerk en pastorie liggen bij de entree van het centrum. Dit monumentale pand heeft een karakteristieke uitstraling. De gemeente houdt door aankoop invloed op het gebruik en uitstraling van het object, waardoor het kernwinkelgebied versterkt kan worden en de potentie van kerk en parochie voor de directe omgeving maximaal benut kan worden. De pastorie en kerk geven Lichtenvoorde haar eigen gezicht. Behoud van dit religieus erfgoed, ook zonder de religeuze functie, geeft een beeld van de geschiedenis van Lichtenvoorde als rooms-katholiek dorp. Soms gaat het niet alleen om de prijs van iets, maar nog meer om de waarde ervan. De gemeente wil haar inwoners/ondernemers betrekken in het proces om de kerk en pastorie onderdeel te laten worden van het centrum. 1.2. De regie over de invulling van de kerk en pastorie blijft bij de gemeente. Lichtenvoorde heeft op dit moment geen plek voor grote (indoor-) evenementen. Het zou wenselijk zijn dat er in Lichtenvoorde een podium komt voor kunst, cultuur, tentoonstellingen, corsotainment etc. Dit is nu versnipperd binnen de gemeente.

Door de aankoop is Lichtenvoorde in staat om evenementen voor grote groepen op 1 plek in het centrum (onder alle weersomstandigheden) te faciliteren. Bij het uitzetten van de “tender”, kan de gemeente als randvoorwaarde stellen dat de kerk wordt ingezet als een locatie voor congressen, evenementen, theater, concerten, exposities, kunst en andere cultuuruitingen. Dit kan de gemeente helpen zich te profileren als evenementengemeente. Daarnaast kunnen kunnen we een anti-speculatiebeding opnemen in de tender waardoor we regie houden op de bestemming. 1.3. Het vastgoed is multifunctioneel inzetbaar. De gemeente heeft voor de toekomst verschillende opgaven/ doelen te realiseren. De kerk en de pastorie zijn breed inzetbaar en alternatief aanwendbaar op het gebied van wonen, werken en welzijn. 1.4. Gemeente kan het vastgoed voor een “goede” prijs aankopen. De oppervlakte is 3059 m2. De taxatiewaarde is € 675.000 . Per m2 komt dit neer op € 220. Voor kale bouwgrond in Lichtenvoorde ligt de prijs per m2 hoger, nu zijn de gebouwen in deze prijs inbegrepen. Alhoewel er in de toekomst verduurzamingsinvesteringen nodig zullen zijn, kunnen de gebouwen op zich nog jaren mee. 1.5. De uitstraling en kwaliteit van het gebouw ligt bij gemeente.

Door aankoop, voor de markt uit, houdt de gemeente invloed op de uitstraling en kwaliteit van het gebouw en dus de entree van het centrum van Lichtenvoorde. Als leidraad voor de herbestemming zal ook het kerkenpaspoort uit de kerkenvisie Oost Gelre gebruikt worden. 1.6. Met de aankoop krijgt de kerk in Zieuwent ook een bestemming. De Bonifatiuskerk is op dit moment een eucharistisch centrum voor het kerkbestuur. Het kerkbestuur heeft in eerdere gesprekken aangegeven dat de kerk in Zieuwent eucharistisch centrum zou worden als de kerk in Lichtenvoorde een andere functie krijgt. Dit zou een onderdeel van de aankoop kunnen zijn, want bij herbestemmingsonderzoeken voor de kerk in Zieuwent bleek dat deze niet tot nauwelijks her te bestemmen is zonder afbreuk te doen aan de (grote) monumentale waarden Kanttekeningen 1.1. In het geval van (tijdelijke) leegstand zijn de kosten, in het bijzonder de stookkosten, hoog. Gezien de omvang van het gebouw en ervan uitgaande dat er weinig verduurzamingsmaatregelen zijn uitgevoerd, zullen de stookkosten niet gering zijn. Uit het taxatierapport blijkt dat de verwarming op den duur aan vervanging toe is, maar dat de staat van onderhoud aan het gebouw verder goed is. Uit het overzicht dat wij van de kerk hebben ontvangen bedragen de energiekosten in 2022 € 13.342, in 2023 € 14.260 en in 2024 € 12.412.

RAADSVOORSTEL 20036-2025

2

1.2. Verduurzaming is mogelijk lastig en kostbaar. Het gebouw is een gemeentelijk monument en door de waarden leent het pand zich wellicht moeilijk om traditioneel te verduurzamen. Er zijn wel alternatieve mogelijkheden om energiebesparende maatregelen te treffen. Bijvoorbeeld door infraroodpanelen te plaatsen 1.3. De huidige bestemming is op dit moment mogelijk niet passend bij (nog onbekende) gewenste invulling. Op dit moment is er nog geen concrete invulling voor de kerk en de pastorie. Samen met belanghebbenden kan er gezocht worden naar een passende en geschikte invulling, waardoor de centrumpositie versterkt wordt. De onroerende zaak kan voor meerdere doeleinden ingezet worden, waarbij de planologische mogelijkheden voor de toekomst van belang zijn. Het uitgangspunt zou daarbij kunnen zijn dat de invulling die de gemeente als passend beschouwt dan ook planologisch nagestreefd wordt. Het vastgoed heeft op dit moment de bestemming ‘maatschappelijk’ met (geheel of gedeeltelijk) de nadere aanduiding “religieus”. Voor andere gebruiksmogelijkheden is het aannemelijk dat deze bestemming gewijzigd kan worden naar een andere bestemming. Is dat niet het geval kan het onroerend goed alleen maar voor die bestemming gebruikt worden en voor dat gebruik bestaat weinig vraag en is de waarde van het object laag. 1.4.

Volgorde van proces van aankoop In het voorstel wordt na besluit van aankoop van de kerk het participatietraject gestart. Omdat de parochie eerst haar leden wil informeren is dit niet mogelijk. Zodra er instemming is, wordt de communicatie opgestart. Vanuit de markt is er al interesse getoond voor mogelijke invulling van de kerk. De gemeente wil alle inwoners/ondernemers betrekken bij de invulling van de kerk en zet daarom een ‘tender’ uit, waarbij het maatschappelijke voor de eigen gemeente van groot belang is. Nu gaan we daar na aankoop direct mee aan de slag. In het gesprek met het plaatselijke kerkbestuur op 14 mei jl. hebben zij aangegeven de voorkeur te hebben om de overdracht pas op 31-12-2026 plaats te laten vinden. Dit is voor de gemeente ook gunstig, dan hebben wij de tijd om de tender zorgvuldig voor te bereiden. Participatie Geen. Uitvoering Juridische aspecten Bij verkoop komt er vanuit het Bisdom een kettingbeding waarin restricties zijn opgenomen voor het toekomstig gebruik van het gebouw, zoals geen andere geloofsovertuiging, bordeel of iets dergelijks. Dit stemmen we nader af met het Bisdom. Kosten en dekking De totale kosten voor aankoop van de kerk en de pastorie bedragen € 696.425. Deze kunnen gedekt worden uit de vrij besteedbare algemene reserves. Communicatie Het aankopen van een kerk kan zeer gevoelig liggen in een gemeenschap.

Niet alleen door het ‘verlies’ van de kerk voor de kerkgemeenschap. Maar ook wat betreft de nieuwe bestemming van de kerk. Zorgvuldige communicatie en participatie is daarom erg belangrijk. Het besluit tot aankoop brengen we in zorgvuldige samenwerking en afstemming met het bisdom/de parochie naar buiten. Daarbij leggen we ook uit waarom we ervoor gekozen hebben om als gemeente de kerk aan te kopen, en hoe het proces na de aankoop verdergaat: hoe komen we tot een nieuwe invulling (tender/randvoorwaarden) en exploitatie van de kerk, wie betrekken we daarbij, wat is de tijdlijn, etc. Het advies is dan ook om na het besluit van aankoop een projectteam samen te stellen om de vervolgstrategie uit te werken, met daaraan gekoppeld een communicatie- en participatiestrategie.

RAADSVOORSTEL 20036-2025

3

Personele aspecten N.v.t. Planning Na instemming van het college en raad kunnen we overgaan tot koop van de kerk en pastorie, daarna zal kan het vervolgtraject opgestart worden. Evaluatie N.v.t. Bijlage(n) Nr. 1 2 3 4

Document Koopovereenkomst Taxatierapport uitgezet door de gemeente Taxatierapport uitgezet door de kerk Overzicht van kosten kerk en pastorie

Openbaar? Ja Ja

Evt. toelichting

Ja Ja

Wij bieden u hierbij een ontwerpbesluit ter vaststelling aan. Het college van de gemeente Oost Gelre, secretaris,

burgemeester,

J.J.L. Heerkens

A.H. Bronsvoort

RAADSVOORSTEL 20036-2025

4