risicoprofiel achterhoek oost

Ontwikkeling Integraal veiligheidsrisicoprofiel van Achterhoek-Oost

Inleiding Geachte lezer, Leuk dat u op punt staat om het eindproduct van het project ‘Ontwikkeling integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek Oost’ te gaan lezen. Wellicht roept de titel al enkele vragen bij u op, zoals ‘wat is een integraal veiligheidsrisicoprofiel?’ en ‘waarom moest een dergelijk profiel er komen?’. De gemeente Aalten, Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk werken al jaren samen op het gebied van veiligheid. Dit heeft onder meer vorm gekregen in het ‘Integraal Veiligheidsplan Achterhoek Oost 2019-2022’ (hierna: IVP). Het IVP bevat een uiteenzetting van veiligheidsthema’s die spelen in de regio en hoe daarop ingezet zal gaan worden. Toch blijkt het vooral een statisch instrument. Er bestaat behoefte aan een sturingsinstrument dat meer richting geeft: ‘welke veiligheidsthema’s zijn de komende jaar belangrijk?’, ‘waar gaan we in multidisciplinair verband extra op inzetten?’ en ‘wie moeten daarbij worden betrokken?’. Een integraal veiligheidsrisicoprofiel moet antwoord geven op deze behoefte. Een groteske ambitie, temeer omdat een dergelijk risicoprofiel op gemeentelijk niveau nog niet bestaat. Pionieren dus. Een eerste stap is gezet in deze eerste versie van het integraal risicoprofiel. Is deze eerste versie van het integraal risicoprofiel al perfect? Nee.

Maar aanknopingspunten voor een stevig gesprek over veiligheid, en daarmee over de doorontwikkeling, zult u zeker tegenkomen. Bouwt u mee?

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

2

Opdrachtgevers Opdrachtgever (direct)

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

Opdrachtgever (indirect)

Opdrachtnemer

3

Inhoudsopgave 0. 1. 2. 3. 4. 5.

28-10-2022

Projectdefinitie Selectie respondenten en dataverzameling Opstellen groslijst en selectie prioritaire risico’s Opstellen van scenario’s per geselecteerd risico Risicoweging per scenario en vaststellen integraal veiligheidsrisicoprofiel Adviezen voor het vervolg van het integraal veiligheidsrisicoprofiel

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

4

Leeswijzer In deze rapportage is de totstandkoming van het integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek Oost gepresenteerd. Deze presentatie is op stapsgewijze manier opgebouwd en begint met de projectdefinitie. Deze projectdefinitie heeft de basis en kaders gevormd voor de vervolgstappen. In de stappen 1 tot en met 4 (zie: inhoudsopgave) is invulling gegeven aan deze stappen. In deze stappen zijn respondenten geselecteerd, interviews afgenomen, deskresearch uitgevoerd en zijn tijdens werksessies prioritaire risico’s geselecteerd welke nader zijn beoordeeld. De rapportage wordt afgesloten met adviezen voor de doorontwikkeling van het integraal veiligheidsrisicoprofiel. Deze adviezen zijn te vinden onder stap 5. Bij vragen over deze rapportage en achterliggende documenten kunt u contact opnemen met Dirkje Dietz, van de gemeente Berkelland via het mailadres dirkje.dietz@gemeenteberkelland.nl

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

5

0. Projectdefinitie

Projectdefinitie Alvorens te starten met de ontwikkeling van een integraal veiligheidsrisicoprofiel is eerst met de opdrachtgever vastgesteld wat de aanleiding voor het project is, de doelstelling, randvoorwaarden en welke stappen gezet moeten worden om tot het gewenste resultaat te komen. Voor het integraal veiligheidsrisicoprofiel is er een projectdefinitie opgesteld. Voor het opstellen van de projectdefinitie is er gebruik gemaakt van de methode “Projectmatig creëren 2.0”. Aan de hand van een aantal vragen is er per projectonderdeel onderzocht wat wel binnen de scope van het project valt en wat niet. Daarnaast is er een stappenplan ontwikkeld om te komen tot het gewenste eindresultaat. De projectdefinitie is tijdens een werksessie op 31 augustus jl. gezamenlijk opgesteld door de opdrachtgever, het projectteam van de gemeente Berkelland en Oostkracht10.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

7

Onderdelen projectdefinitie 1.

Uitdaging en aanleiding

2.

Doelstelling

3.

Beoogd resultaat

4.

Afbakening

5.

Effecten en gebruikers

6.

Projectorganisatie

7.

Stappenplan

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

8

Uitdaging en aanleiding De gemeenten Aalten, Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk beschikken over een integraal veiligheidsplan waarin zij haar beleidskeuzes inzake veiligheid vastleggen. Het integraal veiligheidsplan vormt vervolgens de basis voor verschillende uitvoeringsplannen. Het huidige integraal veiligheidsplan loopt vanaf 2019 tot en met 2022. Een herziening van het integraal veiligheidsplan voor Achterhoek Oost is dus nodig. De beleidskeuzes worden in het integraal veiligheidsplan nog onvoldoende gebaseerd op objectieve data. Hierdoor hebben de vier gemeenten behoefte aan een nieuw sturingsinstrument: een integraal veiligheidsrisicoprofiel. Vanuit de gemeente Berkelland is de ambitie om tot een integraal veiligheidsrisicoprofiel te komen ook opgenomen in het coalitieakkoord ‘Wederzijds vertrouwen’. Daarnaast leeft in de andere drie gemeenten deze ambitie ook.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

9

Doelstelling Primaire doelstelling: • Ontwikkelen van een gedragen beleidsinstrument (integraal veiligheidsrisicoprofiel) voor het prioriteren van veiligheidsrisico’s en het maken van beleidskeuzes in het integraal veiligheidsplan. Secundaire doelstellingen: • Het project moet leiden tot een versteviging van de interne en externe samenwerking rondom veiligheid (“het integraal veiligheidsrisicoprofiel als voertuig”) • Het beleidsinstrument moet leiden tot meer integraal werken binnen de gemeente (“het integraal veiligheidsrisicoprofiel als verbindend element tussen verschillende beleidsdomeinen en programma’s”) • Het beleidsinstrument moet bijdragen aan betere, objectievere communicatie over veiligheidsrisico’s en daardoor een positievere veiligheidsbeleving door de inwoners.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

10

Beoogd resultaat Het integraal veiligheidsrisicoprofiel moet invulling geven aan de hiervoor genoemde primaire en secundaire doelstellingen. Daarbij moet het integraal veiligheidsrisicoprofiel voldoen aan de volgende vormvereisten: • Het hoofddocument moet toegankelijk en begrijpelijk zijn voor leken (door middel van storytelling); • Het moet een duidelijke, op basis van meer objectieve data gebaseerde, onderbouwing bevatten voor de selectie en weging van de veiligheidsrisico’s (evidence based); • Het moet aanknopingspunten bieden voor het nemen van maatregelen in de gehele veiligheidsketen; • Het moet te monitoren zijn. Het integraal risicoprofiel moet een dynamisch instrument worden dat als onderdeel van de beleidscyclus periodiek geactualiseerd en doorontwikkeld zal worden.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

11

Afbakening Het huidige integraal veiligheidsplan is opgebouwd rondom vijf kernthema’s. Binnen deze kernthema’s zijn verschillende risicotypen benoemd. Voor een aantal van deze risicotypen geldt dat op bovengemeentelijk niveau ook al risicoanalyses zijn uitgevoerd en veiligheidsbeleid is ontwikkeld door partners. De volgende risico’s worden daarom uitgesloten van het te ontwikkelen integraal veiligheidsrisicoprofiel: •

Risico’s zoals omschreven in het regionaal risicoprofiel en brandrisicoprofiel van de Veiligheidsregio;

•

Risico’s waar de GGD op inzet, voor zover de gemeente daar geen rol in heeft;

•

Risico’s omtrent hoog water (verantwoordelijkheid van het waterschap);

•

Risico’s omtrent zwemwaterkwaliteit (verantwoordelijkheid van de provincie).

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

12

Effecten en gebruikers Het integraal risicoprofiel dient als basis voor het maken van keuzes in het veiligheidsbeleid van de vier gemeenten. Deze keuzes worden uitgewerkt in het integraal veiligheidsplan en diverse uitvoeringsplannen. Met het integraal risicoprofiel als basis van het totale veiligheidsbeleid worden de volgende effecten beoogd: • Beter beleid en daardoor een objectief veiligere gemeente; • Betere veiligheidsbeleving door effectieve inzet van risicocommunicatie (op basis van meer objectieve data); • Betere samenwerking tussen interne en externe actoren rondom veiligheid; • Betere sturing op veiligheid (sturing gebaseerd op meer objectieve data); • Veiligheidsbeleid waar de gemeenteraad zich beter in herkent. Het integraal veiligheidsrisicoprofiel moet zowel te gebruiken zijn voor interne en externe actoren. In de totstandkoming zullen dus ook interne en externe actoren betrokken worden.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

13

Stappenplan 0. Projectdefinitie

1. Selectie respondenten en dataverzameling

2. Opstellen groslijst en selectie prioritaire risico’s

3. Opstellen van scenario’s per geselecteerd risico

4. Risicoweging per scenario en vaststellen integraal veiligheidsrisicoprofiel

5. Interpretatie risicoprofiel en maken van beleidskeuzes*

6. Implementatie en borging in IVP en uitvoeringsplannen*

* Stap 5 en 6 horen niet binnen de scope van dit project

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

14

1. Selectie respondenten en dataverzameling

Selectie respondenten en dataverzameling De eerste stap van het opgestelde stappenplan bestaat uit het selecteren van respondenten en het verzamelen van data. Met het projectteam is tijdens de werksessie op 31 augustus jl. een eerste lijst met stakeholders opgesteld. Deze is daarna verder uitgebreid met interne en externe stakeholders. Vervolgens is bepaald welke stakeholders actief om input zullen worden gevraagd (hierna: respondenten) en welke respondenten geïnformeerd worden over het project. Vervolgens is er per respondent bepaald op welke wijze om input wordt gevraagd: door het afnemen van een interview of door het toesturen van een digitale vragenlijst. Nadat de respondenten zijn geselecteerd, is er gestart met de dataverzameling. Parallel aan het afnemen van de interviews en het toesturen van de vragenlijsten, is er ook informatie verzameld door middel van deskresearch.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

16

Selectie respondenten en dataverzameling De selectie van stakeholders (en daaruit: de selectie van respondenten) is onmiskenbaar een belangrijke stap in de ontwikkeling van het integraal veiligheidsrisicoprofiel. Deze selectie bepaalt immers in grote mate de aard van de resultaten van deze projectfase. Het is belangrijk daarom toe te lichten hoe deze selectie op basis van de risico’s zoals beschreven in het huidige integraal veiligheidsplan tot stand is gekomen. Allereerst heeft het projectteam een selectie gemaakt van de belangrijkste interne en externe stakeholders. Op basis van de selectie van interne stakeholders voor de gemeente Berkelland hebben de ambtenaren OOV van de andere drie gemeenten vervolgens een vergelijkbare selectie gemaakt. Bij de selectie van de respondenten is er allereerst rekening gehouden met de afbakening van het project. Daarnaast was de relatief korte doorlooptijd van deze projectfase (twee weken) een belangrijke overweging: hoe groter de rol van een stakeholder in de veiligheidsketen hoe groter de voorkeur voor een interview. Uiteindelijk zijn er ruim 60 mensen geïnterviewd en hebben ruim 50 respondenten de digitale vragenlijst ingevuld.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

17

Respons stakeholders Aalten

Berkelland

Oost Gelre

Winterswijk

Externe stakeholders

8

20

3

16

Interviews

Vragenlijst*

* Cijfer in cirkel staat voor het aantal ingevulde vragenlijsten.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

18

Dataverzameling stakeholders In onderstaande documenten zijn de interviewtopics en de online vragenlijst in te zien. Deze vragenlijsten en interviewtopics zijn opgesteld door het projectteam. De interviews zijn afgenomen door twee personen, zodat één persoon zich kon focussen op het gesprek en één persoon op het notuleren. Vervolgens is alle verzamelde informatie per topic verwerkt in Excelpagina's. • Face-to-Face interviews stakeholders • Digitale vragenlijst stakeholders Bovenstaande interviewtopics en vragenlijsten zijn voorgelegd aan verschillende interne en externe stakeholders. Bij interne stakeholders gaat het bijvoorbeeld om de burgemeesters, adviseurs sociaal domein, OOV, ruimtelijke ontwikkeling, sport en cultuur en verkeer. Bij externe stakeholders gaat het bijvoorbeeld om de welzijnsorganisaties, Tactus, Bureau Halt, Veilig Thuis, politie, Openbaar Ministerie, en woningbouwverenigingen. De respondenten zijn bekend bij het projectteam.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

19

Dataverzameling deskresearch Zoals reeds vermeld heeft parallel aan het afnemen van de interviews en het uitzetten van de vragenlijst deskresearch plaatsgevonden. Het doel hiervan was om naast de interviews en vragenlijsten met lokale stakeholders ook meer landelijke informatie over risico’s en het beoordelen van risico's op te halen. Op deze manier kon de opgehaalde informatie uit de interviews en vragenlijsten getoetst op volledigheid. Hiervoor zijn verschillende bronnen gescreend, waaronder het integraal veiligheidsplan van acht andere gemeenten van wisselend karakter. Daarnaast zijn een aantal landelijke publicaties en handreiking geraadpleegd, zoals het stappenplan integraal veiligheidsrisicoprofiel, het kernbeleid veiligheid 2021 en de methodiek dat wordt gebruikt voor nationale risicobeoordelingen.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

20

Dataverzameling deskresearch De deskresearch betrof een praktische verkenning van diverse bronnen met als doel om voor een drietal aspecten een inventarisatie uit te voeren waarmee de opbrengst uit de interviews en vragenlijsten op volledigheid kon worden beoordeeld. De volgende vragen stonden daarbij centraal: • Welke risico’s, ontwikkelingen en trends zijn te onderscheiden op het gebied van veiligheid? • Welke parameters en indicatoren kunnen we hanteren om de kans op en het effect van risico’s in te schatten en waar is deze data te vinden? • Welke wegingsmethodieken kunnen gehanteerd worden om risico’s ten opzichte van elkaar te wegen?

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

21

2. Opstellen groslijst en selectie prioritaire risico’s

Opstellen groslijst De tweede stap van het stappenplan betreft het opstellen van een groslijst van de thema’s en het selecteren van nader te onderzoeken risico’s: de prioritaire risico’s. Na de interviews te hebben afgenomen en de vragenlijsten te hebben verstuurd is de opbrengst hiervan gebundeld. Tijdens een werksessie op 4 oktober jl. heeft de projectgroep deze opbrengst gestructureerd en geanalyseerd. Allereerst is er geïnventariseerd over welke thema’s de respondenten zich zorgen maken. Op basis van deze inventarisatie zijn een aantal hoofdcategorieën te onderscheiden. Daarna is de lijst met hoofdcategorieën gecheckt op volledige door een vergelijk te maken met de inventarisatie uit de deskresearch. Dit heeft geresulteerd in een groslijst.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

23

Groslijst Interne veiligheid

Polarisatie

Wapenbezit onder jongeren

Burenruzies

Huiselijk geweld

Ondermijning (zorgfraude)

Digitale veiligheid/ cyber crime

Persoon met onbegrepen gedrag

Kwetsbare jeugd

Woningnood

Echtscheidingen

Ondermijning (drugslabs)

Fake news

Eenzaamheid

Minder toezicht op de jeugd

Segregatie en verloedering van buurten

Capaciteitstekorten bij politie en handhaving (m.n. bij evenementen)

Ondermijning (milieucriminaliteit)

Ondermijning (grensoverschrijdend)

Drankgebruik (m.n. onder de jeugd)

Drugsgebruik (m.n. onder de jeugd)

Langer thuis wonen

Jeugdcriminaliteit en –overlast

Armoede

Onrust en overlast in relatie tot vluchtelingen

Verkeersveiligheid

Emissies van gevaarlijke stoffen

High Impact Crime

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

24

Beschouwing groslijst Wat opvalt is dat de groslijst een verzameling bevat van zowel risicovolle gebeurtenissen als oorzaken en gevolgen van dergelijke gebeurtenissen. Daarnaast valt op dat niet alle thema’s direct betrekking hebben op (on)veiligheid. Een check op volledigheid – door een vergelijk te maken met de opbrengst van de deskresearch – laat ook zien dat het accent vooral ligt op sociale (on)veiligheid en dat fysieke veiligheidsrisico’s zoals branden, rampen en crises ondervertegenwoordigd zijn. Dit is verklaarbaar vanuit de selectie van respondenten en de daarin meegenomen afbakening van het project. Overigens zijn er na aanleiding van de volledigheidscheck nog enkele thema’s toegevoegd aan de groslijst.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

25

Selectie prioritaire risico’s Nadat is vastgesteld dat de groslijst volledig is, is er een selectie gemaakt van de prioritaire risico’s. Het is belangrijk te benadrukken dat alle thema’s uit de groslijst belangrijk zijn en aandacht behoeven in de dagelijkse werkzaamheden. Het selecteren van een thema als een prioritair risico wil zeggen dat dit risico meer aandacht en uitwerking behoeft gebaseerd op expert judgement van professionals. Bij de selectie van de prioritaire risico’s door het projectteam hebben verschillende overwegingen meegespeeld. Er is gefocust op de thema’s die een directe relatie hebben met veiligheid en het meeste zijn genoemd door de respondenten.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

26

Prioritaire risico’s Interne veiligheid

Polarisatie

Wapenbezit onder jongeren

Burenruzies

Huiselijk geweld

Ondermijning (zorgfraude)

Digitale veiligheid/ cyber crime

Persoon met onbegrepen gedrag

Kwetsbare jeugd

Woningnood

Echtscheidingen

Ondermijning (drugslabs)

Fake news

Eenzaamheid

Minder toezicht op de jeugd

Segregatie en verloedering van buurten

Capaciteitstekorten bij politie en handhaving (m.n. bij evenementen)

Ondermijning (milieucriminaliteit)

Ondermijning (grensoverschrijdend)

Drankgebruik (m.n. onder de jeugd)

Drugsgebruik (m.n. onder de jeugd)

Langer thuis wonen

Jeugdcriminaliteit en –overlast

Armoede

Onrust en overlast in relatie tot vluchtelingen

Verkeersveiligheid

Emissies van gevaarlijke stoffen

High Impact Crime

De donkerpaarse risico's zijn de negen geselecteerde prioritaire risico’s op basis van expert judgement die meer aandacht nodig hebben dan de overige risico's. Door middel van een multidisciplinaire aanpak, moeten de geprioriteerde risico's verder uitgewerkt worden. Echter zijn de overige risico's vaak een oorzaak of gevolg van de geprioriteerde risico's en worden deze opgepakt in de dagelijkse werkzaamheden. 28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

27

Uitvraag Datalab GO Gelet op het streven om tot een zo’n objectief mogelijke risicoweging te komen, is vervolgens voor de geselecteerde risico’s data uitgevraagd bij Datalab GO. Datalab GO is een organisatie die acht Oost Gelderse gemeenten – waaronder Berkelland, Aalten, Oost Gelre en Winterswijk – ondersteund in hun ambitie om meer datagedreven te werken. Datalab GO werkt met openbare data afkomstig van openbare politieregistraties, het CBS (de Veiligheidsmonitor) en data vanuit de VNG (Waarstaatjegemeente). Door het gebruik van deze openbare bronnen, is de data van Datalab GO reproduceerbaar en blijft het continu in ontwikkeling. Per geselecteerd risico heeft het projectteam tijdens de werksessie op 4 oktober jl. een aantal parameters of indicatoren geformuleerd waarover zij graag data zou ontvangen. Hierover heeft op 5 oktober jl. een verkennend gesprek plaatsgevonden met Datalab GO. Tijdens het verkennende gesprek heeft Datalab GO inzicht gegeven in welke data wel en niet voorhanden is.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

28

Uitvraag Datalab GO Na het verkennende gesprek is Datalab GO aan de slag gegaan met de data uitvraag van het projectteam. De resultaten van de uitvraag zijn gerapporteerd in de notitie Input risicoprofiel. Wat opvalt is dat er veel data beschikbaar is op het niveau van een ‘gebeurtenis’. Op basis van een bepaalde meldcode wordt bijvoorbeeld bijgehouden hoe vaak er melding wordt gemaakt van een bepaald type overlast (zoals door een persoon met onbegrepen gedrag of door jeugd). De data geeft echter maar beperkt inzicht in de specifieke oorzaken die tot dergelijke gebeurtenissen leiden of de specifieke veiligheidseffecten die daarbij zijn opgetreden. Waar mogelijk is de data gebruikt bij de scenario ontwikkeling (stap 3) en de risicoweging (stap 4). Waar specifieke(re) data ontbreekt is een inschatting gemaakt op basis van de respons in de interviews en op de vragenlijsten en van het projectteam; op basis van expert judgement.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

29

3. Opstellen van scenario’s per geselecteerd risico

Opstellen van scenario’s per geselecteerd risico De derde stap van het stappenplan betreft het opstellen van scenario’s voor de geselecteerde risico’s. Het uiteindelijke doel is immers te komen tot een risicoweging. Een risico wordt doorgaans gedefinieerd als ‘kans maal effect’. De vraag hierbij is echter: de kans op en het effect van ‘wat’? Een voorwaarde om over te gaan tot een risicoweging is een ‘scenario’. Het niveau waarop de hoofdcategorieën in stap 2 (‘opstellen groslijst en selectie prioritaire risico’s’) zijn geformuleerd is namelijk te abstract. Het is noodzakelijk om per geselecteerd risico één of meerdere scenario’s te ontwikkelen. Bij de ontwikkeling van scenario’s is gebruik gemaakt van een hulpmiddel: het vlinderdasmodel.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

31

Het vlinderdasmodel (1) Het vlinderdasmodel is een hulpmiddel om het denken in termen van scenario’s te structureren. Er wordt gestart met het formuleren van een incident: de centrale gebeurtenis. Vervolgens wordt in groepsverband nagedacht en gediscussieerd over (ketens van) oorzaken die kunnen leiden tot de geformuleerde centrale gebeurtenis en de (ketens van) effecten (gevolgen) die daarbij kunnen optreden. Dit helpt om scherpte aan te brengen in een risico en ook om onderscheid te maken tussen typen effecten. Niet ieder effect is namelijk een veiligheidseffect.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

32

Het vlinderdasmodel (2) Tijdens werksessies op 19, 21 en 26 oktober jl. zijn door leden van het projectteam en de OOV-ers van de andere gemeenten vlinderdasmodellen uitgewerkt per geselecteerd risico. Op basis van deze vlinderdasmodellen zijn er in totaal 21 scenario’s ontwikkeld. Omdat een centrale gebeurtenis vaak een meerderheid aan oorzaken kan hebben, gaan de scenariobeschrijvingen vooral over één centrale gebeurtenis + veiligheidseffect. Zoals reeds eerder vermeld is bij de scenario ontwikkeling, waar mogelijk, aangesloten bij de data zoals aangeleverd door Datalab GO. In veel gevallen zijn de scenario’s gebaseerd op expert judgement.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

33

Ontwikkelde scenario’s Prioritaire risico’s

Scenario’s per risico

1. Huiselijk geweld Klik voor het vlinderdasmodel

HG1. Inwoner pleegt huiselijk geweld met fysiek letsel

2a. Ondermijning - zorgfraude Klik voor het vlinderdasmodel

ONM1. Inwoner ontvangt niet de zorg conform indicatie vanuit zorgaanbieder (zorgfraude)

2b. Ondermijning milieucriminaliteit Klik voor het vlinderdasmodel

ONM2. Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan de wetgeving (afvalstromen vermengen)

2c. Ondermijning - drugslabs Klik voor het vlinderdasmodel

ONM3. Inwoner raakt door het produceren van soft drugs verstrikt in het criminele circuit ONM4. Inwoner raakt door het produceren van hard drugs verstrikt in het criminele circuit ONM5. Vestiging grootschalige criminele groepering door gunstige geografische factoren (toename druggerelateerde strafbare feiten)

3. Alcoholgebruik jeugd Klik voor het vlinderdasmodel

AG1. Hangjongere veroorzaakt overlast door gebruik van alcohol AG2. Jongere raakt verslaafd aan alcohol

4. Drugsgebruik jeugd Klik voor het vlinderdasmodel

DG1. Hangjongere veroorzaakt overlast door gebruik van drugs DG2. Jongere raakt verslaafd aan (soft/hard/designer) drugs DG3. Verstrekken van drugs aan minderjarige en komt in criminele circuit

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

34

Ontwikkelde scenario’s Prioritaire risico’s

Scenario’s per risico

5. Digitale veiligheid Klik voor het vlinderdasmodel

DV1. Inwoner wordt financieel benadeeld door Whatsapp fraude (friend in need) DV2. Bedrijf wordt slachtoffer van ransomware DV3. Overheid wordt slachtoffer van ransomware

6. Persoon met onbegrepen gedrag Klik voor het vlinderdasmodel

POG1. Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; vermoord een ander POG2. Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; één van de ouders vermoord partners/kinderen POG3. Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; mishandeld meerdere personen POG4. Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; melding van overlast

7. Jeugdcriminaliteit Klik voor het vlinderdasmodel

JC1. Groep jongeren vernielt straatmeubilair na het uitgaan JC2. Groep jongeren pleegt meerdere inbraken JC3. Groep jongeren mishandelt een voorbijganger (met zwaar letsel)

In de bovenstaande tabel en de tabel op de vorige pagina zijn de zeven prioritaire risico’s te zien. Deze zijn opgesplitst in verschillende scenario’s, waarbij al deze scenario’s een code hebben meegekregen. DV1 staat bijvoorbeeld voor Digitale veiligheid scenario 1. Inwoner wordt financieel benadeeld door Whatsapp fraude (friend in need). POG3 staat bijvoorbeeld voor Persoon met onbegrepen gedrag scenario 3. POG3. Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; mishandeld meerdere personen.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

35

4. Risicoweging per scenario en vaststellen integraal veiligheidsrisicoprofiel

Risicoweging Nadat de scenario’s zijn uitgewerkt, kan worden overgegaan tot de laatste stap van het stappenplan: de risicoweging. Om de geselecteerde risico’s, per scenario, te kunnen wegen is er een wegingsmethodiek nodig. Uit de deskresearch zijn verschillende wegingsmethoden naar voren gekomen, variërend van eenvoudig – zoals in stappenplan integraal veiligheidsrisicoprofiel - tot (zeer) complex zoals de methodiek die wordt gebruikt voor nationale risicobeoordelingen. Omdat het hier om een eerste versie voor een integraal veiligheidsrisicoprofiel gaat, is een relatief eenvoudige wegingsmethodiek gekozen. De methode bestaat uit twee 5-puntsschalen voor de weging van de kans en het effect.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

37

Wegingsmethodiek: kans Weging kans

Concreet

1 = zeer klein

eens per 5 jaar

2 = klein

eens per 2 jaar

3 = gemiddeld

eens per jaar

4 = groot 5 = zeer groot

>1 en <10 keer per jaar >10 keer per jaar

Kans inschatting op basis van aantal unieke gebeurtenissen per jaar.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

38

Wegingsmethodiek: effect Weging effect

Concreet Fysiek of mentaal letsel

Impact op veiligheidsgevoel

Maatschappelijke kosten

1 = zeer klein

Geen / licht letsel

Eenmalige nazorg betrokkenen

<10.000,-

Aandacht voor scenario in college/raad

Individuele uiting van ongenoegen

2 = klein

Enkele gewonden

Aantasting veiligheidsgevoel direct betrokkenen

>10.000,-

Onrust over scenario in college/raad

Enkele uitingen van ongenoegen

Meerdere gewonden

Aantasting veiligheidsgevoel op straatniveau

>50.000,-

Crisis over scenario in college/raad

Meerdere uitingen van ongenoegen

Eén dode

Aantasting veiligheidsgevoel op wijkniveau

>100.000,-

Aftreden collegelid

Grootschalige uitingen van ongenoegen

Meerdere doden

Aantasting veiligheidsgevoel op gemeentelijk niveau

>500.000,-

Aftreden college

3 = gemiddeld

4 = groot

5 = zeer groot

Bestuurlijke impact

Maatschappelijke onrust

Voor eigen rechter spelen

Effect inschatting voor vijf verschillende effectcriteria: fysieke of mentaal letsel; impact op veiligheidsgevoel; maatschappelijke kosten; bestuurlijke impact; maatschappelijke onrust. 28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

39

Resultaten Tijdens werksessies op 19, 21 en 26 oktober jl. zijn door leden van het projectteam en de OOV-ers van de andere gemeenten de risico’s per scenario gewogen met behulp van de gekozen methodiek. Zoals reeds eerder vermeld is, waar mogelijk, aangesloten bij de data zoals aangeleverd door Datalab GO. Echter omdat de data in veel gevallen niet specifiek genoeg is voor risicoweging op basis van een scenario is veelal uitgegaan van expert judgement. Op de volgende pagina’s worden de resultaten gepresenteerd. Er wordt steeds een lijst gepresenteerd van de scenario’s met de grootste kans of het grootste effect. Daarnaast wordt de scenario’s in een spreidingsgrafiek gepresenteerd op basis van hun risico (op basis van zowel de kans als het effect).

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

Kans

Effect

Zeer klein

1

1

Klein

2

2

Gemid deld

3

3

Groot

4

4

Zeer groot

5

5

40

Scenario’s met de grootste kans van voorkomen • Jeugdcriminaliteit: Groep jongeren vernielt straatmeubilair na het uitgaan • Huiselijk geweld: Inwoner pleegt huiselijk geweld met fysiek letsel tot gevolg • Ondermijning: Inwoner ontvangt niet de zorg conform indicatie vanuit zorgaanbieder (zorgfraude) • Alcoholgebruik jeugd: Hangjongere veroorzaakt overlast door gebruik alcohol • Alcoholgebruik jeugd: Jongere raakt verslaafd aan alcohol • Drugsgebruik jeugd: Hangjongere veroorzaakt overlast door gebruik drugs • Digitale veiligheid: Inwoner wordt financieel benadeeld (‘friend in need’) door WhatsApp fraude • Persoon met onbegrepen gedrag: Is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; melding van overlast

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

41

Scenario’s met de grootste effecten Fysiek of mentaal letsel: Meerdere doden • Persoon met onbegrepen gedrag: Familiedrama; persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; één van de ouders vermoord partner en/of kinderen en mogelijk zichzelf (POG2)

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

42

Scenario’s met de grootste effecten Impact op veiligheidsgevoel: Aantasting veiligheidsgevoel gehele gemeente • Ondermijning: Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan wetgeving (afvalstromen vermengen) • Ondermijning: Vorming vestiging grootschalige criminele groepering door geografische factoren (toename drugsgerelateerde strafbare feiten) • Digitale veiligheid: Overheid wordt slachtoffer van ransomware • Persoon met onbegrepen gedrag: Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; vermoord een ander • Persoon met onbegrepen gedrag : Familiedrama; persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; één van de ouders vermoord partner en/of kinderen en mogelijk zichzelf

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

43

Scenario’s met de grootste effecten Maatschappelijke kosten: >500.000,• Ondermijning: Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan wetgeving (afvalstromen vermengen) (ONM2) • Ondermijning: Vorming vestiging grootschalige criminele groepering door geografische factoren (toename drugsgerelateerde strafbare feiten) (ONM5) • Digitale veiligheid: Overheid wordt slachtoffer van ransomware (DV3)

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

44

Scenario’s met de grootste effecten Bestuurlijke impact: Aftreden collegelid • Ondermijning: Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan wetgeving (afvalstromen vermengen) (ONM2) • Digitale veiligheid: Overheid wordt slachtoffer van ransomware (DV3)

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

45

Scenario’s met de grootste effecten Maatschappelijke onrust: Grootschalige uitingen van ongenoegen • Ondermijning: Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan wetgeving (afvalstromen vermengen) (ONM2) • Ondermijning: Vorming vestiging grootschalige criminele groepering door geografische factoren (toename drugsgerelateerde strafbare feiten) (ONM5) • Digitale veiligheid: Overheid wordt slachtoffer van ransomware (DV3) • Persoon met onbegrepen gedrag: Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; vermoord een ander (POG1) • Persoon met onbegrepen gedrag: familiedrama; persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; één van de ouders doet vermoord partner en/of kinderen (POG2) • Jeugdcriminaliteit: Groep jongeren mishandelt een voorbijganger (met zwaar letsel) (JC3) 28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

46

Scenario’s met de grootste effecten Scenario’s met over alle impactcriteria genomen de grootste effecten • Digitale veiligheid: Overheid wordt slachtoffer van ransomware (DV3) • Persoon met onbegrepen gedrag: Familiedrama; Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; één van de ouders vermoord partner en/of kinderen (POG2) • Ondermijning: Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan wetgeving (afvalstromen vermengen) (ONM2) • Ondermijning: Vorming vestiging grootschalige criminele groepering door geografische factoren (toename drugsgerelateerde strafbare feiten) (ONM5) • Persoon met onbegrepen gedrag: Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; vermoord een ander (POG1)

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

47

Kansen, effecten en risico’s Voorgaande pagina’s bevatten een overzicht van de scenario’s met de grootste kans en, per effectcriterium, het grootste effect. Eerder werd al aangegeven dat risico doorgaans gedefinieerd wordt als ‘kans maal effect’. Door de kansscore te combineren met de verschillende effectscores kan per scenario een risicoscore worden bepaald. Een belangrijke overweging hierbij is: hoe belangrijk is ieder effectcriterium? Dit is een politiekbestuurlijke afweging.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel AchterhoekOost

48

Kansen, effecten en risico’s Indien alle effectcriteria even zwaar worden gewogen dan resulteert dit in de volgende scenario top 5: 1.

Ondermijning: Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan de wetgeving (afvalstromen vermengen) (ONM2)

2.

Huiselijk geweld: Inwoner pleegt huiselijk geweld met fysiek letsel (HG1)

3.

Alcoholgebruik jeugd: Jongere raakt verslaaft aan alcohol (AG2)

4.

Alcoholgebruik jeugd: Hangjongere veroorzaakt overlast door gebruik van alcohol (AG1)

5.

Digitale veiligheid: Bedrijf wordt slachtoffer van randsomware (DV2)

Een vergelijking met eerdere pagina’s laat zien dat de wijze waarop scenario’s geprioriteerd worden afhankelijk is van de vraag wat men belangrijk vindt: de kans, het effect of het risico. Dit is wederom een politiek-bestuurlijke afweging.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

49

5. Adviezen voor het vervolg van het integraal veiligheidsrisicoprofiel

Van veiligheidsrisicoprofiel naar IVP Het ontwikkelen van een integraal veiligheidsrisicoprofiel is geen doel op zich. Het integraal veiligheidsrisicoprofiel moet ons beter in staat stellen om weloverwogen keuzes te maken en accenten aan te brengen in het IVP. Dit roept de vraag op wat voorliggende, eerste versie van het integraal veiligheidsrisicoprofiel kan betekenen voor het te actualiseren IVP? • Het integraal veiligheidsrisicoprofiel maakt duidelijk welke thema’s de komende jaren prioriteit behoeven: alcohol- & drugsgebruik onder de jeugd; digitale veiligheid; huiselijk geweld; jeugdcriminaliteit; ondermijning en personen met onbegrepen gedrag. • Een aantal van deze thema’s hebben ook reeds aandacht vanuit het coalitieakkoord, meerjarenbeleidsplan van de politie en OM en de veiligheidsstrategie 2019-2022 OostNederland. • Op basis van de risicoscore laat het integraal veiligheidsprofiel tevens zien welke scenario’s maatgevend zijn voor het maken van beleidskeuzes rondom de genoemde thema’s in het IVP (zie volgende pagina).

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

51

Prioritaire risico’s en scenario’s Prioritaire risico’s

Scenario’s per risico

1. Huiselijk geweld

HG1. Inwoner pleegt huiselijk geweld met fysiek letsel

2a. Ondermijning - zorgfraude

ONM1. Inwoner ontvangt niet de zorg conform indicatie vanuit zorgaanbieder (zorgfraude)

2b. Ondermijning milieucriminaliteit

ONM2. Bedrijfsmatig doelbewust niet voldoen aan de wetgeving (afvalstromen vermengen)

2c. Ondermijning - drugslabs

ONM3. Inwoner raakt door het produceren van soft drugs verstrikt in het criminele circuit

3. Alcoholgebruik jeugd

AG2. Jongere raakt verslaafd aan alcohol

4. Drugsgebruik jeugd

DG2. Jongere raakt verslaafd aan (soft/hard/designer) drugs

5. Digitale veiligheid

DV2. Bedrijf wordt slachtoffer van ransomware

6. Persoon met onbegrepen gedrag

POG3. Persoon met onbegrepen gedrag is in beeld bij instanties; geen adequate behandeling; mishandeld meerdere personen

7. Jeugdcriminaliteit

JC1. Groep jongeren vernielt straatmeubilair na het uitgaan

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

52

Doorontwikkeling Voorliggend integraal veiligheidsrisicoprofiel is de eerste stap naar een nieuw sturingsinstrument voor veiligheidsbeleid. Behalve dat het risicoprofiel verder uitgebreid zal moeten worden met meer en de risicowegingen meer op data moeten worden gebaseerd, gaat het vooral om de werkmethode die hier is gepresenteerd. Een werkmethode die moet helpen de interne en externe samenwerking te verbeteren en moet bijdragen aan een objectiever gesprek over risico’s en veiligheid. Doorontwikkeling is dan ook gewenst. Hiervoor worden een aantal aanbevelingen gedaan.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

53

Aanbevelingen • Organiseer en agendeer de doorontwikkeling van het integraal veiligheidsrisicoprofiel: veranker het bijvoorbeeld in de jaarplanning; • Organiseer eigenaarschap: wijs een coördinator aan en maak tijd en middelen beschikbaar voor deze persoon; • Organiseer werkgroepen per risico: ga in deze werkgroepen, samen met partners, verder met de scenario-ontwikkeling en risicoweging; • Formuleer aan de hand van de verdere scenario-ontwikkeling datavragen voor Datalab GO, zodat gedurende langere periode nauwkeurige(re) data kan worden verzameld; • Organiseer werksessies met bestuurders/raadsleden, zodat deze worden meegenomen in de denk- en werkwijze en in een vroeg stadium de mogelijkheid hebben om inbreng te leveren.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

54

Bijlage: Interviewtopics

Interviewtopics Introductie De gemeenten Aalten, Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk werken in Achterhoek Oost verband samen op gebied van veiligheid. Eén van de producten van deze samenwerking is het gezamenlijke Integraal Veiligheidsplan 2019-2022. In dit plan worden keuzes vastgelegd over het beleid rondom verschillende veiligheidsthema’s. Per 2023 moet het huidige integraal veiligheidsplan geactualiseerd worden. Achterhoek Oost pakt dit moment aan om tevens een integraal risicoprofiel te ontwikkelen dat de onderbouwing moet vormen voor de keuzes die worden gemaakt in het integraal veiligheidsplan. Om tot een integraal risicoprofiel te komen vragen we onze interne en externe partners mee te denken en input te leveren.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

56

Interviewtopics Voorstellen 1.

Wie zijn wij?

2.

Voor welke organisatie werk je en wat is je functie?

Inhoudelijk Met het integraal risicoprofiel willen we enerzijds een overzicht bieden van de veiligheidsrisico’s binnen onze gemeenten en anderzijds inzicht geven in hoe deze risico’s zich tot elkaar verhouden. 3.

Welke veiligheidsrisico’s zie jij vanuit jouw vakgebied?

• “waar lig je wakker van” • “om welke veiligheidsrisico’s heb je zorgen” • “hoe hangen deze veiligheidsrisico’s samen” • “Wat heb jij nodig om deze risico’s aan te pakken?” • “welke ontwikkelingen zie jij binnen jouw vakgebied” 28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

57

Interviewtopics 4.

Hoe schat jij de risico’s zoals besproken in: wat kun je zeggen over de kans op deze risico’s en de effecten? Dus, wat is de kans dat de gebeurtenis plaatsvindt, en wat is dan het gevolg van deze gebeurtenis?

• “In hoeverre is het realistisch dat een dergelijk risico voorkomt” • “wat is een representatief scenario bij dit risico” • “Wat is het gevolg van dit risico?”

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

58

Interviewtopics 5.

Voor het integraal risicoprofiel zijn we op zoek naar indicatoren of parameters die ons helpen bij het inschatten van de kansen en effecten van de geïnventariseerde risico’s. Welke data en/of informatiebronnen raad je ons aan voor het inschatten van de kansen en effecten van de risico’s zoals besproken?

• “In hoeverre hebben jullie data/bronnen/informatie/rapportages waarin dat soort indicatoren in beeld zijn gebracht” • “Zijn dat data/bronnen/informatie/rapportages die wij kunnen gebruiken” • “Zijn er voorbeelden van wegingsmethodieken uit jouw vakgebied, om een risico te meten ”

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

59

Interviewtopics Gebruik 6.

Een integraal risicoprofiel moet ons helpen bij het maken van risicoafwegingen en het kiezen van veiligheidsmaatregelen. Daarnaast hopen we dat het integraal risicoprofiel bijdraagt aan de samenwerking tussen gemeenten en hun partners. Wanneer heeft een integraal risicoprofiel voor jou meerwaarde?

• “Hoe zou je het integraal risicoprofiel willen gebruiken” • “Waarvoor zou je het integraal risicoprofiel willen gebruiken” 7.

Aan welke randvoorwaarden moet het integraal risicoprofiel volgens jou voldoen om het te kunnen gebruiken in jouw werk?

• ‘Wat moet er volgens jou absoluut in staan?’

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

60

Interviewtopics Afronding 8.

Voor de ontwikkeling van het integraal risicoprofiel hebben we een selectie van interne en externe partners betrokken. Welke stakeholders moeten we volgens jou zeker spreken?

9.

Het integraal risicoprofiel moet een dynamisch instrument worden. Dit is een eerste versie. Op basis van evaluaties zullen we het integraal risicoprofiel continu doorontwikkelen. Hoe zie jij jouw betrokkenheid in de toekomst?

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

61

Bijlage: Online vragenlijst

Online vragenlijst Introductie Hartelijk dank dat je wilt meewerken aan de ontwikkeling van een integraal risicoprofiel voor Achterhoek Oost. Voordat we met de (8) vragen beginnen is het misschien goed eerst wat meer over dit project toe te lichten. De gemeenten Aalten, Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk werken in Achterhoek Oost verband samen op gebied van veiligheid. Eén van de producten van deze samenwerking is het gezamenlijke Integraal Veiligheidsplan 2019-2022. In dit plan worden keuzes vastgelegd over het beleid rondom verschillende veiligheidsthema’s. Per 2023 moet het huidige integraal veiligheidsplan geactualiseerd worden. Achterhoek Oost pakt dit moment aan om tevens een integraal risicoprofiel te ontwikkelen dat de onderbouwing moet vormen voor de keuzes die worden gemaakt in het integraal veiligheidsplan. Om tot een integraal risicoprofiel te komen vragen we onze interne en externe partners mee te denken en input te leveren. Hierna volgen de vragen. Het invullen van de vragenlijst kost circa 20 minuten.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

63

Online vragenlijst 1.

Voor welke gemeente/organisatie werk je en wat is je functie?

2.

Met het integraal risicoprofiel willen we enerzijds een overzicht bieden van de veiligheidsrisico’s binnen onze gemeenten en anderzijds inzicht geven in hoe deze risico’s zich tot elkaar verhouden. Waar maak jij je zorgen om en welke ontwikkelingen zie jij in jou werkgebied op het gebied van veiligheid?

3.

Hoe schat jij de risico’s zoals genoemd bij vraag 2 in: wat kun je zeggen over de kans op deze risico’s en de gevolgen van deze risico’s?

4.

Voor het integraal risicoprofiel zijn we op zoek naar indicatoren of parameters die ons helpen bij het inschatten van de kansen en effecten van de geïnventariseerde risico’s. Welke data en/of informatiebronnen raad je ons aan voor het inschatten van de kansen en effecten van de risico’s zoals genoemd bij vraag 2? Of ben je eventueel zelf in het bezit van data die wij mogen en kunnen gebruiken voor het integraal risicoprofiel?

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

64

Online vragenlijst 5.

Een integraal risicoprofiel moet ons helpen bij het maken van risicoafwegingen en het kiezen van veiligheidsmaatregelen. Daarnaast hopen we dat het integraal risicoprofiel bijdraagt aan de samenwerking tussen gemeenten en hun partners. Wanneer heeft een integraal risicoprofiel voor jou meerwaarde?

6.

Aan welke randvoorwaarden moet het integraal risicoprofiel volgens jou voldoen om het te kunnen gebruiken in jouw werk? Wat moet er volgens jou instaan?

7.

Voor de ontwikkeling van het integraal risicoprofiel hebben we een selectie van interne en externe partners betrokken. Welke stakeholders moeten we volgens jou zeker spreken?

8.

Het integraal risicoprofiel moet een dynamisch instrument worden. Dit is een eerste versie. Op basis van evaluaties zullen we het integraal risicoprofiel continu doorontwikkelen.

9.

Hoe zie jij jouw betrokkenheid in de toekomst?

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

65

Bijlage: Vlinderdasmodellen

Leeswijzer vlinderdasmodellen Het vlinderdasmodel is een hulpmiddel om het denken in termen van scenario’s te structureren. Er wordt gestart met het formuleren van een incident: de centrale gebeurtenis. Vervolgens wordt in groepsverband nagedacht en gediscussieerd over (ketens van) oorzaken die kunnen leiden tot de geformuleerde centrale gebeurtenis en de (ketens van) effecten (gevolgen) die daarbij kunnen optreden. Dit helpt om scherpte aan te brengen in een risico en ook om onderscheid te maken tussen typen effecten. Niet ieder effect is namelijk een veiligheidseffect. Op de volgende pagina's staan per scenario de uitgewerkte vlinderdasmodellen. Deze vlinderdasmodellen zijn opgesteld door het projectteam, in verschillende werksessies. De donkere, grotere blokken staan voor hoofdcategorieën, de kleinere blokken voor subcategorieën. Belangrijk om op te merken is dat deze vlinderdasmodellen niet compleet zijn. Voor elke centrale gebeurtenis zijn nog veel meer oorzaken en effecten te verzinnen. Een voorbeeld van de uitwerking van een vlinderdas is bijvoorbeeld: Centrale gebeurtenis: Huiselijk geweld (Keten van) oorzaken: Stress en middelengebruik (Keten van) effecten: Gevoel van onveiligheid voor omwonenden en het plegen van een strafbaar feit.

28-10-2022

Integraal veiligheidsrisicoprofiel Achterhoek-Oost

67

Armoede/financiële problemen

Letsel Spanningen

Mishandeling

Isolement Fysiek

Mentaal Hulpverleners

Onbegrepen gedrag

Omwonenden

Gevoel van onveiligheid Gezinsleden

Middelengebruik

Uithuisplaatsing

Jeugdhulpverlening

Huiselijk geweld Mishandeling

Jeugdtrauma’s

Bedreiging

Stress Geluid

Strafbare feiten

Overlast

Meldcode

Niet volgen van protocol

Scholen Hulpverleners

Schoolprestaties Stress

Verstoring gezinsleven

Gebrek aan toezicht

Gebrek aan bewustwording

Diefstal

Bedreiging

Mishandeling

Vernieling

Strafbare feiten

Capaciteitstekort Vertrouwen in zorgstelsel

Financieel gewin

Armoede

Verminderde zorg Zorg onthouden

Gezondheidsgevaar Laagdrempelig

Vergroot onzichtbaarheid

Lage pakkans/lage straffen

Terugtrekking politie/OM

Onwetendheid

Gebrek aan bewustwording

Ondermijnende activiteiten (zorgfraude, milieucriminaliteit en drugslabs)

Ontsluiting richting Duitsland

Grensoverschrijdend

Gevoel van onveiligheid

Maatschappelijke onrust Gevoel van onrecht

Kwetsbare personen

Capaciteit Maatschappelijke kosten Inmenging lokaal/regionaal bestuur

Overheid Inmenging lokale sportclubs

Evenementen

Eenzaamheid

Diefstal

Bedreiging

Overlijden

Mishandeling

Vernieling

Spanningsbehoefte

Puberbrein

Strafbare feiten

Overlast Onvoldoende causaal verband zien

Verdere verspreiding

Wederverstrekking

Aantasting gezondheid

Verslaving

Geldingsdrang Thuis

Stress

School Vrienden

Scheiden/overlijden

Groepsdruk

Verkrijgbaarheid

Sociale acceptatie Sociale acceptatie binnen gezin

Alcoholgebruik onder jongeren Verveling

Geweld UItgaansoverlast

Beschikbaarheid

Overlast

Fianciële problematiek

Laagdrempelig

Normalisatie

Spanningen gezin

Cultuur

Verkeerde vrienden

Verstoring gezinsleven Schoolprestaties

Evenementen

Eenzaamheid

Diefstal

Bedreiging

Overlijden

Mishandeling

Vernieling

Spanningsbehoefte

Puberbrein

Strafbare feiten

Overlast Onvoldoende causaal verband zien

Verdere verspreiding

Geldingsdrang

Dealen Geweld

Thuis

Stress

School Vrienden

Scheiden/overlijden

Groepsdruk

Aantasting gezondheid Drugsgebruik onder jongeren

Verveling

Geldezel Koerier

Verslaving

Ondermijning Productie

Verkrijgbaarheid

Groeiende sociale acceptatie

Beschikbaarheid

Financiële problematiek

Laagdrempelig

Normalisatie

Spanningen gezin

Cultuur

Verkeerde vrienden

Verstoring gezinsleven Schoolprestaties

Diefstal Chantage

Strafbare feiten

Financieel Vergaren van kennis Randsomware

Financieel gewin

Bedreiging

Inbreuk op veiligheid

Maatschappelijke kosten

Nieuwsgierigheid

Digitale veiligheid Lage pakkans

Weerbaarheid

Kennis/kunde/capaciteit Inwoners

Destabilisatie samenleving

Zelfdoding

Anonimiteit

Zelfverwonding

Gezondheidsrisico’s

Bedrijven Overheid

Hulpdiensten

Opsporing

Zorgapparatuur

Vitale infrastructuur (deels) buiten werking

Bedrijfsvoering

Fake news

Macht

Anti overheid

Bedrijven

Privacy schending

Eenzaamheid

Sociale uitsluiting

Kinderen

Huisgenoten

(groot)ouders

(ex) partners

Beschadiging betrokkenen Intimidatie

Woonoverlast

Drugsgebruik

Onheus bejegenen

Persoonlijke gezondheid

Overmatig geluid

Aantasting leefbaarheid

Vervuilde woning Zelfmedicatie

Alcoholgebruik

Suïcidale neigingen

Persoon met onbegrepen gedrag

Financiële problematiek

Stressfactoren

Aantasting eigen gezondheid

Online intimidatie Mentale overbelasting

Geurhinder

Capaciteitstekort

Overbelasting hulpverlening

Verliezen van werk Hulpverleners

Geopolitieke factoren Overlijden

Stikstofcrisis

Fake news

Omwonenden/buurt

Energiecrisis

Pandemie

Maatschappij

Scheiden

Familiaire gebeurtenis

Brandstichting Huiselijk geweld

Bedreiging

Misbruik

Mishandeling Smaad/laster

Social media

Gevoelens van onveiligheid Diefstal

Strafbare feiten Vernielingen

Geopolitieke ontwikkelingen

Pandemie

Energiecrisis

Diefstal

Vernielingen

Oorlog

Stikstofcrisis

Geweldpleging

Bedreiging

Inbraak

Mishandeling Buurt

Onvrede

Verveling

Familie

Weinig voorzieningen

Kwetsbare jeugd

Stress

Geldingsdrang

Puberbrein LVB

Gevoel van onveiligheid

Overlast Jeugd criminaliteit

Groepsdruk

Strafbare feiten

Instabiele thuissituatie

Schoolprestaties

Verstoring gezinsleven