presentatie rekenkamerrapport aogw preventie en vroegsignalering dd 19-03-2025

Frouke Sondeijker Rominique van Rhemen

Rekenkameronderzoek naar preventie en vroegsignalering in de jeugdhulp in de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk: Een goede basis, betrokken mensen, Achterhoeks pragmatisme en nog verder te vervullen potentie.

Utrecht, 19 maart 2025

Wat hebben we onderzocht? Inleiding, doel- en vraagstelling • Wat wordt er in de praktijk gedaan aan vroegsignalering en preventie in de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk en vanuit welke visie? • Hoe is de toeleiding tot vroegsignalering en preventie georganiseerd en gecoördineerd in de praktijk in deze drie gemeenten? • In welke mate en op welke manier is het effect van vroegsignalering en preventie zichtbaar? • Wat zijn mogelijke verbeteringen om tot beter inzicht en zichtbaarheid te komen?

Hoe hebben we dit onderzocht? Onderzoeksopzet • Fase 0 Start: kennismaking en afstemming met de beleidsambtenaren/contactpersonen • Fase 1 Deskresearch en voorbereiding interviews  Visiedocumenten, doelgroep beschrijving, organisatiedoelen, samenwerkingsafspraken, monitoringdata, etc. opgehaald in fase 0 analyseren  Topiclijst voorbereiden en afstemmen • Fase 2 (Groeps)interviews  Individuele en groepsinterviews; digitaal, live, met en zonder interactieve werkvormen • Fase 3 Analyse, advies en rapportage  Concept nota van bevindingen, afstemming met gemeenten en met de rekenkamercommissie, definitief rapport

Wat waren onze bevindingen? Resultaten en conclusies documentanalyse • Veel samenwerking tussen de drie gemeenten; ze doen veel samen (bv. OT en PPJ). • Nauwelijks samenwerkingsafspraken op papier, maar korte lijntjes • Het Ondersteuningsteam (OT) en het Preventive Platform Jeugd (PPJ) sluiten mooi aan bij een gedeelde visie zoals deze op papier staat. • Voor een groot deel is de gekozen opzet al in lijn met de hervormingsagenda jeugd en het toekomstscenario jeugd en gezinsbescherming • Er zijn over het algemeen (OT, PPJ, de drie individuele gemeenten) beperkt gegevens beschikbaar voor sturing op verbetering. • De keuze voor de huidige opzet OT (algemene, ambulante en lichte voorzieningen) en PPJ (aanbod collectieve preventie) wordt goed beoordeeld, maar…

Wat waren onze bevindingen? Resultaten en conclusies (groeps)interviews (1) • … over de uitvoering van zowel het OT als het PPJ is er nog discussie: • Over het OT: - Variatie in gegevensoverdracht en/of manier van regievoering Gevolg: kwaliteit niet altijd gegarandeerd. - Nog te vaak, te snel verwezen naar jeugdconsulenten. - Vanuit de hervormingsagenda jeugd en het toekomstscenario kind en gezinsbescherming noodzakelijk dat het OT nog ‘steviger’ wordt • Over het PPJ: - Ontwikkelen aanbod gaat goed, maar is mogelijk niet meer nodig - Moeilijkheden met uitvoering – annuleren, gewenste doelgroep niet altijd bereikt (kwetsbare groepen) - Gevolg: toch keuze voor individueel aanbod (2e lijn), versnippering

Wat waren onze bevindingen? Resultaten en conclusies (groeps)interviews (2) • Over de jeugdconsulenten: - Veel werkdruk jeugdconsulenten. - Preventie schuift naar voren, specialistische hulp schuift naar achter en het gat daartussen wordt steeds groter en moet door de jeugdconsulenten opgevangen worden - tekort aan uniformiteit tussen de werkwijzen van het OT en de jeugdconsulenten • Over de monitoring: - Evaluaties op individueel/casusniveau vinden geregeld plaats, echter nog geen goed systeem/structuur aanwezig voor het collectief evalueren. - Klanttevredenheidsonderzoeken worden slecht ingevuld. - Veel bewerking van de huidige data nodig om het geschikt te maken voor gebruik t.b.v. (bij)sturing.

Overall - Er gaat heel veel goed en er is een mooie basis gelegd met een doorgaande lijn vanuit visie naar praktijk. - OT en PPJ hebben gezorgd voor goede toegang en beweging naar meer preventie, maar hoe groot het effect precies is, is lastig te zeggen en ook over de duurzaamheid van de inzet van OT en PPJ is het lastig op basis van data iets te zeggen. - Algemeen beeld is positief. - Kritische noot: - OT zal verder versterkt moeten worden - PPJ is vrij uniek in Nederland en heeft veel potentie, maar die wordt nog niet ten volle benut. - Investering vanuit de drie gemeenten blijft nodig in versterking samenwerking en inzichtelijk maken effecten; leer ook met en van elkaar!

Aanbevelingen •

Versterk het gebruik van data: Investeer in gegevensverzameling. Maak (idealiter bij subsidieverstrekking) afspraken over het delen van relevante data.

•

Kennis en creativiteit voor effectmeting: Vergroot de kennis over het inzichtelijk maken van effecten van preventie en vroegsignalering.

•

Data- en kennisgedreven werken: Bepaal gezamenlijk (gemeenten met betrokkenheid van ouders en jeugdigen) hoe data en kennis gedeeld en gebruikt worden voor het verbeteren van vroegsignalering en preventie van jeugdhulp.

•

Herzie overlegstructuren: Breng de bestaande overlegstructuren in kaart, verbeter efficiëntie.

•

Versterk OT en PPJ: Geef het Ondersteuningsteam (OT) meer regie en versterk de centrale rol van het Preventie Platform Jeugd (PPJ).

Aandachtspunten 1. Betrokkenheid van ouders en jeugdigen: • Idealiter verbeter je aan de hand van een combinatie van wetenschappelijk kennis, praktijkkennis en ervaringskennis. • Voor die laatste zijn ouders en jeugdigen onmisbaar. 2. Informatie aan gemeenteraden: • De drie gemeenteraden worden op wisselende momenten en met wisselende aandacht voor informatie betrokken bij de uitvoering en voortgang van de jeugdhulp en in het specifieke geval voor preventie en vroegsignalering. • Het is raadzaam om als gemeenteraad niet alleen betrokken te zijn bij de beleidskaders en financiële resultaten, maar ook zicht te krijgen op de beleidsuitvoering.