jaarstukken regio achterhoek 2024

Jaarstukken 2024

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord

1

Jaarverslag

Deel I: Programmaverantwoording Programma 1 Smart Governance (incl.Begroting Regio Achterhoek)

5

Programma 2 Smart Economy 2.1 Smart werken en innovatie 2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid

12 13 16 19

Programma 3 Smart Living 3.1 Wonen en vastgoed 3.2 Circulaire economie en energietransitie 3.3 Gezondste Regio

22 23 26 29

Programma 4 Bedrijfsvoering en Rente

31

Deel II: Paragrafen Paragraaf 1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 2 Financiering Paragraaf 3 Bedrijfsvoering Paragraaf 4 Subsidies

33 36 38 41

Jaarstukken

Deel III: Jaarrekening

44

Balans (inclusief toelichting) Niet uit de balans blijkende verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum Overzicht van baten en lasten Publicatie WNT SiSa verantwoordingsinformatie Verzamelstaat afrekening gemeenten Rechtmatigheidsverklaring Controleverklaring accountant

45 52

Bijlagen

Deel IV: Uiteenzetting financiële positie Algemene financiële beschouwing Taakvelden per programma Verzamelstaat bijdrage gemeenten

52 53 55 56 58 59 60

67 68 70 71

Bestuurlijk voorwoord Wij bieden u de jaarstukken 2024 van Achterhoek ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de acht Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland aan. De programmaverantwoording in deel I, en de paragrafen in deel II vormen samen het jaarverslag. Deel III is de jaarrekening en deel IV bevat de uiteenzetting van de financiële positie. De regionale 3O samenwerkingsstructuur is terug te vinden in de programmaverantwoording. De programmaverantwoording is qua inhoud breder dan de financiële verantwoording. Zo willen we zichtbaar maken wat er buiten onze eigen (Regio Achterhoek) organisatie gedaan wordt door de partijen die samen Achterhoek ambassadeurs vormen. In Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit staan onze doelen op het gebied van Smart Governance, Smart Economy en Smart Living beschreven. De programmaverantwoording heeft dezelfde indeling. De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) is de basis en motor voor het programma Smart Governance. De activiteiten, begroting en de financiële verantwoording van Achterhoek ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten en provincie gekoppeld.

De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in de doelen, activiteiten en lopende projecten per thema. Dit wordt, onder regie van de Achterhoek Board, door zes thematafels vormgegeven en in gang gezet. Deze thematafels hebben een belangrijke rol in het realiseren van de Achterhoek Visie 2030 en het vertalen van de ambities in concrete projecten. Met deze begrotingsvorm maken we de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking zichtbaar en controleerbaar. Het projectenoverzicht dat per thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend, want er zijn steeds projecten in ontwikkeling en ook buiten ons zichtveld lopen projecten die bijdragen aan de doelen. Voor de opgenomen projecten geldt dat er vanuit Achterhoek ambassadeurs een bijdrage beschikbaar is gesteld. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie. De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door de initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek. Wij wensen u veel leesplezier! NB In de jaarstukken hanteren we de officiële naam van de samenwerking: Regio Achterhoek. Voor de 3Osamenwerking gebruiken wij de naam Achterhoek ambassadeurs; 8RHK.

1

Opbouw programma’s

De programmarekening van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en Rente. De werkzaamheden van de thematafels zijn per thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, maar gaat door alle thema’s heen. De werkzaamheden van de Achterhoek Board, de Achterhoek Raad en het algemeen/dagelijks bestuur komen terug in het programma Smart Governance. Ook zijn hier de lobby, communicatie, monitoring en subsidiewerkzaamheden ondergebracht.

Samenvatting financiële jaarstukken Jaarresultaat

Totaal 6.000 22.000 28.000

Smart Governance Bedrijfsvoering en Rente Jaarresultaat positief

Het voordeel is vooral ontstaan door overschotten op de personele kosten verminderd met extra inzet voor inhuur derden en rentebaten over het banksaldo bij het Rijk (schatkistbankieren).

Bestemming resultaat 2024

Voorgesteld wordt om het voordelige saldo ad € 28.000 (€ 0,11 per inwoner) toe te voegen aan het investeringsfonds, zoals opgenomen in de verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek 2023. Hierin staat dat een eventueel overschot van het jaarresultaat wordt toegevoegd aan het investeringsfonds tot een maximum van € 0,50 per inwoner (in 2024: € 132.749). Het investeringsfonds dient als cofinanciering voor de Regiodeal. Het is voor de provincie nog zoeken om voldoende cofinanciering te vinden voor de Regiodeal, dit zal naast de voor de Regiodeal gereserveerde 2 miljoen, uit hun lopende begroting moeten komen. Uiteraard blijven we hierover in gesprek met de Provincie, maar hierdoor is het wel essentieel het investeringsfonds te blijven voeden. 2

Controleverklaring

RA12 Registeraccountants B.V. heeft voor 2024 een controleverklaring opgesteld ten aanzien van de financiële administratie en het beheer. Dit getrouwheidsoordeel ziet ook toe op de rechtmatigheidsverantwoording. De controleverklaring voor de jaarrekening 2024 is in het boekwerk opgenomen.

Besluitvormingsproces jaarstukken 26 maart 2025 14 april 2025 Tot 23 juni 2025 2 juli 2025

Behandeling concept jaarstukken door het dagelijks bestuur De jaarrekening, het jaarverslag, de paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Verzenden jaarstukken naar gemeenten Na ontvangst van de controleverklaring worden de stukken aan de deelnemende gemeenten gezonden. Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de jaarstukken schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek. Besluitvorming door het algemeen bestuur

Doetinchem, 14 april 2025 Dagelijks bestuur Regio Achterhoek

3

Deel I Programmaverantwoording

4

Programma 1 Smart Governance Smart Governance

De Governance -zoals in de samenwerkingsregeling is opgenomen- staat goed. In januari 2024 is de gemeente Montferland opnieuw toegetreden tot de samenwerking, nadat zij in 2017 waren uitgetreden. De gewijzigde samenwerkingsregeling (26ste wijziging) waarin, zowel de noodzakelijke aanpassingen vanuit de Wgr als de toetreding van Montferland is opgenomen, is op 29 mei 2024 door het algemeen bestuur vastgesteld. Aanvullend op de Governance in de samenwerkingsregeling is in 2023 de stuurgroep Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA) van start gegaan. In de stuurgroep zitten vier leden van de Achterhoek Board. In onderstaande afbeelding is het organogram van de samenwerking opgenomen.

Regio Achterhoek vormt de juridische entiteit, daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van Regio Achterhoek van de gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma en programma 4 Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om zicht te geven op de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

5

Wat willen we bereiken? Te bereiken maatschappelijk effect Regio Achterhoek De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern van de Visie 2030 is: In 2030 heeft de Achterhoek een sterke bloeiende en innovatieve economie, uitgaande van eigen kracht met een aantrekkelijke arbeidsmarkt. Er is een duurzaam werk-, leer-, woon- en leefklimaat. Met gezonde inwoners en met oog voor de brede welvaart van de inwoners. Vanuit deze kern zijn zes ambities voor 2030 geformuleerd die gekoppeld zijn aan zes Thematafels:  Breed gekwalificeerde regio: vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn in evenwicht.  Slimme productieve regio: verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector.  Goed bereikbare regio: duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen.  Duurzaam schone regio: overschakelen naar hernieuwbare energie, minder gebruik primaire grondstoffen,  

verminderen emissies en toename biodiversiteit. Aantrekkelijke woonregio: de woningmarkt is kwalitatief en kwantitatief toekomstbestendig en in evenwicht. Leven lang gezondste regio: samen langer gelukkig en gezond.

Gezamenlijk nemen we verantwoordelijkheid voor een integrale aanpak binnen en tussen de thema’s. Daarnaast hebben we als eerste SDG-regio van Nederland de verbinding gelegd met de Sustainable Development Goals. Vanuit de regionale samenwerking leggen we de focus op en geven we invulling aan vijf overkoepelende SDG’s. Naast deze vijf overkoepelde SDG’s hebben enkele Thematafels nog specifieke SDG’s waar aan ze werken. Tot slot is in de Visie 2030 de gebiedsgerichte aanpak voor ruimtelijke opgaven als overkoepelende thema opgenomen, gezien de urgentie in het landelijk gebied. Hieraan is SDG 15 gekoppeld.

Doelen en activiteiten Regio Achterhoek Doelen

Activiteiten Regio Achterhoek

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking



Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht

  

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

   

6

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking.

We hebben de nieuwe Raadsleden vanuit Montferland in maart een warm welkom gegeven in de Achterhoek Raad. Vooraf hebben we meerdere informatiemomenten voor hen georganiseerd. Naast de 3 vergaderingen van de Achterhoek Raad in maart, september en december is er in juni een werksessie met zomerborrel georganiseerd. Met de Raadleden is twee keer uitgebreid gesproken over het meer “smart” maken van het uitvoeringsplan 2025. Er is geëxperimenteerd met de opzet (een formeel en een informeel deel) en inrichting van de Achterhoek Raad vergaderingen.

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht Lichte evaluatie en scenario’s voor besparingen

In 2024 is een lichte evaluatie gehouden. Tegelijkertijd zijn er naar aanleiding van de begroting 2025 afspraken gemaakt om te kijken naar mogelijke besparingen binnen de Regio. De resultaten van beide trajecten zijn in meerdere gremia besproken en de Board heeft vervolgens 10 actiepunten geformuleerd. Deze worden begin 2025 in de verschillende gremia, waaronder de Achterhoek Raad, besproken en vervolgens opgepakt. Meest belangrijk en urgent is om te reflecteren op en keuzes te maken in de inhoudelijke agenda van de Achterhoek en rolneming van de Regio zodat richtinggevende keuzes verwerkt kunnen worden in de begroting 2026. Daarnaast is opgenomen om in 2025 te starten met het opstellen van een nieuwe inhoudelijke visie richting 2040/2050. Ook het inhoudelijk verder brengen van de samenwerking met en richting Duitsland is een belangrijk actiepunt.

Regio Deal en Elke Regio Telt

Er is een tweede Regio Deal met het Rijk van 25 miljoen binnengehaald. Hiervoor is in september een convenant met aanpak en concrete resultaten afgesloten. Vanaf 1 oktober 2024 kunnen projecten een beroep doen op de middelen. Ook is er een succesvolle lobby geweest voor Elke Regio Telt. De Achterhoek is één van 11 regio’s waarmee het Rijk een langjarige investeringsagenda gaat maken voor de duur van twintig jaar. Het is een nieuw (zoek)proces voor het Rijk samen met de Regio’s. Begin 2025 is hiervoor het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) vastgesteld.

Nieuwe Leaderperiode

Na het positieve bericht eind 2023 van de provincie dat de LOS/Leader Achterhoek is goedgekeurd, is er een nieuwe lokale Actie Groep (LAG) ingericht en een Leadercoördinator aangesteld. Op 1 juli is de nieuwe Leaderperiode gestart.

Extra Financiële middelen

De volgende financiële middelen zijn in 2024 binnengehaald:  25 miljoen Rijksbijdrage voor de Regio Deal Achterhoek II (2024-2028)  Minimaal 5 miljoen cofinanciering van provincie voor Regio Deal projecten  2,2 miljoen voor de nieuwe Leaderperiode (2024-2028)  1 miljoen ESF-subsidie voor project Opijver  4,5 miljoen woningbouwimpuls Doetinchem en Oude IJsselstreek  € 350.000 van het Rijk voor pilot snelle start asielzoekers  € 85.000 van het Rijk voor de actieagenda mkb dienstverlening  € 575.000 van de provincie voor de woondeal  € 276.000 van de provincie voor het uitvoeringsplan mobiliteit: Veilig, Slim en Duurzaam 2024  € 50.000 van ZonMW voor versterken samenwerkingsstructuur Regioplan De Gezondste Regio Achterhoek  5,8 miljoen is opnieuw aan de N18 toegekend in de nieuwe MIRT brief

7

Werkbezoeken en bijeenkomsten  We hebben 6 werkbezoeken ontvangen in de Achterhoek:

        

o Tweede Kamerlid H. Veltman m.b.t. de N18 en aanpak publieke mobiliteit (april) o Gedeputeerden A. Mol en H. Witjes hebben een bezoek gebracht aan Groot Zevert in Beltrum (augustus) o Statenfractie BBB (september) o Tweede Kamerleden O. van Dijk en I. Saris (NSC) m.b.t. N18 en publieke mobiliteit (november) o Statenfractie CDA (december) o Gedeputeerde H. Zoet bij de afsluitende bijeenkomst eerste Leaderperiode (december). Op woensdagavond 19 juni vond het Achterhoeks Lentefestival plaats in Nieuwspoort in Den Haag, met vanuit Den Haag ruim 20 Tweede Kamerleden, (toekomstige) staatssecretarissen/ministers en meerdere collega’s van verschillende departementen. We zijn aanwezig geweest bij het Aspergediner van de provincie Limburg in Den Haag. In mei waren we breed vertegenwoordigd bij het commissiedebat over Elke Regio Telt. We hebben vier dagen Onverwachte Hoek gepromoot op de Zwarte Cross. We hadden een geslaagde deelname aan de European Week of the Regions. We zijn -als partner- nauw betrokken geweest bij de Achterhoek Open Innovatie Prijs. In november waren we aanwezig bij de Gelderse ontbijtsessie in Nieuwspoort over bereikbare woningbouw. We hadden een interessant college-tweedaagse naar Münster. Het jaarcongres Achterhoek Monitor is verplaatst naar januari 2025.

Specifieke Lobbydossiers Noordelijke Aftakking Betuweroute Met betrekking tot de opstart van een nut- en noodzaakstudie naar de goederenroutering Noord Oost Europa (GNOE) blijven we scherp acteren vanuit de regio. Zowel om op de juiste plekken aan tafel te zitten, goed samen op te trekken met regionale actiegroepen, buurregio’s en provincie en om te zorgen dat het onderzoek de juiste formuleringen blijft hanteren. Brief en bidbook met betrekking tot Rijksdiensten Voor de zomer zijn gesprekken met het ministerie van BZK gestart over de mogelijkheden voor toekomstige Rijksdiensten en Rijkshubs in de Achterhoek. Vanuit de gemeente Doetinchem is met Achterhoek Ambassadeurs samen een bidbook gemaakt. De brief met deze propositie is op 19 augustus verzonden aan minister Uitermark van BZK. We trekken hierin samen op met de provincie Gelderland.

Projecten en activiteiten

In 2024 zijn er elf projecten goedgekeurd. Een viertal activiteiten lichten we graag uit. Pilot snelle start asielzoekers Op verzoek van de Commissaris van de Koning in mei heeft de thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt samen met het ministerie en provincie een project ontwikkeld om asielzoekers een snelle start op de arbeidsmarkt te geven. In december is dit project van start gegaan. Uniforme profilering Naar aanleiding van de doorontwikkeling van Smarthub 2.0 heeft de Board geconstateerd dat er behoefte is aan een uniforme profilering van de Achterhoek. Na de zomer van 2024 is hiermee een start gemaakt. Onderzoek Rabobank Op initiatief van de Rabobank is er een onderzoek uitgevoerd naar duurzaam en inclusief ondernemen in de Achterhoek. Om antwoord te geven op de vraag: Hoe kan het Achterhoekse bedrijfsleven duurzaam en

8

inclusief worden, in lijn met de visie en de behoeften van de ondernemers? De resultaten zijn gepresenteerd tijdens de Achterhoek Open Innovatie Prijs. Tech.land Tech.land is een Nederlandse en Duitse drie-helix ecosysteem om het volledige technologie- en innovatiepotentieel in het hart van Europa (Oost-Nederland, Noord-Westfalen en meer) te realiseren. We hebben in 2024 op meerdere momenten de verbinding gezocht met Tech.land. In 2025 willen we als supporting partner hierop verder investeren.

Ruimtelijke Opgaven De stuurgroep Ruimtelijk Perspectief Achterhoek werkt aan een ruimtelijk perspectief voor de lange termijn en vervult de rol van Integrerende tafel waarin de ruimtelijke processen en producten van de Provincie Gelderland worden besproken, zoals het Regioarrangement, Ruimtelijk voorstel en het Ruimtelijk arrangement. Eind 2024 is ingestemd met de contourenschets voor het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek als basis voor het te ontwikkelen Ruimtelijk Perspectief. De contourenschets vormt dan nu ook de basis voor het uitwerken van ontwikkelscenario’s voor de Achterhoek begin 2025 met als doel om consequenties en keuzes in beeld te brengen. In 2023 hebben we het Regioarrangement Achterhoek 1.0 met de provincie afgesloten. Dit is een bouwsteen geweest voor het Ruimtelijk Voorstel van de provincie aan het Rijk eind 2023. In 2024 is vanuit de stuurgroep input geleverd aan de provincie om te komen tot een Ruimtelijk Arrangement waarin de provincie afspraken maakt met het Rijk over structurerende keuzes over de ruimtelijke inrichting van Gelderland. Dit proces loopt door tot juli 2025. Het Ruimtelijk arrangement is cyclisch van aard. Er een bijdrage geleverd aan de Integrale Gebiedsprogrammering (IGP) en aan het VLGG (Vitaal Landelijk Gebied Gelderland).

Met het landelijk stopzetten van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) heeft hierop geen verdere uitwerking plaatsgevonden. Gezamenlijk is een reactie gestuurd aan de Provincie over de actualisatie van de Agrifoodnota.

Bestuurswisselingen

In 2024 waren er relatief veel bestuurswisselingen. Burgemeesters M. Besselink en O. van Dijk hebben het algemeen bestuur verlaten. M. van der Tas en M. Maasdam zijn naast H. de Vries (Montferland) toegetreden tot het algemeen bestuur. H. de Vries heeft O van Dijk opgevolgd in het dagelijks bestuur. De portefeuilles binnen het dagelijks bestuur zijn daarbij opnieuw verdeeld. Bij de Achterhoek Board hebben K. Knufing, E. Birkenhäger en R. Wilke afscheid genomen. C. Nijhuis en S. Veneman zijn toegetreden. De opvolger van R. Wilke start in maart 2025. Tot slot heeft de secretaris directeur in augustus afscheid genomen en is dit voorlopig ingevuld met een interim-directeur. In november is de procedure voor definitieve invulling gestart.

Communicatie en marketing

We brengen regelmatig nieuwsbrieven uit, een wekelijkse algemene nieuwsbrief en van de zes thematafels solitair ongeveer vijf keer per jaar. Allen worden bovengemiddeld goed gelezen. Ook op de sociale media kanalen hebben we veel (actieve) volgers op de al langer ingezette media LinkedIn en X. Op Instagram zijn we sinds eind 2024 actief en aantal volgers aan het opbouwen. Grotere events waren er rondom de kick off van het Regioplan de Gezondste Regio, ondertekening van een convenant voor huisvesting van arbeidsmigranten en een brede regionale dag om woningbouw te versnellen. Naast de nodige free publicity vanuit onze persberichten, zijn meerdere verdiepende artikelen aangeleverd voor betaalde redactie in Achterhoek Nieuws en MIJNmagazine. Onder meer over, onze meetup bijeenkomsten over vernieuwend onderwijs, het Grensland College, de Regio Deal, het Regioplan De Gezondste Regio en GAON. Onverwachte Hoek Onverwachte Hoek is van origine een onlinecampagne, 2024 stond in het teken van marketing automation waarbij de content die we creëren en delen met de doelgroep afgestemd is op persoonlijke behoefte en op 9

maat gemaakt. Dit betekent dat iedereen andere content te zien krijgt op basis van baan voorkeur voor werk (sector), opleidingsniveau, woningvoorkeur etc. Naast de onlinecampagne lopen er een aantal zichtbare evenementen/uitingen:  Het premium partnership met De Graafschap, waarbij er 6 netwerk events zijn georganiseerd.  Het Onverwacht Diner in april in samenwerking met de Rabobank.  Het premium partnership met De Graafschap Vrouwen.  De samenwerking met de Feestfabriek. Waarbij Onverwachte hoek op de Zwarte Cross heeft gestaan met “Bestemming Onverwacht”, hier hebben we Onverwachte Hoek goed op de kaart kunnen zetten zowel op het festival als op de socials.  De samenwerking met Orion Stars voor seizoen 2024/2025.

Projecten Smart Governance

In totaal waren er eind 2024 3 projecten in uitvoering op dit onderdeel. In 2024 is er 1 nieuw project gestart. Projecten Looptijd Kosten organisatie en uitvoering Regio Deal 2019 - 2025 15-07-2019 31-12-2025 Kosten organisatie en uitvoering Regio Deal 2024 - 2028 01-10-2024 31-12-2028 Achterhoek Monitor 2023 t/m 2025 31-12-2022 31-12-2025 Onverwachte hoek 2.0 01-01-2024 31-12-2026 Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Totaalfinanciering

1.756.504

Maatschappelijke organisaties 0

Ondernemers

Totaal

75.000

1.831.504

Wat heeft het gekost? Programma 1: Smart Governance Lasten (A) Baten derden (B) Sub-totaal (B-A) Bijdragen gemeenten en Provincie (C) Saldo van baten en lasten (B-A+C) Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Gerealiseerd resultaat

R 2023

B 2024 primair

B 2024 gewijzigd

R 2024

4.151.000 1.331.000 -2.820.000 2.310.000 -510.000 745.000 -217.000 18.000

3.362.000 549.000 -2.813.000 2.421.000 -392.000 525.000 -133.000 0

4.725.000 2.180.000 -2.545.000 2.421.000 -124.000 1.093.000 -969.000 0

4.567.000 2.051.000 -2.516.000 2.421.000 -95.000 1.014.000 -913.000 6.000

Onder dit programma vallen Achterhoek Visie 2030 en monitoring, Lobby en communicatie, Coördineren van subsidies en projecten, Advisering algemeen en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels, Uitgaven en inkomsten Investeringsfonds en Onvoorzien. Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten op dit programma is € 6.000. Het voordeel is vooral ontstaan door overschotten op de personele kosten (vacatureruimte) verminderd met extra inzet voor inhuur derden. Een nadere onderbouwing van baten en lasten is op de volgende blz. opgenomen.

10

De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma (€ 101.000 onttrekking) is als volgt: raming gewijzigd Mutatie reserves: werkelijk Onttrekking investeringsfonds (werkbudgetten)

-260.000

-200.000

Onttrekking investeringsfonds (projecten derden)

-280.000

-280.000

Onttrekking investeringsfonds (eigen projecten)

-553.000

-534.000

-1.093.000 133.000

-1.014.000 75.000

Toevoeging reserve toekomstbestendige organisatie

836.000

838.000

Sub-totaal toevoegingen

969.000 -124.000

913.000 -101.000

Sub-totaal onttrekkingen Toevoeging investeringsfonds

Per saldo onttrekking reserves programma 1

Specificatie van baten en lasten R2023

Specificatie baten derden Bijdrage gemeente en provincie investeringsfonds Diverse opbrengsten (inclusief projecten) Bijdrage uit voorziening wachtgelden Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten Interne doorbelasting Sub-totaal baten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal baten programma 1

218.000 723.000 16.000 628.000 740.000 2.325.000 -994.000 1.331.000

Specificatie Lasten

R2023

B 2024 B 2024 gewijzigd primair 133.000 133.000 416.000 1.488.000 15.000 634.000 354.000 978.000 918.000 3.233.000 -369.000 -1.053.000 549.000 2.180.000

Personeel loonsom Wachtgelden en kosten maatwerk

1.863.000 44.000

B 2024 primair 1.998.000 -

Overige personele kosten Inhuur derden Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.) Bestuur Lobby, communicatie, strategische focus Uitgaven investeringsfonds (excl. eigen projecten) Werkbudget grensoverschrijdende samenwerking Projectkosten eigen projecten Onvoorzien Transparante btw-voorheffing Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie Bij: Interne doorbelasting Sub-totaal lasten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

39.000 149.000 183.000 14.000 142.000 333.000 34.000 1.262.000 118.000 51.000 5.000 4.237.000 740.000 4.977.000 -826.000 4.151.000

71.000 28.000 196.000 19.000 122.000 350.000 565.000 8.000 50.000 15.000 3.422.000 354.000 3.776.000 -414.000 3.362.000

11

R 2024 75.000 1.417.000 639.000 978.000 3.109.000 1.058.000 2.051.000

B 2024 gewijzigd 1.861.000 -

R 2024 1.846.000 -

71.000 153.000 196.000 19.000 122.000 540.000 46.000 1.634.000 98.000 50.000 15.000 4.805.000 978.000 5.783.000 -1.058.000 4.725.000

50.000 182.000 191.000 15.000 116.000 480.000 44.000 1.544.000 98.000 55.000 4.000 4.625.000 978.000 5.603.000 -1.036.000 4.567.000

Programma 2 Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en innovatie, Onderwijs en arbeidsmarkt en Mobiliteit en bereikbaarheid. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken (doelen in visie 2030) en wat bereikt is. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

12

2.1 Smart werken en innovatie Wat willen we bereiken? We willen met innovatie waarde creëren. Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatieen verdienmodellen. Om de Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Daarnaast willen we de arbeidsproductiviteit verhogen, zodat ondernemingen en organisaties in staat zijn om met minder personeel eenzelfde resultaat te behalen. De Achterhoekse arbeidsmarkt is daarom zeer gebaat bij (sociale) innovatie en smart werken. Een innovatieve ondernemer heeft een sterke uitstraling en daarmee een grotere aantrekkingskracht voor nieuw personeel. Ook willen we innoveren met een maatschappelijke missie. We willen dat versnellen door samen te werken in een open innovatiesysteem van overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen. Om nieuwe medewerkers te binden, willen we bovendien dé stage- en afstudeerregio van Nederland zijn.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt? In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2024 weergegeven. Productie van de toekomst door technologische innovatie Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De uitdaging is om met de innovatieve en leidende koplopers én de hoge organisatiegraad van bedrijven als basis, ook in het peloton van mkb-bedrijven te komen tot innovatie en transitie. Dit doen we door het implementeren van sleuteltechnologieën, waaronder Artificial Intelligence, te stimuleren.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het project 3D-metaalprinten is verder uitgevoerd. Met dit project wordt kennis opgedaan van de technologie van 3D-metaalprinten door te experimenteren en ervaringen te delen. Dit wordt samen met het onderwijs en in verbinding met Bocholt gedaan, waar een vergelijkbaar project loopt.  Het project 3D-metaalpoeder zeven is gestart. Hiermee wordt het zeven van het metaal na een printrun duurzamer, veiliger en efficiënter.  Het project Fieldlab Digital Twin is afgerond. In dit project konden Achterhoekse bedrijven experimenteren in het open Fieldlab Digital Twin. Daarnaast zijn mbo- en hbo-studenten en werknemers opgeleid en getraind in didactische labs.  We zijn gestart met een brede aanpak op Artificial Intelligence (AI), met als doel bedrijven bewust te maken van wat AI inhoudt en kan betekenen voor hen. Er is een strategie op AI ontwikkeld, deze wordt in 2025 verder uitgewerkt. In leerkringen komen bedrijven bij elkaar en gaan daar met elkaar in gesprek over AI. Vanuit de sector maakindustrie, wordt de verbinding gelegd met andere sectoren in de regio (agro, zorg, onderwijs en bouw).

Oplossen maatschappelijke vraagstukken door innovatie en sociale innovatie Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De Achterhoek beschikt over een innovatief sterk en diepgeworteld mkb dat een grote bijdrage kan leveren aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen. We willen dit versnellen door verbindingen te leggen tussen overheden, ondernemers en maatschappelijke instellingen. We richten ons op vernieuwende proposities, bijvoorbeeld samenwerkingsvormen die meer ondernemerschap en minder bureaucratie beogen, om tot maatschappelijke meerwaarde te komen. En op nieuwe ideeën, praktijken en strategieën die gericht zijn op het verbeteren van sociale structuren en medewerkers van de toekomst. 13

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken 

 

 



Het project Startup in Residence is verder uitgevoerd. Het project brengt startups en overheden met elkaar in contact door de inzet van maatschappelijke challenges (tot nu toe 15 challenges). Overheden krijgen daarmee de mogelijkheid om hun innovatiekracht te vergroten. Er is veel aandacht besteed aan de netcongestie op bedrijventerreinen, zie hiervoor bij circulair economie en energietransitie. Het project iSHARE is verder uitgevoerd. In dit project verbinden en versterken innovatieve softwarebedrijven elkaar door personeel te delen tegen de kostprijs. In het R&D Fieldlab, betrekken ondernemers het onderwijs op gebied van data science en AI. Alles is gericht op samenwerken, elkaar versterken, meer uitdaging creëren voor werknemers en behoud van medewerkers. Het project Leergang Toekomstgericht Retailmanagement is afgerond. Hieraan hebben Achterhoekse Retailondernemers meegedaan om in samenwerking en co-creatie het Retail ecosysteem te realiseren. Het project SmartHub Development is verder uitgevoerd en richt zich op de persoonlijke en professionele ontwikkeling van personeelsleden van Achterhoekse bedrijven en instellingen. 25 bedrijven doen op dit moment mee in 7 leerkringen. Samen organiseren ze projecten en programma’s die medewerkers uitdagen, enthousiasmeren en inspireren.

We zijn eind 2024 gestart om de ontwikkeling van een regionaal datagedreven ecosysteem voor te bereiden. Datagedreven Achterhoek vormt één van de springplanken van de Regio Deal, het omvat meerdere thema’s en is gericht op het verzamelen, ontsluiten, analyseren en toepassen van data voor maatschappelijke vraagstukken.

Open innovatiesysteem Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel In de Achterhoek is een sterk open innovatiesysteem actief tussen de mkb-bedrijven. Binnen dit systeem wordt samen geleerd, kennis gedeeld en geïnnoveerd. Tot nu toe zijn vooral de koploperbedrijven aangesloten. De aanpak is erop gericht om ook het breed mkb (organisaties van 2 tot 200 medewerkers) hieraan te verbinden, zodat ook zij meer kunnen innoveren.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  We hebben innovatiecentra (de Steck, SHII, de Marke, CIVON) als onderdeel van het open innovatiesysteem ondersteund, gericht op kennisdeling en ontsluiting van innovatie in het open innovatiesysteem.  We hebben onderzoek gedaan naar de rol van verbinders in het open innovatiesysteem in het bereiken van het breed mkb.  De Achterhoek is als koploperregio aangehaakt bij de landelijke actieagenda mkb-dienstverlening. Met de middelen uit dit actieplan willen we ondernemersgemeenschappen versterken en de publieke ondernemersdienstverlening verbeteren.  Het project Skills Academy Achterhoek- Liemers vanuit innovatiecentrum de Steck is afgerond.

Stage- en afstudeerregio Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Met SmartHub 2.0 vergroten we de aantrekkelijkheid van de Achterhoek als economische- en arbeidsregio, met name voor arbeidspotentieel tussen de 18 en 45 jaar. SmartHub 2.0 is een kapstok (stichting), die de krachten bundelt en een logische samenhang aanbrengt tussen initiatieven. Het project SmartHub Young Talent richt zich primair op stagiaires en afstudeerders.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Samen met de stichting SmartHub is er gewerkt aan de integratie van de drie SmartHub-initiatieven (Young Talent, Development en Incubator Industry) ten behoeve van een efficiëntere bedrijfsvoering van de drie initiatieven en een gezamenlijke profilering.  Het project SmartHub Young Talent is verder uitgevoerd met als doel om jong talent (16 – 25 jaar) aan te trekken en te behouden om de krapte op de Achterhoekse arbeidsmarkt te verkleinen. Er zijn circa 185 organisaties en bedrijven aangesloten in dit meerjarige project.

14

Projecten Smart werken en innovatie

In totaal waren er eind 2024 11 projecten in uitvoering bij deze thematafel: Projecten

Looptijd

3D metaalpoeder zeven Actieagenda MKB dienstverlening Additive Manufacturing Regio Achterhoek iShare Leergang Toekomstgericht Retailmanagement SHII 2.0 Werkend ecosysteem toekomstbestendig maken Skills Academy Achterhoek-Liemers Smarthub Development Smarthub Young Talent Startup in Residence Achterhoek Uitbouwen ecosystem Achterhoek

01-01-2024 01-11-2024 01-09-2022 01-12-2023 01-09-2022 19-04-2023 01-07-2023

31-12-2025 31-12-2025 31-08-2025 30-11-2025 31-12-2024 19-04-2026 30-06-2024

01-07-2023 01-12-2021 01-09-2022 01-04-2022

30-06-2024 31-12-2025 31-12-2025 31-03-2025

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Totaalfinanciering

2.995.864

Maatschappelijke organisaties 346.895

15

Ondernemers

Totaal

1.750.808

5.093.567

2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken?

We willen de tekorten op de arbeidsmarkt aanpakken. Volgens de prognoses kampt de Achterhoek met een jaarlijks tekort van 1.500 - 2.000 arbeidskrachten. De Arbeidskracht Analyse Achterhoek laat zien dat het hierbij vooral gaat om het hogere mbo-niveau en het hbo. Daarnaast is er behoefte aan ongeschoolde arbeidskrachten. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd zien we dat er nog altijd kandidaten zijn die lastig werk kunnen krijgen of behouden. We hebben in de Achterhoek te maken met ongeveer 14.000 mensen die we tot het ‘ongekend talent’ mogen rekenen. Dit zijn werklozen, semi-werklozen en mensen die (ongewenst) in deeltijd werken. Het tekort kunnen we niet alleen opvangen met mensen uit de eigen regio. De aandacht gaat uit naar het aantrekken, binden en boeien van nieuwe en huidige arbeidskrachten. We positioneren onszelf als een sterke, innovatieve regio om te werken en te ontwikkelen. We werken aan kansengelijkheid en een inclusieve arbeidsmarkt. In de Achterhoek kan iedereen die wil werken, waardig en passend werk doen. Bij het verkleinen van de mismatch kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs. Het moet eenvoudiger worden om te kunnen om-, her-, en bijscholen binnen en tussen deze sectoren.

We willen dat er, wat betreft de dienstverlening op het vlak van loopbaanvraagstukken gewerkt wordt vanuit een ontschotte dienstverlening. De vraag staat centraal, niet het systeem.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2024 weergegeven. De tekorten op de arbeidsmarkt zijn teruggedrongen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De grote lijn is de positionering van de Achterhoekse arbeidsmarkt. Hoe zorgen we dat we een aantrekkelijke arbeidsmarkt zijn en blijven. Vanuit strategie naar aanpak; hoe en welke invloed kunnen we hebben op het regionale vraagstuk van werkgevers als werven, binden en boeien van medewerkers voor met name de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het project Femme Tech is van start gegaan. Met dit project worden vrouwen en meiden gestimuleerd om te kiezen voor en te werken in de techniek. Dit start al vanaf het basisonderwijs tot en met de werkvloer. Er zijn nog geen resultaten te melden.  Het servicepunt techniek (SPT) laat mooie resultaten zien waar het gaat om de begeleiding van kandidaten naar een toekomst in de techniek. De resultaten liggen hoger dan vooraf geprognotiseerd. Er zijn 104 kandidaten en 83 organisaties geregistreerd. Met ruim 400 LLO activiteiten via contractonderwijs en verschillende bijeenkomsten.  Ook in 2024 hebben we weer een succesvolle Week van de Techniek, Techniekdag en First Lego League georganiseerd. Hiermee hebben we veel kinderen en jongeren in contact gebracht met de mooie wereld van techniek. Met als doel om te kiezen voor techniek.  Het onderzoek routekaart Arbeidsmarktpositionering is opgeleverd. Dit geeft input voor het verdiepende gesprek welke keuzes we moeten maken op strategisch niveau en welke activiteiten dat met zich meebrengt op tactisch en operationeel vlak. 16

 Het HR-voucherproject vanuit het Gelrepact is afgerond. Maar liefst 30 deelnemende bedrijven hebben een scan gehad. Deze scan geeft handvatten voor het strategisch HR-beleid van het bedrijf.  De initiatieven Week van de Techniek, Techniekdag en First Lego League zijn geborgd bij partners in onze regionale samenwerking.

Talenten zijn benut Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We stimuleren, faciliteren en ondersteunen een Leven Lang Ontwikkelen en Duurzame Inzetbaarheid van medewerkers, rekening houdend met kansengelijkheid. Enerzijds ligt hier een rol voor de werkgevers door in te zetten op een leercultuur in bedrijven en tussen sectoren. Anderzijds is het belangrijk dat werknemers proactief zijn in hun professionele ontwikkeling en de kansen pakken om flexibel te blijven en mee te kunnen bewegen met ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Tevens is er aandacht voor Loopbaan en Beroep binnen het VO om leerlingen kennis te laten maken met de kansen in onze regionale arbeidsmarkt.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Sinds 2020 loopt het project Opijver. Met scholingsvouchers ondersteunen we inwoners die opgeleid willen worden richting kansrijke beroepen en geen recht hebben op een andere voorziening voor opleiding. In 2024 is er een ESF-subsidie toegekend om het project te continueren. In de eerste 4 jaar zijn mooie resultaten bereikt: Meer dan 3000 loopbaangesprekken, 1500 vouchers toegekend. 92% heeft de opleiding succesvol afgerond en 92% heeft betaald werk. De waardering voor deze dienstverlening is een 9,2.  We zijn gestart om samen met de ministeries van EZ, OCW en SZW te verkennen op welke manier we een pilot “dempen inkomensval van werk naar werk” vorm kunnen geven.  In november wordt het implementatieplan t.b.v. Regionaal Werkcentrum RWC (Rijksopdracht) door de kwartiermaker opgeleverd. Het implementatieplan voldoet aan de Rijksopdracht en houdt rekening met de regionale wens om ontschot samen te willen werken.  Binnen de Rijksopdracht om te komen tot een Regionaal Werkcentrum zit tevens de opdracht om te komen tot een regionaal beraad. Het vormgeven van deze Governance opdracht, passend bij onze regionale samenwerking is opgepakt.  We hebben Tech Tok doorontwikkelend en een verkenning Tech Tok voor Zorg en Onderwijs gestart.

Welke kansen liggen er in de lokale arbeidsmarkt in relatie tot keuzeprofielen? Doel is om jongeren een realistisch beroepsbeeld te geven.  We hebben de samenwerking werkgevers en onderwijs met Profijtscholen t.b.v. praktijk realistisch leren verkend. Hiermee brengen we de beroepspraktijk dichter bij het onderwijs.  Er is ingezet op het zeer intensief bezoeken van ondernemers en werkgevers in de regio om het Grensland College meer bekendheid te geven. Dit heeft geleid tot een verhoogde instroom in september. Er zijn vijf AD-opleidingen van start gegaan. Aan een zesde wordt gewerkt. De interventie heeft duidelijk gemaakt dat er nog een grote mate van onbekendheid is met deze opleiding en met het principe Associate Degrees in zijn algemeenheid.  De routekaart Leven Lang Ontwikkelen (van het jonge kind tot de pensioenleeftijd) is opgeleverd en laat een heel duidelijk beeld zien hoe Leven Lang Ontwikkelen er in de regio op dit moment uit ziet en welke uitdagingen er liggen voor het benutten van talent en op kansengelijkheid. Opvallend punt in deze routekaart is dat de regio zich kenmerkt door een sterke mate van onder advies bij de overgang PO naar VO. Op basis van de routekaart zal er in 2025 een programma opgezet gaan worden.  Het Gelrepactproject Leercultuur mkb wordt eind 2024 afgerond. Acht bedrijven zijn van start gegaan met het programma om de leercultuur te bevorderen.

Het project moet nog worden geëvalueerd.

Een inclusieve arbeidsmarkt Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We maken ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig hee bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. We werken vanuit de strategische agenda inclusieve arbeidsmarkt Achterhoek langs vier lijnen. We brengen het onbenut arbeidspotentieel, dat momenteel geschat wordt op ongeveer 14.000 personen, in beeld. We zetten in op het vergroten van de digitale vaardigheden van inwoners zodat zij kunnen participeren op de werkvloer en in de samenleving, we bestrijden de laaggeletterdheid en we zetten in op het voorkomen van schooluitval onder jongeren.

17

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  







Het project Kleurrijke Zorgverleners is gestart. Kandidaten met een andere nationaliteit dan de Nederlandse gaan onder intensieve begeleiding rondom cultuur en opleiding aan de slag in de ouderenzorg. Het project TINT Achterhoek (voorheen Kenniscentrum Inclusieve Technologie) is gestart. Dit project richt zich op het vergroten van de inzetbaarheid en het behoud van medewerkers op de werkvloer door de inzet van technologie. We hebben samen met provincie en ministerie van SZW de pilot vroege start Asielzoekers voorbereid. Doel is het ontwikkelen van een werkwijze waarbij vrije plekken in de asielopvang in de Achterhoek gevuld worden met kansrijke asielzoekers. Dit op basis van gerichte werving en matching op vacatures en opleidingsplaatsen bij werkgevers in tekortsectoren naar de Achterhoek komen en vervolgens de benodigde training en begeleiding krijgen om aan het werk te kunnen en blijven. Het project Digivaardige Achterhoekhoeker is gestopt na fase 1, omdat er een grote mate van onduidelijkheid bleef bestaan rondom het uiteindelijk op te leveren resultaat. Vanuit het Gelrepact 2.0 is het project Rode Loper 2.0 is afgerond. In de afgelopen twee jaar zijn 496 trajecten uitgevoerd voor 425 unieke jongeren, die eerder geen contact hadden met de instanties. Deze jongeren zijn begeleid of doorverwezen/warm overgedragen aan organisaties, die hen verder ondersteunen.

Er wordt met namen gevraagd om financiële ondersteuning voor bijvoorbeeld vervoer of voor studiemiddelen en/of specifieke loopbaan coaching.

Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We zetten in op het pakken van kansen die er zijn om via grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking de uitdagingen binnen onderwijs en arbeidsmarkt te realiseren. Dit door in gezamenlijkheid projecten en initiatieven van de grond te tillen.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  De Euregionale doorlopende leerlijn is van start met een Scholenmakelaar die aan beide zijden van de grens scholen met elkaar verbindt en activiteiten met hen initieert. Met als doel euregionaal onderwijs te faciliteren en op cruciale plekken in de gehele onderwijsketen integreren.  We werken actief samen binnen het Gelrepact (bovenregionale samenwerking Arbeidsmarktregio’s/HC agenda’s Gelderland) en hebben door ontwikkeld richting Gelrepact 2.0. Hieruit komen projecten voort die hiervoor al benoemd zijn. Zoals de leercultuur mkb, HR-voucher project en Rode Loper 2.0.  De samenwerking met de Liemerse Ambassade is gecontinueerd binnen het servicepunt techniek, hierbij delen we kennis over de regionale arbeidsmarkt op het gebied van techniek.

Projecten Smart Onderwijs en Arbeidsmarkt In totaal waren er eind 2024 8 projecten in uitvoering bij deze thematafel: Projecten

Looptijd

Achterhoeks Fonds voor talent (Opijver) Europese doorlopende leerlijn (EDL) Femme Tech Grensland College Inclusieve Technologie Achterhoek Kleurrijke zorgverleners Servicepunt Techniek Achterhoek/Liemers (SPT) Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling

15-03-2024 01-01-2023 01-01-2024 01-11-2019 15-09-2024 01-01-2024 04-01-2022 01-05-2020

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering 9.274.961 2.902.824 2.616.641 18

31-01-2026 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2024 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2024 30-11-2024

Totaal 14.794.426

2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken?

Een goede bereikbaarheid voor de Achterhoek, omdat dit een essentiële voorwaarde is om een aantrekkelijke (werk)regio te zijn voor werknemers, studenten, inwoners en toeristen. Maar ook om economisch te kunnen groeien en voor de leefbaarheid. Verder willen we goede (OV) verbindingen met Duitsland en duurzaam vervoer.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2024 weergegeven. De infrastructuur is robuust en toegankelijk Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We zetten in op een robuust en goede toegankelijke infrastructuur. Dit betekent dat we ons inzetten voor een verkeersveilige en goed doorstromende N18, snelle (interregionale) fietsverbindingen en een goede bereikbaarheid van de A12 tussen Arnhem en de Duitse grens.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  We hebben een vervolg gegeven aan de gebiedsgerichte verkenning N18. Er loopt nu een opdracht om een integraal beeld van de verschillende infrastructurele en ruimtelijke opgaven in de corridor N18 tussen Varsseveld en Groenlo te schetsen. Doel is daarbij om tot een brede regionale investeringsagenda te komen. Hiermee kunnen we gefaseerd, vanuit verschillende beleidsterreinen en op modulaire wijze voor onderdelen gericht lobbyen, dan wel (co)financieren en uitvoeren.  We hebben volop gelobbyd voor de N18, zowel tijdens het lentefestival als tijdens werkbezoeken van Tweede Kamerleden, Provinciale Statenleden en ambtenaren vanuit het ministerie I&W.  De drie geplande verkenningen naar snelle fietsverbindingen zijn uitgevoerd, namelijk: EmmerichDoetinchem-Zevenaar, (Lievelde)-Lichtenvoorde-Aalten-Bocholt en Doetinchem-Varsseveld-LichtenvoordeGroenlo. Deze worden eind 2024 bestuurlijk besproken om vervolgens, waar mogelijk, in samenwerking met de verschillende partners in plannen uit te werken en te realiseren.  We hebben met de Stedendriehoek verkennende gesprekken gevoerd over mogelijkheden rondom het realiseren van de doorkoppeling van de spoorlijn Winterswijk-Zutphen-Apeldoorn. Doel was duidelijkheid te krijgen over elkaars ambities op dit onderwerp en een gezamenlijke lobby.

 We hebben de doorkoppeling van de treinverbinding Winterswijk-Zutphen-Apeldoorn in onze visie op het OV-netwerk opgenomen. Deze visie is samen met onze input op de OV-concessie aan de provincie gestuurd. De provincie heeft de doorkoppeling als mogelijke ontwikkelopgave in de concessie meegegeven.

De CO2 uitstoot van het verkeer en vervoer is verminderd Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We stimuleren duurzaam woon-werkverkeer en werkverkeer. Hierbij hoort ook een robuuste en goed dekkende laadinfrastructuur om de verduurzaming te faciliteren. De grote lijn is om de modal shift en de bijbehorende gedragsverandering te stimuleren.

19

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er zijn diverse acties uitgevoerd op bedrijventerreinen rondom het thema “behoeften laadinfrastructuur bij bedrijven”. Concrete doelen waren het gezamenlijk uitwerken van slimme oplossingen voor o.a. de netcongestie en laadbehoeften op specifieke plekken.  De Regionale Laadvisie voor de Achterhoek is herijkt. Deze geeft gemeenten een leidraad voor het herijken/ opstellen van gemeentelijke laadvisies. De procesbegeleider Duurzame Mobiliteit ondersteunt gemeenten hierbij.  De logistiek makelaar heeft ondernemers geadviseerd en gestimuleerd richting slim en schoon transport en kilometerreductie, om zo de juiste keuzes te maken rond slimme en schone logistiek.  Er is een meerjarig strategisch communicatieplan ontwikkeld met gedragscampagne en een interventiepakket. Onder meer met Webinars en seminars waar regionale kennis en goede voorbeelden worden gedeeld. Het doel is jaarlijks minder CO2-uitstoot en een substantieel aantal minder gereden wegkilometers.  We zijn aangesloten bij de activiteiten in het A12 Slim Reizen netwerk. Zoals het opstellen van een visie voor de A12 alliantie en het stimuleren van duurzaam reizen, met als doel om de filedruk op de A12 te verminderen. Dit door het adviseren van en in contact brengen van gemeenten, ondernemers en organisaties met stakeholders.

 De mobiliteitsmakelaars hebben het woon-werkverkeer van ruim 17.000 werknemers in de Achterhoek gemonitord. Dit doen zij in samenwerking met bedrijven en organisaties om het woon-werk verkeer te verduurzamen en om de vitaliteit van werknemers te verbeteren. De makelaars zijn aangesloten bij het A12 Slim Reizen netwerk. In deze samenwerking stemmen zij hun bevindingen en plannen van aanpak af met de mobiliteitsmakelaars uit de andere regio’s en organiseren ze gezamenlijk Webinars en fietsstimuleringsacties.  Met concrete acties is bijgedragen om de netcongestieproblematiek bij enkele bedrijven op te lossen.

Slimme vervoersvoorzieningen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We zetten ons hard in voor een goed dekkend Openbaar Vervoer-netwerk dat goed aansluit op andere (publieke) modaliteiten en faciliteiten. Hiermee proberen we een nieuwe vorm van Publieke Mobiliteit te creëren, waar alle vormen van (deel)vervoer en OV effectief en efficiënt op elkaar zijn aangesloten. Een stevige ruggengraat van trein en Hoogwaardige buslijnen is een voorwaarde om tot een dekkend netwerk zonder witte vlekken te komen. Het realiseren van een dergelijk goed samenhangend systeem is pionierswerk. Wij zitten als Achterhoek in de landelijke koploper groep om dit met het Rijk en de provincie Gelderland de komende jaren verder uit te rollen en mee te experimenteren.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er zijn uitvoerige gesprekken met het Rijk en de provincie Gelderland gevoerd over onze publieke mobiliteitsaanpak en onze ambities rondom dit onderwerp. Dit hebben we ook ingebracht voor de aanbesteding concessie van het OV, naast de inhoudelijke input op het Programma van Eisen. Het Rijk is zeer enthousiast over onze ambities en wijze van werken met deelvervoer (Gaon) en de al goede samenwerking tussen het OV, OV-vangnet en doelgroepenvervoer (Zoov) in de Achterhoek. Dit heeft zich onder meer vertaald in de springplank publieke mobiliteit van de Regio Deal.  We hebben samen met het Rijk en de provincie een Plan van Aanpak Publieke Mobiliteit uitgewerkt. Met dit Plan van Aanpak is de Achterhoek één van de koplopers in het land die publieke mobiliteit écht vormgeeft en uitvoert. Met dit plan kunnen we de komende jaren concreet aan de slag.  We hebben vanuit Gaon ingezet op het uitbreiden van de deelmodaliteiten en er zijn gesprekken met organisaties, coöperaties en gemeenten gevoerd om aan te sluiten bij het Gaon-platform, ook als zakelijke klant. Dit laatste betekent dat met een eigen geëxploiteerde auto aangesloten kan worden op het Gaonplatform (waaronder de app en het achterliggende systeem).

Dit zorgt voor gebruiksgemak bij de klant en een lagere drempel om de auto ook beschikbaar te stellen buiten kantoortijden en voor derden.  Er is een uitvraag gedaan voor de inzet van een makelaar om het gebruik van deelvervoer onder werkgevers te stimuleren en daarmee binnen de regio te laten groeien.  De eerste echte herkenbare Achterhoekse mobiliteitshub is in Lichtenvoorde gerealiseerd en geopend. Deze hub zal als voorbeeld dienen voor alle andere hubs die we de komende jaren gaan realiseren.  De Gaon-app en website hebben een update gekregen en is in een nieuwe versie bij de opening van de mobiliteitshubs in Lichtenvoorde live gegaan.  Er is een onderzoek naar de behoeften van scholieren en studenten rondom (publieke)mobiliteit uitgevoerd. Dit onderzoek geeft inzicht in wat goed gaat, wat mist en wat anders kan. 20

 Er is een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor (Publieke) mobiliteit over de grens. Dit onderzoek geeft aan waar kansen liggen om de grensmobiliteit de komende periode te verbeteren.  We hebben input geleverd op het Programma van Eisen voor de OV-concessie.

Projecten Mobiliteit en bereikbaarheid In totaal waren er eind 2024 7 projecten in uitvoering bij deze thematafel: Projecten

Looptijd

Werkgeversaanpak Achterhoek mobiliteitsmakelaar 2020-2021 Elektrische Deelvoertuigen Coöperatie Groenkracht Groenlo Elektrische Deelvoertuigen Coöperatie Zonnig Zieuwent Invulling taken ADC door ZOOV 2022-2024 Werkgeversaanpak Mobiliteitsmakelaar 2022 -2023 Procesbegeleiding Achterhoekse MaaS-aanpak 2023-2025 Gebiedsgerichte corridoruitwerking N18

01-09-2020 01-11-2020 01-11-2020 01-01-2022 01-01-2022 31-12-2022 16-09-2024

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering 1.384.054 28.800 233.400

21

31-12-2024 31-12-2024 31-12-2024 31-12-2025 31-12-2024 31-05-2025 31-01-2025 Totaal 1.646.254

Programma 3 Smart Living In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Living. Dit zijn Wonen en vastgoed, Circulaire economie en energietransitie en de Gezondste Regio. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken (doelen in visie 2030) en wat bereikt is. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

22

3.1 Wonen en vastgoed Wat willen we bereiken?

We willen een gezonde woningmarkt met een normale spanning: dus met voldoende toegankelijkheid voor alle doelgroepen en een gedifferentieerd aanbod, passend bij de vraag. Dat betekent dat er in voldoende mate betaalbare woningen zijn en voldoende woon-zorgvoorzieningen die nodig zijn voor de sterk groeiende groep senioren. Bij de ontwikkeling van woningen worden verschillende innovatie woonvormen en bouwaanpakken toegepast. Leegstand is alleen nog maar in de vorm van frictieleegstand aan de orde. De woningvoorraad die bij een dergelijke markt past, is toekomstbestendig. Dit houdt in dat deze in aanzienlijke mate energiezuiniger is gemaakt. Daar waar mogelijk zijn woningen meer levensloopbestendig gemaakt. Wonen staat niet op zich maar kent een interactie met de directe omgeving. Daarom is het van belang wonen te verbinden met voorzieningen, bijvoorbeeld op het gebied van werk, mobiliteit, landschap, maatschappelijke voorzieningen en recreatie. Bij de ontwikkeling en herstructurering van woonfuncties is aandacht voor leefbaarheidsfactoren als veiligheid en sociale cohesie binnen wijken. Daarnaast zal de bebouwde omgeving meer klimaatadaptief en volgens de principes van circulariteit ingevuld moeten worden.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2024 weergegeven. Voldoende nieuwe betaalbare woningen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel In de Regionale Woonagenda en de Woondeal hebben we duidelijke afspraken gemaakt over het aandeel betaalbare woningen. We stimuleren conceptuele woningbouw voor de realisatie hiervan, alsmede grondpolitiek en gerichte handhaving en beleid om betaalbare woningen ook in de toekomst betaalbaar te houden.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er is een kwartiermaker sociale koopwoningen aangesteld, die een actieplan heeft ontwikkeld en afspraken heeft geconcretiseerd voor de realisatie van betaalbare koopwoningen.  We hebben een inspiratiesessie over conceptuele woningen gehouden.  De Achterhoekse Wooncoöperatie heeft verschillende initiatieven voor kleine (flex-)woningen met betaalbare huren ontwikkeld. Onder andere in Meddo waar nu een plan ligt voor 8 zogenaamde box-in-box woningen in een voormalige koeienstal.  We hebben een start gemaakt met het opstellen van een regionale huisvestingsverordening.  We hebben bijeenkomsten gehouden over meer regie op de volkshuisvesting. Onder meer over het betaalbaar houden van koopwoningen die goedkoop in de markt gezet zijn.  Er is gestart met het herzien van de Achterhoekse Woondeal.  Gemeenten en bedrijfsleven hebben het convenant huisvesting arbeidsmigranten ondertekend. Doel hiervan is het verbeteren van de leefomstandigheden en huisvesting van arbeidsmigranten.  Het voornemen om in een gezamenlijk project minimaal 100 betaalbare woningen te realiseren is in 2024 gewijzigd in het gezamenlijk werken aan minimaal 10% sociale koop. Dit doel van het project Samen Betaalbaar Bouwen is dus veranderd, net als de wijze hoe dit te bereiken.

23

De bestaande woningvoorraad is toekomstbestendig Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Terwijl de woningcorporaties hun eigen duurzaamheidsplannen uitvoeren, richten wij ons vooral op de grote particuliere woningmarkt. Met Energieloket Achterhoek zetten we ons in om particulieren te activeren en te helpen hun woning te verduurzamen. Dit geven we onder meer vorm in de aanpak One Stop Shop, waarmee wordt toegewerkt naar een integrale ontzorgaanpak voor woningeigenaren bij het verduurzamen van hun woning. Daarnaast werken we aan een visie op wonen, welzijn en zorg. Deze geeft richting aan de stappen die we willen zetten om te zorgen dat we in de Achterhoek passende woningen kunnen bieden in de gezonde en vitale leefomgeving met de nodige zorg en ondersteuning

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Via het Energieloket Achterhoek zijn inwoners gestimuleerd tot verduurzaming, onder meer door een dagelijks bereikbare klantenservice, bewonersbegeleiding, diverse laagdrempelige adviesdiensten en regionale communicatie en campagnes.  Voor lage inkomens zijn speciale regionale aanpakken uitgevoerd door ‘Bespaarhulp aan Huis’, waarbij ook kleinere bespaarmaatregelen worden getroffen en verouderd witgoed vervangen.  Een regionale isolatieaanpak voor woningen met lage energielabels, enerzijds via een doe-het-zelf spoor en anderzijds via een subsidie voor isolatiemaatregelen aangebracht door gespecialiseerde bedrijven.  Er zijn diverse wijkaanpakken uitgevoerd zoals wijkgerichte bewustwordingsacties voor verduurzaming, ondersteuning in wijken gericht op leefbaarheid in algemene zin (via het volkshuisvestingsfonds) en in wijken die (op termijn) van het aardgas gaan.  De One Stop Shop-aanpak is voorbereid om grootschalig uit te rollen. Helaas lukt dit nog niet in verband met de vleermuizen in de spouwmuren. Hopelijk zal dit alsnog in 2025 kunnen plaatsvinden en kunnen dan ook de extra consortia (is er nu 1, doel is 3) gevonden worden voor de uitvoering.  De concept regionale wonen-, welzijn- en zorgvisie is opgesteld.

Hierin maken we vanuit woningcorporaties, zorgpartijen, welzijnsorganisaties, provincie Gelderland en gemeenten afspraken die moeten leiden tot voldoende huisvesting voor (kwetsbare) aandachtsgroepen en ouderen die de benodigde zorg en ondersteuning moeten kunnen ontvangen. Deze visie wordt begin 2025 bestuurlijk vastgesteld.  Als onderdeel van de zorgvisie wordt een afsprakenkader ouderenhuisvesting vastgesteld waarin de opgave om ouderenwoningen toe te voegen is uitgewerkt. Dit afsprakenkader wordt opgenomen in de herziening van de Achterhoekse Woondeal in 2025.  Samen met de Achterhoekse gemeenten heeft Energieloket Achterhoek een regionaal plan voor de jaren 2024-2030 opgesteld. De kern van de aanpak blijft bestaan, in ieder geval in de genoemde periode.