moratorium woonzorglocaties beschermd wonen

Collegeformulier “besluitvorming” Datum B&W-vergadering: Portefeuillehouder: Zaaknummer: 2 februari 2021 wethouder Hoenderboom 61596-2020 Onderwerp: Openbaarheid: Moratorium op nieuwe woonzorglocaties beschermd wonen Openbaar Voorstel: 1. Een moratorium in te stellen op initiatieven voor nieuwe woonzorglocaties voor de doelgroep beschermd en beschut wonen tot de definitieve overgang van de verantwoordelijkheid van beschermd wonen van de regiogemeente naar de lokale gemeente. Afdeling: Auteur: Afdelingshoofd: Meegeadviseerd door: Onderwijs, Carry de Vries Petra Sasse Serkan Yilmaz Welzijn en (0544) 39 35 58 Thijs Evers Zorg Financieel advies:

Nee

Juridisch advies:

Nee

Personele gevolgen:

Nee

Voor behandeling naar de Raad(scommissie): Stukken ter kennisname: • Raadscommissievergadering 23 februari 2021 Collegelid: Burgemeester Wethouder Bonsen Wethouder Frank Wethouder Hoenderboom Wethouder Porskamp Secretaris B&W-besluit:

61596-2020:114677

Akkoord:

Bespreken:

Opmerking:

Inleiding Vanaf 1 januari 2022 wordt de uitvoering van Beschermd wonen een lokale taak in plaats van een taak van de regiogemeente Doetinchem. Vooruitlopend hierop wordt onder andere onderzoek gedaan naar hoe regie op het zorglandschap beschermd wonen vorm te geven. Het betreft onder andere de verdeling van de plaatsen en locaties beschermd wonen over de regio passende bij de vraag en de maatschappelijke ontwikkeling. De maatschappelijke ontwikkeling betreft een ombuiging van beschermd wonen naar beschermd thuis (zelfstandig wonen met mogelijk individuele begeleiding vanuit de Wmo). Dit zal leiden tot een afname van ongeveer 30-40% van de huidige plaatsen beschermd wonen. Uit onderzoek in 2020 is reeds naar voren gekomen dat Oost Gelre op basis van de huidige aantallen plaatsen ruim voldoende aanbod heeft. In 2021 moet het onderzoek naar de regie op het zorglandschap voltooid zijn en definitief duidelijk zijn welke vormen beschermd wonen waar zouden moeten zijn. Tot dan willen wij voorkomen dat (nieuwe) aanbieders beschermd wonen zich in onze gemeente willen vestigen. Op dit moment is er, indien er een verzoek bij Ruimtelijke Ordening binnen komt eerst een overleg met de afdeling Onderwijs, Welzijn en Zorg over de wenselijkheid van het verzoek.

Vervolgens wordt er een gezamenlijk gesprek met de indiener belegd waar vanuit het standpunt van RO als van zorg over het verzoek gesproken wordt. De trend dat het aantal plaatsen beschermd wonen zal afnemen wordt besproken en dat deze trend kan op den duur voor leegstand zorgen. Mogelijke beleidskeuzes 1. Geen moratorium instellen op vestiging van beschermd wonen aanbieders in Oost Gelre. 2. Een moratorium instellen op vestiging van beschermd wonen aanbieders in Oost Gelre. Voorstel 1. Een moratorium in te stellen op initiatieven voor nieuwe woonzorglocaties voor de doelgroep beschermd en beschut wonen tot de definitieve overgang van de verantwoordelijkheid van beschermd wonen van de regiogemeente naar de lokale gemeente. Beoogd effect Met het moratorium voorkomen wij nieuwe locaties beschermd wonen die mogelijk na een aantal jaren, door de sterke afname van het aantal cliënten, leeg komen te staan. Het zorgt er tevens voor dat er, doordat er locaties beschikbaar zijn, een aanzuigende werking richting beschermd wonen en de gemeente Oost Gelre gaat plaatsvinden. Argumenten 1.1. De bijgevoegde memo geeft een uitleg over ontwikkelingen op het gebied van beschermd wonen en de noodzaak van een moratorium op nieuwe vestiging van aanbieders.

In de bijgevoegde memo wordt aangegeven welke ontwikkelingen er op het gebied van beschermd wonen spelen en welke rol het onderdeel wonen hierin speelt. Om goede regie op het zorglandschap te houden is een moratorium op nieuwe initiatieven voor vestiging nodig. 1.2. Een moratorium zorgt voor het behouden van de regie op het zorglandschap Een moratorium maakt dat er verder gewerkt kan worden aan de regie op het zorglandschap en een goede verdeling van aanbod passende bij de vraag en in relatie tot een goede verdeling over de regio Achterhoek. Nieuwe vestigingen zijn niet passend bij de verwachten maatschappelijke ontwikkeling naar passend thuis en zullen een aanzuigende werking hebben, Hiermee komt een goede spreiding van voorzieningen voor de inwoners die aangewezen zijn op beschermd wonen in gevaar. Kanttekeningen Bij elke aanvraag die binnenkomt is altijd nauw overleg tussen RO en OWZ nodig.

61596-2020:114677

2

Uitvoering Kosten n.v.t. Planning Het moratorium moet per direct ingaan en geldt tot de definitieve overgang van de verantwoordelijkheid van beschermd wonen naar de regiogemeenten. Op dat moment zijn alle regionale en lokale beleidskeuzes m.b.t. de uitvoering van beschermd wonen genomen en is er ook vastgelegd hoe wij de regie op het zorglandschap vormgeven. Communicatie De huidige aanbieders van beschermd wonen zijn reeds op de hoogte gebracht van het regionale traject Regie op het zorglandschap en de gevolgen die dat heeft voor de kijk op de verdeling van van locaties en afname van plekken beschermd wonen. Dit in het kader van de voorbereiding van de doordecentralisatie beschermd wonen. Evaluatie n.v.t. Bijlagen 1. Notitie Project Opvang en bescherming: Moratorium woonzorglocaties

61596-2020:114677

3

PROJECT OPVANG & BESCHERMING

Moratorium woonzorglocaties? Achtergronden Vanaf 2021 worden veranderingen doorgevoerd in de dossiers ‘Opvang & Bescherming’. Met de openstelling van de Wlz en de invoering van een nieuw, objectief verdeelmodel voor de middelen die vanuit het Rijk hiervoor aan de gemeenten beschikbaar worden gesteld, wordt gewerkt aan de invoering van de adviezen van de Commissie Dannenberg. Deze commissie beschreef in 2015 de route naar een meer inclusieve ondersteuning voor mensen met psychiatrische problematiek. In plaats van Beschermd Wonen sprak de commissie van Bescherm Thuis. De acht gemeenten in de Achterhoek werken al enige tijd intensief samen om de opgaven (lokaal en regionaal) die hierbij horen, in samenhang op te pakken.

De belangrijkste opgaven zijn: • Inzetten op zoveel mogelijk ambulante ondersteuning van de cliënten, vanuit de eigen woonomgeving, en het inrichten van een lokale basis zorginfrastructuur die daarvoor nodig is; • Regie voeren op de herinrichting van het regionale zorglandschap, waaronder het geleidelijk aanpassen van de bovenlokale locaties ten behoeve van (tijdelijke) 24-uurs toezicht en nabijheid voor cliënten die dat in het kader van hun re-integratie nodig hebben voor enige tijd; • Aanpassen van de afspraken, expertise, methodieken en operationele samenwerking rond de toegang tot bovenlokale oplossingen en de versterking van de rol van de lokale toegang daarbij; • Hernieuwen van de bestuurlijke afspraken in dit dossier, met aandacht voor de governance rond de bovenlokale voorzieningen nu de rol van Doetinchem als centrumgemeente komt te vervallen. Aanleiding 1) Bij de bovengenoemde opgaven is geconstateerd dat er momenteel in de Achterhoek ca. 700 plekken beschikbaar zijn waar inwoners gebruik van kunnen maken indien zij in het kader van hun ondersteuning en begeleiding voor korte of langere tijd 24-uurs toezicht en nabijheid van zorgprofessionals nodig hebben. Dit zijn de zgn. BW-plekken. Door de uitstroom naar de Wlz (per 1-1-2021) worden ca. 140 van deze plekken overgeheveld naar financiering via het zorgkantoor.

Door veel meer in te zetten op inclusieve ondersteuning, in de eigen woon- en leefomgeving van de inwoners, zijn op termijn veel minder van deze BW-plekken nodig. De eerste inschattingen komen uit op ca. 200 à 250 BW-plekken. 2) De huidige beschikbare BW-plekken zijn historisch ontstaan als gevolg van beleid bij de zorgaanbieders en als antwoord op de vragen van hun cliënten. Wij zien dat de gemeenten nu in het kader van de genoemde opgaven de regie over de inrichting van het zorglandschap willen overnemen en daarbij ook kijken naar: - de spreiding van locaties over de verschillende gemeenten; - de kwalitatieve passendheid van de locaties bij de hulpvragen van de cliënten; - wat vanuit de aard van de hulpvraag wordt verlangd van de resterende BW-locaties. 3) Deze twee constatering leiden tot de noodzaak om in de komende jaren geleidelijk in te grijpen op de inrichting van het zorglandschap, met aandacht voor het AFBOUWEN van locaties waarvan er te veel zijn; het OMBOUWEN van enkele locaties zodat deze bruikbaar zijn bij de

beweging naar beschermd thuis; en zo mogelijk het OPBOUWEN van locaties voor specifieke hulpvragen van inwoners die nu niet goed in de regio kunnen worden geholpen. 4) In enkele regiogemeenten zijn door (nieuwe? innovatieve?) aanbieders van beschermd wonen voorstellen gedaan voor het openen van nieuwe locaties. Dit kunnen aantrekkelijke voorstellen zijn, bijvoorbeeld vanuit volkshuisvestelijk perspectief of vanuit de ruimtelijke ordening. Dit kunnen ook voorstellen zijn een relatie hebben met de hiervoor vermelde beweging, waardoor het zorglandschap en de ‘markt’ voor aanbieders van beschermd wonen in de komende jaren tamelijk ingrijpend op de schop gaat. Verzoek aan de betrokken in de acht gemeenten Op grond van het vorenstaande komt de regionale projectgroep voor de doorontwikkeling van beschermd wonen naar beschermd thuis, geformeerd uit het AO Opvang & Bescherming, tot een dringend advies aan alle gemeenten. De opgave rond het herinrichten van het regionale zorglandschap en de regie van de gemeenten daarbij, vraagt nu om bevriezing van het huidige aantal BW-plekken en dat zijn woonzorglocaties voor inwoners met psychiatrische problematiek en voor inwoners met de combinatie van licht verstandelijke beperkingen met gedragsproblemen. Daarmee blijven woonzorglocaties voor kwetsbare senioren nadrukkelijk buiten beschouwing. De projectgroep verzoekt achtereenvolgens: I.

Dat alle Colleges in de Achterhoek besluiten om tot nader order geen verzoeken in behandeling te nemen die zijn gericht op het inrichten van nieuwe locaties voor specifieke groepen die een combinatie van wonen, zorg en begeleiding nodig hebben; en dat alle reeds ingediende verzoeken met de strekking worden afgewezen of aangehouden totdat duidelijk is welke behoeften in de regio dienaangaande bestaan. II. Dat in alle gemeenten wordt besloten dat terughoudend moet worden omgegaan met het toestaan van het openen of bouwen van nieuwe woonzorglocaties voor genoemde doelgroepen. III. Dat, indien in een gemeente alsnog wordt ingestemd met dergelijke verzoeken tot het inrichten van nieuwe woonzorglocaties voor specifieke doelgroepen van inwoners (anders dan senioren), daarbij geen enkele toezegging wordt gedaan met betrekking tot de zorg die op die nieuwe locatie vanuit het gemeentelijk sociaal domein wordt bekostigd.