kadernota 2026-2029

Kadernota 2026

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 2 Inleiding .............................................................................................................................................................. 4 Programma 1 - Wonen ...................................................................................................................................... 6 Gezonde en veilige leefomgeving .................................................................................................................. 7 Hechte en leefbare kernen ............................................................................................................................. 8 Aantrekkelijk landelijk gebied ....................................................................................................................... 10 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 ......................................................................................... 12 Programma 2 - Welzijn ....................................................................................................................................

16 Thema 1 - Gezonde leefstijl ......................................................................................................................... 17 Thema 2 - Iedereen doet mee...................................................................................................................... 19 Thema 3 - Een duwtje in de rug ................................................................................................................... 22 Thema 4 - Zorg voor wie dat nodig heeft ..................................................................................................... 24 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 ......................................................................................... 26 Programma 3 - Werken ................................................................................................................................... 28 Ondernemend Oost Gelre ............................................................................................................................ 28 Nabij en bereikbaar ...................................................................................................................................... 29 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 .........................................................................................

31 Programma 4 - Dienstverlening ....................................................................................................................... 32 Dienstverlening............................................................................................................................................. 32 Financieel gezond ........................................................................................................................................ 35 Integrale veiligheid en ondermijning ............................................................................................................ 36 Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2026 ........................................................................................ 40 Gezonde gemeentefinanciën als uitgangspunt ............................................................................................... 41 Voortzetting bestaand beleid........................................................................................................................ 41 Voorstellen van nieuw beleid ....................................................................................................................... 42 Financieel perspectief bestaand en nieuw beleid ........................................................................................

43 Ontwikkeling van de reservepositie ............................................................................................................. 45 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................. 45 Pagina 2 van 49

Financiële uitgangspunten ........................................................................................................................... 46 Bijlagen ............................................................................................................................................................ 48

Pagina 3 van 49

Inleiding Voorwoord Voor u ligt de Kadernota 2026. Hierin geven wij volgens uw uitgangspunten en kaders, inhoudelijk en financieel richting aan het begrotingsjaar 2026. Ook voor de jaren na 2026 tekenen zich al contouren af van de nodige uitdagingen voor onze inwoners, onze ondernemers en ook voor ons als gemeente. Uitdagingen die we samen met alle belanghebbenden aangaan. Uitdagingen nu en in de toekomst De woningmarkt stelt ons voor een grote uitdaging. Het vinden van een passende woning is voor alle doelgroepen moeilijk: voor starters, ouderen, statushouders, arbeidsmigranten en de uitstroom uit beschermd wonen. Dit vaagt om extra inspanning op concrete uitvoeringsprojecten. Gezien de behoefte zetten we onverminderd in om onze ambitie van circa 1.300 nieuwe woningen te realiseren. We werken ook hard door aan een energieneutrale gemeente. Dit moeten we uiterlijk in 2050 zijn, maar liefst willen we dat eerder. Met het vaststellen van de RES 2.0 zal de grootschalige opwekking van windenergie steeds belangrijker worden. Ook volgend jaar zorgen we voor de mensen die dat nodig hebben. Belangrijk zijn de pilots dagbesteding voor alle inwoners die daar behoefte aan hebben. Hiermee sorteren we voor op de dubbele vergrijzing en perken we de inzet van Wmo-maatwerkvoorzieningen in. Maar ook de hervorming van de Jeugdzorg gaat het nodige van ons vergen.

En natuurlijk blijven een gezonde leefstijl en bewegen speerpunten voor ons. Op het gebied van werken speelt de revitalisering van bedrijventerrein de Kamp in Lichtenvoorde een grote rol in onze planvorming. We zien het als onze taak om al deze vraagstukken en uitdagingen op te pakken en in gang te zetten en onze inwoners en ondernemers zoveel mogelijk te ondersteunen. Financiële uitdagingen en onzekerheden Uitdagingen zijn er ook op financieel vlak. De uitkering uit het Gemeentefonds staat de komende jaren onder druk. Dit kan voor ons als gemeente onduidelijkheid betekenen over onze financiële mogelijkheden en positie. Wij streven ernaar om de mogelijke gevolgen hiervan voor onze inwoners en ondernemers zo vroeg mogelijk met hen te delen. Belangrijk is dat we zorgen voor heldere keuzes in wat wij willen, wat we kúnnen en wat we móeten doen. Ons uitgangspunt hierbij is om de financieel gezonde situatie van onze gemeente te behouden en te streven naar brede welvaart en welzijn voor iedereen in de gemeente Oost Gelre. Mooie ambities om samen te realiseren Tegelijkertijd hebben we veel ambities voor 2026 en de jaren daarna. Deze ambities zijn verwoord in het coalitieprogramma 2022-2026 met als titel ‘Samen gaan we de uitdaging aan! Wonen! Werken! Welzijn!’. Deze titel geeft precies aan hoe we naar de uitdagingen kijken.

Samen met onze inwoners, onze ondernemers en al onze verenigingen en vrijwilligers maken we ons sterk voor Achterhoekse gemeente waar het goed wonen, werken en verblijven is. Het college heeft een uitvoeringsprogramma opgesteld om de ambities in het coalitieprogramma handen en voeten te geven en om daarmee een doorkijk te geven naar de komende jaren. In de Kadernota 2026 laten Pagina 4 van 49

we dit terugkomen door de programma’s hierop aan te sluiten. Daarmee zorgen we ervoor dat de kadernota en volgende programmabegrotingen herkenbaar zijn. Toekomstbestendige besluiten De financiële basis van onze gemeente is goed. Bij het samen aangaan van de uitdagingen gebruiken we deze stevige basis bij het vinden van de juiste antwoorden op vraagstukken en het nemen van toekomstbestendige besluiten. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. De onzekerheden van wijzigingen in het gemeentefonds kunnen een risico vormen voor onze financiële positie. Dat dwingt ons om kritisch te blijven ten aanzien van bestaande en nieuwe plannen, van investeringen en om te onderzoeken waar er externe financieringsmogelijkheden zijn. Bezuinigingen zijn onwenselijk, maar kunnen we niet helemaal uitsluiten. Het college kiest ervoor om het niveau van voorzieningen voor onze inwoners en ondernemers op peil te houden en hierop niet te bezuinigen. Vooralsnog lijkt dit ook niet nodig.

Pagina 5 van 49

Programma 1 Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de uitvoering van de in 2023 vastgestelde Woonvisie, de verdere implementatie van de Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen: •

Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en een wispelturig landelijk beleid vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente. Via de Uitvoeringsagenda Leefbaar en Vitaal Buitengebied Oost Gelre werken we aan een aantrekkelijk buitengebied.

•

Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Het is een uitdaging om alle doelgroepen in Oost Gelre een passende woning te laten vinden. Dit geldt niet alleen voor de regulier woningzoekenden zoals starters en ouderen maar ook voor bijvoorbeeld aandachtsgroepen als vluchtelingen, statushouders, arbeidsmigranten en de uitstroom uit beschermd wonen. Dit vaagt om aanvullend beleid maar ook een extra inspanning op concrete uitvoeringsprojecten. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering. Gezien de behoefte wordt onverminderd ingezet om onze ambitie van circa 1.265 nieuwe woningen te realiseren. Om hierin in te kunnen voorzien wordt ook ingezet op een nieuwe uitleglocatie in zowel Groenlo als Lichtenvoorde.

•

In het verlengde van de Omgevingswet en de voorgaande 2 punten wordt energie gestoken in de uitvoering van de Omgevingsvisie. Zo zijn zowel voor het buitengebied, de economie, het klimaat, het wonen en onze waterhuishouding de uitgangspunten vastgelegd.

•

Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.

Pagina 6 van 49

Gezonde en veilige leefomgeving Ambitie De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. Projecten dragen bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. We zetten ons in voor een sterk netwerk van kernen met een rijk en sociaal verenigingsleven. En dat binnen een afwisselend en duurzaam landschap.

Bestuurlijke kaders •

Akkoord van Groenlo

•

Herijking Windbeleid

•

Transitievisie Warmte

•

Regionale Energie Strategie (RES)

•

Beleidsplan Kijk op de Wegen

Ontwikkelingen Wegenonderhoud Al onze (nieuwe) ontwikkelingen en onderhoudswerkzaamheden bevatten maatregelen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde en veilige leefomgeving. De provincie Gelderland is voornemens het busstation Groenlo te verplaatsen naar een nieuwe locatie aan de Barkenkamp. Voor bereikbaarheid busstation zijn betere fietsvoorzieningen nodig, ook het kruispunt Barkenkamp/Deken Hooijmansingel wordt voor de fietsveiligheid meegenomen. Wij vragen u hiervoor in 2026 een investering te doen. De overige investeringen komen voort uit eerdere begrotingen. Daarnaast vragen we u een investering om de strooiers voor de gladheidsbestrijding te vervangen. Deze zijn aan het eind van de life cycle. Er is vanuit eerdere aanbestedingen geen aanbieder te vinden die bereid is deze investering te doen. Daarmee blijft de gemeente Oost Gelre eigenaar van de strooiers. Klimaatadaptatie De omgeving waarin we leven, bewegen, ontmoeten en waarin iedereen mee kan doen moet gezond en klimaat adaptief zijn. Een gezonde manier van leven is de regel bij het inrichten van onze openbare ruimte. Een groene leefomgeving draagt daarnaast bij aan het tegengaan van hittestress en het mogelijk beperken van wateroverlast in de kernen. Bevorderen van biodiversiteit is een vast aandachtspunt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken.

We zoeken ruimte voor herstel van de biodiversiteit door de aanleg van groenstroken, duurzaam maaibeheer en agrarisch natuurbeheer. Met maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie waarborgen we de veiligheid en gezondheid van onze inwoners. Met deze ingrepen in onze fysieke leefomgeving beperken we de gevolgen van wateroverlast,

Pagina 7 van 49

droogte en hittestress. Voor het landelijk gebied hanteren we ons landschappelijk raamwerk met verschillende landschapstypen als vertrekpunt voor toekomstige ontwikkelingen. We kiezen voor een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving en zetten in op een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeting en waarin iedereen mee kan doen. Een gezonde leefstijl is de norm. Vanuit de vrije reserve vragen we middelen om een pilot uit te voeren om de kernen in de gemeente te "ontstenen". Dit om verdroging tegen te gaan en hittestress te voorkomen. We willen hiermee ervaring opdoen en eventueel dit beleid verdiepen. Samen met onze buurgemeenten in de Achterhoek bepalen we wat Bodem en Water Sturend betekent voor onze ruimtelijke ontwikkelingen. We vragen voor 2026 vanuit de vrije reserve middelen in te zetten voor de 2e ronde stresstesten klimaatadaptatie zodat we beter de gevolgen van hevige piekbuien kunnen inschatten. Daarnaast middelen voor het uitvoeren van het programma Klimaat en de acties die daaruit voortkomen. Ruimtelijke ontwikkelingen worden altijd op een passende manier gekoppeld met het natuurlijke bodem- en watersysteem en zijn op deze manier klimaat adaptief. Energieneutraal Oost Gelre is zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050 energieneutraal. De basis voor de lokale ambitie is het regionale 'Akkoord van Groenlo' en de regionale uitvoeringsagenda.

In deze regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek is een mix aan hernieuwbare energiebronnen opgenomen van wind, zon en biomassa naast een besparingsdoelstelling op elektriciteit en gas. In het derde kwartaal van 2025 zal de RES 2.0 door het college vastgesteld worden. Dan zal duidelijk zijn hoe het niet-gealloceerde deel van de opgave verdeeld wordt over de RES gemeenten. Na vaststelling van de herijking van het windbeleid en vaststelling van de nieuwe Rijksnormen zal duidelijk worden of initiatieven voor grootschalige opwekking met windenergie mogelijk zijn. Voor het gemeentelijke vastgoed wordt bespaard op energieverbruik en wordt zelf energie opgewekt. We onderzoeken per gebouw wat de mogelijkheden zijn om panden te verduurzamen. Dit nemen we mee in de planning groot onderhoud. Om te besparen op het energiebeheer voeren we maandelijkse controles uit op de verbruiken. Als het gebouw geschikt is, zijn/worden zonnepanelen geplaatst. Tijdens groot onderhoud worden gebouwen gelijktijdig na-geïsoleerd en eventueel andere maatregelen genomen. Daar waar mogelijk worden gebouwen gasloos gemaakt. Voor een aantal gebouwen maken we gebruik van restwarmte van de BIR.

Hechte en leefbare kernen Ambitie Oost Gelre ontwikkelt zich verder tot een afwisselende gemeente met acht unieke en sterke kernen. De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. Een goede verbondenheid is een voorwaarde voor kernen waar we goed kunnen leven, met een goed ondernemersklimaat en een goede bereikbaarheid.

Pagina 8 van 49

Bestuurlijke kaders •

Omgevingsvisie Oost Gelre, Groen en verbonden Oost Gelre 2040

•

Programma Stad Groenlo

•

Programma Geef Lichtenvoorde kleur

•

Woonvisie

•

Woonvisie kleine kernen

•

Woonzorgvisie

Ontwikkelingen Woningbouw Wij bouwen tot en met 2035 minstens 1.300 woningen waarbij we een evenredige verdeling tussen sociale huur, betaalbare koop en dure koop nastreven. We bouwen een passende woning voor iedereen. We voeren hierbij de doelstellingen, genoemd in de woonvisie en woonzorgvisie uit. Bij een nieuwbouwproject ligt de focus op een compleet en divers aanbod aan huur- en koopwoningen waarbij wij aandacht hebben voor de betaalbaarheid en voor de doelgroepen starters en senioren. Het uitgangspunt daarbij is: levensloopgeschikt, klimaat adaptief en zo veel mogelijk energieneutraal en circulair. Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag waarbij wij extra aandacht hebben voor: doorstroming van beschermd wonen naar zelfstandig wonen, zorg en huisvesting van ouderen en specifieke zorg. Daarnaast voeren we onze taakstelling voor vluchtelingen en statushouders zo goed mogelijk uit en we hebben oog voor een goed woon- en werkklimaat voor de tijdelijke internationale medewerker. Bij herontwikkeling van een locatie binnen de bebouwde kom behouden we het waardevolle groene en dorpse karakter van een kern. We willen de prachtige groene woon- en leefomgeving behouden. Kernen We ontwikkelen een levendig centrum in Groenlo.

Met verschillende projecten en opgaven uit het Programma Stad Groenlo geven we samen met inwoners en ondernemers invulling aan het versterken van het centrum van Groenlo waardoor het goed wonen, werken en recreëren is. 'Mensen maken de stad Met Programma Lichtenvoorde (voorheen 'Geef Lichtenvoorde Kleur') geven we invulling aan het versterken van het centrum van Lichtenvoorde Leefbaarheid van buurt en wijk Het streven is het behoud van een basisniveau aan voorzieningen in elke kern: basisschool, ontmoetingsplek en zorgpunt; waarbij het minimum is een toekomstbestendige fysieke ontmoetingsplek en een optimale bereikbaarheid naar de voorzieningen in andere kernen. We assisteren inwoners in de energietransitie bijvoorbeeld met ondersteuning bij het isoleren van woningen (aardgasvrij gereedmaken). Met de DBO's geven we uitvoering aan de Woonvisie kleine kernen. We brengen potentieel kansrijke locaties voor woningbouw voor de toekomst in beeld en anticiperen op ontwikkelingen. Pagina 9 van 49

Erfgoed Vanuit het erfgoedbeleid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma geven we invulling aan het versterken van het erfgoed. Erfgoed blijft alleen in stand met een goede functie. We zetten ons in om samen met eigenaren en initiatiefnemers goede invulling te krijgen bij ons erfgoed. Wanneer er een nieuwe invulling nodig is van Erfgoed (een pand of gebied) hanteren wij het uitgangspunt dat de functie passend moet zijn en recht doet aan de cultuurhistorische kwaliteiten.

Aantrekkelijk landelijk gebied Ambitie De gemeente Oost Gelre kent een gevarieerd buitengebied met een agrarisch karakter, een aantrekkelijk landschap en unieke natuurgebieden. Het is hier goed wonen, werken en recreëren. Dit doen we al decennialang in verbondenheid met elkaar. En dat willen we graag zo houden. Tegelijk zien we dat we de komende jaren te maken krijgen met stevige opgaven. Denk aan het behouden van een aantrekkelijke, leefbare en gezonde woonomgeving voor de veranderende behoeftes van de bevolking. Aan vraagstukken rondom biodiversiteit, duurzaamheid en energie. Aan het blijven bieden van ruimte aan een gezonde en duurzame agrarische sector, aan het versterken van goede bereikbaarheid en een succesvolle transitie in ons buitengebied. Het landschap vormt hierin het dragende geheel.

Bestuurlijke kaders De omgevingsvisie en daaruit opgestelde en door de raad vastgestelde uitvoeringsagenda leefbaar en vitaal platteland vormen de leidraad de komende jaren.

Ontwikkelingen Stikstof Het landelijk gebied is in beweging. Er is veel te doen rondom stikstof. Dit beperkt de mogelijkheden voor vergunningverlening en daarmee ook de mogelijkheden om te verduurzamen. Gemeente is afhankelijk van provinciaal en landelijk beleid. Er wordt gesproken over een zonering rondom N2000 gebieden, waaronder het Korenburgerveen. Hoe dit onze gemeente raakt is nog niet bekend. Water en bodem sturend (rekening houden met) We benadrukken de cruciale betekenis van bodem en water. Klimaatverandering zorgt voor langere droge periodes en hogere neerslagpieken. Het verzekeren van voldoende hoogwaardig drinkwater is niet langer vanzelfsprekend. De kwaliteit en beschikbaarheid van water en bodem hebben een aanzienlijke impact op onze landbouw, energievoorziening, industrie en natuur. We herkennen en nemen onze verantwoordelijkheid in de aanpak tegen droogte en spelen een actieve rol in gebiedsgerichte processen die worden geïnitieerd door de provincie, Waterschap Rijn & IJssel en het Rijk. Pagina 10 van 49

Ruimtelijke kwaliteit als uitgangspunt Bij alle ontwikkelingen in het buitengebied is ons belangrijkste doel om ruimtelijke kwaliteit te versterken. Dit houdt in dat we plannen beoordelen op basis van aspecten zoals vormgeving, landschap, cultuurhistorie en biodiversiteit. Daarnaast kijken we naar de identiteit van het gebied, de functies, de bereikbaarheid en de sociale en maatschappelijke aspecten. Op deze manier zorgen we ervoor dat nieuwe ontwikkelingen in harmonie zijn met de omgeving en bijdragen aan de kwaliteit van het buitengebied. We vragen u vanuit de vrije reserve middelen voor het oplossen van het achterstallig onderhoud van de landschapselementen. De wens is dit beheer structureel te organiseren en op te pakken. Daarmee kunnen de elementen met het meest achterstallig onderhoud versneld worden opgepakt. Levendigheid, ontspanning en bereikbaarheid Evenementen in Oost Gelre hebben een belangrijke maatschappelijke en economische waarde en stimuleren vrijetijdsbesteding. Ze dragen bij aan de levendigheid van het buitengebied en versterken de sociale functie van onze gemeente. Evenementen dragen ook bij aan de aantrekkingskracht van de gemeente, wat van belang is voor zowel het behouden van huidige inwoners als het aantrekken van nieuwe bewoners en bezoekers. Veel van onze evenementen hebben een rijke geschiedenis en een unieke, authentieke sfeer.

Ze vormen een integraal onderdeel van de identiteit van Oost Gelre. Een goed werkend netwerk van hoofdfietspaden moet bijdragen aan de toegankelijkheid van voorzieningen en het gemak van woon-werkverkeer. Het buitengebied herbergt al prachtige fietsroutes voor recreanten, en we streven ernaar om deze te behouden en indien nodig te verbeteren.

Pagina 11 van 49

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 De voorstellen van nieuw beleid met een uitgebreide toelichting zijn opgenomen in het iets te kiezen model dat als bijlage is toegevoegd bij de Kadernota. x€ 1.000

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit riolering

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

P1 Nieuw:

Herinrichting kruispunt Barkenkamp/Deken Hooijmansingel en doortrekken vrijliggende fietspaden/voetpaden naar nieuwe busstation te Groenlo.

350

-23

Aanschaf gladheidsmaterieel 5 strooiers

250

-31

2e ronde stresstesten klimaatadaptatie

50

Uitvoeren programma Klimaat (overkoepelende integrale acties)

20

Beleid Klimaatadaptatie

75

Oplossen achterstallig onderhoud landschapselementen

50

Ontstenen in kernen van Oost Gelre

100

Pagina 12 van 49

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit riolering

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

P1 Programmabegroting 2025-2028:

Rehabilitatie verhardingen buiten de bebouwde kom

1.200

-78

Renovatie gemalen en drukunits

200

12

Rioolrenovatie obv beheerprogramma

100

6

Onderzoeken en plannen uit WRP

50

Uitvoeringsagenda energietransitie werkstroom gemeentelijk vastgoed- versneld vervangen openbare verlichting

500

-32

Reconstructie Pastoor Zanderinkstraat en de Haare te Zieuwent

1.066

-69

Aanleg en verbetering riolering Pastoor Zanderinkstraat en de Haare te Zieuwent

1.006

Herinrichting Richterslaan te Lichtenvoorde

2.500

DPRA maatregel realiseren bovengronds afstromen hemelwater ivm wateroverlast Richterslaan

150

Visie Bewegen, Ontmoeten en Spelen (gezonde leefomgeving)

238

-15

Herstel vestingwal Ziekenhuisstraat Groenlo

680

-51

Pagina 13 van 49

59

-163

9

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit riolering

Dekking uit reserves

Oplossing knelpunten hemelwaterafvoer diverse kernen

80

5

Duurzame omvorming openbare ruimte tbv klimaatdoelstellingen en wateroverlast

100

6

Herinrichting kruispunt KievitstraatVarsseveldseweg te Lichtenvoorde

263

Maatregel DPRA, afvoeren hemelwater Schatbergstraat via Kievitstraat naar Roerdomp te Lichtenvoorde

200

(Voorbereidingskrediet) Herinrichting Lichtenvoordseweg (Oude Aaltenseweg Mattelierstraat) te Groenlo

50

Herinrichting Kerkhoflaan, gedeelte Richterslaan-einde weg te Lichtenvoorde

420

(Voorbereidingskrediet) Reconstructie Rembrandtplein, Oude Aaltenseweg(gedeelte Bronckhorststraat-Dr. Schaepmanstraat), Hugo de Grootstraat, Dr. Schaepmanstraat en Vondelstraat te Lichtenvoorde

110

(Voorbereidingskrediet) reconstructie Het Blik te Groenlo

110

Programma stad Groenlo doorontwikkeling pijler 3 en 4

Pagina 14 van 49

Budgettaire lasten

-17

12

-27

100

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit riolering

Dekking uit reserves

2027: Groenlo 750 jaar stadsrechten / 400 jaar na Slag om Grolle

100

Klimaatmaatregelen voor alle kernen

40

Huisvesting bijzondere doelgroepen

95

Duurzame vervanging van (laan)bomen als gevolg van uitval vanwege klimatologische omstandigheden

100

Uitbreiding van taken met de komst van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging

150

Versnelling woningbouwopgave

350

Totaal

Pagina 15 van 49

9.573

159

1.230

Budgettaire lasten

-506

Programma 2 Welzijn Leeswijzer Programma 2 is gericht op het welzijn van onze inwoners. Samen met onze inwoners en netwerkpartners werken we aan een leefbare gemeente Oost Gelre. Een gemeente waar het fijn wonen en werken is en waar we omzien naar elkaar.

Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. Een fijne fysieke en sociale leefomgeving speelt een belangrijke rol bij de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Dit willen we koesteren en verder versterken. Met de ambitie: ‘Gezonde leefstijl is de norm’ brengen we het thema gezondheid in de breedste zin van het woord naar onze inwoners. We maken onze inwoners bewust van een gezonde leefstijl en de positieve gevolgen hiervan.

Het is daarnaast belangrijk dat iedereen mee kan doen en zichzelf kan zijn. Onze gemeente is Regenbooggemeente. Hiermee dragen we gelijkheid actief uit. Daarnaast kenmerkt onze gemeente zich al jaren door veel inwoners die meedoen in de samenleving. Dit willen we zo houden en blijven we ondersteunen. We zorgen voor ontmoetingsmogelijkheden in alle kernen en ondersteunen vrijwilligers bij de uitoefening van de werkzaamheden. We stimuleren daarbij samenwerking met en tussen verenigingen en vrijwilligersorganisaties. Iedereen draagt een steentje bij!

Het aantal ouderen in Oost Gelre neemt toe en daarmee ook de vraag naar zorg. Deze zorg en voorzieningen organiseren we samen met onze netwerkpartners in de nabije omgeving van onze inwoners. Daarnaast helpen we ouderen, om zo lang als men wil en kan, zelfstandig te blijven wonen. Eigen regie is hierbij het uitgangspunt. Om dit te bereiken zetten we het komende jaar in op vier thema’s: • Gezonde leefstijl • Iedereen doet mee • Een duwtje in de rug • Zorg voor wie dat nodig heeft Er is bewust voor deze volgorde gekozen: van preventie naar maatwerk, van voorlichting naar ondersteuning en voor iedere inwoner een passend aanbod. Samen met onze inwoners, (vrijwilligers)organisaties en netwerkpartners werken we aan een inclusieve samenleving en een leefbaar Oost Gelre. De speerpunten uit het raadspamflet en het college-uitvoeringsprogramma zijn de basis voor dit programma: •

We zetten in op leefbaarheid en sociale cohesie in de kernen

•

Niemand valt tussen wal en schip

Pagina 16 van 49

•

We stimuleren initiatieven uit de samenleving

•

We stimuleren participatie in de brede zin

•

Het huidig niveau van de sociale voorzieningen en inkomensondersteuning wordt gehandhaafd

•

We zetten actief in op het voorkomen van schuldenproblematiek

•

We gaan (energie)armoede tegen

•

We zetten in op een gezonde leefstijl

•

Drugs d'r uut! We dragen bij aan het voorkomen van drugs- en alcoholgebruik

•

We versterken de culturele sector

Samen sterk in Oost Gelre! In deze kadernota gaan we in op de nieuwe ontwikkelingen in dit programma. Vanzelfsprekend blijven wij inzetten op de al bestaande activiteiten.

Thema 1 - Gezonde leefstijl Ambitie Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. We vinden het belangrijk dat inwoners gezond zijn, gelijke kansen hebben op een gezonde leefstijl en zo lang mogelijk mee kunnen doen. De leefbaarheid en de fysieke leefomgeving en sociale leefomgeving spelen ook een belangrijke rol bij de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Onderdeel van een gezonde leefstijl is vrijetijdsbesteding. Voor sportstimulering doen we een beroep op de sport- en cultuurcoaches. Zij leveren in Oost Gelre hier een bijdrage aan en we sluiten aan bij ontwikkelingen zoals het lokaal beweeg- en sportakkoord ‘Heel Oost Gelre Beweegt’. Dit willen we verder versterken. Onze sport- , cultuur-, en vrijetijdsverenigingen zijn hierbij van belang. We willen ervoor zorgen dat de cultuur- en sportbeoefening in de gemeente verder toeneemt, omdat dit ook kan bijdragen aan een gezonde leefstijl van onze inwoners. Het drugs- en alcoholgebruik willen we daarentegen terugdringen, onder meer door daarbij een voortrekkersrol te vervullen in de communicatie richting de jeugd (en hun ouders) rondom de gevaren van alcohol en drugs. Wij zetten in op een gezonde leefstijl samen met onze netwerkpartners.

Ook gaan we in de nota Gezondheid, Bewegen en Sport verder in op preventie, gezondheid en sport (als middel) en het bevorderen, beschermen en stimuleren van een gezonde leefstijl. Een mooie stap die we hebben gezet is het rookvrij maken van alle sportaccommodaties en openbare speelplekken. We blijven aan de slag met landelijke ontwikkelingen die we vertalen naar lokale initiatieven. Een voorbeeld daarvan is een gezonde aanpak voor onze inwoners (0 tot 23 jaar) doormiddel van JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst). Dit sluit aan bij de landelijke ontwikkelingen waarin gewerkt wordt aan Gezond Actief Leven Akkoorden (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). Gezonde leefstijl is de norm! Pagina 17 van 49

Bestuurlijke kaders •

Beleidsplan Mens & Samenleving 2023-2026

•

Integraal Zorg Akkoord

•

Gezond en Actief Leven Akkoord

•

Beweeg- en leefstijlakkoord Heel Oost Gelre Beweegt

Ontwikkelingen De rol van preventie is de afgelopen jaren sterk onder de aandacht gekomen en ook in Oost Gelre zetten we hier actief op in. Gezondheid en een gezonde leefstijl gaat om meer dan ‘niet ziek zijn’. Het gaat bijvoorbeeld ook over veerkracht, meedoen en je vitaal voelen. Er wordt een beweging gemaakt van ‘zorg naar gezondheid’. Hierover zijn afspraken gemaakt vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars. Dit met als doel schotten te doorbreken en domeinoverstijgend te werken en zo bij te dragen aan een gezonde samenleving. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) zijn de uitwerking hiervan. Regionaal en lokaal maken we afspraken om tot uitvoering te komen passend bij de ambities en doelstellingen. Deze inzet is tot en met 2025 incidenteel gefinancierd. Vanaf 2026 willen we hier structureel op in zetten. Gezien de financiële situatie reserveren we alleen middelen voor 2026 en 2027. Uitvoering geven aan IZA en GALA In Oost Gelre hebben we een actueel integraal beleidsplan Mens & Samenleving 2023-2026. De opgaven op het gebied van sport en bewegen, gezondheid, de sociale basis en cultuur zijn hierin beschreven. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) geeft ons de mogelijkheid om een samenhangende lokale aanpak te ontwikkelen voor gezondheid, sport en bewegen en de sociale basis.

De beleidsplannen en de bijbehorende uitvoeringsagenda sluiten aan op de doelen uit het GALA. We zitten in de uitvoeringsfase, voorbeelden hiervan zijn valpreventietrainingen, Powerful Ageing en rookvrije sportaccommodaties en openbare speelplekken in Oost Gelre. Regionale samenwerkingen en ketenaanpakken In het kader van IZA en GALA zijn er meer gemeentelijke taken. De regionale en lokale invulling vertaalt zich in ketenaanpakken voor de verschillende thema's zoals valpreventie en kansrijke start. We geven ook mede uitvoering aan het regioplan 'de gezondste regio Achterhoek'. Thema's die aan bod komen zijn: de dubbele vergrijzing, mantelzorg en toename mentale gezondheid en gezondheidsverschillen. We blijven inzetten om van ziekte naar gezondheid te bewegen. Heel Oost Gelre Beweegt Dit is het lokaal beweeg- en leefstijlakkoord van waaruit verschillende activiteiten op het gebied van een gezonde leefstijl worden georganiseerd. Het is een akkoord van de gemeenschap. Lokale partners dragen bij aan de uitvoering. De gemeente zit als één van de partners aan tafel. Gezamenlijk dragen we bij aan de Pagina 18 van 49

uitvoering van het beweeg- en leefstijlakkoord en de beleidsdoestellingen van de gemeente, IZA en GALA. De gezondheidsmakelaar en beweegmakelaar ondersteunen inwoners bij hun hulpvragen. In 2023 is in Oost Gelre de gezondheidsmakelaar gestart om activiteiten en partijen binnen het lokaal Beweeg- en Leefstijlakkoord (Heel Oost Gelre Beweegt) te coördineren en verbinden. Deze activiteiten, zoals ‘de verrijkte lesdag’, ‘supermarktsafari’s’ en ‘gezondheidschecks’, sluiten aan bij het preventieve gezondheidsbeleid. Daarnaast speelt de Gezondheidsmakelaar momenteel een sleutelrol in de ketenaanpakken voor een gezonder gewicht en is daarbij een belangrijke schakel tussen het sociale domein en zorgdomein. Ook fungeert de gezondheidsmakelaar onder andere als lokaal aanspreekpunt voor de Gecombineerde Leefstijl Interventies (GLI's). De functie van Gezondheidsmakelaar is, nadat het in 2023 gestart is als pilot, succesvol gebleken en in 2024 uitgebreid vanwege de belangrijke bijdrage aan het (preventieve) Gezondheids- en Sportbeleid van Oost Gelre. Samen met de beweegmakelaar is de gezondheidsmakelaar een onmisbare schakel in de uitvoering. De inzet van de gezondheidsmakelaar willen we structureel voortzetten. Bekostiging Om de doelen van het GALA uit te voeren heeft de gemeente Oost Gelre de Brede Specifieke Uitkering (SPUK) aangevraagd. Deze gelden zetten we o.a.

in voor de uitvoering van het lokaal beweeg- en leefstijlakkoord 'Heel Oost Gelre Beweegt' , valpreventie, middelengebruik, mentale gezondheid en een kansrijke start. De Brede SPUK is incidenteel beschikbaar gesteld voor de periode 2023 tot en met 2026. Het is onzeker hoe de jaren na 2026 er financieel uitzien. Mogelijk dat wij extra financiële middelen begroten vanaf 2027 om de inzet te kunnen continueren. Dit is mede afhankelijk van de financiële middelen die wij ontvangen van het Rijk.

Thema 2 - Iedereen doet mee Ambitie In Oost Gelre is het aantal inwoners dat meedoet in de samenleving al jaren op een hoog niveau. Hier blijven we actief op inzetten en willen we verder versterken. In Oost Gelre dragen we eraan bij dat kinderen en jongeren veilig en gezond opgroeien en moet er altijd plaats en ruimte zijn voor iedereen om mee te doen en om zijn/haar talenten ten volle te kunnen ontplooien en ontwikkelen. Ongeacht iemands herkomst, geaardheid, lichamelijke of verstandelijke beperking of vermogen. Vrijwilligers en hun inzet ten behoeve van mede inwoners maken het langer zelfstandig wonen, participeren en creëren van een duurzame samenwerking met het informele netwerk mede mogelijk. Goede onderwijshuisvesting maakt mogelijk dat het onderwijs passend, inclusief, thuisnabij in de wijk of kern en zoveel mogelijk op maat gemaakt is voor individuele leer- en ontwikkelbehoeften. Dat biedt kinderen en jongeren kansen om talenten te ontwikkelen en uit te groeien tot volwaardige en betrokken inwoners.

Pagina 19 van 49

Bestuurlijke kaders •

Jeugdwet

•

Wmo

•

Participatiewet

•

Integraal Zorg Akkoord (IZA) en verkenning deelname gemeenten Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)

•

Gezond Actief Leven Akkoord (GALA)

•

Verordening Sociaal Domein

•

Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE)

•

Onderwijsachterstandenbeleid (Protocol en Programma Voor- en Vroegschoolse Educatie)

•

Beleidsplan Mens & Samenleving

•

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs

•

Beleidsplan Schuldhulp

•

Sportvisie Oost Gelre

•

Uitgangspuntennotitie Kunst en Cultuur

•

Wet inburgering

Met name de voorgenomen uitrol van de Hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zal een enorme impact hebben.

Ontwikkelingen Woonzorgvisie Met de uitvoering van de Woonzorgvisie geven wij een nieuwe impuls aan de voorlichting gericht op het langer zelfstandig thuis wonen, het zorgen voor een fysiek veilige omgeving, het uitvoeren van activiteiten in het kader van dementievriendelijke gemeenten en het vormgeven van inclusiebeleid. We gaan extra inzet plegen om nieuw inclusiebeleid te ontwikkelen. Ontmoetingsmogelijkheden breiden wij uit naar nieuw te ontwikkelen wijken zoals Flierbos en de Eefseler Esch. MFA Zieuwent Vanuit de gemeente zijn wij bezig met de ontwikkeling van een voorziening die de leefbaarheid bestendigt in Zieuwent voor de komende 30 à 40 jaar. Daarom willen we gezamenlijk met het dorp een Multifunctionele Accommodatie (MFA) ontwikkelen. Dit is een participatief ontwikkeltraject met de inwoners van Zieuwent. In 2025 gaan we verder met inwoners aan de slag om te komen tot een scherper beeld over de wensen en eisen van het MFA in Zieuwent. We gaan dan samen bepalen welke functies zich in het MFA moeten bevinden en hoe en met welke partijen dit vorm gaat krijgen. Onderdeel hiervan zijn de Pagina 20 van 49

zorg/welzijnsvoorzieningen zoals in de BMV in Mariënvelde. De komende jaren zal dit helder worden en zal de uitkomst ter besluitvorming worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Betreffende investering wordt ten laste gebracht van de algemene reserve. MFA Harreveld Ook in Harreveld zijn we bezig met de ontwikkeling van een voorziening die de leefbaarheid bestendigt in Harreveld voor de komende 30 à 40 jaar. Dit is een participatief ontwikkeltraject met de inwoners van Harreveld. De keuze voor het plangebied is gemaakt voor de locatie rondom het huidige dorpshuis, dorpshuis ’t Kempken. In de loop van 2025 moet duidelijk zijn welke functies zich in de MFA moeten bevinden en hoe en met welke partijen dit vorm gaat krijgen. Ook hier zijn de zorg/welzijnsvoorzieningen zoals in de BMV in Mariënvelde onderdeel van de vorm. De uitkomst zal ter besluitvorming worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Betreffende investering wordt ten laste gebracht van de algemene reserve. Pilots indicatieloze dagbesteding We gaan pilots opzetten waar indicatieloze dagbesteding plaatsvindt voor alle inwoners die daar behoefte aan hebben. Hiermee willen we voorsorteren op de dubbele vergrijzing en de inzet van Wmomaatwerkvoorzieningen inperken. We zoeken hiervoor geschikte locaties in de gemeente in overleg met de zorgaanbieders.

IHP Vanuit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) gaan we verder met de ontwikkelingen van integrale kindcentra (IKC's) in Groenlo en starten we met de verkenning van IKC-vorming met Paraat scholen in Lichtenvoorde. Daarnaast gaan we aan de slag met het uitvoeringsprogramma IHP. Om dit te realiseren gaan we kennis toevoegen aan ons beleidsteam middels een deskundige op het gebied van onderwijshuisvesting. Zomerschool Net als afgelopen jaren organiseren we de Zomerschool voor kinderen die de Nederlandse taal nog niet goed beheersen met als doel hun taalontwikkeling op peil te houden gedurende de zomervakantie. Kunst en Cultuur - Cultuur- en Erfgoedpact Op regionaal gebied werken we samen in een nieuwe pactperiode van het Cultuur- en Erfgoedpact (20252027). Met dit akkoord bundelen acht gemeenten in de Achterhoek de krachten. Dit doen we om kunst, cultuur en erfgoed een vaste plek te geven in de regio. Het Cultuur en Erfgoed Akkoord Achterhoek is het bestuurlijke kader van Cultuurregio Achterhoek. Het akkoord zet in op een domeinoverstijgende aanpak waarin kunst, cultuur en erfgoed bijdragen aan een vitale en aantrekkelijke regio. Het akkoord ambieert de versterking van de regionale basisinfrastructuur, meer financiële middelen en een solide bestuurlijke en ambtelijke inzet ten behoeve van een sterke Cultuurregio Achterhoek.

Het akkoord geeft opdracht tot uitvoering van het Cultuur en Erfgoed Akkoord inclusief het Cultuur en Erfgoed Programma Achterhoek, waarmee de Cultuurcoalitie Achterhoek samen met het culturele veld en de Achterhoekse gemeenten werkt aan de genoemde doelstellingen in dit akkoord. Pagina 21 van 49

Platform Kunst en Cultuur Op lokaal gebied blijft het verstevigen van de positie van het platform Kunst en Cultuur een focuspunt, met daarbij aandacht voor het koppelen aan andere domeinen. De Cultuurraad vindt steeds beter zijn verbindende rol. Die verbindende rol moet in 2026 een goed gevuld en goed werkend digitaal ‘cultureel dorpsplein’ opleveren. Een volgende stap is het koppelen van het verbonden veld aan vraagstukken uit onder andere het sociaal domein. Gebruikmakend van de kracht van het culturele veld in de gemeente Oost Gelre kan door middel van passende activiteiten voor diverse doelgroepen een rol gespeeld worden in bijvoorbeeld het bestrijden van eenzaamheid en ondersteunend zijn op het gebied van mentale gezondheid. Daarnaast kan de leefbaarheid in kleine kernen door middel van passende activiteiten ondersteund worden. Van belang hierbij is om de vraag op te halen bij diverse domeinen en hun organisaties en verbindingen te maken. Wet inburgering Belangrijk doel is het taalaanbod flexibeler maken voor statushouders. Inburgeren is verplicht, echter zijn er statushouders die al aan het werk kunnen waarbij dit niet te combineren is met de inburgeringslessen. Nieuwe ontwikkeling is om avond- en weekendlessen aan te bieden.

Op deze manier wordt de ontwikkeling van statushouders niet belemmerd en staat de wet niet in de weg, de statushouder kan maximaal participeren in de maatschappij (werk, vrijwilligerswerk, onderwijs).

Thema 3 - Een duwtje in de rug Ambitie De leefbaarheid en sociale cohesie van de gemeente is voor een belangrijk deel te danken aan de zelfredzaamheid van onze inwoners. Dit kenmerkt onze inwoners en hier zijn we trots op. Ondersteuning voor kinderen en jongeren zodat zij veilig en gezond opgroeien en ontwikkelen en ondersteuning voor volwassenen om zo lang mogelijk fit en gezond te blijven staan dan ook centraal. Inwoners praten tijdig over later en nemen tijdig maatregelen. Deze zelfredzaamheid is echter niet altijd een vanzelfsprekendheid. Daarom willen we er de komende periode voor zorgen dat echt iedereen kan meedoen en ook mee kan blijven doen in onze gemeente. Hier is (kortdurende) ondersteuning voor beschikbaar zonder dat een indicatie nodig is.

Bestuurlijke kaders •

Wmo

•

Integraal Zorg Akkoord (IZA) en verkennen deelname gemeenten aan Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)

•

Gezond Actief Leven Akkoord

•

Dementievriendelijke gemeente

Pagina 22 van 49

•

Coalitie Een tegen eenzaamheid

•

Jeugdwet

•

Hervormingsagenda Jeugd

•

Wet Inburgering

Ontwikkelingen De mogelijke uitrol van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming naar sterke lokale teams zal enorme impact hebben Dit zal een nieuwe manier van werken met zich meebrengen waarin wij als gemeente een veel stevigere regierol gaan krijgen en meer zelf hulp verlenen. Een goede ontwikkeling voor de inwoner, omdat alle betrokkenen (intern en extern) in een casus intensiever gaan samenwerken en de inwoner beter geholpen wordt. Dit betekent echter wel intensievere personele inzet vanuit de gemeente. Met name het werken volgens de verklarende analyse zal veel meer tijd vragen van consulenten. Ook vraagt het een andere manier van werken: niet meer per wet, maar door de wetten heen. Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming richt zich op 0-100, dat betekent dat er een meer integrale aanpak met casusregie gaat komen. Hierbij willen we de toegang meer in lijn brengen met deze visie. Praat vandaag over morgen We bieden ondersteuning gericht op reablement (een manier om samen met een oudere te werken aan herstel van zijn leven en zelfredzaamheid) en het langer fit en gezond blijven. We zetten bijvoorbeeld valpreventietrainingen in en gaan het gesprek aan om tijdig na te denken over morgen. 'Praat vandaag over later' zorgt ervoor dat inwoners zich tijdig voorbereiden op het langer zelfstandig thuis wonen.

In het kader van de uitvoering van het IZA werken we aan het doorontwikkelen van Stads/dorpskamers naar brede ontmoetingsplekken waar eerstelijnszorg en welzijn werken aan het ondersteunen van inwoners die (tijdelijk) psychisch kwetsbaar zijn. We zetten de ondersteuning van vrijwillige woonconsulenten en vrijwillige ouderenadviseurs voort We gaan vanuit wonen en zorg bijvoorbeeld aan de slag met verhuiscoaches. We onderzoeken hoe we nieuwe ontwikkelingen zoals deze kunnen koppelen aan dat wat we al hebben: de vrijwillige woonconsulenten en ouderenadviseurs. Vanuit het IZA versterken wij de mantelzorgondersteuning met een regionaal basisaanbod waar lokaal gebruikt gemaakt kan worden. VVE Het protocol en programma Voor- en Vroegschoolse Educatief aanbod geeft uitvoering aan de wettelijke verplichting uit de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie (Wet OKE) om een goed voorschools aanbod te doen aan alle jonge kinderen uit Oost Gelre met een taalachterstand. Daarmee worden de onderwijskansen van kinderen uit Oost Gelre die dit nodig hebben vergroot. De Participatiewet in Balans De Participatiewet uit 2015 die de bijstandsuitkeringen regelt moet beter aansluiten op wat mensen (aan) kunnen en nodig hebben. In het wetvoorstel Participatiewet in Balans staan ruim twintig maatregelen om de Pagina 23 van 49

Participatiewet te verbeteren en de balans tussen rechten en plichten te herstellen. Zo worden de regels en procedures rondom bijstandsuitkeringen vereenvoudigd en krijgen gemeenten meer ruimte voor maatwerk. Hierdoor kunnen professionals beter inspelen op de persoonlijke situatie van mensen en hen effectiever helpen naar werk. Vertrouwen en de menselijke maat worden bij de uitvoering kernwaarden. In het programma werken we in drie sporen aan hetzelfde doel: •

Spoor 1: 21 maatregelen die op korte termijn de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn.

•

Spoor 2: De fundamentele herziening van het stelsel op de lange termijn.

•

Spoor 3: Versterken van vakkundigheid in (de verandering naar) de herziene Participatiewet.

We gaan de komende periode benutten om samen met de andere drie gemeenten en Fijnder beleid te ontwikkelen volgens de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans. Nieuwe afspraken over een nieuwe structuur voor sociaal ontwikkelbedrijven Het ministerie van SZW, de VNG, Divosa en Cedris hebben afspraken gemaakt over een toekomstbestendige inrichting van de sociale infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven en voor beschut werk. Het doel is om de begeleiding en ondersteuning van inwoners die dat nodig hebben te waarborgen. Het is belangrijk dat er een solide vangnet is en blijft voor inwoners die wel kunnen werken, maar voor wie dit niet, of nog niet, bij reguliere werkgevers mogelijk is. Voor deze inwoners blijven sociaal ontwikkelbedrijven – ook in de toekomst – belangrijk. Als opstap naar werk, als een plek waar je in een beschutte omgeving kunt werken en als een plek waarop je kunt terugvallen als het even niet lukt bij een reguliere werkgever. In 2026 gaan we verder met het bouwen aan de juiste infrastructuur. Op dit moment wordt er onderzoek gedaan met als doel een toekomstbestendige werkplaats te behouden in het werkgebied van Fijnder.

Thema 4 - Zorg voor wie dat nodig heeft Ambitie De gemeente heeft de afgelopen jaren op het gebied van sociale voorzieningen een stevig fundament gebouwd voor onze inwoners. Inwoners die dat nodig hebben ontvangen ondersteuning. Tegelijkertijd moeten we constateren dat de wereld in beweging is en er veel onzekerheden op ons afkomen. Juist daarom hebben we de ambitie om het solide fundament van onze sociale voorzieningen intact te laten en waar mogelijk uit te bouwen. We willen dat zorg voor iedereen bereikbaar en op een hoog peil blijft, zodat onze inwoners thuis kunnen blijven wonen als zij dat willen en onze kinderen een veilige omgeving hebben om in op te groeien. Dit doen wij vanuit een nauwere samenwerking met aanpalende domeinen zoals de zorg, het onderwijs, het veiligheidsdomein en het domein bestaanszekerheid.

Pagina 24 van 49

Bestuurlijke kaders We gaan als gemeente werken volgens onderstaande akkoorden die op elkaar ingrijpen en overeenkomsten met elkaar hebben: •

de Hervormingsagenda Jeugd

•

het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming

•

het Integraal Zorgakkoord, Gezond Actief Leven Akkoord

•

Doorcentralisatie Beschermd Wonen.

•

Integraal Zorg Akkoord (IZA)

•

Participatiewet in Balans

Een belangrijke rode draad in deze akkoorden is dat gemeenten zorgdragen voor een laagdrempelige toegang tot ondersteuning die gemeenten binnen het sociaal domein verstrekken. Het laten slagen van deze programma's vergt een basis waarop dit kan landen: een goed werkend sterk lokaal team en adequate toegang tot hulp. Werken volgens het Toekomstscenario betekent dat er vanuit de gemeenten altijd oog moet zijn voor een veilige omgeving voor de brede leeftijdsgroep 0-100 jaar.

Ontwikkelingen Implementatie Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en Hervormingsagenda De implementatie van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda Jeugd gaat het nodige betekenen voor onze regierol en de toegang. Ook vraagt het van ons nog meer qua zelf hulp verlenen door teams. Door nog meer te normaliseren en laagdrempelig en voorliggend hulp te bieden aan inwoners hopen we de inzet van tweedelijns zorg verder terug te dringen. We kijken nog breder naar hulpvragen die inwoners te stellen door ook een samenhangende systemische blik toe te passen. Dit doen wij door de methodiek Verklarende Analyse te trainen en te implementeren bij opvoedvragen die ouders aan ons als gemeente stellen. Zo krijgen jeugdigen de hulp die zij nodig hebben en wordt ook de samenhang met stressfactoren binnen het gezin gezien en zo nodig hulp ingezet. In het kader van IZA werken wij aan het ontwikkelen van integrale wijkteams Inwoners hebben vaak hulpvragen op verschillende leefgebieden. Denk bijvoorbeeld aan werkloosheid, schulden, slechte gezondheid, opvoedings- of relatieproblemen en huiselijk geweld. Het oplossen van het ene probleem heeft effect op het andere. Een integrale werkwijze, waarin je als wijkteam deze vragen in samenhang benadert, ligt daarom voor de hand.

Doorontwikkeling Stadskamer Wij werken aan de doorontwikkeling van de Stadskamer tot plekken waar door de eerstelijnsgezondheidszorg en welzijn gewerkt wordt aan het voorkomen / verminderen van opname van inwoners met psychische kwetsbaarheid. Daarnaast gaan we door met de inloopvoorziening voor kwetsbare jongvolwassenen. Pagina 25 van 49

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 De voorstellen van nieuw beleid met een uitgebreide toelichting zijn opgenomen in het iets te kiezen model dat als bijlage is toegevoegd bij de Kadernota. x € 1.000 Dekking uit bestaand krediet

Dekking uit Omschrijving

Investeringen reserves

Budgettaire lasten

P2 Nieuw: Klankbordgroep inclusie en toegankelijkheid

25

Pilots indicatieloze dagbesteding

200

Landelijke en regionale plannen vertalen naar lokaal gezondheidsbeleid

115

Methodiek Verklarende Analyse

28

Zomerschool nieuwkomers kinderen

-25

Onderwijshuisvesting

-30

Inloop kwetsbare jongeren Den Diek(Een tegen eenzaamheid)

18

Gezondheidsmakelaar

-50

P2 Programmabegroting 2025-2028: Onderwijshuisvesting

30

Cultuurfonds

25

Cultuurraad

25

Pagina 26 van 49

Dekking uit bestaand krediet

Dekking uit Omschrijving

Investeringen reserves

Preventie en gezondheid (exclusief POH en PPJ) (incidenteel)

100

Lokale uitvoering voorkomen gebruik maatschappelijke opvang

100

Inzet vakleerkrachten bewegingsonderwijs op basisscholen in Oost Gelre

100

Extra ondersteuning voor inwoners die de regie over hun leven niet meer hebben

160

Streekomroep

17

Totaal

900

Pagina 27 van 49

Budgettaire lasten

43

-105

Programma 3 Werken Leeswijzer Programma 3 behelst alles wat we doen in het belang van een goed ondernemersklimaat, een goede werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid. Dit zijn immers belangrijke ingrediënten en belangrijke motoren voor onze lokale economie. Op basis van de Omgevingsvisie Oost Gelre "Groen en verbonden Oost Gelre 2024" is de Economische uitvoeringsagenda 2023-2027 vastgesteld. In dit programma beschrijven wij een aantal ambities. •

Ondersteuning op maat aan de agrarische sector, met het oog op de ontwikkelingen waar agrarische ondernemers mee te maken hebben of nog krijgen.

•

De verdubbeling van de N18 om zo de bereikbaarheid van de hele Achterhoek te verbeteren en de regio beter te kunnen positioneren als regio met een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

•

Snelle en goede dienstverlening naar onze ondernemers.

•

We gaan voor een duurzame economische groei.

•

Een volwaardige laadinfrastructuur in de openbare ruimte zodat Oost Gelre voorbereid is op een toename van elektrische voertuigen, die bovendien een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen.

Ondernemend Oost Gelre Ambitie De komende periode heeft de gemeente de ambitie om het woon- en werkklimaat van de gemeente verder te verstevigen en uit te bouwen. We willen meer banen en diversiteit van banen, goede voorzieningen, een goede bereikbaarheid en een prettige omgeving voor de bewoners en voldoende vestigingsmogelijkheden voor bedrijven. We kijken daarbij nadrukkelijk naar zowel de bedrijventerreinen, de centrumgebieden als naar ons buitengebied, dat ook een grote stempel drukt op onze lokale economie. We benutten de optimale ligging van onze gemeente aan de N18.

Bestuurlijke kaders •

De kaders voor wat betreft de economische ontwikkelingen zijn verwoord in het collegeakkoord, de omgevingsvisie en de daaruit voortvloeiende Economische agenda 2023-2027.

Pagina 28 van 49

Ontwikkelingen Optimaal vestigingsklimaat De komende jaren zullen er op het gebied van economische ontwikkeling van onze gemeente een aantal trajecten/projecten steeds meer "handen en voeten" krijgen. Op het gebied van ruimte voor ondernemen wordt concreet gezocht naar uitbreidingsmogelijkheden voor het lokale bedrijfsleven. Bestaande bedrijventerreinen zitten vol, en de nog uitgeefbare kavels op Lindebrook raken op. We zetten in op meerdere sporen. We gaan aan de slag met het revitaliseren (toekomstbestendig maken) van bestaande terreinen. Hiervoor wordt onder andere in nauwe samenwerking met de ondernemers een visie ontwikkeld voor de Kamp in Lichtenvoorde. Wij vragen u middelen voor deze revitalisatie op basis van 50% cofinanciering door de provincie Gelderland. Onderzoek naar deelname door de particuliere sector wordt onderzocht. Daarnaast wordt in een gezamenlijk, integraal proces met de woningbouwopgave gezocht naar geschikte locaties voor uitbreiding. Om in de toekomstige lokale vraag naar bedrijfskavels te kunnen voorzien, is er behoefte aan uitbreiding van de bedrijventerreinen die gericht zijn op het bieden van ruimte voor de lokale vraag. In 2026 willen we die ruimte realiseren.

Voor de grootschalige, regionale groei wordt ingezet op het verder uitgeven van Regionaal Bedrijventerrein Laarberg en wordt een aanzet gegeven voor een mogelijk vervolg van dit bedrijventerrein. De centrumontwikkelingen hebben ook onze aandacht middels het inzetten van centrummanagement. Ook hier wordt in nauwe samenwerking met de ondernemers in Groenlo en Lichtenvoorde op basis van behoefte ingezet op een aanpak en de centra vitaal te houden. Voor nieuw (startend) ondernemerschap worden extra inspanningen geleverd door het faciliteren van begeleiding van jonge ondernemers middels een smart hub. Snelle en goede dienstverlening We werken voortdurend aan verbetering van onze diensten. We streven ernaar ondernemers sneller en beter te helpen. Onze accountmanager zorgt voor betere begeleiding bij vergunningsaanvragen, heldere informatie op de website zodat snel duidelijk is waar ondernemers terecht kunnen in onze gemeente en in de regio. We zijn daarbij niet alleen dienstverlener maar ook initiatiefnemer, aanjager en verbinder.

Nabij en bereikbaar Ambitie Het is voor de gemeente van groot belang om alle kernen bedrijvig en leefbaar te houden. De bereikbaarheid binnen en naar de gemeente krijgt daarom alle aandacht. De gemeente zet zich voortdurend in om een goede basismobiliteit te verzekeren, waarbij openbaar vervoer hand in hand gaat met een fijnmazig netwerk. De provincie Gelderland zet in op de verplaatsing van het busstation Groenlo naar de locatie N319 - Barkenkamp. De nieuwe concessie die verleend is aan Arriva zal voor een aantal extra haltes zorgen, waaronder een flexibele buslijn (op afroep) die ook Zwolle en Vragender zal aandoen, waar nu nog geen buslijn rijdt. Pagina 29 van 49

Verder heeft de gemeente de ambitie dat er op termijn een opgewaardeerde N18 komt, waarbij de doorstroming voor de toekomst wordt gewaarborgd en de veiligheid wordt vergroot. Dat moet ervoor zorgen dat de gemeente sneller bereikbaar is voor bedrijven, en de gemeente aantrekkelijker wordt om in te werken en in te wonen.

Bestuurlijke kaders In 2025 wordt het nieuwe Mobiliteitsplan ter vaststelling aangeboden aan de raad, hierin worden de kaders bepaald voor alles rondom verkeer en mobiliteit in de gemeente. In dit Mobiliteitsplan zijn bestaand beleid, wensen en besluit van politiek en bestuur meegenomen en geïntegreerd.

Ontwikkelingen Verkeersveiligheid De inzet op proactief verkeersveiligheid wordt doorgezet, niet alleen wordt reactief gekeken waar onveilige situaties zich hebben voorgedaan, maar wordt getracht dit proactief in te schatten met het gebruik van alle beschikbare data. Er lijkt een verschuiving plaats te vinden, waar men het eerst spannend vond wegen af te waarderen van 50 naar 30km/uur, komt de vraag nu steeds vaker of wegen verder afgewaardeerd kunnen worden. Hierin wordt blijvend gezocht naar een realistische inrichting, afstemming met hulpdiensten en OV. Zoals eerder vermeld willen we in het kader van de verplaatsing van het busstation Groenlo naar de Barkenkamp willen we het kruispunt Barkenkamp en de Deken Hooijmansingel herinrichten. De vrij liggende fietspaden/voetpaden willen we doortrekken naar het nieuwe busstation. Laadinfrastructuur De laadpalen in Oost Gelre worden goed gebruikt, we blijven bijplaatsen op verzoek van inwoners indien voldaan wordt aan ons eigen plaatsingsbeleid voor laadpalen. Ouderen in het verkeer De vergrijzing die inzet maakt dat er steeds meer gehandicaptenparkeerplaatsen op kenteken ontstaan, ook is er aandacht voor deze kwetsbare groep ouderen in het verkeer; zowel met de inrichting van wegen als voorlichting en cursussen. Ook is er aandacht in lange termijn beleid ter voorkoming van vervoersarmoede.

Pagina 30 van 49

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 De voorstellen van nieuw beleid met een uitgebreide toelichting zijn opgenomen in het iets te kiezen model dat als bijlage is toegevoegd bij de Kadernota. x € 1.000

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

P3 Nieuw: Revitalisering van bedrijventerrein de Kamp

1.050

Revitalisering van bedrijventerrein de Kamp (cofinanciering)

-525

P3 Programmabegroting 2025-2028 Leader projecten

97

Vitaal Platteland

50

Achterhoek Food Platform

17

Totaal

Pagina 31 van 49

525

164

Programma 4 Dienstverlening Leeswijzer Programma 4 hebben we zo veel mogelijk laten aansluiten op de indeling van de huidige organisatie. Dit programma gaat dan ook over de ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering, organisatieontwikkeling, integriteit en integrale veiligheid en ondermijning, Vanuit de ambitie van de raad (raadsplamflet) en het college (college-uitvoeringsprogramma) vinden we het belangrijk dat we inspelen op een voortdurend veranderende samenleving. Daarnaast streven we ernaar dat onze dienstverlening aansluit op wat de buiten- en binnenwereld van ons vraagt. We sluiten maximaal aan op behoeften van inwoners, ondernemers en organisaties. Tegelijkertijd zijn we realistisch in wat haalbaar is. Onze organisatie is volop in ontwikkeling om deze bestuurlijke ambities te realiseren. We richten ons daarbij op drie pijlers. Het verbeteren van het bestuurlijke ambtelijke samenspel; Buiten met binnen verbinden; Aandacht voor groei en ontwikkeling. Daarbij staan voor veel grote opgaven en uitdagingen. Daarom zorgen we voor overzicht en moeten we keuzes maken. We werken doelgericht een aan concreet resultaat. We communiceren tijdig en transparant door heldere verwachtingen te scheppen.