nota reserves en voorzieningen 2023-2027

Nota reserves en voorzieningen 2023-2027

Inhoudsopgave Inhoudsopgave................................................................................................................................................................ 2 Inleiding ........................................................................................................................................................................... 3 1. Regelgeving ................................................................................................................................................................ 4 2. Indeling en vorming reserves en voorzieningen .......................................................................................................... 6 2.1 Onderscheid in reserves ........................................................................................................................................ 6 2.2. Vorming voorzieningen ......................................................................................................................................... 7 2.3 Kader instellen bestemmingsreserves ................................................................................................................... 7 2.4 Inzicht mutaties reserves .......................................................................................................................................

7 Bijlage reserves en voorzieningen .................................................................................................................................. 8

Pagina 2 van 16

Inleiding De huidige nota reserves en voorzieningen is opgemaakt in 2017. In artikel 16 van de verordening financieel beleid, beheer en organisatie is vastgesteld dat de nota eens in de vijf jaar dient te worden herzien. Tevens is tijdens het auditcommittee van mei 2023 met de accountant gesproken over de verschillende bestemmingsreserves. Doordat de huidige nota is verouderd en er vragen zijn gesteld over de reserves, wordt de nota reserves en voorzieningen herzien.

De nota die aan u voorligt is het resultaat en de uitwerking van de vraag vanuit het auditcommittee. Hiermee wordt voldaan aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Tevens heeft het een relatie met de weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen.

In hoofdstuk 1 wordt ingegaan op de regelgeving van reserves en voorzieningen. Hoofdstuk 2 biedt u de indeling van reserves en voorzieningen en het kader voor het vormen van een bestemmingsreserve.

Pagina 3 van 16

1. Regelgeving Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft de volgende wetsartikelen op het gebied van reserves en voorzieningen voor: Artikel 43 1. In de balans worden de reserves onderscheiden naar: a. De algemene reserve; b. De bestemmingsreserves. 2. Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Artikel 44 1. Voorzieningen worden gevormd wegens: a. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; b. op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; c. kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. d. de bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b. 2. Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49, onderdeel b. 3.

Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume (bijvoorbeeld vakantiegeld). Artikel 45 Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan. Artikel 54 1. In de toelichting op de balans worden de aard en reden van elke reserve en de toevoegingen en onttrekkingen daaraan toegelicht. 2. Per reserve wordt het verloop gedurende het jaar in een overzicht weergegeven. Daaruit blijken: a. het saldo aan het begin van het begrotingsjaar; b. de toevoegingen of onttrekkingen uit hoofde van het voorgaande boekjaar; c. de toevoegingen of onttrekkingen bij het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening; d. de verminderingen in verband met afschrijvingen op activa waarvoor een specifieke bestemmingsreserve is gevormd; e. het saldo aan het einde van het begrotingsjaar. Artikel 55 1. In de toelichting op de balans worden de aard en reden van de voorzieningen, bedoeld in artikel 44 en de wijzigingen daarin toegelicht. 2. Per voorziening wordt het verloop gedurende het jaar in een overzicht weergegeven. Daaruit blijken: a. het saldo aan het begin van het begrotingsjaar; b. de toevoegingen; c. ten gunste van de rekening van baten en lasten vrijgevallen bedragen; d. de aanwendingen; e. saldo aan het einde van het begrotingsjaar.

Notities BBV Vanaf 2010 zijn er een tweetal notities van de BBV uitgebracht wat betrekking heeft op de reserves en voorzieningen. Wij hebben deze notities al verwerkt in onze jaarrekening en begroting, maar het is goed om te vermelden welke wijzigingen dit zijn. Dit betreft: 1. Notitie lokale heffingen (2021) 2. Notitie rente (2017) Pagina 4 van 16

Notitie lokale heffingen Bij de nota reserves en voorzieningen uit 2017 is een bestemmingsreserve riolering gevormd voor het efficiencyvoordeel dat is behaald op riolering. Met de notitie lokale heffingen in 2021 is het vormen van een bestemmingsreserve voor riolering niet meer mogelijk. Daarom is het saldo van de bestemmingsreserve riolering in 2022 overgeboekt naar de voorzieningen. Notitie rente Op basis van de notitie rente 2017 mag er een rentevergoeding over het eigen vermogen en/of de voorzieningen worden berekend wat maximaal het rentepercentage is dat gebaseerd is op het gewogen samenstel van de (bruto) externe rentelasten over het totaal van de lang en kort aangetrokken financieringsmiddelen. Deze mogelijkheid blijft bestaan ondanks dat de BBV commissie adviseert om deze systematiek niet meer toe te passen. De reden dat wij u voorstellen om dit wel te blijven doen is dat het rentepercentage kan worden beschouwd als een vergoeding van de inflatie. Hierdoor blijft de waarde van het eigen vermogen (koopkracht) in stand gehouden. De voorwaarde is als er een rentevergoeding wordt berekend deze op een realistisch niveau ligt. Voor de begroting 2024 is er 3% rente toegevoegd aan het eigen vermogen zowel bij de algemene reserve als bij de bestemmingsreserves.

Voor de bestemmingsreserves is er 1,5% rente onttrokken waarbij het verschil wordt toegevoegd aan de exploitatie als incidenteel onvoorzien. Dit om onverwachte tegenvallers op te kunnen vangen. Rentetoevoeging over voorzieningen is niet meer toegestaan tenzij de voorzieningen contant zijn gewaardeerd. Dit is voorheen nooit toegepast.

Pagina 5 van 16

2. Indeling en vorming reserves en voorzieningen 2.1 Onderscheid in reserves Volgens de indeling van het BBV wordt er onderscheid gemaakt in algemene reserves en bestemmingsreserves. Voor de algemene reserves maken wij nog onderscheid in: 1. Belegde reserve 2. Algemene reserve De algemene reserve maakt onderdeel uit van het weerstandsvermogen. Belegde reserve De belegde reserve behoort tot het ‘geblokkeerde’ vermogen. De rente die jaarlijks aan deze reserve wordt toegevoegd, wordt vervolgens ook weer ingezet als dekkingsmiddel voor de exploitatie. In feite verloopt de berekening van de rente budgettair neutraal. De stand van de reserve wijzigt daarmee niet. Algemene reserve De algemene reserve wordt ook wel ‘vrije besteedbare reserve’ genoemd. Jaarlijks wordt het saldo van het rekeningresultaat gemuteerd. Rente wordt jaarlijks toegevoegd conform het maximale inflatiepercentage om deze reserve op peil te houden. Het gewenste minimale saldo van de vrije besteedbare reserve blijft gehandhaafd op € 4 miljoen. Bij onttrekkingen van deze reserve moet men denken aan afschrijvingslasten die uit deze reserve worden bekostigd en uitgaven die incidenteel van karakter zijn. Bestemmingsreserves Voor bestemmingsreserves kunnen we een onderscheid maken in egalisatiereserves en overige bestemmingsreserves.

Egalisatiereserves De egalisatiereserves zijn bedoeld om schommelingen in de uitgaven op te kunnen vangen om daarmee verschillen in de exploitatie te egaliseren. De egalisatiereserves die daarvoor in aanmerking komen, zijn: 1. Groot onderhoud gebouwen 2. Reserve monumenten Overige bestemmingsreserves Overige bestemmingsreserves kunnen om diverse redenen worden gevormd. Kapitaallasten van specifieke activa kunnen daarmee afgedekt worden en hebben een gemaximaliseerde looptijd. Een andere reden is dat mogelijke risico’s of toekomstige uitgaven hiermee afgedekt kunnen worden. De bestemmingsreserves die als ‘overig’ kunnen worden beschouwd zijn: 1. Reserve huisvesting onderwijs 2. Reserve grondexploitatie 3. Reserve projectenbureau 4. Reserve sociaal domein 5. Reserve sloopfonds 6. Reserve stimuleringsregeling goedkope woningbouw 7. Reserve energietransitie 8. Reserve versterking lokale economie 9. Reserve frictiekosten 10. Reserve revolverend fonds energiearmoede 11. Reserve huisvesting migranten In de bijlage wordt nader omschreven wat het doel en looptijd van de bestemmingsreserves is.

Pagina 6 van 16

2.2. Vorming voorzieningen Voor de vorming voorzieningen maken we geen onderscheid in categorieën, ook vanwege het beperkte aantal. Behalve de voorziening riolering zijn voorzieningen ingesteld om de omvang van verplichtingen en risico’s per balansdatum in te schatten. Door de rioolheffing wordt het verschil in realisatie van het begrotingsjaar gemuteerd alsmede een bijdrage aan toekomstige vervangingsinvesteringen. Als er in voorgaande jaren voor een vervangingsinvestering is gespaard, dan kan dit specifieke spaardeel in mindering gebracht worden op de desbetreffende investering in het riool.

2.3 Kader instellen bestemmingsreserves Met de update van deze nota reserves en voorzieningen willen wij de verbeterpunten van de vorige nota nogmaals onder de aandacht brengen, om u beter inzicht en transparantie te bieden. Wij zien dit tweeledig, enerzijds de mutaties van de reserves en anderzijds dat het vormen van een bestemmingsreserve aan een aantal voorwaarden moeten voldoen. Vorming bestemmingsreserves In de vorige nota reserves en voorzieningen zijn voorwaarden voor vorming van een bestemmingsreserve opgenomen. Dit willen wij handhaven. Het gaat om: 1. duidelijke omschrijving met welk doel de bestemmingsreserve wordt gevormd 2. maximale looptijd van een bestemmingsreserve aan te geven Aan het einde van de looptijd van de bestemmingreserve vloeit deze terug naar de algemene reserve. Indien blijkt dat het restantbedrag van de bestemmingsreserve wel nodig is, dan is een nieuw raadsbesluit nodig met de afweging hiervan.

2.4 Inzicht mutaties reserves De onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves wordt door de raad vastgesteld en geautoriseerd. Deze mutaties van de reserves worden als bijlage opgenomen bij het jaarverslag. Hierbij wordt tevens een onderscheid gemaakt in incidentele onttrekkingen en structurele onttrekkingen. In de begroting worden de structurele onttrekkingen en toevoegingen opgenomen.

Pagina 7 van 16

Bijlage reserves en voorzieningen Algemene reserves Omschrijving

Toelichting

Belegde algemene reserve

Het in standhouden van eigen vermogen waarvan de bespaarde rente permanent dient als algemeen dekkingsmiddel voor de exploitatie van baten en lasten. Over de hoogte van deze reserve zal de raad moeten besluiten De bespaarde rente van deze geblokkeerde reserve wordt ten gunste van de exploitatie gebracht. Als zodanig zijn ze een permanent dekkingsmiddel voor de jaarlijkse begroting. Opbrengsten van verkopen van grond niet zijnde grondexploitatie zullen aan deze reserve worden toegevoegd zodat met de renteopbrengst het verval van pachtopbrengsten e.d. gecompenseerd worden.

Vrije algemene reserve

Pagina 8 van 16

Deze reserve dient als buffer voor niet voorzienbare risico’s en tegenvallers. De renteopbrengst wordt volledig aan de reserve toegevoegd. Daarnaast worden rekeningoverschotten aan deze reserve toegevoegd en bepaalde incidentele lasten ten laste van deze reserve gedekt.

Bestemmingsreserves Omschrijving

Maximale

Saldo

looptijd

1-1-2023

Huidige status

Deze reserve wordt gevoed op basis van het jaarlijkse

Uit de reserve worden jaarlijks de onderhoudskosten

onderhoudsplan. De lasten voortvloeiend uit

onttrokken van de gemeentelijke gebouwen. Indien er

investeringen en aanpassingen aan deze gebouwen

in een jaar minder aan onderhoud is uitgegeven, wordt

verlopen via deze reserve. De jaarlijkse evaluatie van

dit aan de reserve toegevoegd.

het onderhoudsplan leidt tot aanpassing van de

Reserve groot onderhoud

Toelichting

Niet bepaald

€ 3.172.062

noodzakelijke hoogte van deze reserve. Een te hoge c.q. te lage reserve wordt verrekend met de vrije

gebouwen

algemene reserve. Deze reserve is mede ingesteld ten behoeve de sporthal Den Elshof te Groenlo en zwembad Meekenesch te Lichtenvoorde.

Op de vakafdelingen in de organisatie werken Reserve projectenbureau

2026

€ 297.797

Deze reserve is ingesteld ter egalisatie van de kosten van het projectenbureau.

projectleiders. Voor het opzetten van een eenduidige werkwijze en het coördineren van deze projectleiders wordt de reserve projectenbureau de komende jaren gebruikt.

Reserve huisvesting onderwijs

Pagina 9 van 16

2037

€ 2.757.388

Deze reserve is ingesteld ter egalisatie van de lasten

Deze reserve wordt gehanteerd voor het dekken van de

van onderwijshuisvesting en voor de bekostiging van

kapitaallasten van de Jorisschool in Lichtenvoorde,

Omschrijving

Reserve monumenten

Maximale

Saldo

looptijd

1-1-2023

Niet bepaald

€ 93.961

Toelichting

Huidige status

eenmalige uitgaven in het kader van de

omdat deze bestemmingsreserve is gevormd met het

onderwijshuisvesting.

positieve resultaat uit de Grex Flierbeek.

Deze reserve is ingesteld voor de financiering van

De reservering wordt gebruikt indien in een jaar meer

eenmalige uitgaven voor gemeentelijke monumenten en

wordt uitgegeven dan begroot (doordat er tijd zit tussen

wordt ook gebruikt ter dekking om een evenwichtige

moment van aanvraag en daadwerkelijke uitbetaling).

lastenontwikkeling van het gemeentelijk

Voor 2023 wordt wederom een mutatie verwacht.

monumentenbeleid.

Reserve grondexploitatie

Niet bepaald

€ 524.060

Deze reserve is tot een maximum van € 2 miljoen

Deze reserve wordt gebruikt ter dekking van

ingesteld ter dekking van de risico’s die de

verlieslatende grondexploitaties.

grondexploitatie met zich meebrengt.

Deze reserve is de afgelopen jaren aangevuld met Reserve sociaal domein

2026

€ 1.474.859

Deze reserve is ingesteld om tegenvallen uit het sociaal

overgebleven middelen vanuit het beschermd wonen.

domein op te kunnen vangen.

De onttrekkingen zitten op diverse incidentele posten in het nieuw beleid.

Reserve sloopfonds

2026

€ 206.328

Deze reserve is ingesteld bij de resultaatbestemming

Voor de huidige woningbouwopgave zal deze reserve

van 2015 om verouderde en leegstaande woningen te

gebruikt worden.

vervangen door duurzame nieuwe woningen.

Pagina 10 van 16

Omschrijving

Maximale

Saldo

looptijd

1-1-2023

Toelichting

Reserve Stimuleringsregeling goedkope

Huidige status

Het voorstel is om deze reserve te gebruiken voor de 2026

€ 250.209

Niet bepaald

€ 1.754.375

Deze reserve is ingesteld om initiatieven voor

subsidieregeling goedkope woningbouw. Deze ligt in

woningbouw te kunnen financieren.

december 2023 voor aan de raad.

Deze reserve is ingesteld om de energietransitie te

Gezien de grote opgaven voor de energietransitie is

kunnen financieren.

deze reserve actueel.

woningbouw

Reserve energietransitie

Voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen zijn er in

Reserve versterking lokale economie

2023

€ 401.401

Deze reserve is ingesteld om de economie te blijven

2023 enkele subsidies verstrekt, welke gedekt worden

versterken door projecten te ondersteunen die een

uit deze bestemmingsreserve. Met de jaarrekening

bijdrage leveren aan de economische ontwikkeling van

2023 zal worden voorgesteld de bestemmingsreserve

Oost Gelre in brede zin.

te verlengen in verband met economische agenda die is opgesteld voor 2023-2027.

Deze reserve is ingesteld om het mogelijk niet of deels Reserve frictiekosten

Niet bepaald

€ 1.006.635

Ook in 2023 worden mutaties gedaan op deze reserve.

halen van de voorgestelde maatregelen uit dekkingsplannen te realiseren en om maatregelen ten behoeve van de bedrijfsvoering te kunnen doorvoeren.

Reserve revolverend fonds energiearmoede

Pagina 11 van 16

Niet bepaald

€ 1.500.000

Dit fonds is voor verduurzamingsmaatregelen voor

De reserve is ingesteld om duurzaamheidsleningen uit

verenigingen en maatschappelijke instelling waarbij de

te geven tegen 0%. De eerste leningen zijn in 2023

gemeente een renteloze lening verstrekt aan de

uitgegeven.

Omschrijving

Maximale

Saldo

looptijd

1-1-2023

Toelichting

Huidige status

aanvrager (op basis van het amendement dat is aangenomen op 1 november 2022).

Reserve huisvesting migranten

Niet bepaald

€ 1.332.000

In 2022 zijn er middelen ontvangen om de opvang van

De reserve is ingesteld voor de opgave omtrent

Oekraïners te faciliteren. De overgebleven middelen

huisvesting migranten. In 2023 is hiermee een start

worden gereserveerd voor de grote opgaven in de

gemaakt en dit zal de komende jaren doorlopen.

komende jaren inzake de huisvesting van migranten.

Pagina 12 van 16

Verloop bestemmingsreserves 2019-2022 De volgende mutaties zijn de afgelopen 4 jaar geweest in de bestemmingsreserves (x € 1.000):

Omschrijving reserve

Saldo

Mutaties 2019

1-1-2019

Mutaties 2020

Mutaties 2021

Mutaties 2022

Saldo

Opmerkingen

1-1-2023

Reserve groot onderhoud gebouwen

2.229

-12

256

328

371

3.172

Reserve projectenbureau

293

2

1

1

1

298

3.160

-101

-101

-101

-100

2.757

Reserve monumenten

92

0

1

0

1

94

Reserve grondexploitatie

516

2

3

2

1

524

Reserve sociaal domein

538

-151

433

339

316

1.475

Reserve sloopfonds

203

0

1

1

1

206

Reserve Stimuleringsregeling goedkope woningbouw

315

2

-68

0

1

250

Reserve huisvesting onderwijs

Pagina 13 van 16

Omschrijving reserve

Saldo

Mutaties 2019

1-1-2019

Mutaties 2020

Mutaties 2021

Mutaties 2022

Saldo

Opmerkingen

1-1-2023

Reserve energietransitie

0

2.389

-268

-372

5

1.754

Reserve versterking lokale economie

0

0

400

0

1

401

Reserve frictiekosten

0

0

1.100

-96

3

1.007

Reserve revolverend fonds energiearmoede

0

0

0

0

1.500

1.500

Nieuwe reserve vanaf de jaarrekening 2022

Reserve huisvesting migranten

0

0

0

0

1.332

1.332

Nieuwe reserve vanaf de jaarrekening 2022

2.210

-370

-330

-429

-1.081

0

Conform BBV regels mag er geen reserve voor riolering worden gevormd, maar enkel een voorziening.

Reserve riolering

Pagina 14 van 16

Pagina 15 van 16

Pagina 16 van 16