memo financiele uitwerking scenarios binnensport Groenlo 03042023

Interne memo Aan:

Bart Porskamp

Van:

Harry Vedder

Onderwerp:

Financiële uitwerking drie scenario’s binnensport Groenlo

Datum:

3 april 2023

1.

Aanleiding

Onlangs heeft M3V in haar memo U001-memo05-2.2.b-pa-binnensportaccommodaties Groenlo DEF een onderzoek i.c. herijking gedaan naar de ruimtebehoefte voor het onderwijs én de binnensport in de kern Groenlo in de gemeente Oost Gelre. In dit onderzoek zijn op basis van de onderzochte ruimtebehoefte 3 scenario’s nader uitgewerkt: Scenario 1.

één nieuwe sporthal met drie gelijke zaaldelen (Marianum) en drie bestaande gymzalen bij het primair onderwijs.

Scenario 2.

twee sporthallen, waarvan één nieuwe sporthal met drie gelijke zaaldelen (Marianum) en één bestaande sporthal met twee ongelijke zaaldelen (Den Elshof).

Scenario 3.

één sporthal met drie gelijke zaaldelen (Marianum) en één nieuwe sportzaal met twee gelijke zaaldelen plus een ruimte met een vaste turnopstelling voor Rap en Snel bij het nieuw te realiseren IKC.

Tijdens de raadsinformatieavond d.d. 21 maart jl. is de gemeente verzocht deze scenario’s financieel nader te onderbouwen. Daarnaast waren aan zowel de gemeente als de raadsleden vooraf door de Groenlose binnensportverenigingen (m.n. Volleybalvereniging Grol en Handbalvereniging Grol) rapportages aangeleverd met een uitwerking van hun plannen om de huidige Sporthal Den Elshof te behouden. Deze uitwerking betreft zowel de inhoudelijke aspecten (de te nemen maatregelen om de sporthal geschikt te maken en te verduurzamen) als financieel (investering en exploitatie). De raadsleden hebben de gemeente verzocht om deze plannen op zowel de inhoudelijke als de financiële uitwerking te scannen en te beoordelen. In navolgende paragrafen gaan we op de antwoorden op deze door de raadsleden gestelde vragen in.

Pagina 1 van 7

2.

Uitgangspunten

a. De in deze memo gehanteerde kostenramingen zijn, met uitzondering van de in het bouwteam opgestelde gedetailleerde kostenbegroting voor de nieuwe sporthal bij Marianum, gebaseerd op richtinggevende kengetallen om de verschillen tussen de scenario’s en consequenties van keuzes op hoofdlijnen in beeld te brengen. Voor definitieve besluitvorming dienen de voorkeursscenario‘s uiteraard tot een gedegen businesscase te worden uitgewerkt. b. Hoezeer het door de binnensportverenigingen uitgewerkte plan een zeer gedegen indruk maakt, blijkt deze bij navraag bij een bouwkostendeskundige wat betreft het niveau van financiële uitwerking niet toetsbaar (de aangereikte begrotingen zijn hiervoor te onduidelijk en niet toetsbaar door een extern deskundige). Daarop is hen op woensdag 29 maart per mail gevraagd om een voor ons toetsbare (inhoudelijk, prestatieniveau maatregelen, etc.) uitwerking van de bouw- en installatiekosten. Dit bleek voor hen (op deze termijn) niet voor alle varianten te doen. Wel hebben we een uitgebreider onderbouwde kostenraming voor variant a-basis ontvangen die we wel hebben kunnen laten toetsen door de extern bouwkostendeskundige. Voor de andere varianten hebben wij een schaduwbegroting opgesteld op basis van kengetallen en vereist duurzaamheids-niveau (vergelijkbaar met hun varianten A- en B- duurzaam). c. De sporthal Den Elshof is ca.

10 jaar geleden bouwkundig geheel gerenoveerd en verduurzaamd. Wat betreft verdere verduurzaming achten wij het volstaan met het vervangen van de bestaande installaties door een nieuw duurzaam installatieconcept, zoals door de verenigingen vanuit is gegaan, een realistisch uitgangspunt. Met uiteraard als kanttekening dat het daarmee te bereiken duurzaamheidsniveau niet overeenkomt, i.c. lager is, dan hedendaags gebruikelijk is. d. De verenigingen hebben via hun sporttechnisch adviseur een memo overhandigd waarin deze betoogd dat de richtlijnen van de KVLO en NOC*NSF geen wettelijke status hebben. Met die uitleg wordt vervolgens aangegeven dat het huidige Den Elshof zowel geschikt is voor bewegingsonderwijs als voor de georganiseerde sport. Dit laatste wordt onderbouwd door een memo van de Stichting NIVAS die namens de sportbonden NHV (handbal), NeVoBo (volleybal), BN (badminton) en NBB (basketbal) acteert (nadrukkelijk dus niet namens de andere sportbonden). Uiteraard hebben wij dit sporttechnisch advies geverifieerd bij onze sporttechnisch adviseur en de KVLO (vakdocenten bewegingsonderwijs). e. Waar het de nieuwbouwelementen in de plannen betreft zijn de gehanteerde bouwkosten gebaseerd op de BDB-bouwkosten indexen per m2 bruto vloer oppervlak (bouwkostenkompas.nl). Deze zijn exclusief BTW en exclusief een aantal bijkomende kosten. Om tot de stichtingskosten incl.

BTW én bijkomende kosten te komen is de vuistregel gehanteerd van een factor 1,5 maal de bouwkosten. f.

Voor de installatiekosten en verduurzaming van Den Elshof is uitgegaan van door onze kostenadviseur Vitruvius Bouwkosten aangereikte kengetallen.

g. Voor de kapitaallasten is een rekenrente van 3% geldend voor 2024 gehanteerd. Voor de sporthal Marianum is dit 2% (budget gealloceerd in 2023). Voor het goed kunnen vergelijken van de impact van keuzes tussen scenario’s is uitgegaan van een annuïtaire afschrijving en rente. h. Wat betreft onderhoudskosten is uitgegaan van kengetallen die de VNG hiervoor per m2 aanhoudt. Wat betreft energiegebruik zijn de kengetallen van CBS gehanteerd.

Pagina 2 van 7

3.

Toetsing door verenigingen opgegeven stichtingskosten

In hun onderzoeksrapportage komen de adviseurs van de binnensportverenigingen met de volgende opgaven van de te verwachten investeringskosten en daarbij horende uitgangspunten:

Deze investeringskosten zijn door ons via een schaduwbegroting getoetst. Daarbij zijn de in hoofdstuk 2 genoemde uitgangspunten gehanteerd en is een (grove) uittreksel gemaakt van de verschillende vierkante meters. Verder zijn we dus uitgegaan van de kengetallen die horen bij de variant Duurzaam per alternatief. Daarbij komen we op onderstaande opzet: installaties verduurzamen plus uitbreiding variant A ver-/nieuwbouw bij sporthal bouwkundig 170 m2 bvo ( € 1.500,00 per m2 bvo breder maken sporthal (draagconstructie) 50 m2 bvo € 1.200,00 per m2 bvo verduurzamen installaties 1140 m2 bvo € 800,00 per m2 bvo totaal bouwkosten ex BTW € 1.227.000,00 totaal stichtingskosten incl. BTW € 1.840.500,00 ex sloopkosten e.d. installaties verduurzamen plus uitbreiding variant B 300 m2 bvo € 1.500,00 per m2 bvo breder maken sporthal (draagconstructie) 90 m2 bvo € 1.200,00 per m2 bvo verduurzamen installaties 1381 m2 bvo € 800,00 per m2 bvo totaal bouwkosten ex BTW € 1.662.800,00 totaal stichtingskosten incl. BTW € 2.494.200,00 ex sloopkosten e.d.

ver-/nieuwbouw bij sporthal bouwkundig

Conclusie kan zijn dat de opgegeven investeringskosten een realistisch beeld van de te verwachten investeringskosten voor de uitbreiding en verduurzaming van Den Elshof geven. Zoals bij de uitgangspunten benoemd hebben wij hun uitgebreider onderbouwde variant A-basis wel door onze externe bouwkostendeskundige kunnen laten doorrekenen.

Pagina 3 van 7

Deze komt op een bedrag voor de bouwkosten ex BTW van € 627.000,- waar de raming van de verenigingen zelf op een bedrag van € 610.000,- uitkomt. Dat bevestigt het beeld dat de door hen opgegeven kostenramingen een realistisch beeld van de werkelijk te verwachten kosten geven met wel de kanttekening van zijn kant dat een aantal posten nu lastig zijn in te schatten en bij latere nauwkeuriger begrotingen nog tot een plus van 40 tot 50 duizend euro kunnen leiden (gaat m.n. om de algemene bouwplaats kosten en de kosten van aanpassing van de vloerpotten).

4.

Financiële onderbouwing scenario’s onderzoek M3V

a.

Kernelementen en kengetallen (jaarlijkse kosten/lasten)

In de onderzochte scenario’s zijn vier kernelementen te onderscheiden: a. Nieuwbouw van een sporthal bij Marianum (3 zaaldelen) b. Bestaande gymzaal (3 stuks) c. Renovatie Den Elshof (waarbij wij de variant 2B van de sportverenigingen met een sportvloer die qua afmeting voldoet aan de sporttechnische normen van NOC*NSF en installatietechnisch maximaal verduurzaamd wordt) d. Nieuwe sportzaal met twee gelijke zaaldelen plus een ruimte met een vaste turnopstelling voor Rap en Snel bij het nieuw te realiseren IKC. Op basis van de in hoofdstuk 2 beschreven uitgangspunten komen we per kernelement op onderstaande jaarlijkse lasten per kernelement: jaarlijkse lasten nieuw te bouwen sportvoorzieningen bouwkosten (bouwkostenkompas, prijspeil 1-1-2023) € omvang (schatting) geraamde stichtingskosten gebouw € kapitaallasten p.j. (annuitair, 40 jaar, 3%), jaar 1 € onderhoud (kengetallen CBS) € energie (kengetallen VNG) kostprijs energie € totaal jaarlijkse lasten € *

sportzaal plus (turnen) 2.000,00 per m2 bvo 2040 m2 bvo 6.120.000,00 265.000,00 p.j. 13,00 per m2 bvo 60 kWh/m2 bvo 0,65 per kWh 371.080,00 p.j.

nieuwe sporthal

€ € € € €

2740 m2 bvo 11.100.000,00 * 405.000,00 p.j. (2% rekenrente!) 11,50 per m2 bvo 75 kWh/m2 0,65 per kWh 570.085,00 p.j.

excl. SPUK-uitkering en excl. Sportinventaris (afwijking t.o.v. raadsvoorstel van 10,2 miljoen) jaarlijkse lasten handhaven Den Elshof stichtingskosten (prijspeil 1-1-2023), zie tabel € kapitaallasten p.j. (annuitair, 40 jaar, 3%) € omvang onderhoud (kengetallen CBS) € energie (kengetallen VNG) kostprijs energie totaal jaarlijkse lasten €

variant A (duurzaam) 1.840.500,00 80.000,00 p.j. 1140 m2 bvo 20,00 per m2 85 kWh/m2 0,65 kWh 165.785,00 p.j.

jaarlijkse lasten bestaande gymzaal renovatiekosten (prijspeil 1-1-2023) kapitaallasten p.j. (annuitair, 40 jaar, 3%) omvang onderhoud (kengetallen CBS) € energie (kengetallen VNG) kostprijs energie totaal jaarlijkse lasten €

552 m2 bvo 13,00 per m2 150 kWh/m2 0,65 kWh 60.996,00 p.j.

€ € €

€

variant B (duurzaam) 2.494.200,00 108.000,00 p.j. 1381 m2 bvo 20,00 per m2 85 kWh/m2 0,65 kWh 211.920,25 p.j.

Pagina 4 van 7

b. Kernelementen en kengetallen (jaarlijkse opbrengsten) Deze opbrengsten zijn in beeld gebracht voor: a. Bewegingsonderwijs Primair Onderwijs (in gymzalen) b. Bewegingsonderwijs Voortgezet onderwijs (in gymzalen en sporthallen) c. Gebruik door binnensportverenigingen en ongeorganiseerde sport Wat betreft de klokuurvergoedingen is uitgegaan van de vergoedingen zoals die voor zalen die na 1987 zijn gebouwd en geldend voor 2023. De huurtarieven van sportvoorzieningen zijn gebaseerd op een aanname. Er is voor de vergelijkbaarheid steeds uitgegaan van een maximale bezetting in alle beschikbare gebruiksuren (dus niet van de werkelijk te verwachten bezetting op basis van het behoefteonderzoek). Daarmee komen we op onderstaande jaarlijkse opbrengsten per kernelement: jaarlijkse opbrengsten (indien alleen PO als gebruiker)

uitgangspunt: maximaal gebruik beschikbare uren per zaaldeel (enkel of dubbel) klokuurvergoeding € 719,00 per uur € vergoeding vast bedrag per zaaldeel € 4.073,00 € beschikbaar aantal uur per zaaldeel 26 inkomsten bewegingsonderwijs per zaaldeel € 22.767,00 €

sporthal 719,00 per uur 4.073,00 78 60.155,00

jaarlijkse opbrengsten (indien alleen VO als gebruiker)

uitgangspunt: maximaal gebruik beschikbare uren gymzaal klokuurvergoeding € 719,00 per uur € vergoeding vast bedrag per zaaldeel € 4.073,00 € beschikbaar aantal uur per zaaldeel 36 inkomsten bewegingsonderwijs per zaaldeel € 29.957,00 €

sporthal 719,00 per uur 4.073,00 108 89.871,00

jaarlijkse opbrengsten (huur sportverenigingen)

uitgangspunt: maximaal gebruik beschikbare uren gymzaal sportzaal plus aantal uren per week 15 50 huurtarief per zaaldeel € 20,00 € 60,00 € aantal beschikbare weken 40 40 huurinkomsten sportverenigingen € 12.000,00 € 120.000,00 €

c.

sporthal 50 60,00 40 120.000,00

Investering en jaarlijks netto exploitatieresultaat per scenario

Onderstaand is per scenario de totaal benodigde investering en het netto exploitatieresultaat (incl. annuïtaire kapitaal- en rentelasten) weergegeven (deze cijfers zijn steeds een optelsom van de in vorige hoofdstukken genoemde kengetallen per kernelement voor de voor het betreffende scenario geldende samenstel van kernelementen). Resumé per scenario scenario 1:

investering €

scenario 2:

€

scenario 3:

€

jaarlijkse netto exploitatieresultaat(annuïtaire afschijving) 11.100.000,00 € -438.901,00 nieuwe sporthal bij Marianum, handhaven 3 bestaande gymzalen 13.594.200,00 € -391.979,25 nieuwe sporthal bij Marianum, renovatie Den Elshof (variant 2B) 17.220.000,00 € -565.760,00 nieuwe sporthal bij Marianum, nieuwbouw sportzaal met 2 zaaldelen en een plus voor Rap&Snel

Pagina 5 van 7

Kanttekeningen: 1.

Bij scenario 1 is uitgegaan van afgeschreven bestaande gymlokalen. Deze zullen op termijn uiteraard vervangen dienen te worden door duurzame nieuwe gymlokalen. Die kosten zijn niet in de beschouwing meegenomen.

2. Bij scenario 2 (Den Elshof) ligt de sporthal Den Elshof op een afstand van meer dan 1 km van de scholen voor primair onderwijs. De gemeente is in dat geval verplicht om te voorzien in busvervoer. Voor het nieuwe schooljaar (2023) bedragen de kosten van busvervoer € 100 per inzet uur voor busvervoer. Met 50 uur inzet per week voor de scholen en 40 weken per jaar, komt die inzet neer op een jaarlijks bedrag van € 200.000,- p.j. Het jaarlijkse exploitatieresultaat voor scenario 2 (Den Elshof) komt daarmee op een bedrag van € 540.000,- per jaar en wordt daarmee de duurste variant. Dit dus nog los van het tijdverlies dat voor de kinderen optreedt vanwege de noodzakelijke reisbewegingen n aar Den Elshof. 3. Bij zowel scenario 1 als scenario 2 wordt voor de grootste binnensportvereniging in Groenlo, te weten Rap & Snel, geen oplossing geboden voor de wens om tot een voorziening te komen met een vaste toestelopstelling. Dit i.v.m. het tijdsverlies voor het steeds op- en afbouwen van de toestellen en de hinder van het gebruik van magnesium voor de andere sporten. Bovendien heeft deze vastte opstelling bij de juiste afspraken ook meerwaarde voor het onderwijs. In die zin is scenario 3 (zie echter ook het onderzoeksrapport van M3V) voor zowel het onderwijs als Rap&Snel het meest van betekenis. 4. De verduurzaming i.c.

elektrificatie van sporthal Den Elshof gaat gepaard met een veel hoger aansluitvermogen dan nu het geval is. De verwachting is dat Liander zal de daarvoor benodigde aansluiting niet eerder dan 2029 kunnen leveren. 5. In de berekeningen is uitgegaan van een afschrijvingstermijn van 40 jaar voor ook de renovatie van Den Elshof. Deze sporthal is van het bouwjaar 1971, waarmee er dus een risico is dat we hier eigenlijk met een kortere afschrijvingstermijn en daarmee hogere kosten moeten rekenen.

Pagina 6 van 7

5.

Geschiktheid Den Elshof

Zoals eerder aangegeven heeft de sporttechnisch adviseur van de verenigingen in een separate memo t.a.v. de normen en richtlijnen van NOC*NSF en de KVLO gesteld dat deze geen wettelijke status hebben. Daarmee zou in feite elke van een sportvloer voorziene accommodatie geschikt zijn. Deze memo hebben we o.a. voorgelegd aan de KVLO (Koninklijke Vereniging van leraren in de Lichamelijke Opvoeding). Deze hebben aangegeven dat hun richtlijnen in de afgelopen 100 jaar vorm hebben gekregen op basis van de (zich ontwikkelende) kerndoelen van het bewegingsonderwijs, ontwikkelingen in het sporten en bewegen en de daaraan verwante belevingswereld en beweeginteresses van kinderen en niet te vergeten: de ARBO-wetgeving zoals deze voor vakdocenten in het bewegingsonderwijs (wettelijk) van toepassing zijn. Zij wijzen daarbij met name naar vele recente publicaties over de slechte akoestische kwaliteiten van oude(re) gymzalen en sporthallen, de gehoorschade die daardoor ontstaat bij vakdocenten en de zorgplicht die de gemeente heeft om ook wat betreft arbeidsomstandigheden (ARBO) te voorzien in geschikte accommodaties voor het bewegingsonderwijs. Zij verbazen zich in hoge mate over de memo van Pim Advies (de sporttechnisch adviseur van de verenigingen) en distantiëren zich van de inhoud daarvan.

Ook wat betreft de normen van NOC*NSF, zoals nu overgenomen door het kenniscentrum Sport en vastgelegd in www.sportinfrastructuur.nl ,geldt dat de sporttechnisch adviseur van de binnensportverenigingen de status daarvan ter discussie stelt. Ook hiervan willen wij uitdrukkelijk stellen dat deze richtlijnen o.i. niet voor niets tot stand zijn gekomen en zijn gebaseerd op vele jaren van ervaring en onderzoek, alsmede op geldende ARBO-normen en richtlijnen van (inter)nationale sportbonden. Dit nog los van de vraag of Den Elshof ook ARBO-technisch geschikt is te maken. Deze normen van NOC*NSF en richtlijnen van de KVLO hebben dus naar de mening van de gemeente zeker een hoge mate van relevantie bij de beoordeling van de sporttechnische kwaliteit en geschiktheid van sportvoorzieningen. Passend bij de sportvisie 2015-2025 zet men in op toekomstbestendige sportaccommodaties. Gezien de afstand tot de scholen zijn er in scenario 2 grote nadelen voor inzet van Den Elshof voor het bewegingsonderwijs van basisscholen. In ditzelfde scenario 2 kan dit deels worden ondervangen door het behouden van een zaaldeel op locatie Buitenschans. Hier liggen ook nog mogelijkheden voor een voorzieningen voor Rap&Snel om vaste turntoestellen te laten staan. De investering en exploitatie komen dan waarschijnlijk ten laste van de gemeente.

Pagina 7 van 7