kerkenvisie kerkpaspoorten
Tekst van het document
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●○
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Zieuwent (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●●
KERKENPASPOORT
SINT WERENFRIDUSKERK | ZIEUWENT OBJECTNUMMER: 003
DATUM: 15-07-2020
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●●
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●●
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●●
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●●●
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●●●
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●●
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
●●○
Wijk - kern Zieuwent, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Driebeukige kruisbasiliek
Bouwjaar/periode 1898-1899
Oorspronkelijk functie Katholieke kerk
Latere functie -
Huidige functie Katholieke kerk
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●●●
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●●●
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●●
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●○
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
SCORE
48
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Parochie Sint Ludger
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Dorpsstraat 41, 7136 LG
Wijzigingen
1989-1991: Restauratie gevels; 1998: Restauratie interieur; 2004: Restauratie pastorie.
Aanbouwen
-
Architect
J.W. Boerbooms
Bouwstijl
Neogotiek
Status + objectnummer
Rijksmonument (25826)
Nagelvaste (wand)kunst
Hoofd- en Jozefaltaar, beelden, triomf kruis, kerkbanken, glas-in-lood, orgel, kruiswegstaties
Kunstenaars
F.W. Mengelberg, F. Eggert, W. Geraerdts, H. Schifferstein, H.D.L. Kocken
Inventaris
Roerende inventaris niet geïnventariseerd maar wel aanwezig.
Terrein en terreinafscheiding
Links van de kerk staat de oorspronkelijk tot de kerk behorende pastorie met koetshuis. Achter de kerk bevindt zich een processiepark met een Lourdesgrot en vijver. De kerk ligt aan het dorpsplein, het park grenst aan woningpercelen.
Bronnen
Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. | Reliwiki nr.: 12501, J.A. Chr. de Graaf e.a., Erfenis voor vandaag en Morgen, 2009.
TOELICHTING WAARDERING De Werenfriduskerk te Zieuwent is een forse neogotische kerk uit 1898-1899 naar ontwerp van J.W. Boerbooms. De neogotische architectuur is karakteristiek voor kerken van na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853. De kerk is te beschouwen als het belangrijkste werk van architect Boerbooms. Het gebouw is met haar hoge kerktoren een landmark voor het dorp en een dominante verschijning aan het dorpsplein. Zowel het neogotische exterieur, pastorie met koetshuis, parkaanleg van het processiepark en grote delen van het interieur zijn uit de oorspronkelijke bouwtijd bewaard gebleven. Het rooms katholieke kerkelijk ensemble is zeer gaaf en authentiek en heeft daarom een hoge waarde.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
KENMERKEN
SINT WERENFRIDUSKERK | ZIEUWENT KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Werenfriduskerk te Zieuwent is een driebeukige kruisbasiliek die in 1898-1899 tot stand is gekomen. Architect J.W. Boerbooms was verantwoordelijk voor het neogotische ontwerp van de forse kerk.
RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk heeft een centrale plek in Zieuwent aan het dorpsplein waarbij de middenas van het kerkgebouw benadrukt is in het plein. De hoge kerkspits is een landmark voor de omgeving. De kerk is niet georiënteerd op het oosten maar is ingepast in het perceel aan het dorpsplein. Links van de kerk staat de pastorie met koetshuis. Achter de kerk ligt een processiepark met slingerpaadjes, een kleine Lourdesgrot en een vijver. Recent is daar het “hof van lof” aan toegevoegd.
De kerk is zes traveeën diep met een driezijdig gesloten koor. In de bakstenen gevels zitten grote spitsboogvormige vensters. Op de middenbeuk en transept bevindt zich een zadeldak, op de zijbeuken lessenaardaken. De kerktoren bestaat uit vier geledingen met daarop een ranke naaldspits. De toren is rijk gedecoreerd met beelden, pinakels, waterspuwers en blindnissen. De pastorie links van de kerk dateert eveneens uit 1898-1899. INTERIEUR Het schip bestaat uit een hoofdbeuk en twee zijbeuken, gescheiden door arcades met bundelpijlers en spitsbogen. De hoofdbeuk is overwelfd door netgewelven en de zijbeuken door kruisribgewelven. Baksteen en veelkleurig pleisterwerk wisselen elkaar af. Op gewelven en andere onderdelen zijn decoratieve schilderingen aangebracht.
‘DE KERK IS TE BESCHOUWEN ALS HET BELANGRIJKSTE WERK VAN ARCHITECT BOERBOOMS’ Jozefkapel en beide transeptarmen zijn van H.D.L. Kocken en dateren uit 1931-1932. In het priesterkoor is het glas-in-lood in 1958 vervangen door dat van H. Schifferstein. Het orgel is afkomstig van het klooster uit Harreveld (1887, F. Eggert) en in 1916 naar de kerk overgeplaatst. De kruiswegstaties dateren uit 1926 en zijn door W. Geraerdts aangebracht.
Een groot deel van het zeer rijke kerkinterieur behoort tot de oorspronkelijke neogotische opzet van de kerk. Hoofden Jozefaltaar, beelden, triomfkruis, kerkbanken (atelier F.W. Mengelberg , 1906). Het glas-in-lood in de Mariakapel,
KERKHISTORIE De eerste stichting van een rooms-katholieke kerk in Zieuwent was in 1750, er werd toen gekerkt op boerderij Katerhorst. Tussen 1769 en 1797 werd de eerste kerk gebouwd die reeds vernoemd werd naar de Heilige Werenfridus. De kerk werd in 1842 herbouwd in de waterstaatstijl. In 1855 werd Zieuwent een zelfstandige parochie en in 1998-1899 werd de huidige forse neogotische kerk gebouwd. In 1895 splitste Harreveld en in 1932 Mariënvelde van de Werenfridusparochie, waarop in 1978 weer een samenwerking volgde tussen de drie parochies. Vanaf 2010 maak de kerk onderdeel uit van de parochie Sint Ludger.
De Werenfriduskerk in aanbouw rond 1899, uiterst rechts de oude kerk (Werenfriduskerk)
BOUWHISTORIE De Werenfriduskerk is in 1898-1899 gebouwd als rooms-katholieke kerk naar een ontwerp van J.W. Boerbooms ter vervanging van de oude kerk uit 1842 aan het dorpsplein. Het kerkgebouw is te beschouwen als het belangrijkste werk Bouwtekening J.W. Boerbooms, 1898 (Werenfriduskerk)
van J.W. Boerbooms die bekend stond om zijn kerkgebouwen in neogotische bouwstijl. Ook de pastorie links van de kerk is van zijn hand. De gevels van de kerk zijn in 1989-1991 gerestaureerd, het interieur volgde vanaf 1998 en na 2004 werd ook de pastorie met koetshuis gerestaureerd.
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●●
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Mariënvelde (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●○
KERKENPASPOORT
OLV VAN LOURDESKERK | MARIËNVELDE OBJECTNUMMER: 004
DATUM: 15-07-2020
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●○
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●●
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●●
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●●○
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●●○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●●
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
○○○
Wijk - kern Mariënvelde, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Driebeukige pseudo kruisbasiliek
Bouwjaar/periode 1932-1933
Oorspronkelijk functie Katholieke kerk
Latere functie -
Huidige functie Katholieke kerk (tot 2026?)
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●●●
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●●●
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●●
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●●
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●○
SCORE
43
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Parochie Sint Ludger
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Waalderweg 1, 7263 RX
Wijzigingen
2007: Restauratie
Aanbouwen
-
Architect
G.A.P. De Kort
Bouwstijl
(zakelijk) baksteenexpressionisme
Status + objectnummer
Rijksmonument (509427)
Nagelvaste (wand)kunst
Kerkbanken, communiebanken, zijaltaren, tegelvloer, preekstoel, doopvont, beelden, glas-in-lood, tabernakel (H. Teulings), celebratiealtaar, wandschilderingen (K. Wenzel), allen 1932-1933. Orgel (B. Pels, 1947)
Kunstenaars
K. Wenzel, H. Teulings
Inventaris
Kerkzilver, kazuifels en vaandels (eerste helft en midden 20e eeuw)/ Overige zaken niet geïnventariseerd.
Terrein en terreinafscheiding
Kerk en pastorie staan op een terrein, deels met hagen, deels met hekken. Aan de noordzijde ligt een begraafplaats.
Bronnen
J.A. Chr. de Graaf e.a., Erfenis voor vandaag en Morgen, 2009; Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Reliwiki nr.: 11827, Kerkencollectie digitaal, 11744, Museum Catharijneconvent, 2019.
TOELICHTING WAARDERING De Rooms-katholieke Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk is een driebeukige pseudobasiliek uit 1932-1933. De totstandkoming van de kerk in combinatie met de school is van cruciaal belang geweest voor de ontwikkeling van (en naamgeving) van het dorp Mariënvelde. De kerk met kerktoren, pastorie en baarhuisje is ontworpen door architect G.A.P. De Kort in de stijl van het baksteenexpressionisme. Ook het gaaf bewaarde interieur dateert voor het overgrote deel uit de bouwtijd waarvan. Enkele stukken bezitten art-deco kenmerken. Het ensemble van kerk met toren, pastorie, baarhuisje, tuin en kerkinterieur is een bijzonder gaaf bewaard kerkelijk ensemble uit 1932-1933 en heeft daarmee een hoge waarde.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
KENMERKEN
ONZE LIEVE VROUWE VAN LOURDESKERK | MARIËNVELDE KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De rooms-katholieke Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk in Mariënvelde is een driebeukige pseudo- kruisbasiliek die tussen 1932-1933 is gebouwd. Het ontwerp van G.A.P. De Kort is in een voor kerken opmerkelijke bouwstijl van zakelijk baksteenexpressionisme met art-deco kenmerken vorm gegeven. Het schip is zes traveeën diep en wordt overdekt door een zadeldak. Tegen het schip staat een pseudotransept. De muren zijn opgebouwd uit baksteen met daarin spitsboogvormige vensters met glas-in-loodramen. In de gevels van het schip is siermetselwerk opgenomen, het bovenste deel van de kerktoren kent een opmerkelijke decoratie van pleisterwerk.
INTERIEUR Het schip bestaat uit een hoofdbeuk en twee smallere zijbeuken en is overwelfd door een kruisgraatgewelf van schoon metselwerk. Het bakstenen schip vertoont kenmerken van de Amsterdamse Schoolstijl. Het schip is niet georiënteerd op het oosten maar volgt de loop van de Waalderweg. Een groot deel van het interieur dateert uit de bouwtijd en vertoont kenmerken van de art-deco stijl: de kerkbanken, de communiebanken, de zijaltaren, de tegelvloer, de preekstoel, het doopvont, de beelden, het glas-in-lood, tabernakel (H. Teulings). Het oorspronkelijke hoogaltaar is vermoedelijk in de jaren zestig naar voren verplaatst en wordt nu als celebratiealtaar gebruikt.
RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk heeft een centrale plek in het dorp nabij de plek waar de twee belangrijkste doorgaande wegen op elkaar aansluiten. Links van de kerk ligt een grote parkeerplaats en een multifunctioneel centrum. Rechts van de kerk staat de pastorie die middels een gang met de kerk verbonden is, de pastorie is sinds 1985 verhuurd. Rondom de kerk ligt een tuin met begraafplaats. Achter de kerk staat een klein baarhuisje uit de bouwtijd.
‘EEN ZEER GAAF BEWAARD KERKENSEMBLE IN EEN BIJZONDERE BOUWSTIJL’
Op de verticale muurdelen zijn schilderingen aangebracht van K. Wenzel die ook de kruiswegstaties heeft afgebeeld. Verder behoren het kerkzilver (hoofdzakelijk eerste helft 20e eeuw), kazuifels en vaandels (na het midden van de 20e eeuw) tot het roerende kerkinterieur. Het orgel is in 1947 vervaardigd door B. Pels.
KERKHISTORIE Mariënvelde stond vroeger bekend als buurtschap Achter-Zieuwent die onder de Werenfriedus parochie in Zieuwent viel. Vanwege de afstand tot kerk en school leefde in de buurtschap de wens voor een eigen voorziening. Na langdurig lobbyen en collecteren kwam in 1930 de Theresiaschool tot stand en in 1933 de kerk die vanaf het begin een zelfstandige parochie vormde. Bouwpastoor Deperink doopte de buurtschap in 1948 om in Mariënvelde, wat Maria in het veld betekent. In 1978 volgde een samenwerking met de parochies in Zieuwent en Harreveld, vanaf 2010 maak de kerk onderdeel uit van de parochie Sint Ludger. BOUWHISTORIE De kerk met kerktoren en pastorie is in 1932-1933 gebouwd naar een ontwerp van G.A.P. De Kort. In 2007 heeft een grondige restauratie plaats gevonden. De kerk heeft nooit een grote verbouwing ondergaan.
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●●
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Harreveld (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●○
KERKENPASPOORT
SINT AGATHAKERK | HARREVELD
OBJECTNUMMER: 005
DATUM: 17-07-2020
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●○
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●●
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●○
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●●○
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●○○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●●
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
●●●
Wijk - kern Harreveld, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Driebeukige pseudobasiliek
Bouwjaar/periode 1888-1889
Oorspronkelijk functie Katholieke kerk
Latere functie -
Huidige functie Katholieke kerk
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●○○
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●●●
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●●
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●●
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●○
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●○
SCORE
41
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Parochie Sint Ludger
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Kerkstraat 38, 7135 JM
Wijzigingen
1948: restauraties; Jaren ‘20: restauraties.
Aanbouwen
Ruimtes tussen kerk en pastorie (recent)
Architect
Gerardus te Riele
Bouwstijl
Neogotiek
Status + objectnummer
Rijksmonument (516287)
Nagelvaste (wand)kunst
Hoofd- en bijaltaren, beelden, kruis, kerkbanken, glas-in-lood, orgel, kruiswegstaties
Kunstenaars
J. ten Horn, N. Witteman, M. Weiss, P. Wiggers
Inventaris
Roerende inventaris niet geïnventariseerd maar wel aanwezig.
Terrein en terreinafscheiding
Het terrein bestaat uit een vrij grote begraafplaats met daarop ook de kruiswegstaties. Links van de kerk staat de pastorie. Het terrein is afgescheiden middels een heg en een muur ter plaatse van de kruiswegstaties.
Bronnen
J.A. Chr. de Graaf e.a., Erfenis voor vandaag en Morgen, 2009; Reliwiki nr.: 11600; Kerkencollectie digitaal, 11100, Museum Catharijneconvent, 2019; Jorien Jas, Kastelen in Gelderland, 2013.
TOELICHTING WAARDERING De neogotische Sint Agathakerk in Harreveld is tussen 1888 en 1889 gebouwd naar een ontwerp van G. te Riele op de resten van een oudere voorganger. De neogotische architectuur is karakteristiek voor kerken van na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853. Het ontwerp kan als de best bewaarde dorpskerk van de architect beschouwd worden. De ranke en hoge kerktoren is een beeldbepalende landmark voor het dorp. De kerk is gelegen op een centrale plek in de kern van het dorp aan de doorgaande weg en het dorpsplein. De kerk was georiënteerd op het oude landhuis Harreveld die daarmee refereert naar dit later gesloopte huis. Het betrekkelijk sobere exterieur is een gaaf en authentiek voorbeeld van een neogotisch kerkgebouw, terwijl het interieur juist een hoge mate van historische gelaagdheid kent. Het ensemble van kerkgebouw met interieur, kerktoren, pastorie, begraafplaats en kruiswegstatie heeft een hoge waarde.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
KENMERKEN
SINT AGATHAKERK | HARREVELD KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Sint Agathakerk in Harreveld is een driebeukige pseudobasiliek uit 1888-1889. Het neogotische ontwerp is van de hand van Gerardus te Riele. De bakstenen gevels zijn tamelijk sober vormgegeven. De kerk is zeven traveeën diep en is afgesloten met een driezijdig gesloten koor. Op de middenbeuk zit een zadeldak, op de zijbeuken een lessenaardak. Tegen de westzijde van de kerk staat een ranke kerktoren, opgebouwd uit vier geledingen met daarop een ingesnoerde naaldspits. Ten noordwesten van de kerk staat een pastorie (1895).
INTERIEUR Het schip bestaat uit een hoofdbeuk en twee zijbeuken, van elkaar gescheiden door spitsboogarcades en ronde kolommen. De banken dateren uit de bouwtijd 1889. Het interieur werd in 1901 geschilderd en in 1934-1935 gedeeltelijk overgeschilderd door Jos ten Horn die onder meer de kruiswegstaties schilderde. Ook werd er toen een nieuw hoogaltaar van zijn hand gemaakt en realiseerde Nico Witteman nieuwe tabernakeldeuren, kandelaars en het kruis. Ook de communiebanken werden vernieuwd. Het glas-in-lood dateert uit 1944 en is gemaakt door Max Weiss. In de jaren zestig werd het celebratiealtaar toegevoegd, in de jaren tachtig voegde Paul Wiggers een voorstelling van ‘De Zaaier’ toe.
‘DE KERK IS DE BEST BEWAARDE DORPSKERK VAN ARCHITECT G. TE RIELE’
KERKHISTORIE In de middeleeuwen gingen de Harrevelders te kerk in Groenlo, na de reformatie kerkte men in Duitsland. Later werd in kasteel Harreveld een kerk ingericht. In 1868 kreeg Harreveld haar eigen kerkgebouw als bijkerk van Zieuwent (Werenfridusparochie). Deze brandde in 1888 af na een blikseminslag en werd herbouwd waarbij met name de toren hergebruikt kon worden. In 1895 splitste Harreveld zich van de Werenfridusparochie. In 1978 werd hiermee weer een samenwerking aangegaan en vanaf 2010 maak de kerk onderdeel uit van de parochie Sint Ludger.
Plattegrond van de kerk uit 1951 (ECAL, bouwdossier)
Tekening van de kerkbanken (ECAL, parochiearchief Werenfridus)
RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk heeft een opvallende, niet zuiver op het oosten gerichte oriëntatie. Het verhaal gaat dat de in 1868 gebouwde kerk is georiënteerd op het landhuis Harreveld dat op het omgrachte terrein aan de overkant van de Kerkstraat heeft gelegen. De bewoner van het landhuis, B.W.J. Von Raesfeld, stelde de grond ter beschikking en gaf financiële steun voor de bouw van de kerk, tevens was hij voorzitter van de bouwcommissie. De huidige kerk is gelegen in de kern van het dorp langs de doorgaande weg. Ten zuiden van de kerk ligt het dorpsplein en ten noorden en oosten het kerkhof. Noemenswaardig zijn de oude gipsen kruiswegstaties afkomstig uit het gesloopte Franciscaner klooster die in 2015-2016 een plaats hebben gekregen achter de kerk.
BOUWHISTORIE De huidige kerk heeft een voorganger uit 1868, ontworpen door A. te Wiel die ook de kerk in Meddo had ontworpen en waarmee de kerk in Harreveld verwantschap toonde. Dit gebouw brandde in 1888 af na een blikseminslag. De bouw van de huidige neogotische kerk vond plaats tussen 1888 en 1889 waarbij veel gebruik werd gemaakt oude resten, met name van de toren. De kerk is de best bewaarde dorpskerk van architect G. te Riele. In 1951 is er linksachter een ketelhok bijgeplaatst die recent is vervangen door de gebouwen tussen de pastorie en de kerk. In de jaren twintig en in 1984 is de kerk gerestaureerd.
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●○
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Lichtenvoorde (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●○
KERKENPASPOORT
SINT BONIFATIUSKERK | LICHTENVOORDE OBJECTNUMMER: 006
DATUM: 20-07-2020
Wijk - kern Lichtenvoorde, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Driebeukige basiliek
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●●
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●●
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●○
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●●●
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●●○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●●
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
●○○
Bouwjaar/periode 1912-1913
Oorspronkelijk functie Katholieke kerk
Latere functie -
Huidige functie Katholieke kerk
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●●●
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●●●
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●●
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●○
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●○
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●○
SCORE
42
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Parochie Sint Ludger
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Rapenburgsestraat 23, 7131 CW
Wijzigingen
1977: Restauratie; Recent: lift orgelgalerij.
Aanbouwen
1923: bouw pastorie.
Architect
Wolter te Riele (kerk), J.H. Hogenkamp (pastorie)
Bouwstijl
Neogotiek
Status + objectnummer
Gemeentelijk monument (LT23)
Nagelvaste (wand)kunst
hoogaltaar, de communiebanken, glasin-lood, orgel, kruiswegstaties, wandschilderingen, celebratiealtaar.
Kunstenaars
F.W. Mengelberg; J.H. Vermeulen, Geuer, F. Nicolas en Zonen, Gullmann, L. van den Berg, R. Raab, B. Engbers.
Inventaris
Stralenmonstrans. Overige roerende kerkinventaris niet geïnventariseerd maar wel aanwezig.
TOELICHTING WAARDERING De neogotische Sint Bonifatiuskerk in Lichtenvoorde is tussen 1912 en 1913 tot stand gekomen naar een ontwerp van de bekende architect Wolter te Riele. De architectuur van de kerk is een laat voorbeeld van de neogotiek. De architectuur is typerend voor de kerkenbouw van na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853. De hoge kerktoren is een landmark voor Lichtenvoorde. Het exterieur en interieur dateren voor het grootste deel uit de bouwtijd en ook de in 1923 gebouwde pastorie is zowel van buiten als van binnen zeer gaaf en herkenbaar. Het ensemble van kerk, kerkinterieur en pastorie heeft een hoge waarde.
KENMERKEN
Terrein en terreinafscheiding
Bronnen
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
Het terrein rondom de kerk kent geen afscheiding. Voor de pastorie staat een hek, achter de pastorie staat een heg. J.A. Chr. de Graaf e.a., Erfenis voor vandaag en Morgen, 2009; Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000; Reliwiki nr.: 11776.
SINT BONIFATIUSKERK | LICHTENVOORDE KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Sint Bonifatiuskerk is een driebeukige basiliek die tussen 1912 en 1913 tot stand is gekomen. De neogotische kerk is ontworpen door Wolter te Riele. Het schip is zes traveeën diep, op de middenbeuk zit een zadeldak met daarin vijf steekkappen. Ter weerszijden van de middenbeuk staan de lagere zijbeuken waarvan de rechter een lessenaardak heeft en de linker een zadeldak. Links naast de voorgevel staat de hoge kerktoren. De toren bestaat uit twee geledingen en een achtkantige lantaarn met daarop een naaldspits. Links van de kerk staat de pastorie. INTERIEUR Het schip van de kerk bestaat uit een middenbeuk en twee zijbeuken. De kerk is niet op het oosten georiënteerd maar is met de voorgevel naar de Rapenburgsestraat gekeerd. Een groot deel van de neogotische inventaris is door atelier Mengelberg vervaardigd. Het hoogaltaar en de communiebanken dateren uit de bouwtijd, net als de glas-in-loodramen die door Geuer zijn vervaardigd. Drie gebrandschilderde ramen in het koor zijn van F. Nicolas en Zonen en dateren uit 1915. Het orgel is in 1927 gebouwd door Jos H. Vermeulen en is in 1951 verplaatst naar de koorzolder. De kruiswegstaties dateren uit 1930 en zijn door houtsnijder Gullmann uit lindehout gesneden.
In 1953 heeft Lando van den Berg wandschilderingen en gebrandschilderde ramen in de Maria kapel en de voormalige doopkapel aangebracht.
RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk ligt in de kern van Lichtenvoorde aan een winkelstraat, even achter de rooilijn van de winkels waardoor de straat ter hoogte van de kerk een pleinachtig karakter heeft. Rondom de overige zijden van de kerk liggen parkeerplaatsen zonder enige terreinafscheiding. Links van de kerk staat de pastorie.
In 1964 werd er een celebratiealtaar toegevoegd, die tegenwoordig verplaatsbaar is. In de jaren tachtig werden er diverse antieke beelden aangeschaft bij de firma Fluminalis.
‘DE BOUWSTIJL IS EEN LAAT VOORBEELD VAN NEOGOTISCHE KERKARCHITECTUUR’
Na de sluiting van de Sint Ludgerkerk in Winterswijk in 1999 kwam een groot deel van de inventaris in de Bonifatiuskerk terecht. Noemenswaardig is de stralenmonstrans van Rabanus Raab uit het derde kwart van de achttiende eeuw. Verder ligt in de pastorie een zeer gave zogenaamde ‘krakelingenvloer’, opgebouwd uit diabolovormige tegels.
KERKHISTORIE In de middeleeuwen behoorde Lichtenvoorde kerkelijk tot Groenlo. Na de reformatie kerkten de katholieke Lichtenvoorders in schuren in Zieuwent, Harreveld en Duitsland. In 1819 werd een eigen waterstaatskerkje in Lichtenvoorde gebouwd. De huidige Bonifatiuskerk werd in 1912-1913 gebouwd op de plek van de oude kerk uit 1819. In 1965 werd er een tweede kerk in Lichtenvoorde gebouwd voor de Sint Ludgerparochie, gewijd aan Sint Ludger (sinds 2004 wooncomplex Ludgerhof). Door terugloop van de kerkgangers kwam er in 1978 een fusie tot stand tussen de Bonifatius- en Ludgerparochie. In 1999 sloot de Sint Ludgerkerk.
BOUWHISTORIE De kerk werd 1912-1913 gebouwd naar een ontwerp van Wolter te Riele. Het ontwerp en is een tamelijk laat voorbeeld van de neogotiek. In 1923 werd er een nieuwe pastorie gebouwd naar ontwerp van J.H. Hogenkamp als vervanging van de pastorie uit 1857 die in 1868 was afgebrand. In 1977 vond er een grondige restauratie van het kerkgebouw plaats. Recent is er een lift naar de orgelgalerij geplaatst.
Historische interieurfoto van de kerk (Bonifatiuskerk).
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●○
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Vragender (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●○
KERKENPASPOORT
ST. ANTONIUS V. PADUAKERK | VRAGENDER OBJECTNUMMER: 007
DATUM: 20-07-2020
Wijk - kern Vragender, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Driebeukige basiliek
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●○
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●●
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●○
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●○○
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●○○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●●
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
●●○
Bouwjaar/periode Oorspronkelijk functie 1869-1871 - toren Katholieke kerk 1951-1952 - schip 2011-2012 - torenspits
Latere functie -
Huidige functie Katholieke kerk
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●●○
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●●●
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●○
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●○
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●○
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●○○
SCORE
36
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Parochie Sint Ludger
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Heelweg 1, 7134 PB
Wijzigingen
-
Aanbouwen
-
Architect
H. Schneider (toren) en J.H. Sluijmer (schip)
Bouwstijl
Neogotiek (toren) en Neoromaans (schip)
Status + objectnummer
Gemeentelijk monument (VG02)
TOELICHTING WAARDERING Het neoromaanse schip van de De Sint Antonius van Paduakerk in Vragender is tussen 1951 en 1952 tot stand gekomen, tegen een oudere neogotische kerktoren die in 1869-1871 is gebouwd. De neogotische architectuur van de toren is karakteristiek voor de kerkenbouw van na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853, terwijl de neoromaanse architectuur van het schip typerend voor kerken uit de wederopbouwperiode in traditionalistische stijl. De ranke en hoge kerktoren is een beeldbepalende landmark voor het dorp. De kerk ligt aan de rand van het dorp nabij de kruising van twee doorgaande wegen. Het kerkinterieur dateert hoofdzakelijk uit 1951-1952, hoewel ook negentiende-eeuwse interieurstukken bewaard zijn gebleven. Het ensemble van kerkgebouw met interieur, kerktoren, pastorie en begraafplaats heeft een hoge waarde.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
KENMERKEN
Nagelvaste (wand)kunst
Kunstenaars
Godslamp, kandelaars, tabernakel, glas-in-lood, mozaïek, triomfkruis, sedilia, credenstafel en kerkbanken, celebratiealtaar. Firma Van Roosmalen, L. van den Berg, J. Kruip; A. Maas, B. Gierkink, firma De Groot.
Inventaris
Doopvont. Overige roerende inventaris niet geïnventariseerd maar wel aanwezig.
Terrein en terreinafscheiding
Het kerkterrein, waarop de pastorie staat en de begraafplaats ligt, is omzoomd door een heg.
Bronnen
J.A. Chr. de Graaf e.a., Erfenis voor vandaag en Morgen, 2009; Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Reliwiki nr.: 12355. Kerkencollectie digitaal, 12386, Museum Catharijneconvent, 2019.
SINT ANTONIUS VAN PADUAKERK | VRAGENDER KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Sint Antonius van Paduakerk in Vragender is een driebeukige basiliek met rond gesloten koor uit 1951-1952. Het bakstenen neoromaanse schip is 6 traveeën diep en in 19511952 gerealiseerd naar een ontwerp van J.H. Sluijmer. Op de middenbeuk zit een zadeldak, op de zijbeuken lessendraken. Tegen de noordwesthoek van het schip staat een oudere kerktoren uit 1869-1871 bestaande uit twee geledingen met daarop een ranke naaldspits. Ten zuiden van de kerk staat een pastorie uit 1875-1876.
INTERIEUR Het schip bestaat uit een brede hoofdbeuk met twee aanmerkelijk smallere zijbeuken. De kerk is niet zuiver op het oosten georiënteerd maar volgt de Winterswijkseweg die parallel aan de zijgevel loopt. De hoofdbeuk heeft een open dakstoel bestaande uit gelamineerde houten spanten met daarop gordingen. Het kerkinterieur is tamelijk sober en bevat nog een aantal interieurstukken uit de oude negentiende-eeuwse kerk, hoewel het meeste daarvan in de jaren vijftig is verkocht. De sokkel van het doopvont dateert uit 1871 en het bekken uit 1952. De meeste interieurobjecten dateren uit de wederopbouw van het schip in 1952. De godslamp, kandelaars, tabernakel zijn vervaardigd door firma Van Roosmalen, het
RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk in Vragender staat aan de kruising van twee doorgaande wegen, aan de dorpsrand. De hoge kerktoren heeft functie als landmark voor het dorp. Tegenover de kerk ligt een kleine parkeerplaats en ten zuiden het kerkhof uit 1871 dat in 1941 werd uitgebreid. Aan de zuidzijde van de kerk staat de pastorie uit 1875-1876. Ten oosten van de kerk staat de voormalige woning van de huishoudster uit 1902.
glas-in-lood door Lando van den Berg, het mozaïek door Jaap Kruip, het triomfkruis door A. Maas, de sedilia, credenstafel en kerkbanken door Bernard Gierkink. Het celebratiealtaar is in 1952 door firma De Groot vervaardig als hoogaltaar en is in de jaren zestig naar voren geplaatst zodat het dienst doet als celebratiealtaar.
‘ZOWEL DE OUDE KERKTOREN ALS HET LATER GEBOUWDE SCHIP ZIJN VORMGEGEVEN IN EEN VOOR DE BOUWPERIODE TYPERENDE BOUWSTIJL’
Mogelijk bevindt zich naast de losse kerkinventaris ook het middeleeuwse kruisgroep uit de Sint Jacobskapel in Vragender. De kerkbanken en de houten spanten zijn in 2000-2001 geschilderd.
KERKHISTORIE In de middeleeuwen werden de missen gehouden in de Sint Jacobskapel uit 1444. Na de reformatie verviel de kapel aan de protestanten waarna de Katholieken uit Vragender naar Groenlo gingen. In 1868 kreeg men in Vragender toestemming om in het eigen dorp weer een kerk te bouwen, als bijkerk van Lichtenvoorde. Deze kerk kwam in 1871 gereed en werd in 1876 gewijd aan Sint Antonius van Padua toen Vragender een zelfstandige parochie en werd. De parochie werd bediend door de Franciscanen uit Kranenburg nabij Vorden. De Franciscanen initieerden ook de Sint Donatus-verering in het dorp die recent onder de naam “Donatus Dondert Deur” weer nieuw leven ingeblazen is. Sinds 2010 maakt de kerk onderdeel uit van de Parochie Sint Ludger.
Doorsnede over het schip uit 1951 door J. Sluijmer (ECAL, bouwdossier).
BOUWHISTORIE De kerk met toren werd in 1869-1871 gebouwd naar een ontwerp van de Duitse architect H. Schneider. Na zijn overlijden begeleidde architect Gerard te Riele de voltooiing ervan. Tussen 1875 en 1876 werd ten zuiden van de kerk een pastorie aangebouwd. De pastorie is in 1928 en 1950 gerestaureerd. In de jaren veertig bleek de kerk te klein en bovendien bouwvallig. Na de Tweede Wereldoorlog werd besloten het schip te slopen en in neoromaanse stijl te herbouwen naar ontwerp van Johannes H. Sluymer. Tijdens een storm in 2010 waaide de torenspits van de kerk af, die in 2011-2012 werd hersteld.
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●○
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Vragender (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
○○○
KERKENPASPOORT
RUÏNE SINT JACOBSKAPEL | VRAGENDER OBJECTNUMMER: 012
DATUM: 15-07-2020
Wijk - kern Vragender, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Zaalkerk
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●●
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
○○○
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●●
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●○○
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
○○○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
○○○
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
○○○
Bouwjaar/periode Rond 1444
Oorspronkelijk functie Miskapel
Latere functie Hervormde kerk (noodkerk)
Huidige functie Ruïne
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
○○○
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
○○○
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●●
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●○
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
○○○
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
SCORE
23
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Hervormde gemeente Lichtenvoorde
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Pastoor Scheepersstraat bij 41, 7134 RB
Wijzigingen
Verval vanaf 1650
Aanbouwen
-
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Gotiek
Status + objectnummer
Rijksmonument (25813)
Nagelvaste (wand)kunst
Niet aanwezig
Kunstenaars
Niet van toepassing
Inventaris
Kruisgroep, nu Antonius van Paduakerk in de kerk in Vragender?
Terrein en terreinafscheiding
De ruïne ligt nabij de kruising van de kapelweg met de Pastoorscheepersstraat. Direct rondom en in de ruïne ligt grind, op het overige ruïneterrein staan eiken. Het terrein is afgescheiden door prikkeldraad.
Bronnen
Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Infobord ter plaatse. M.J. Kuipers-Verbuijs e.a. Ruïnes in Nederland, 1997.
TOELICHTING WAARDERING De Sint Jacobskapel te Vragender is een in 1444 gebouwde kapel die reeds vanaf 1650 verviel tot een ruïne. De huidige resten van de kapel zijn als ruïne een tot de verbeelding sprekend bouwwerk uit het verleden en heeft om die reden een hoge monumentwaarde en ook een hoge attractieve waarde voor voorbijgangers. Ook de ligging in het buitengebied (net buiten het dorp) is bierbij van belang. De ruïne is niet direct herkenbaar als kapel, hoewel de restanten van waterlijsten, gewelfaanzetten en steunberen bij nadere beschouwing een aanwijzing geven voor de vroegere functie. Het infobord ter plaatse speelt voor de bezoeker een belangrijke rol bij de duiding en historische context van het bouwwerk.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
KENMERKEN
RUÏNE SINT JACOBSKAPEL | VRAGENDER KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De huidige ruïne bestaat uit een drietal bakstenen muurdelen met daarin enkele zandsteen fragmenten van waterlijsten en consoles. De ruïne is een restant van een gotisch zaalkerkje die waarschijnlijk kruisgewelven heeft gehad en een geveltoren op de westgevel.
INTERIEUR De oorspronkelijke kapel is zuiver op het oosten georiënteerd. Van het interieur resteert niets meer, mogelijk bevindt zich nog een kruisbeeld in de kerk in Vragender.
RUIMTELIJKE CONTEXT Oorspronkelijk is de kapel gebouwd aan een belangrijk kruispunt van de doorgaande oost-west en noord-zuid routes. De huidige dorpskern van Vragender ligt even ten zuiden van de kapelruïne. De ruïne ligt nu tegen de dorpsrand van Vragender. Naast de ruïne staat een boerderij.
‘HET VROEGERE GOTISCHE KERKJE RAAKTE NA DE REFOMATIE IN ONBRUIK EN VERVIEL LANGZAAM TOT EEN RUÏNE’
KERKHISTORIE Nadat de heer van Borculo toestemming gegeven had voor de bouw van deze miskapel werd deze rond 1444 gebouwd in opdracht van de kerk van Groenlo. In dat jaar werd er grond geschonken voor de stichting van de kapel. In de kapel werd aanvankelijk uitsluitend de mis opgedragen, voor dopen, trouwen en begraven moest men naar Groenlo. Later, van 1563 tot 1602 verwierf de kapel beperkte parochierechten. Toen Lichtenvoorde in 1616 protestants werd is de kapel gesloten en ging het eigendom ervan over op de Hervormde gemeente Lichtenvoorde. Van 1645 tot 1650 heeft de kapel nog als noodkerk gediend. Hierna trad het verval van de kerk in. Hoewel in de literatuur wel vermeld staat dat de kapel door oorlogsgeweld is beschadigd, is hiervan geen aantoonbare schade zichtbaar. Na het verval zijn de bakstenen waarschijnlijk door omwonenden gebruikt als bouwstenen of wegverharding. De kapel is nog altijd eigendom van de Hervormde gemeente Lichtenvoorde.
BOUWHISTORIE De miskapel is rond 1444 gebouwd als gotische zaalkerk met een oppervlakte van ongeveer 8 bij 20 meter. Over de bouwgeschiedenis is verder weinig bekend. In 1616 raakte de kapel in onbruik en vanaf 1650 zette het verval in.
De ruïne in 1999 (beeldbank RCE)
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●○
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Lievelde (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●●
KERKENPASPOORT
CHRISTUS KONINGKERK | LIEVELDE
OBJECTNUMMER: 025
DATUM: 16-10-2020
Wijk - kern Lievelde, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Basiliek
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●○
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●○
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●○
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●●○
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●●○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●○
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
●○○
Bouwjaar/periode 1953-1954
Oorspronkelijk functie Katholieke kerk
Latere functie -
Huidige functie Katholieke kerk
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●●●
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●●●
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●○
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●○○
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●○
SCORE
38
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Sint Paulus parochie
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Koningsplein 1, 7137 MD
Wijzigingen
-
Aanbouwen
-
Architect
W.P.V. Dijkman i.s.m. J.J. Brugman
Bouwstijl
Neoromaans
Status + objectnummer
Gemeentelijk Monument (nr LV08)
Nagelvaste (wand)kunst
Kruiswegstaties, orgel, heiligebeelden, kerkbanken, altaar, doopvont
Kunstenaars
Onbekend
Inventaris
Roerende inventaris niet geïnventariseerd maar wel aanwezig.
Terrein en terreinafscheiding
Het kerkterrein is afgescheiden door heggen en hekken.
Bronnen
Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Reliwiki.
TOELICHTING WAARDERING De Christus Koningkerk te Lievelde is een neoromaanse kerk die tussen 1953 en 1954 tot stand is gekomen naar een ontwerp van de architecten W.P.V. Dijkman en J.J. Brugman. De neoromaanse architectuur grijpt terug op de vroeg christelijke bouwtraditie en werd in de bouwtijd veelvuldig toegepast. De kerk is daarmee een kenmerkend voorbeeld van vroege naoorlogse kerkarchitectuur. De bouwmassa en de voorgevel van de kerk nemen nemen een markante positie in aan het grote Koningsplein in Lievelde. Zowel het kerkgebouw met kerkinterieur als de bijbehorende pastorie en begraafplaats vormen een gaaf bewaard en compleet kerkensemble uit de jaren vijftig. De Christus Koningskerk heeft dan ook een hoge monumentwaarde.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
KENMERKEN
CHRISTUS KONINGKERK | LIEVELDE KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Christus Koningkerk te Lievelde is een basilicale kerk die tussen 1953 en 1954 tot stand is gekomen. Architect W.P.V. Dijkman in samenwerking met J.J. Brugman uit Zeist en Utrecht was verantwoordelijk voor het neoromaanse ontwerp van de bakstenen kerk. Het schip is acht traveeën diep en wordt beëindigd door een halfronde apsis. Op de hoofdbeuk zit een zadeldak, de zijbeuken worden overkapt door lessenaardaken. De gesloten bakstenen voorgevel is opgebouwd als een rechthoekige schermgevel. Centraal in de voorgevel zit de hoofdingang onder een klein portico met Ionische zuilen. Boven de entree bevindt zich een roosvenster en rechts op de schermgevel staat een open klokkentorentje. Tegen de zuidgevel staat een kleine sacristie.
INTERIEUR De kerkruimte bestaat uit een hoofdbeuk die middels een rondboogvormige arcade gescheiden wordt van de smallere zijbeuken. De hoofdbeuk heeft een open kapstoel waardoor de gordingenkap met gelamineerde spanten (“Zweedse geconstrueerde kapspanten”) in het zicht liggen. Het altaar bevindt zich op het verhoogde koor aan de oostzijde van de kerk, voor de apsis. Aan de westzijde bevindt zich boven de entree een orgelzolder. Het interieur kent opvallend weinig wijzigingen sinds de bouw. De preekstoel is vernieuwd en verplaatst. Op die plek staat nu het doopvont. De communiebanken zijn gesloopt waarbij het natuursteen is hergebruikt als sokkel voor de heiligenbeelden.
‘HET INTERIEUR KENT WEINIG WIJZIGINGEN SINDS DE BOUW’
KERKHISTORIE De kerk is in de jaren vijftig gebouwd in opdracht van de zelfstandige Katholieke parochie Christus Koning te Lievelde. Vanwege de terugloop van leden is in 2010 de Sint Paulusparochie ontstaan vanuit een fusie van de parochies Beltrum, Eibergen, Groenlo, Lievelde, Neede, Rekken en Rietmolen.
BOUWHISTORIE Het neoromaanse bakstenen gebouw uit 1953-1954 is betrekkelijk gesloten en sober vormgegeven, in een vormentaal. Een vormentaal die teruggaat op de vroeg christelijke bouwtraditie. Gedurende de wederopbouwperiode werd deze vormentaal binnen de kerkenbouw veelvuldig toegepast. Tegen de zuidgevel van het schip staat de gelijktijdig tot stand gekomen sacristie. De kerk heeft nooit een grote verbouwing ondergaan en er zijn ook geen aanbouwen gerealiseerd.
Tekening aanleg buitenruimte 1949 (ECAL, bouwdossier Lichtenvoorde 0509-2509).
RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk bevindt zich in het noordelijk deel van Lievelde, niet ver van het station. Het kerkgebouw is niet geheel zuiver op het oosten georiënteerd maar eerder op het Koningsplein aan de Lievelderweg. De voorgevel is gelegen aan het Koningsplein (met parkeervoorziening) waaraan het gebouw een markante verschijning is. De bijbehorende pastorie bevindt zich eveneens aan het plein, rechts van de kerk. Ten zuiden van de kerk is een gazon ingericht, achter de kerk ligt de begraafplaats. Achter de begraafplaats ligt het aan de kerk verbonden buurthuis. Gebouwen, plantsoen en begraafplaats vormen een markant ensemble.
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●○○
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Lievelde (beeldbepalend / landmark)
●●●
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●○
KERKENPASPOORT
KLOOSTERCOMPLEX LORETO | LIEVELDE OBJECTNUMMER: 026
DATUM: 16-10-2020
Wijk - kern Lievelde, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Klooster
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●●
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●●
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●●
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●●●
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●●○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●○
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
●○○
Bouwjaar/periode 1950-1951 en 1958
Oorspronkelijk functie Katholiek klooster (Paters Maristen)
Latere functie -
Huidige functie Koptisch orthodox klooster
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●●○
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●○○
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●●
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●●
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
SCORE
41
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
geen waarde / nvt
○○○
TOELICHTING WAARDERING Kloostercomplex Loreto werd in twee fasen tussen 1950 en 1958 in Bossche schoolstijl gebouwd naar een ontwerp van J. van der Laan. Het in het buitengebied van Lievelde gelegen kloostercomplex bestaat uit drie vleugels en de kloosterkapel die bij elkaar in de voor kloosters typerende gesloten carrévorm zijn opgesteld. Opzet en traditionalistische vormgeving zijn zeer kenmerkend voor de kloosterarchitectuur rond het midden van de vorige eeuw. De sobere gebouwen zijn zeer gaaf en herkenbaar als kloostercomplex. Het complex is een opvallende verschijning tussen de agrarische landerijen. Het kloostercomplex heeft een hoge waarde.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
Gemeente
Aalten
KENMERKEN Eigenaar
Koptisch-Orthodoxe kloostergemeenschap
Adres, postcode
Kloosterstraat 5, 7137 MZ
Wijzigingen
Garages (1971); Interne wijzigingen (1984); Verbouwing westvleugel (1997).
Aanbouwen
Toevoeging westvleugel (1958)
Architect
J. van der Laan
Bouwstijl
Bossche school
Status + objectnummer
Gemeentelijk Monument (nr LV06)
Nagelvaste (wand)kunst
Glas-in-lood, (koptisch) doxaal, afbeeldingen heiligen, orgel, banken
Kunstenaars
Onbekend
Inventaris
Inventaris niet geïnventariseerd maar wel aanwezig.
Terrein en terreinafscheiding
Het terrein is omgeven door gras met daarop bomen en kent geen duidelijke afscheiding met de omringende weilanden.
Bronnen
Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Reliwiki.
KLOOSTERCOMPLEX LORETO | LIEVELDE KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR Het kloostercomplex dat tot voor kort onder de naam “Loreto” bekendstond, ligt in het buitengebied nabij Lievelde. Het complex werd in twee fasen tussen 1950 en 1958 in Bossche schoolstijl gebouwd naar een ontwerp van architect Jan van der Laan. Het kloostergebouw bestaat uit drie vleugels van drie bouwlagen hoog die samen met de kloosterkerk in een carré rondom de kloostertuin zijn opgesteld. De kloosterkapel heeft een basilicale opzet, op de hoofdbeuk bevindt zich een zadeldak en op de zijbeuken lessenaardaken. De voorgevel van de kapel is gekeerd naar de kloostertuin en bestaat uit een schermgevel, het rechthoekige schip wordt
RUIMTELIJKE CONTEXT Klooster Loreto is gelegen in het buitengebied, even ten noordoosten van Lievelde. Het gebouw lijkt niet op het oosten noch op de Kloosterstraat georiënteerd te zijn. De toegangsweg en parkeerplaatsen liggen op de westzijde van het kloosterterrein. Enkele kleine bijgebouwen, voorzieningen, een speeltuin en een sportterrein liggen ten oosten van het kloostergebouw. Het terrein rondom de kloostergebouwen is ingericht als een gazon met bomen.
afgesloten door een halfronde apsis. De drie kloostervleugels hebben een omlopend schilddak, gedekt met pannen. De gevels zijn opgetrokken in baksteen, waarbij de lage bovenste verdieping als een “mezzanino” is opgezet. Aan de binnenhofzijde is tegen de vleugels een lage kloostergang geplaatst, afsluitend met een lessenaarsdak. In de risalerende entreepartij in de westvleugel bevindt zich boven de ingang een halfrond mozaïek. Tegen de zuidoostzijde van het klooster staat een langwerpig tweelaags gebouw waarin oorspronkelijk het zusterhuis was ondergebracht.
‘HET KLOOSTER WERD VERNOEMD NAAR DE MARIA BEDEVAARTSPLAATS LORETO AAN DE OOSTKUST VAN ITALIË’
INTERIEUR De gebouwen van het klooster zijn opgesteld in een voor kloosters typerende gesloten carrévorm. Het woord klooster, afgeleid van het Latijnse “claustrum”, betekent afgesloten plaats. De gemeenschappelijke functies (refter, keuken, leslokalen, theaterruimte) bevinden zich op de begane grond van de drie vleugels. De slaapvertrekken bevinden zich op de verdieping. De huidige kloosterkapel en de kapel in het zusterhuis zijn ingericht met Koptisch-orthodoxe religieuze interieurstukken. Ook bevinden zich nog enkele stukken uit de kloosterperiode van de Paters Maristen in de kerk. De kapconstructies zijn opgebouwd als gordingenkappen.
KERKHISTORIE De Paters Maristen vielen onder de Stichting Instituut St. Jozef te Hulst en vonden aanvankelijk een onderkomen op erve Kots in Lievelde. De katholieke onderwijsorde stichtte in 1948 de scholengemeenschap Marianum (HBS) in Groenlo. Door een nalatenschap van de familie Braker verkregen de Paters een boerderij met grond. Zo kon de orde tussen 1950 en 1951 het klooster laten bouwen, dat diende als studiehuis/grootseminarie voor de paters. Het klooster werd vernoemd naar de Mariabedevaartsplaats Loreto aan de oostkust van Italië. Door leegloop werd een deel van het klooster tussen 1996 en 2011 verhuurd. Vanaf 2011 stond het klooster leeg waarna het complex in 2016 is verkocht aan de huidige gebruiker, de Koptisch-Orthodoxe kloostergemeenschap.
Plattegrond van het klooster uit 1984 (ECAL, bouwdossier Lievelde, 0509-2515).
BOUWHISTORIE De kloosterkapel, de oostvleugel en zuidvleugel werden tussen 1950-1951 gebouwd in opdracht van de Paters Maristen. Architect Jan van der Laan was verantwoordelijk voor het ontwerp. Reeds bij de bouw was de toekomstige uitbreiding met een westvleugel voorzien. Door toevoeging van de westvleugel in 1958 werd de carrévormige opzet voltooid. Ook werd het zusterhuis tegen de zuidoostzijde verlengd. In 1971 werden er twee garages aan het complex toegevoegd. In 1984 vonden er enkele interne wijzingen plaats en in 1997 onderging de westvleugel een verbouwing.
I.
STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE
1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel
●●●
2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap
●●●
3. bijzondere betekenis voor aanzien van Groenlo (beeldbepalend / landmark)
●●○
4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.
●●○
KERKENPASPOORT
KAPEL MOLENBERG | GROENLO
OBJECTNUMMER: 034
DATUM: 30-10-2020
Wijk - kern Groenlo, gemeente Oost Gelre
Bouwtype Kapel
II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek
●●○
2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect
●●●
3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype
●●●
4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek
●●●
III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur
●●○
2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur
●●●
3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein
○○○
Bouwjaar/periode 1936
Oorspronkelijk functie Kapel
Latere functie Multifunctionele ruimte
Huidige functie Multifunctionele ruimte
IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble
●●●
2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)
●●○
V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie
●●●
2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap
●●●
VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten
●●●
SCORE
43
score ≥ 34 punten
waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit
hoge waarde
●●●
score 18 > 34 punten
waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit
positieve waarde
●●○
score < 18 punten
basis erfgoedwaarde
basiswaarde
●○○
Eigenaar
Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé
geen waarde / nvt
○○○
Adres, postcode
Ziekenhuisstraat 14, 7141 AN
Wijzigingen
Nieuwe doorgangen in gevels
TOELICHTING WAARDERING Het object is een gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een instellingskapel uit het interbellum, in traditionalistische stijl, met elementen uit de gotiek.
Aanbouwen
Tegen linker en rechtergevel zijn verwijderbare aanbouwen gerealiseerd
Architect
C.A Hardeman (1893-1963)
Bouwstijl
Traditionalisme, Delftse School
De kapel heeft een vrij goed bewaard interieur; vrijwel alle oorspronkelijke interieurelementen zijn nog aanwezig. De kapel is onderdeel van een historisch, op de katholieke gemeenschap gericht, gebouwenensemble, gelegen binnen de vesting van Groenlo. De kapel vertegenwoordigt als onderdeel uit van het voormalige ziekenhuis een belangrijke herinnering aan het religieuze verleden. De kapel bood geestelijk ondersteuning voor de patiënten van het ziekenhuis en later ook de bewoners van het verzorgingstehuis.
Status + objectnummer
Gemeentelijk monument, nr. 1586/GL64
Nagelvaste (wand)kunst
Natuurstenen altaren en koorhekken, biechtstoel, wijwaterbakjes, glas-in-loodramen
Kunstenaars
W. Mengelberg
Inventaris
Kapel: beelden, koperen kandelaars, wijwateremmer met kwast, tabernakel, godslamp, (latere?) geschilderde kruiswegstatie, reliëf met Laatste Avondmaal, koorbanken, orgel van de firma Vermeulen uit Alkmaar. Sacristie: schilderijen, kandelaars, kazuifels, meubels etc.
Terrein en terreinafscheiding
De kapel is aan de voorzijde ingebouwd geraakt. Langs de zijgevels en achtergevel is een open ruimte met lagere aanbouwen aanwezig.
Bronnen
Reliwiki.nl.
CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK
KENMERKEN
Gemeente
Aalten
KAPEL MOLENBERG | GROENLO KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De eenbeukige kapel is gebouwd op een samengestelde plattegrond en heeft twee bouwlagen onder een samengesteld zadeldak dat is gedekt met leien. Aan de westzijde is er een smal rechthoekig koor. Op het hoofddak bevindt zich een dakruiter. De gevels zijn opgetrokken in baksteen, gemetseld in staand verband. Tegen de zijgevels zijn steunberen gerealiseerd. Opvallend is dat zich onder de vloer van de kapel nog een bouwlaag bevindt. Hoewel deze ruimte zich door zijn geslotenheid als kelder manifesteert, is de bouwlaag boven het maaiveld gelegen. De aanwezigheid van de vloer tussen de verdiepingen wordt in het exterieur benadrukt door een rollaag ter plaatse hiervan. Linksachter het lagere koor is de oorspronkelijke sacristie gesitueerd, voorzien van een met leien bedekt tentdak.