memo beleid grootschalige hernieuwbare energieopwekking

Memo Van

:

Wethouder Porskamp

Aan

:

Gemeenteraad

Datum

:

12 maart 2021

Onderwerp

:

Ontwikkelingen op het gebied van uitvoering beleid grootschalige hernieuwbare energieopwekking - windturbines

Inleiding Tijdens de raadsvergadering op 9 maart jl. heb ik een mededeling gedaan over de ontwikkelingen op het gebied van windenergie. Hierbij heb ik uw raad geïnformeerd over het voornemen van het college om de komende periode geen initiatieven voor de realisering van windturbines in behandeling te nemen. Het college wil dit voornemen ook graag met de raad bespreken in de eerstvolgende commissievergadering. Tijdens de vergadering heb ik de toezegging gedaan een memo te sturen. Met deze memo informeer ik uw raad over de recente ontwikkelingen op het gebied van de uitvoering van ons beleid voor windturbines en de vraag deze memo te bespreken in het Presidium op 15 maart. Terugblik (uitvoering van) beleid Oost Gelre Vanuit het ‘Akkoord van Groenlo’ heeft de Achterhoek en daarmee Oost Gelre de ambitie om energieneutraal te zijn. In december 2018 zijn het beleid en het uitvoeringsprogramma voor grootschalige hernieuwbare energieopwekking in Oost Gelre vastgesteld. Onderdeel van dit beleid zijn de kaders voor windturbines groter dan 80 meter (ashoogte). De realisatie van ‘één of enkele windturbines’ in Oost Gelre zien we als onderdeel van de eerste grote stap. Hierbij moet opgemerkt worden dat in de Regionale Uitvoeringsagenda voor Oost Gelre veel meer windturbines (16 van 3MW) zijn opgenomen. Het beleid voor grootschalige opwekking van energie is een uitnodigend beleid.

Dit betekent dat voor zowel grote zonneparken (>2 ha.) als voor grote windturbines geen gebieden zijn aangewezen. In ons beleid zijn de beperkingen opgenomen, waardoor gebieden voor deze vormen van energieopwekking zijn uitgesloten. In de periode na de vaststelling van het beleid zijn een aantal ontwikkelingen geweest op het gebied van windturbines: 1. Aanvullend op het beleid hebben we in 2019 een meer gedetailleerde kaart met de beperkingen voor windturbines opgesteld. Voor de niet uitgesloten gebieden voor windturbines (‘witte vlekken’) geldt dat we (lokale) initiatiefnemers uitdagen met initiatieven te komen. 2. In eerste instantie was er weinig interesse vanuit de markt / (lokale) initiatiefnemers voor het realiseren van windturbines in Oost Gelre. Eind 2019 heeft uw raad het college opgeroepen een actievere houding aan te nemen in de richting van (mogelijke) initiatiefnemers. Daaruit voortvloeiend hebben we een aantal ontwikkelaars gevraagd hoe zij aankijken tegen het beleid van de gemeente op het gebied van windturbines. Dat heeft op dat moment nog niet geleid tot een toenemende belangstelling vanuit mogelijke initiatiefnemers. 3. Vorig jaar is door Defensie besloten dat de laagvliegroute wordt opgeheven. Dat verruimt de mogelijkheden voor initiatiefnemers. Het besluit van Defensie moet nog wel worden geformaliseerd en daarna worden doorvertaald in ons beleid.

Het besluit van Defensie heeft geleid tot ons standpunt dat waar initiatieven elkaar kunnen beïnvloeden (interferentie), we die initiatieven kwalitatief tegen elkaar afwegen. 4. In de afgelopen periode hebben we gesprekken gevoerd met meerdere mogelijke initiatiefnemers in verschillende ‘witte vlekken’ waar mogelijkheden zijn voor windturbines. Deze initiatieven verschillen in de mate van concreetheid.

5. Recent heeft de Werkgroep Hagenwind 2.0 ons per brief geïnformeerd over een verzoek aan de gemeente Aalten voor uitbreiding van het bestaande windpark. 6. Er is dus concrete belangstelling van meerdere mogelijke initiatiefnemers. Deze ontwikkeling is op gang gekomen vanaf de eerste helft van 2020. Onze inschatting is dat als er meerdere van deze initiatieven worden gerealiseerd, in Oost Gelre meer windenergie opgewekt kan worden dan ons aandeel in een energieneutrale Achterhoek op basis van de Regionale Uitvoeringsagenda. Duidelijk een ander perspectief dan onze aanvankelijke ambitie van een eerste grote stap met één of enkele windmolens. 7. Naast de ontwikkelingen in onze gemeente zien we ook in buurgemeenten beweging in initiatieven. Die bevinden zich deels binnen onze invloedssfeer, zowel vanuit onze verantwoordelijkheid voor het belang van onze inwoners als in het licht van mogelijke interferentie met initiatieven in Oost Gelre. 8. De realisering van een Regionale Energie Strategie (RES) heeft een ontwikkeling doorgemaakt sinds de eerste gesprekken daarover in 2019. De wijze waarop we nu regionaal invulling geven aan de RES maakt dat we nadrukkelijker moeten bezien hoe dit zich verhoudt tot ons eigen beleid (zie voor nadere toelichting onder het kopje Regionale Energie Strategie). 9.

Sinds de vaststelling van ons Beleid en Uitvoeringsprogramma Grootschalige Energieopwekking wordt de discussie over toepassing van windmolens en zonneparken breed gevoerd. Als gemeente voeren wij in dat kader ook gesprekken met inwoners die vragen stellen, maar ook hun zorgen uitspreken. Daarbij geven ze ook nadrukkelijk aan vroegtijdig in het proces betrokken te willen worden.

Regionale Energie Strategie (RES) Naast de uitvoering van het huidige beleid in Oost Gelre wordt op regionaal niveau gewerkt aan de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0. Voor de communicatie over de RES is in 2019 de verhouding tussen de RES en de (uitvoering) van gemeentelijk beleid als volgt geduid: “Feitelijk is het RES-aanbod (een extract van) de stapeling van de uitvoering per gemeente. Wij maken dat aanbod concreet door op te schrijven: 1. Welke energiedoelen we willen halen als Achterhoek; 2. Hoe we die ruimtelijk inpassen vanuit maatschappelijke betrokkenheid; 3. Hoe we daarin een langjarige samenwerking van meerdere partners realiseren; Die informatie brengen wij bij elkaar door per gemeente de energietransitie in beeld te hebben, deze informatie bij elkaar te brengen, dat te vertalen naar een regionaal aanbod en te beoordelen of dit afdoende is voor de doelstellingen.” Een duiding die prima aansloot bij ons beleid m.b.t. grootschalige energieopwekking. De ontwikkeling die de RES heeft doorgemaakt laat op dit moment zien dat regionaal wordt gewerkt aan een aantal ruimtelijke scenario’s voor het invullen van het RES bod uit de concept RES (1,35 TWh/jaar). Tijdens regionale bijeenkomsten voor inwoners op 10 en 11 februari jl. zijn 8 ruimtelijke alternatieven gepresenteerd.

Die 8 ruimtelijke alternatieven worden ingedikt, om uiteindelijk tot een voorkeursalternatief te komen. Voor deze scenario’s is nog niet in beeld gebracht wat de ruimtelijke impact is, wat de energiemix is (zon op dak, zon op grond en wind) en wat de verdeling over de gemeenten is. In ieder geval is van belang te volgen wat de impact van de RES is op ons beleid. En daarnaast wat de impact is op de uitvoering daarvan in combinatie met het in procedure brengen van initiatieven in onze gemeente. Recent is door de stuurgroep RES Achterhoek besloten om de planning voor het indienen van de RES 1.0 Achterhoek op te schuiven van 1 juli naar oktober 2021. De reden hiervoor is dat er hiermee meer tijd is voor de gemeenteraden om een zorgvuldig en weloverwogen besluit te nemen over de RES 1.0. Dit betekent dat in Oost Gelre op een later moment duidelijk wordt wat de bovengenoemde impact is van de RES 1.0 op het bestaande beleid. Nadat de RES 1.0 is opgesteld wordt in beeld gebracht wat die impact is op het bestaande beleid en de uitvoering daarvan. Vanwege het interactieve proces dat we in 2018 hebben doorlopen bij het opstellen van het beleid, ligt het voor de hand ook hierbij onze inwoners en stakeholders te betrekken. Eventuele aanpassingen aan het beleid worden te zijner tijd aan de gemeenteraad voorgelegd.

2

Aanvullende kaders vanuit de raad? De huidige kaders om windenergie initiatieven te toetsen zijn eind 2018 door de gemeenteraad vastgesteld. In termen van ruimtelijk beleid is dit nog recent. Als we kijken naar de ontwikkelingen die zich de afgelopen jaren hebben voltrokken is er echter ook veel veranderd. Daarbij valt te denken aan de RES, het vervallen van de laagvliegroute en een grotere belangstelling van ontwikkelaars voor windenergieprojecten voor locaties in Oost Gelre. Daarnaast is er binnen onze samenleving een maatschappelijk debat gaande over de energietransitie waarin de standpunten van voor- en tegenstanders verharden. Op basis van ons huidige beleid is er bij een windturbine project pas een formele rol voor de raad in de ruimtelijke procedure. Gezien de huidige ontwikkelingen is het denkbaar dat de gemeenteraad op een eerder moment in de planvorming haar visie kenbaar wil maken. Dit kan door aanvullende kaders mee te geven voor nieuwe windinitiatieven die een aanvulling of een aanscherping van het huidige beleid vormen. Deze kunnen zowel betrekking hebben op de inhoud als het proces. De RES 1.0 vormt hiervoor belangrijke input.

Vervolgstappen Samenvattend concluderen wij dat er in de afgelopen weken veel ontwikkelingen zijn en er veel gebeurt op verschillende niveaus en vanuit verschillende hoeken op het gebied van windturbines. Zoals tijdens de raadsvergadering op 9 maart jl. aangegeven stellen wij voor om deze memo te agenderen voor de eerstvolgende raadscommissie op 30 maart aanstaande. Mocht de behandeling in de raadscommissie leiden tot de noodzaak om het beleid aan te vullen dan wel (op onderdelen) te herzien, dan zal het college een raadsvoorstel opstellen en inbrengen voor behandeling in de raadsvergadering. Wij stellen de onderstaande vervolgstappen voor: •

Bespreking memo in Presidium op 15 maart m.b.t. agendering in commissie;

•

Indien geagendeerd, behandeling memo in raadscommissie op 30 maart;

•

Vervolgacties oppakken door college naar aanleiding van de behandeling in de raadscommissie op 30 maart.

Namens het college van B&W

Bart Porskamp Wethouder duurzaamheid Oost Gelre

3