memo uitgangspunten en opzet woonvisie

MEMO Datum

: 9 augustus 2022

Van

: Bart Porskamp

Aan

: Raadscommissie

Afdeling

: Omgeving

Zaaknummer

: 41233-2022

Onderwerp

: Uitgangspunten en opzet woonvisie

Vragen aan de raadscommissie 1. Kunt u instemmen met de voorgestelde opzet en inhoud? 2. Welke aanvullingen heeft u, in algemene zin, maar ook op de opbrengst van het woondebat?

Inleiding en aanleiding Binnen de gemeente Oost Gelre bestaat de behoefte om de woonvisie te herzien. De huidige woonvisie, in september 2016 door de gemeenteraad voor de periode 2016-2025 vastgesteld, geeft te weinig richting voor de actuele situatie op de woningmarkt. De woningmarkt is drastisch veranderd in de laatste jaren en ook de demografische ontwikkeling van de regio Achterhoek heeft zich anders ontwikkeld dan destijds voorzien. Het scenario met een krimpende bevolking en een stagnerende huishoudensontwikkeling is minder urgent. De vooruitzichten in de Achterhoek zijn op dat gebied positiever geworden en het restrictieve beleid ten aanzien van woningbouw is op de achtergrond geraakt. Daarnaast is met ingang van de herziene woningwet per 1 januari 2022 een gemeentelijke woonvisie verplicht geworden. Deze mag maximaal over de komende vijf jaar gaan. Voor Oost Gelre gaan we uit van de periode 2023 t/m 2027. Daarnaast zijn er bovenlokale ontwikkelingen die een belangrijke rol spelen bij de noodzaak de woonvisie te actualiseren. In maart 2022 is de Nationale Woon- en Bouwagenda gepresenteerd door het ministerie van BZK.

Centraal daarin staat de wens om méér woningen te bouwen dan de afgelopen jaren (namelijk 900.000 tot en met 2030), vooral in de sociale huursector (250.000 – 27,8%), de middeldure huur (50.000 – 5,6%) en de betaalbare koop (300.000 – 33,3%, onder de NHG-grens 1 van €355.000) 2. De ‘betaalbare’ categorieën beslaan dus twee derde van het totaal aantal woningen. In de afgelopen maanden is deze agenda verder uitgewerkt met zes programma’s, die onder andere gericht zijn op de betaalbaarheid, aandachtsgroepen, wonen en zorg en verduurzaming. Op regionaal niveau, in 8RHK-verband, wordt op dit moment een nieuwe regionale woonagenda opgesteld. Een concept daarvan is inmiddels gereed en besproken tijdens de thematafel Wonen & Vastgoed op 7 juli j.l. De regionale woonagenda vormt het kader voor de woonvisie van Oost Gelre. De provincie vormt een derde bovenlokaal orgaan dat een belangrijke rol speelt in het woonbeleid van Oost Gelre. Nadat geruime tijd een restrictief beleid werd gevoerd, biedt de provincie sinds een aantal jaren weer meer ruimte aan de gemeenten om woningbouwplannen te ontwikkelen. Sinds maart 2021 brengt de provincie een aantal doelen in, die in meetbare afspraken moeten terugkomen en gemonitord Dit is de begrenzing van de categorie betaalbare koop die het ministerie hanteert.

Daarnaast willen we in de gemeente Oost Gelre een categorie goedkope koop gebruiken, die beter aansluit bij de mogelijkheden van starters, met als grens €250.000. 2 Van het totaal van 100.000 woningen per jaar, is het streven van het ministerie dat er 15.000 flexwoningen worden gerealiseerd en 15.000 woningen door transformatie van winkelgebied en kantoren. 1

41233-2022:615423

moeten worden. Dit gaat onder andere over het duurzaam maken en aantrekkelijk houden van de bestaande woningvoorraad, betaalbaarheid en flexibele woonvormen. De provincie vormt ook de linking pin in de doorwerking van de nationale ambitie naar het gemeentelijk niveau. Zij verzamelt op regionaal niveau, met hulp van de 8RHK, de inventarisatie van de woningbouwplannen en -ambities.

Recente ontwikkelingen Op 1 juli 2022 heeft de gemeente de woningbouwambitie doorgegeven aan de regio. Kort samengevat gaat het om zo’n 1.300 nieuw te bouwen woningen in de periode 2021 t/m 2030. Voor de al bestaande plannen is de bekende verdeling over de prijsklassen uit het projectenoverzicht aangehouden (zie bijlage 1). Voor de nieuwe plannen sluiten we aan bij de wensen van het ministerie. Beide zijn overigens goed in lijn met elkaar. Met andere woorden: de gemeente had al voldoende sociale huur- en betaalbare koopwoningen voorzien. De plannen t/m 2025 zijn voor het overgrote deel harde plannen. De zachte plannen in die periode zitten al langer in de pijplijn. Voor de periode vanaf 2026 gaat het om plannen die nog ontwikkeld moeten worden.

Woningbouw en betaalbaarheid Oost Gelre per jaar 300 250 200 150 100 50 0

2022

2023

2024

Sociale huur

2025

Middenhuur

2026

2027

Koop tot NHG

2028

2029

2030

Duur of onbekend

In bijlage 2 zijn de cijfers in een tabel weergeven 3. Daar is ook het bod van de woningcorporaties te zien in de laatste kolom. Dit ligt lager dan de ambitie van de gemeente 4. In de komende maanden vindt hier nader overleg over plaats. Op dit moment hebben de corporaties het standpunt dat ze deels mee willen gaan in de ambitie van de gemeente, maar ook adaptief willen programmeren. Dat houdt in dat ze voor de kortere termijn toezeggingen doen, maar voor de langere termijn de ontwikkelingen op de woningmarkt afwachten. Dit standpunt geldt overigens voor alle corporaties in de regio. De ambitie voor de hele regio bedraagt 11.433 woningen. Oost Gelre draagt met haar ambitie naar rato van de woningvoorraad exact gemiddeld bij (11,1% van zowel de woningvoorraad als de ambitie). Het is nu aan de provincie of deze ambitie een-op-een wordt overgenomen. Anders dan in de andere Gelderse regio’s, ligt de ambitie op een aanzienlijk hoger niveau dan in de meest recente prognose wordt voorzien. Het standpunt van de provincie is tot dusver, dat een hogere ambitie zeker mogelijk is als deze een goede 3 De ambitie van de gemeente bedraagt 1.299 woningen in de periode 2021 t/m 2030. Het in 2021 gerealiseerde aantal woningen (34) is hierop in mindering gebracht, zodat voor de periode 2022 t/m 2030 1.265 resteert.

4 Het verschil is minder groot dan het op het eerste oog lijkt, omdat ook andere partijen sociale huurwoningen realiseren. Zo worden in 2022 104 zelfstandige, sociale huurwoningen opgeleverd door een zorgpartij (Antoniushove) en realiseren particulieren ook een handjevol sociale huurwoningen.

41233-2022:615423

2

onderbouwing kent. De provincie levert op haar beurt aan het ministerie overigens geaggregeerde gegevens aan.

Thema’s Om recht te doen aan de doelstellingen van de verschillende bestuursniveaus, wil de gemeente uiteraard alle relevante thema’s een plaats geven in de woonvisie – zo nodig aangevuld met lokale thema’s. In formele, wettelijke zin schrijft de Woningwet geen specifieke thema’s voor die onderdeel van de Woonvisie moeten zijn. Dat is anders dan bij de prestatieafspraken die huurders, corporaties en gemeenten met elkaar maken op basis van de Woonvisie. De meest recente prioriteiten die de minister heeft benoemd 5 voor de periode 2021-2025 zijn: • Bijdragen aan de bouwopgave - door versnellen nieuwbouw sociale huurwoningen; • Zorgen voor betaalbaarheid - door inzet van lokaal maatwerk; • Investeren in een duurzame sociale huurwoningvoorraad - door aandacht voor kwaliteitsaspecten en inzet op isolatie en de energietransitie; • Realiseren van wonen met zorg - door passende woonvormen en samenwerking; • Huisvesting van spoedzoekers - door tijdelijke oplossingen en minder conventionele wijzen van huisvesting; • Investeren in leefbaarheid - door differentiatie van wijken, ontmoeting tussen bewoners en sociaal beheer. Op 30 juni 2022 zijn daarnaast Nationale Prestatieafspraken gemaakt, tussen het ministerie, Aedes, Woonbond en VNG.

Dit zijn niet perse hoofdthema’s voor een woonvisie, maar wel onderwerpen die in de uitvoeringsagenda en lokale prestatieafspraken een plaats zouden moeten krijgen. De afspraken omvatten: • Forse huurmatiging: jaarlijkse huurverhoging op basis van loonontwikkeling in plaats van inflatie, huurverlaging voor huurders met een inkomen tot maximaal 120% van het sociaal minimum, toewerken naar minstens 30% sociale huur per gemeente 6; • Verdubbeling van de woningbouw, waarbij corporaties t/m 2030 250.000 sociale huurwoningen en 50.000 middenhuur woningen bouwen. In regionale woondeals wordt afgesproken welke woningen in welke gemeenten komen én op welke locaties; • Versnelde verduurzaming: huren worden niet verhoogd na isolatie, in 2028 zijn er geen woningen met energielabel E, F of G; • In 2030: zijn 450.000 corporatiewoningen aardgasvrij, 675.000 corporatiewoningen toekomstklaar geïsoleerd.

In aanvulling hierop verdienen de zes programma’s die een uitwerking van de Nationale Woon- en Bouwagenda vormen nog aandacht: • Woningbouw: primair gericht op de wijze van uitvoering van de nationale agenda; • Betaalbaar wonen: o Meer betaalbare woningen voor mensen met een middeninkomen; o Te hoge woonlasten aanpakken voor mensen met een laag inkomen; o Huurders en kopers beter beschermen; • Een thuis voor iedereen 7: o Voldoende woonruimte; o Evenwichtige verdeling over alle gemeenten; o Combineren wonen, zorg, welzijn en werk; o Preventie; • Wonen en zorg voor ouderen 8: o Versnellen woningbouw; o Stimuleren doorstroming; • Versnelling verduurzaming gebouwde omgeving: In een kamerbrief van 30 november 2020. Er komt nog een duidelijke definitie van wat sociale huur precies is; het moet gaan om volwaardige en langjarig beschikbare huurwoningen voor de doelgroep. Deze nieuwe definitie wordt leidend bij de gemeentelijke sturing op de nieuwbouw van sociale huur. 7 Opmerkelijk is dat dak- en thuislozen, studenten en arbeidsmigranten expliciet als aandachtsgroepen worden benoemd. 8 Nog niet gepubliceerd. 5 6

41233-2022:615423

3

•

o Gebiedsgerichte aanpak warmtetransitie; o Individuele aanpak woningen; o Aanpak utiliteitsgebouwen; o Bronnen en infrastructuur; o Innovatie in de bouw; Nationaal programma Leefbaarheid en veiligheid: o Het verbeteren van de fysieke leefomgeving; o Het bieden van een beter perspectief; o Het vergroten van de veiligheid.

Sinds maart 2021 brengt de provincie een aantal doelen in, die in meetbare afspraken op lokaal niveau moeten terugkomen en gemonitord moeten worden: • Het energie-neutraal en klimaatbestendig maken van nieuwbouw en bestaande voorraad; • Bestaande woningen aantrekkelijk houden; • Het bouwen van betaalbare, duurzame en toekomstbestendige woningen met aandacht voor o.a. flexibele woonvormen. In de aanstaande omgevingswet is opgenomen dat per regio de gemeentebesturen samen met Gedeputeerde Staten een regionale woonagenda opstellen, die in ieder geval afspraken bevat over: • Het versnellen van de woningbouw; • Het duurzaam bouwen van woningen; • Het bouwen van betaalbare woningen; • Het bouwen van flexibele woningen; • Het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad.

In de regionale woonagenda van de 8RHK zijn vier programmalijnen gedefinieerd: • Vergroten woningvoorraad en versnelling productie: o Realiseren plancapaciteit; o Sturen op differentiatie en complementariteit; o Regionale sleutelprojecten; o Regionaal aanjaagteam; o Conceptueel, circulair en biobased bouwen; • Investeren in kwaliteit bestaande woningvoorraad: o Verbetering van sociale huurwoningen; o Verbetering van particuliere woningen via Baanbrekende Aanpak; o Gebiedsgerichte aanpak van 50 buurten en kernen; o Koppeling woonlasten aan huurbeleid; o Verzwaring elektriciteitsnet; • Een thuis voor iedereen (betaalbaarheid en beschikbaarheid): o Betaalbaarheid in projecten; o Regionale huisvestingsverordening; o Regionale woonzorgstrategie; o Regionale afspraken huisvesten vergunningshouders; o Afspraken woonruimteverdeling huisvesting arbeidsmigranten; o Regionaal woonruimteverdeelsysteem; • Wonen als gebiedsopgave: o Vergroten aanbod van stedelijke woonmilieus; o Vergroten differentiatie in vitale kernen en buurten; o Goed en bereikbaar wonen rondom mobiliteitsknooppunten; o Ruimte voor nieuwe woonconcepten in een toekomstbestendig landelijk gebied; o Verkennen mogelijkheden wonen op werklocaties.

In het coalitieprogramma 2022-2026 heeft het college op het terrein van wonen de volgende doelen bepaald: • Tenminste 1.000 nieuwe woningen realiseren; • Een nieuwe woonwijk in zowel Groenlo als Lichtenvoorde; • Van ‘nee, tenzij’ naar ‘ja, mits’; • Een focus op woningbouw; • Een open vizier voor nieuwe plannen en ideeën.

41233-2022:615423

4

Op 16 juni 2022 heeft ’s avonds in Groenlo een woondebat in het kader van de woonvisie plaatsgevonden, waarbij de raads- en commissieleden waren uitgenodigd evenals diverse professionele stakeholders. Na een introductie over nationale, provinciale, regionale en lokale ontwikkelingen gingen zij aan de slag met vijf thema’s: • Met welk soort woningen gaan we de ambitie invullen? • Welke bijzondere doelgroepen gaan we bedienen? • Hoe gaan we de vraag naar wonen met zorg invullen? • Wat doen we aan duurzaamheid? • Hoe gaan we het proces versnellen? De opbrengsten van deze avond vind u in bijlage 3.

Doel en inhoud woonvisie In een gemeentelijke woonvisie komen alle aspecten van het wonen aan bod: kwantiteit, kwaliteit, locaties, woonruimteverdeling, doelgroepen, de rol van corporaties. Het doel is om de ambities te formuleren en kaders te scheppen om deze te realiseren. De Woonvisie moet richting en duidelijkheid geven, maar moet geen keurslijf zijn. De ontwikkelingen in de laatste tijd hebben maar weer eens laten zien dat de wereld snel kan veranderen, waardoor ook de situatie op de woningmarkt wijzigt. Het gaat er dus om een goede balans te vinden met een visie die tegen een stootje bestand is zonder te algemeen en richtingloos te zijn. Een oplossing daarvoor kan zijn een zoveel mogelijk beknopte woonvisie op hoofdlijnen, met een uitwerking in een meer concrete uitvoeringsagenda als bijlage. Die uitvoeringsagenda kan dan bijvoorbeeld jaarlijks worden gemonitord, geëvalueerd en zo nodig worden bijgesteld. Uitgangspunt is dat we zoveel mogelijk voldoen aan de wensen van de Nationale Woon- en Bouwagenda en de onderliggende programma’s, voor zover van toepassing. Ook spreken we uit dat we aansluiten bij de regionale woonagenda en daar onze lokale invulling aan geven. We zijn ambitieus, maar ook realistisch. Net als de corporaties willen we adaptief programmeren. Op de korte termijn willen we vaart maken en de productie verhogen.

Op de wat langere termijn bereiden we plannen voor die zonder veel problemen voor de gemeente en de stakeholders bijgesteld kunnen worden. In principe verdienen alle hier genoemde thema’s een plaats in de Woonvisie. Om het behapbaar en begrijpelijk te houden, kiezen we deze indeling: 1. Vergroten woningvoorraad en versnelling productie. Dit gaat over procedures en vaart, maar ook over een open vizier voor nieuwe plannen, (flexibele) woonvormen en innovatieve concepten. Met een sterke focus op betaalbaarheid, zowel in de huur- als de koopsector; 2. Differentiëren van de woningvoorraad en doelgroepen. De woningvoorraad bestaat uit veel gezinswoningen, vaak op een ruime kavel, maar dat is niet voor iedereen (meer) bereikbaar. Door de vergrijzing, de kleiner wordende huishoudens, de immigratie en de problemen van starters op de woningmarkt is de vraag meer divers geworden. Levensloopbestendige grondgebonden woningen, appartementen, tiny en small houses, transformatie van bestaand vastgoed zijn instrumenten om beter aan deze vraag te voldoen; 3. Bijzondere doelgroepen. Een belangrijke categorie hierbinnen zijn de ouderen, die zorg ontvangen en specifieke wensen aan hun woning stellen. Daarnaast zijn er de bekende aandachtsgroepen waar de corporaties voor aan de lat staan (uitstroom beschermd wonen, statushouders etc.) maar ook bijvoorbeeld de arbeidsmigranten; 4.

Een toekomstbestendige woningvoorraad. Een deel van de bestaande woningen heeft een slecht energielabel. Het stimuleren en faciliteren van de verduurzaming hiervan is belangrijk. Maar ook bijvoorbeeld het splitsen van grote woningen of het geven van ruimte op erven in het buitengebied draagt bij aan het aanpassen van woningen aan de huidige wensen.

Proces De planning voor de woonvisie, de regionale woonagenda en de nationale agenda ziet er op dit moment als volgt uit: Weeknummer (datum) 34 (22 aug 2022) 36 (6 sept 2022)

41233-2022:615423

Nationale Woon- en bouwagenda

Regionale Woonagenda

Woonvisie Oost Gelre Memo in presidium Memo in raadscommissie

5

36 (7 sept 2022)

Vaststelling 1 oktober-bod in thematafel

36 (10 sept 2022)

Indiening definitief 1 oktober-bod bij provincie Provincie dient 1 oktoberbod in bij minister

39 (30 sep 2022) 44 (3 nov 2022) 46 (18 nov 2022) 50 (14 dec 2022)

51 (20 dec 2022) Vierde kwartaal 2022 Eerste kwartaal 2023

Vaststellen regionale woondeals

Concept in thematafel Vastgoed & Wonen

Vaststelling in thematafel Vastgoed & Wonen Vaststelling door Achterhoek Board Algemeen bestuur Regio Achterhoek stelt conceptraadsvoorstel vast

Besluitvorming in gemeenteraden (en Gedeputeerde Staten)

Woonvisie in college Vaststelling in gemeenteraad

De stakeholders worden geïnformeerd over de voortgang: in ieder geval over dit memo en over de conceptversie van de Woonvisie.

41233-2022:615423

6

Bijlage 1: planninglijst gebaseerd op stand van zaken 1 januari 2022 Plannaam functieverandering 2018 - 2025 (reservering + bestemd) Landgoed Stikkemoat/Lindenborgh Landgoed Voshuttedijk woningsplitsing 2018 - 2025 (reservering + bestemd) De Brouwerij, fase 2 De Gracht De Woerd Plan Gunnewijk / Beltrumsestraat 33 e.o. Marhulzenweg 29 Mattelierstraat 27 Meubelfabriek Oldenhuis Oude Rabobank / de Moriaan Ruurloseweg 12 Park Papendijk Oranjestraat 11 vrijkomende schoollocaties Groenlo Wheme Intercom ICT - Betrumsestraat 25 Extra toevoeging 2026 t/m 2030 Erve de Boer Erve 't Hag Erve 't Loo Extra toevoeging 2026 t/m 2030 Aaltenseweg 97 Antoniushove: Rapenburgerhof Antoniushove hoofdlocatie Café Kletskop De Driehoeck Dijkstraat Eierpakhuis Flierbeek fase 2b Flierbeek fase 3, 't Flierbos Flierbeek fase 2 Hamalandschool Hypotheekdesk Wormgoor MACL MCE Zorg Nieuwmarkt fase 3 (De Passage) Pastoor van Arsschool Raadhuishof Regenboogschool Rentenierstaat 5 Richterspoort St.

Jozefschool Uitzendbureau InPerson Uitzendbureau Olympia Vincent van Goghstraat Woon-werkkavels Lindebrook Extra toevoeging 2026 t/m 2030 Engelse Schans Park Vossenburcht Woondroebel Kloezedijk Extra toevoeging 2026 t/m 2030 Café Heutinck Hof aan de Boog De Vierhoek Waalderweg/Beenekussteeg Extra toevoeging 2026 t/m 2030 Eschrand Kapelweg Sint-Antonius van Paduakerk Extra toevoeging 2026 t/m 2030 Bongers/Welkoop Werenfriedstraat, fase A Werenfriedstraat, fase B Extra toevoeging 2026 t/m 2030 Nieuw Wellink

Straatnaam onbekend Poelhuttersslatdijk/Voshutte dijk Voshuttedijk

Huisnr Postcode Woonplaats

CBS-buurtnaam

Soort

onbekend

functieverandering

2022

2025 zacht

ja

Woonvorm

Levensloop- Zorggeschikt woning Prijssegment

Koop

Grondgebonden

ja

nee

€ 200 - € 300.000

40

0 Nee

Start bouw Oplevering Planstatus Openbaar Eigendom

Tijdelijk of Toevoeging Onttrekking flexibel

-

- onbekend

1

7131 MJ Lichtenvoorde 7131 MJ Lichtenvoorde

Buitengebied Lichtenvoorde Buitengebied Lichtenvoorde

functieverandering functieverandering

2022 2022

2024 hard 2024 hard

ja ja

Koop Koop

Grondgebonden Grondgebonden

ja ja

nee nee

€ 300 - € 400.000 € 300 - € 400.000

2 3

0 Nee 0 Nee

- onbekend - Groenlo 7141 DX Groenlo 7141 GK Groenlo

onbekend Noordrand Groenlo-Zuid Noordrand

woningsplitsing nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw

2022 2023 2022 2022

2025 zacht 2023 hard 2024 hard 2024 hard

ja ja ja ja

Koop Koop en Huur Koop Koop

Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden

ja ja ja ja

nee nee nee nee

€ 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 300 - € 400.000

40 50 1 3

0 Nee 0 Ja 0 Nee 0 Nee

Binnenstad Oosteres Binnenstad Het Blik Binnenstad Noord-West

transformatie transformatie nieuwbouw transformatie transformatie transformatie

2022 2022 2022 2022 2022 2022

Huur Koop Huur Koop Huur Koop

Appartementen Grondgebonden Appartementen Grondgebonden Appartementen Appartementen

ja ja ja ja ja ja

nee nee nee nee nee nee

< € 737 € 200 - € 300.000 < € 737 € 300 - € 400.000 < € 737 € 200 - € 300.000

Noord-West

transformatie

2022

2024 hard 2024 hard 2022 hard 2023 hard 2023 hard 2024 hard 2025 zacht 2023 hard

ja ja ja ja ja ja

Oranjestraat

33 7141 AK Groenlo 29 7141 CR Groenlo 27 7141 BP Groenlo 14 7141 VM Groenlo 13 7141 BP Groenlo 12 7141 KC Groenlo Groenlo 11 7141 ZD Groenlo

ja

Koop

Grondgebonden

ja

nee

€ 200 - € 300.000

6 11 4 40 9 6 5 1

0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 1 Nee 0 0 Nee

onbekend Wheme Beltrumsestraat

2a 25

onbekend Binnenstad Binnenstad

nieuwbouw transformatie nieuwbouw

2023 2023 2023

ja nee ja

Koop en Huur Koop en Huur Koop

Grondgebonden Appartementen Appartementen

ja ja nee

nee nee nee

€ 200 - € 300.000 onbekend onbekend

Kerkstraat Erve 't Hag Looweg

36 13 27

Bebouwde kom Harreveld Bebouwde kom Harreveld Bebouwde kom Harreveld

nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw

2022 2022 2022

ja ja ja

Koop Koop Koop

Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden

nee ja ja

nee nee nee

€ 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000

De Kamp Zuid Centrum Centrum Broek Oude Kamp Centrum Centrum Flierbeek Flierbeek Flierbeek Hooiland Centrum Buitengebied Lievelde Centrum Centrum Hooiland Schatberg Hooiland Centrum Den Esch t Zand Centrum Centrum Hooiland Lindebrook

transformatie nieuwbouw nieuwbouw transformatie onbekend transformatie transformatie nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw transformatie onbekend transformatie nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw transformatie nieuwbouw nieuwbouw transformatie transformatie transformatie nieuwbouw

2022 2022 2023 2022 2022 2022 2022 2025 2023 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2023 2022 2022 2022 2023 2022

ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja

Koop Huur Huur Koop Koop Koop Koop en Huur Koop en Huur Koop en Huur Koop Huur Koop Koop Koop Huur Koop en Huur Koop Koop Koop mix Koop Koop Koop Huur Koop

Grondgebonden Appartementen Appartementen Appartementen Grondgebonden Grondgebonden Appartementen Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden Appartementen Grondgebonden Appartementen Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden Appartementen Appartementen Grondgebonden Appartementen Appartementen Appartementen Grondgebonden

ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja

nee ja ja nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee

€ 200 - € 300.000 < € 737 < € 737 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 mix mix mix € 200 - € 300.000 < € 737 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 < € 737 mix € 300 - € 400.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 mix € 300 - € 400.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 < € 737 € 200 - € 300.000

Bebouwde kom Lievelde Bebouwde kom Lievelde Bebouwde kom Lievelde

nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw

2022 2022 2022

ja ja ja

Koop Koop Koop

Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden

ja ja ja

nee nee nee

€ 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000

Bebouwde kom Marienvelde Bebouwde kom Marienvelde Bebouwde kom Marienvelde Bebouwde kom Marienvelde

transformatie nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw

2022 2022 2023 2022

ja ja ja ja

Koop Koop Koop Koop

Appartementen Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden

ja ja ja ja

nee nee nee nee

€ 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000 € 200 - € 300.000

Bebouwde kom Vragender Buitengebied Vragender Bebouwde kom Vragender

nieuwbouw nieuwbouw transformatie

2022 2022 2022

ja ja ja

Koop Koop Koop

Grondgebonden Grondgebonden Appartementen

ja ja ja

nee nee nee

€ 200 - € 300.000 € 300 - € 400.000 € 300 - € 400.000

Bebouwde kom Zieuwent Buitengebied Zieuwent Buitengebied Zieuwent

nieuwbouw nieuwbouw nieuwbouw

2022 2022 2022

ja ja ja

Koop Koop Koop

Grondgebonden Grondgebonden Grondgebonden

ja ja ja

nee nee nee

€ 200 - € 300.000 € 300 - € 400.000 € 300 - € 400.000

Zwolle

nieuwbouw

2022

2025 hard 2024 zacht 2024 hard 2026+ zacht 2023 hard 2024 hard 2022 hard 2026+ zacht 2024 hard 2022 hard 2022 hard 2023 hard 2024 hard 2023 hard 2025 zacht 2026+ zacht 2025 hard 2024 hard 2023 hard 2024 hard 2024 hard 2024 hard 2022 hard 2024 hard 2023 hard 2025 hard 2024 hard 2025 hard 2024 hard 2024 hard 2024 hard 2025 zacht 2024 hard 2026+ zacht 2024 hard 2023 hard 2024 hard 2026+ zacht 2023 hard 2022 hard 2024 hard 2024 hard 2026+ zacht 2024 hard 2024 hard 2024 hard 2026+ zacht 2023 hard 2024 hard 2025 hard 2026+ zacht 2022 hard

ja

Koop

Grondgebonden

ja

nee

€ 200 - € 300.000

25 10 2 140 8 1 12 28 3 32 72 2 3 25 11 35 65 1 9 2 1 1 23 24 10 14 4 40 12 1 1 4 7 186 1 22 5 28 8 16 2 1 28 1 10 9 28 4 21 15 28 3 1265

0 Nee 0 Nee 0 nee 0 0 Ja 0 Nee 0 Nee 0 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 nee 0 nee 0 ja 0 Nee 0 nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 nee 0 Nee 0 nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 ja 0 Nee 0 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 0 Nee 0 Nee 0 0 Nee 0 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 0 Nee 0 Nee 0 Nee 0 0 Nee 0

onbekend Peter Cuyperplein Lichtenvoordseweg De Woerd Beltrumsestraat Marhulzenweg Mattelierstraat Borculoseweg Mattelierstraat Ruurloseweg

Aaltenseweg Rapenburgsestraat Rapenburgsestraat Broekboomstraat onbekend Dijkstraat Varsseveldseweg Kievitstraat het Brook Havik van Ostadestraat Rapenburgsestraat onbekend Rentenierstaat De Leest Frans ten Boschstraat Raadhuisstraat Rubensstraat Rentenierstaat Eschpark Schatbergstraat Rentenierstaat Rentenierstaat Vincent van Goghstraat Lievelderweg

1 t/m 50 2a 2

97 33 33 13 16 25 31 19 t/m 35 28 1 5 31 48 t/m 74 5 1 en 3 81 36 21 8a 53

Engelse Schans Bergstraat Kloezedijk

16 7 1

Waalderweg Hof aan de Boog De Vierhoek Waalderweg

2 1 6 en 8 33

Eschrand Kapelweg Heelweg

2 1 3

Pastoor Zanderinkstraat Werenfriedstraat Werenfriedstraat

30 1 1

Drostenhuis

12

- Groenlo 7141 BV Groenlo 7141 AK Groenlo Groenlo 7135 JL Harreveld 7135 KR Harreveld 7135 JH Harreveld Harreveld 7131 NC Lichtenvoorde 7131 CW Lichtenvoorde 7131 CW Lichtenvoorde 7131 DT Lichtenvoorde - onbekend 7131 DN Lichtenvoorde 7131 BH Lichtenvoorde - Lichtenvoorde - Lichtenvoorde 7132 DT Lichtenvoorde 7131 VB Lichtenvoorde 7131 CZ Lichtenvoorde - onbekend 7131 DK Lichtenvoorde 7131 LE Lichtenvoorde 7131 NZ Lichtenvoorde 7131 CL Lichtenvoorde 7131 HB Lichtenvoorde 7132 DK Lichtenvoorde 7131 TG Lichtenvoorde 7131 GK Lichtenvoorde 7134 DK Lichtenvoorde 7133 DK Lichtenvoorde 7131 VG Lichtenvoorde 7131 MB Lichtenvoorde Lichtenvoorde 7137 SE Lievelde 7137 MD Lievelde 7137 MC Lievelde Lievelde 7263 RW Marienvelde 7262 SE Marienvelde 7263 SE Marienvelde 7263 RX Marienvelde Marienvelde 7134 NM Vragender 7134 RB Vragender 7134 PB Vragender Vragender 7136LR Zieuwent 7136 LZ Zieuwent 7136 LZ Zieuwent Zieuwent 7142 JZ Groenlo

Toelichting

Tiny houses

Flexibel

Small houses (10)

Tijdelijk

Bijlage 2: Woningbouwambitie Oost Gelre Overzicht van de woningbouwambitie van Oost Gelre, zoals aangeleverd aan de 8RHK en vastgesteld in de thematafel Wonen & Vastgoed van 7 juli 2022. Betaalbaarheid Werkelijk te realiseren woningen bruto

Aantal huurwoningen van sociale huurgrens tot € Aantal koopwoningen tot 1.000 per maand NHG-grens (€ 355.000)

Aantal sociale huurwoningen

Aantal woningen door woningcorporaties

Betaalbaarheid totaal

2022

162

131

0

31

162

0

2023

188

18

0

120

138

16

2024

155

14

0

61

75

20

2025

259

41

0

162

203

32

2026

101

28

0

39

67

8

2027

100

28

0

39

67

26

2028

100

28

0

39

67

8

2029

100

28

0

39

67

7

2030

100

28

0

39

67

8

Totaal

1.265

344

0

569

913

125

2022-2025

26,7%

0,0%

49,0%

75,7%

8,9%

2026-2030

27,9%

0,0%

38,9%

66,9%

11,4%

Totaal

27,2%

0,0%

45,0%

72,2%

9,9%

Van de 131 verwachte opleveringen in de sociale huursector in 2022, zijn er 104 van zorginstelling Careaz (Antoniushove). De overige sociale huurwoningen in dat jaar zijn van particuliere ontwikkelaars, waarbij het huurprijsniveau in het bestemmingsplan is geregeld.

Bijlage 3: Opbrengst woondebat Soort woningen (Janneke Rutgers) • • • • •

Ouderen: appartementen, nabij voorzieningen in de (meer grote) kernen. Kleine woningen, kleine huishoudens, koop én huur. Hierbij wordt gedacht aan 3/4 lagen hoog, maar vooral ook grondgebonden zoals bijvoorbeeld patiowoningen, Knarrenhoven of meergeneratieconcepten. Starters: kunnen ook in dezelfde type appartementen. En voor de rest grondgebonden woningen aan de randen van de kernen (inbreiding is te duur). Zorg ook voor mogelijkheden om wonen in het buitengebied betaalbaar te houden. Jongeren: aparte doelgroep (t/m 23 jaar). Kamerbewoners, studenten, HAT woningen. Vooral in sociale huur. Inzetten op het vasthouden / kansen bieden zodat jongeren in Oost Gelre blijven wonen. Dichtbij OV voorzieningen. Koppeling met OV Hub Lievelde. Arbeidskrachten/studenten: tijdelijke woningen. Woningen voor arbeidsmigranten. Werkgevers hierbij betrekken, zijn medeverantwoordelijk. Zorg voor kwalitatief goede woningen voor arbeidskrachten. Kleine huishoudens met een inkomen onder €45.000: sociale huur, voor 1-2 persoonshuishoudens.

Overige opmerkingen: • Aandacht voor een goede buitenruimte is voor in een gemeente als Oost Gelre belangrijk. Past bij de gemeente. • Diversiteit in type, prijs en omvang van de woningen is belangrijk. • Inzetten op het op gang brengen van doorstroming. Kijk niet alleen naar nieuwbouw, maar naar de totale woningvoorraad. Kijk wat je nieuw moet toevoegen om doorstroming op gang te brengen zodat (grotere) woningen vrij komen die passen bij de woonbehoefte van de toekomst. • Kijk niet alleen naar nieuwbouw. Ook naar transformatie en herbestemming. Opwaarderen van de bestaande voorraad. Herbestemming van VAB locaties. Splitsen voor meerdere generaties. • Tiny Houses zijn de meningen over verdeeld. Een deel van de aanwezigen vindt deze woningen passend, een deel vindt ze te klein voor een gemeente als Oost Gelre. Aanvullend worden small houses (50m2) genoemd. • Experimenteer met betaalbare woningen en materialen. Voorbeeld in Berlijn waar casco woningen worden opgeleverd die mensen zelf afmaken.

2

Bijzondere doelgroepen (Carry de Vries) • • • • • • • • •

Arbeidsmigranten (relatie met tijdelijkheid): kleine woningen, relatie met bedrijven Starters: grondpositie gemeenten, erfpacht als instrument?, starterswoning als starterswoning behouden, doorstroom nodig Paradijsvogels: vangnet/schil voor plek goede zorg er omheen. Mensen met grote zorgvraag die zelfstandig wonen (dementie?): ook in de kern, splitsen woningen toestaan. Uitstroom beschermd wonen/maatschappelijke opvang: regels opleggen voor voorrang, goedkope sociale huur. Mantelzorgwonen Tijdelijke huisvesting: stagiaires, studenten, seizoensarbeiders, scheidingen: flexibeler bouwen (grote <-> kleine huizen), transformatie maatschappelijk vastgoed/kantoorpanden Woongroepen/gemeenschappelijk wonen voor senioren/jongeren: voorzieningen in de buurt. Statushouders

3

Wonen met zorg (Anne-Marie Bruggert) •

•

•

Voorziening als het tijdelijk of permanent niet meer gaat • Markt uitdagen & aanjagen • Zorghotel: kortstondig niet langdurig – hoge huur – happy few • Aalten: wooncomplex net beginnend dementerend, wonen met partner (Kattenberg) • Combi-partij: splitsing woonontwikkeling & zorgontwikkeling Verschillend voor grote kern – kleine kern – buitengebied: • Geschikte woning:  Aanpassen (meer ruimte voor bijbouwen als er plaats is of splitsen)  Doorstroom  Anticiperen op mantelzorg in buitengebied, waar plek (makelaar ziet behoefte) Vermenging & voldoende jong volk • Pas op voor overvragen • Ook Knarrenhof -> bij elkaar wonen • Voorzieningen op loopafstand: sociale contacten, clubgebouw

4

Duurzaamheid (Tom Scholten) • • • • • • • • • • • •

• • • • • • • • • • • • •

Bij renovatie: plaatsen hybride ketel Pilot: nagaan welk systeem met warmtepomp het meest rendabel is (bijvoorbeeld warmtepomp => warmte uit … halen) Natuurinclusief bouwen. Restwarmte RWZI Boschlaan: erg goed voorbeeld voor andere projecten. Promoten: SvN duurzaamheidslening. Zonnepanelen: NIET meer panelen dan nodig voor eigen gebruik.. Eerst: isoleren. Duurzaamheidsloket Oost Gelre. Bouwen met groencertificaat. Prestatieafspraken met corporaties mbt verduurzamen nog steeds te vrijblijvend + weinig ambitieus (opmerking: ‘je bent nog niet goed op de hoogte!’). Behoud mooie landschap welke nu al veel verpest is. Sloop die megastal en maak er een erf van waar leuk gewoond kan worden. Energieneutraal bouwen; Circulair bouwen; Passende subsidies; Herbestemming; Hybride ketels; Pilots met nieuwe technieken; Ambitieuze woonagenda; Sluitende kringloop; Duurzaamheidscertificaten; Proces en procedures; Succesvoorbeelden; Ook de openbare ruimte en particuliere gronden meenemen.

Herbestemming bestaande gebouwen Efficiëntere procedures Capaciteit energienet? Lokale opslag (bijvoorbeeld waterstof) ontlast het net Geen zonnepanelen op vruchtbare landbouwgrond, maar op daken van industriepanden + zonnestroom van industriepanden gebruiken voor woningen Functionele opslag van zonne-energie voor eigen hergebruik (langere termijn) – self-supporting Overschot zonnestroom omzetten naar waterstof Meer vergroenen is: minder hiitestress, minder fijnstof, minder wateroverlast/minder verdroging Subsidie leidt niet altijd tot meer duurzaamheid Zonnepanelen rendabel in het voorjaar met veel zonuren. Hoe krijg je duurzame energie in najaar, als accu’s niet voldoende kunnen/onbetaalbaar zijn? Wijkgerichte aanpak Informatievoorziening inzake subsidie en mogelijkheden verduurzamen: o Consumenten actiever benaderen o Voorlichting bijvoorbeeld duurzaamheidslening Aandacht voor mensen met smalle beurs

5

Proces versnellen (Erna Hiddink) • •

•

• •

• • • • • • • • •

Cyclus raad Kosten versus opbrengsten programma • Erfpacht • Extra kosten door wet kwaliteit borging • Verwachtingen bijstellen i.v.m. geld is uiterlijk lastig Hoe kunnen we meer vanuit samen? • Lokaal: aannemer, architect • Elkaar aan de hand nemen in proces; er is gezamenlijk belang • Globaal en oriënterend, uitwerken, geef aan wat anders moet, samen in gesprek, rechtstreeks adres vakafdeling • Intern sneller en scherper keuzes maken • Starten met werk als er ook geld tegenover staat: planning, middelen, tijd Soms veel betrokken ambtenaren, mag dat wat minder? • “Halve gemeentehuis zat er”; Eén aanspreekpunt; Casemanager; Intake tafel; Integraal advies binnen vijf weken Zaken aan de markt overlaten • Bestemmingsplan • Beeld kwaliteitsplan • Landschap Toetsen op hoofdlijnen Vertrouwen en ruimte Projectleiders met doorzettingsmacht en rugdekking Planschade vooraf regelen Regiekamer + vaste ambtenaar Als architect ook kritisch naar je eigen werk kijken Tijd tussen principeverzoek en besluit; duurt lang voor bestemmingsplan opgestart wordt Samenwerken in proces; in elkaar schuiven, eerder bestemmingsplan opstarten Ontzorgen door de markt; wij maken met plezier: • Het bestemmingsplan; Stedenbouw; Leggen openbare ruimte aan; Bouwen de huizen; Etcetera • Bepaal (samen met ons) de kaders; Laat ons het werk doen; Toets de plannen (de kaders); En laat ons het maken • Zet ons maar aan

het werk (Ten Brinke, Martijn)

6

7