memo jaarverslag leren werkt 2022-2023

MEMO Datum

: 23 februari 2024

Van

: wethouder Ellen Dusseldorp

Afdeling

: Mens & Samenleving, Bianca Poelhuis

Onderwerp

: Kennisnemen van het regionaal jaarverslag LerenWerkt (leerplicht + RMC Achterhoek) over het schooljaar 2022-2023.

Het college heeft in haar B&W overleg van 19 december 2023 kennis genomen van het regionaal jaarverslag LerenWerkt. Via deze memo stellen wij u raad hiervan in kennis. Aanleiding Op grond van artikel 25, lid 1 van de Leerplichtwet moeten burgemeester en wethouders jaarlijks verslag uitbrengen aan de gemeenteraad over de resultaten van de handhaving van de leer- en kwalificatieplicht van het afgelopen schooljaar. Bijgevoegd is daarom het jaarverslag van LerenWerkt over schooljaar 2022-2023. Team LerenWerkt voert voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doesburg, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk de wettelijke taken van het Regionale Meld- en Coördinatiepunt (RMC, vanaf schooljaar 2023-2024 Doorstroompunt) en gedeeltelijk de leerplichttaken uit. In dit jaarverslag zijn de resultaten van zowel de leer- als kwalificatieplicht als van het RMC opgenomen. Samenvatting De rapportages en resultaten zijn opgenomen in één jaarverslag. Het jaarverslag LerenWerkt is een gezamenlijke verantwoording van leerplicht van negen Achterhoekse gemeenten en het RMC. Leerplichtambtenaren van deze gemeenten en het RMC werken samen aan het terugdringen van schoolverzuim en schooluitval in de regio Achterhoek. Doel is dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen.

Regionale trends en vrijstellingen In de regio zien we ten opzichte van schooljaar 2021-2022 een stijging van alle vormen van verzuim. Vooral het aantal kinderen en jongeren zonder schoolinschrijving (absoluut verzuim) valt op. Belangrijkste oorzaak van deze stijging is de grote toestroom vluchtelingen, onder andere uit Oekraïne. Ook het aantal meldingen relatief verzuim is toegenomen. Dit komt mede doordat jongeren sinds corona worstelen met psychische klachten. De stijging van het luxeverzuim (vakantie buiten de formele schoolvakanties om) komt doordat ouders sinds corona meer ruimte nemen hiervoor. Meer meldingen is niet alleen maar negatief: een deel van de toename wordt verklaard door preventieve inzet van de leerplichtambtenaren in de regio. Scholen hebben er ook meer aandacht voor. Bij de verzuimaanpak 18+ zien we ook een toename van het aantal meldingen. Er is wel enige zorg over het aandeel dat gemeld wordt met ‘geen actie’ gewenst. Dit is niet conform de afspraken in het regionale verzuimprotocol. LerenWerkt voert op verschillende niveaus gesprekken met het mbo om dit te verbeteren. Ook bij de vrijstellingen zien we een aantal opvallende ontwikkelingen. Er is een daling van het aantal kinderen en jongeren dat wegens psychische of lichamelijke gronden (artikel 5 onder a) is vrijgesteld van de leerplicht.

Ook het aantal kinderen dat vrijgesteld is wegens bezwaar tegen de richting van het onderwijs (artikel 5 onder b) neemt af. Er zijn tussen de negen Achterhoekse gemeenten wel grote verschillen in de cijfers. Tot slot zien we het aantal vrijstellingen wegens het volgen van ander onderwijs (artikel 15) toenemen. Na de corona periode was het voor een deel van de jongeren lastig om weer naar school te gaan. Door de

50629-2023:575622

aantrekkende arbeidsmarkt kan dit voor jongeren een aantrekkelijk alternatief zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om leertrajecten binnen bedrijven. Verzuimcijfers gemeente Oost Gelre. Het totaal aantal verzuimmeldingen in Oost Gelre is vergeleken met vorig jaar toegenomen. Het aantal meldingen in schooljaar 2020-2021 betrof 123. Deze zijn in schooljaar 2021-2022 gestegen naar 177 meldingen. Vooral in het VMBO-bovenbouw zagen we meer verzuim. Door de preventieve gesprekken (8 uur ongeoorloofd verzuim) zijn de leerling sneller in beeld. Redenen die aanleiding gaven voor verzuim zijn; Omstandigheden (gedrag) in de klas waardoor de leerling besluit niet meer naar de les(sen) te gaan. Psychische redenen/klachten. (Verstoorde) thuissituatie. De overige stijgingen in het verzuim kunnen worden verklaart doordat; de leerplichtambtenaar meer inzet op preventief werken; ouders en scholen de leerplichtambtenaar beter weten te vinden voor advies en/of informatie; de leerplichtambtenaar in de trajecten van samenwerking met ondersteuningsteam (OT) en jeugdconsulenten (met toestemming van ouders) eerder wordt betrokken; er meer (langdurig) verzuim in het primair onderwijs (PO) voorkwam. Er was uitval omdat volledige schoolgang niet mogelijk bleek.

Bij deze gemelde PO-leerlingen is de jeugdarts en vaak ook het samenwerkingsverband (SWV) betrokken; er meer vluchtelingen/statushouders in de gemeente Oost Gelre zijn komen wonen. Deze jongeren laten vanwege hun omstandigheden meer verzuim zien. Daarnaast zien we een stijging in de processen verbaal (PV). Het vrijwillig kader om het schoolverzuim op te lossen heeft in deze casussen niet gewerkt. De pv’s zijn opgemaakt op advies van de Jeugdbeschermingstafel en/of in overleg met de Raad van de Kinderbescherming. Forse stijging aantal voortijdig schoolverlaters, landelijk en in de Achterhoek. In het voorjaar van 2023 was het landelijk nieuws dat het aantal voortijdig schoolverlaters het hoogste was in tien jaar tijd. In schooljaar 2021-2022 waren dit er volgens de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) cijfers ruim 30.000 in Nederland. Ook in de Achterhoek zagen we helaas een forse stijging; 449. Het jaar ervoor was dit 370, ook toen was er al sprake van een forse stijging t.o.v. een jaar eerder. Ons streefcijfer van 300 jongeren in schooljaar 2023-2024 lijken we niet te gaan halen. Oorzaak is een combinatie van de nasleep van de coronapandemie en een aantrekkende arbeidsmarkt.

Van de 40 RMC-regio’s staat de regio Achterhoek ondanks de stijging nog steeds op de tweede plaats als het gaat om het laagste aantal vsv’ers! Hoe zien de resultaten van de begeleiding door het RMC eruit? Nieuwe vsv-meldingen Gedurende het schooljaar registreert LerenWerkt alle nieuwe uitschrijvingen van jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie en de inspanningen die RMC-consulenten daarop plegen. In verslagjaar 2022-2023 waren dat er 1.345. Hiervan zijn 529 meldingen afgesloten, deze jongeren zijn niet langer in begeleiding. 240 van hen gaan weer terug naar school. Van de vsv-meldingen zijn er aan het eind van het schooljaar nog 124 in behandeling bij een consulent, 692 hebben de status ‘monitoring. Resultaten van monitor-werkprocessen en afgesloten werkprocessen zijn te vinden in tabel 5 en 6 van het jaarverslag. Oud vsv-ers Dit zijn jongeren tussen de 18 en 23 jaar, zonder startkwalificatie en schoolinschrijving die geen werk of zinvolle dagbesteding hebben en die vóór 1 augustus 2022 het onderwijs hebben verlaten. Het valt op dat veel jongeren (nieuwe én oude voortijdig schoolverlaters) de overstap maken naar arbeid. Een deel komt in beeld bij de gemeenten voor de Wajong, Participatiewet of dagbesteding (zie tabel 5 en 6 in het verslag).

50629-2023:575622

2

In hoeverre biedt de verzuimregistratie inzicht in toe- of afname van verzuim? Een (lokale) toe of afname van het aantal verzuimmeldingen zegt niet altijd iets over een stijging of daling van verzuim, maar hangt vaak samen met de aandacht voor verzuim-registratie. Leerplichtambtenaren en RMCconsulenten wijzen scholen op hun verantwoordelijkheid om verzuim juist en tijdig te registreren. Dit kan leiden tot een (tijdelijke) toename van het aantal meldingen. Een vergelijking van verzuim tussen gemeenten of regio’s zegt niet in alle gevallen iets over de kwaliteit van begeleiding door leerplicht en RMC, maar kan ook een resultaat zijn van aandacht voor een juiste registratie. Nasleep coronapandemie Hoewel schooljaar 2022-2023 geen lockdowns en schoolsluitingen meer kende zien we nog steeds het effect van de coronapandemie op kinderen en jongeren. We zien dit terug in verzuimcijfers, redenen van verzuim en de wijze waarop ouders flexibiliteit van onderwijs verwachten voor vakanties of emigraties. Ook de stijging van het aantal voortijdig schoolverlaters is een mede hierdoor te verklaren. Jongeren hebben in de corona-tijd zich niet goed op vervolgonderwijs kunnen oriënteren. Ook hebben jongeren hun uitschrijving soms uitgesteld. Uiteraard volgen we deze ontwikkelingen ook in het lopende schooljaar (2023-2024).

Oekraïense kinderen en jongeren Afgelopen schooljaar hebben we ook te maken gehad met een grote toestroom van Oekraïense kinderen en jongeren die onderwijs verdienen in Nederland. Gemeenten en het onderwijs zijn druk geweest om het ook voor deze kinderen en jongeren goed te organiseren. In het jaarverslag is een interview met betrokkenen van de Internationale Schakelklassen (ISK) te lezen over de uitdagingen van het organiseren van bereikbaar en goed onderwijs voor deze doelgroep in de regio. Vervolg Voorgesteld wordt om het jaarverslag ter kennisname voor te leggen aan de raad(commissie). Het jaarverslag wordt verder ter kennisname aangeboden aan alle directeuren, teamleiders en zorgcoördinatoren van de betrokken scholen. Ook zal het binnen de 9 gemeenten verspreid worden. Het verslag zal tenslotte openbaar gepubliceerd worden op www.lerenwerkt.nu. Met de artikel 25 rapportage is door iedere gemeente afzonderlijk aan het ministerie van OCW gerapporteerd over de resultaten inzake de handhaving van de leer- en kwalificatieplicht van het afgelopen schooljaar. Op basis van deze opgaven wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de landelijke resultaten. Doorgaans wordt dit opgenomen in de voortgangsrapportage passend onderwijs. Ook worden enkele cijfers gepubliceerd op www.vsvkompas.nl en www.waarstaatjegemeente.nl.

Bijlagen 1. jaarverslag LerenWerkt 2022-2023

50629-2023:575622

3