jaarstukken regio achterhoek 2021

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord Jaarverslag Deel I: Programmaverantwoording Programma 1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek) Programma 2 Smart Economy 2.1 Smart werken en innovatie 2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid

1

5

16 19 22

Programma 3 Smart Living 3.1 Wonen en vastgoed 3.2 Circulaire economie en energietransitie 3.3 Gezondste Regio

25 29 33

Programma 4 Bedrijfsvoering en rente

36

Deel II: Paragrafen Paragraaf 1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 2 Financiering Paragraaf 3 Bedrijfsvoering Paragraaf 4 Rechtmatigheid Paragraaf 5 Subsidies

39 43 46 47 49

Deel III: Jaarrekening Balans (inclusief toelichting) Niet uit de balans blijkende verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

53 60 60 61

Publicatie WNT SiSa verantwoordingsinformatie 2021 Verzamelstaat afrekening gemeenten Controleverklaring accountant

63 64 66 67

Deel IV: Uiteenzetting financiële positie Algemene financiële beschouwing en programmarekening Formatieplan (inclusief toelichting) Taakvelden per programma Verzamelstaat bijdrage gemeenten Doelenmatrix

73 75 76 77 78

Bestuurlijk voorwoord Wij bieden u de jaarstukken 2021 van Achterhoek ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de zeven Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland aan. De programmaverantwoording in deel I, en de paragrafen in deel II vormen samen het jaarverslag. Deel III is de jaarrekening en deel IV bevat de uiteenzetting van de financiële positie. De regionale 3O samenwerkingsstructuur is terug te vinden in de programmaverantwoording. De programmaverantwoording is qua inhoud breder dan de financiële verantwoording. Zo willen we zichtbaar maken wat er buiten onze eigen (Regio Achterhoek) organisatie gedaan wordt door de partijen die samen Achterhoek ambassadeurs vormen. In Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit staan onze doelen op het gebied van Smart Governance, Smart Economy en Smart Living beschreven. De programmaverantwoording heeft dezelfde indeling. De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) is de basis en motor voor het programma Smart Governance. De activiteiten, begroting en de financiële verantwoording van Achterhoek ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten en provincie gekoppeld.

De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in de doelen, activiteiten en lopende projecten per thema. Dit is onder regie van de Achterhoek Board, door zes thematafels vormgegeven en in gang gezet. Deze thematafels hebben een belangrijke rol in het uitvoeren van de Achterhoek Visie 2030 en de vertaling ervan in concrete projecten. Met deze begrotingsvorm maken we de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking zichtbaar en controleerbaar. Het projectenoverzicht dat per thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend, ook buiten ons zichtveld lopen projecten die bijdragen aan de doelen. Voor de opgenomen projecten geldt dat er vanuit Achterhoek Ambassadeurs een bijdrage beschikbaar is gesteld. We hebben dus niet van alle partijen in zicht wat zij investeren en welke projecten zij hebben lopen. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie. De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door de initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek. Wij wensen u veel leesplezier!

NB In de jaarstukken hanteren we de officiële naam van de GR: Regio Achterhoek. Voor de 3Osamenwerking gebruiken wij de naam Achterhoek Ambassadeurs; 8RHK.

1

Opbouw programma’s De programmarekening van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. De werkzaamheden van de thematafels zijn per thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, maar gaat door alle thema’s heen. De werkzaamheden van de Achterhoek Board, de Achterhoek Raad en het algemeen/dagelijks bestuur komen terug in het programma Smart Governance. Ook zijn hier de lobby, communicatie, monitoring en subsidiewerkzaamheden ondergebracht.

Samenvatting financiële begroting Jaarresultaat Totaal 20.000 4.000 24.000

Smart Governance Bedrijfsvoering en rente Jaarresultaat positief

Per inw 0,08 0,01 0,09

Het voordeel is vooral ontstaan door overschotten op het werkbudget grensoverschrijdende activiteiten, kantoorkosten en een eenmalig voordeel op de verontreinigingsheffing van de stortplaatsen. Op personeelskosten en inhuur was sprake van een tekort, hier staan deels inkomsten uit subsidies en detachering tegenover. Op overige personeelskosten (opleiding en reis-en verblijfkosten) was sprake van een overschot, dit wordt deels ingezet voor thuiswerkfaciliteiten conform het AB besluit in november 2021.

2

Bestemming resultaat 2021

Voorgesteld wordt om het voordelige saldo ad € 24.030 (€ 0,09 per inwoner) toe te voegen aan het investeringsfonds, zoals besloten in De Achterhoek werkt door 2.0 . Hierin is opgenomen dat een eventueel overschot van het jaarresultaat wordt toegevoegd aan het investeringsfonds tot een maximum van € 0,50 per inwoner (in 2021: € 131.403).

Controleverklaring A12 Registeraccountants B.V. heeft voor 2021 een controleverklaring opgesteld ten aanzien van de financiële administratie en het beheer. De controle omvat de cijfers opgenomen in de jaarrekening 2021 en de rechtmatigheid van financiële beheershandelingen gelet op het controleprotocol 2021. De controleverklaring voor de jaarrekening 2021 is in het boekwerk opgenomen.

Besluitvormingsproces begroting 30 maart 2022

Behandeling concept jaarstukken door het dagelijks bestuur De jaarrekening, het jaarverslag, de paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Na ontvangst van de controleverklaring worden de stukken uiterlijk 15 april aan de deelnemende gemeenten gezonden.

15 april 2022

Verzenden jaarstukken naar gemeenten

tot 20 juni 2022

Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Tot 20 juni 2022 mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de jaarstukken schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek.

6 juli 2022

Besluitvorming door het algemeen bestuur

Doetinchem, 1 april 2022 Dagelijks bestuur Regio Achterhoek

3

Deel I

Programmaverantwoording

4

Programma 1

Smart Governance Smart Governance Eind 2020 is gestart met de evaluatie van de nieuwe samenwerking. In april zijn de resultaten van deze onafhankelijke evaluatie opgeleverd en gepresenteerd aan de Achterhoek Raad. Het onderzoek laat zien dat er een brede wens is voor voortzetting van de samenwerking volgens de ingezette lijn. Met behoud van de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en de zes thematafels. Het regionale denken is in het algemeen versterkt. De waardering van de samenwerking is hoger dan de onderzoekers tegenkomen bij andere samenwerkingen in Nederland. In vergelijking tot andere regio’s zijn relatief veel projecten van de band gerold die passen bij de doelstellingen van de regio. De provincie en het Rijk vinden dat de Achterhoek zich met de 3-O samenwerking sterk positioneert en voor resultaten zorgt. Er zijn 12 aanbevelingen meegegeven in het rapport. Deze richten zich met name op het optimaliseren van de samenwerking op onderdelen. De Achterhoek Board heeft de aanbevelingen vertaald naar 12 actiepunten. Deze zijn inclusief de evaluatie voorgelegd aan de partners. De partners hebben de actiepunten onderschreven. Naar aanleiding van de reacties heeft de Board vijf actiepunten toegevoegd. Deze zijn in december gedeeld met de Achterhoek Raad. In onderstaande afbeelding is het organogram van de samenwerking opgenomen.

Regio Achterhoek vormt de juridische entiteit, daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van Regio Achterhoek van gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma en programma 4 Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om zicht te geven op de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend 5

Wat willen we bereiken? Te bereiken maatschappelijk effect Regio Achterhoek De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern is een sterke economie, uitgaande van de eigen kracht en inzet op open innovatie, ruimte te geven aan experimenten, een uitstekend werk- en leerklimaat en het verhogen van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Belangrijke opgaven daarin zijn: zorgen voor voldoende arbeidskrachten, verhogen van de arbeidsproductiviteit, betaalbaar en betrouwbaar vervoer, een energie neutrale en circulaire Achterhoek, een passende woningvoorraad, een hoge score op leefbaarheid en een gezonde regio. De opgaven en te bereiken doelen zijn belegd in de zes thematafels: 1. Smart werken en innovatie 2. Onderwijs en arbeidsmarkt 3. Wonen en vastgoed 4. Mobiliteit en bereikbaarheid 5. Circulaire economie en energietransitie 6. Gezondste regio

Subdoelen en activiteiten Regio Achterhoek Subdoelen

Activiteiten Regio Achterhoek

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking



Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht



Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden

     

Wat hebben we er voor gedaan? Gerealiseerd

Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad De Achterhoek Raad heeft drie keer vergadert. Daarnaast zijn in april de resultaten van de evaluatie van de samenwerking door de onderzoekers in een digitale bijeenkomst aan de Achterhoek Raad gepresenteerd. In de vergadering van maart is A. Bosman (wethouder Berkelland) namens de zeven gemeenten benoemd tot lid van de Achterhoek Board. Vanuit de Raad is er aandacht gevraagd voor de “Mentale gezondheid Achterhoekse jongeren” en de HaltetaxiRRReis. In het informatieve deel van de vergadering werden drie toelichtingen gegeven: de eerste resultaten van de Woon- en Vastgoed-monitor, de Regiomarketingcampagne en de economische ontwikkelingen n.a.v. Covid-19. In oktober kon de Raad weer fysiek bijeenkomen. Onderwerpen die besproken zijn, zijn de N18, de Achterhoekse Deelvervoer Coöperatie, Achterhoek Gezond en Circulaire Landbouw en Droogte. Er lijkt ook behoefte om de RES op enige moment gezamenlijk te bespreken. In december was de derde vergadering (digitaal). De Raad was positief over het concept Uitvoeringsplan 2022 en heeft deze unaniem vastgesteld. Ook de actiepunten n.a.v. de evaluatie werden positief ontvangen. Op verzoek van de Achterhoek Raad is er in het najaar twee keer een informele ontmoeting gepland. Beide keren moest deze door Covid-19 worden geannuleerd.

Om de verbinding met de Thematafels te houden zijn er op 1 december digitale sessies gehouden met de regisseurs van de thematafels. 6

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board De Board is in 2021 tien keer (veelal digitaal) bijeen geweest. In september waren de Board en alle thematafels aanwezig in Ulft op de Achterhoek dag, echter zonder gezamenlijke lunch. Belangrijkste activiteiten van de Board waren:

Strategische ontwikkelingen 









In de brochure Open Regio Achterhoek is de betekenis van Kracht van Oost 2.0 voor de Achterhoek uitgewerkt. Kernboodschap is dat de Achterhoek haar netwerkkracht naar buiten toe wil versterken. In de brochure zijn vraag en aanbod in beeld gebracht. Op 23 juni 2021 heeft Pieter Tordoir (een van de onderzoekers bij Kracht van Oost 2.0) zijn bevindingen voor de Achterhoek in een Webinar gepresenteerd. Rond de zomer 2020 is de Omgevingsagenda Oost-Nederland vastgesteld, de Achterhoek was daarin onderbelicht. Met de provincie, Waterschap en het Rijk (LNV en BZK) is de opgave van de Achterhoek verkend en in kaart gebracht. Op 20 mei 2021 is het addendum met de opgaven voor de Achterhoek vastgesteld en toegevoegd aan de Omgevingsagenda-Oost. De OmgevingsagendaOost is een instrument uit de Nationale Omgevingsvisie (Novi) voor Oost-Nederland. In het addendum hebben Rijk en regio afspraken gemaakt over het geïntegreerd en gebiedsgericht benaderen van grote ruimtelijke opgaven, zowel op ruimtelijk-economisch vlak als in het landelijk gebied en juist ook de verbinding daartussen (synergie stad-land). Ook is afgesproken om te experimenteren en te leren van gebiedsprocessen waar opgaven samenkomen. De Achterhoek is pionier gebied voor het te ontwikkelen Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG).

De Wageningen University & Research (WUR) heeft een pre-verkenning uitgevoerd voor de Achterhoek in opdracht van ministerie van LNV. Het doel was inzicht en overzicht te geven over hoe de verschillende ruimtelijke opgaven in het landelijk gebied samenkomen en georganiseerd zijn. De pre-verkenning is in de zomer van 2021 afgerond. De Achterhoek heeft de contacten met LNV en andere hoge zandgronden in Nederland verstevigd en is gesprekspartner in de ontwikkeling van het verdere NPLG. Mede naar aanleiding van de evaluatie is er gestart met een verkenning hoe de opgaven in het landelijke gebied (waaronder droogte, stikstof, natuur en ecologie, vitaal platteland) het best in samenhang kunnen worden opgepakt. Ook wordt gekeken naar de organisatie op dit moment en de mogelijke c.q. wenselijke verbinding met de Governance van Achterhoek Ambassadeurs. We zijn aangesloten bij de Strategische Innovatie Investeringsagenda Oost-Nederland (SIIA), met name door Achterhoekse projecten hierin te laten op nemen. De SIIIA is opgesteld door Oost NL en heeft tot doel om overzicht te bieden in grote, innovatieve projecten verdeeld over 5 thema’s.

Lobby en externe contacten De Boardleden hebben op meerdere momenten actief bijgedragen aan de lobby. Onder meer richting Tweede Kamer verkiezingen en formatie, werkbezoeken, interviews en videoboodschappen. Bijvoorbeeld rondom Kracht van Oost 2.0, Omgevingsagenda Oost, de Strategische Innovatie Investerings Agenda (SIIA) en landelijke evaluatietrajecten. Belangrijke momenten waren het hybride Lentediner en het digitale werkbezoek van GS. waar Provincie en Achterhoek de intentieverklaring Achterhoek SDG-regio hebben ondertekend. Op 10 juni was de Achterhoek gastregio voor het Governancelab Regio Deal. Hierin heeft de Achterhoek zich goed laten zien aan het Rijk en de andere regio’s in Nederland. Zie verder onder lobbyactiviteiten.

Speerpunten 

  

De campagne Onverwachte Hoek is in mei live gegaan voor werving van nieuwe arbeidskrachten en inwoners. Eind 2021 waren er circa 2,5 miljoen impressies, bij 700.000 unieke personen. De bijna 1.000 conversies hebben geleid tot 25 directe contactaanvragen. De resultaten zijn gepresenteerd aan het algemeen bestuur en de Board. Er is een start gemaakt met het handen en voeten geven van Achterhoek SDG-regio. Er zijn middelen vrijgemaakt voor twee ontwikkeltrajecten: Kavelmodel Achterhoek Gezond en SmartHub 2.0. Er is een start gemaakt met het herijken/actualiseren van de Visie2030.

7

Projecten en Financiering 

   

Integrale beoordeling van projecten. In totaal zijn in 2021 22 projecten akkoord bevonden door de Board. Hierbij wordt expliciet gekeken naar de samenhang tussen de projecten en wordt getoetst aan de doelstellingen. Overleg met het Rijk over de voortgang van de Regio Deal. Hiervoor is een voortgangsrapport over 2019/2020 opgesteld en is deze vertaald in een visuele brochure. Aanvraag ingediend voor het volkshuisvestingsfonds. Voor drie gemeenten is in totaal 5 miljoen aan subsidie binnengehaald voor het verduurzamen van woningen. De Board heeft middelen vrijgemaakt voor het herijken van de Transitieatlas Beroepsbevolking. Deze nieuwe arbeidsmarktanalyse is in het najaar opgeleverd. De Board is akkoord gegaan met het organiseren van -in eerste instantie 6- Achterhoek Meet-up sessies. Als vervolg op Achterhoek verbindt. Doel hiervan is om maatschappelijke thema’s te bespreken met burgers door meet ups in de regio te organiseren. Hierdoor worden burgers betrokken bij belangrijke ontwikkelingen in de Achterhoek en kan input worden opgehaald voor de thematafels en Achterhoek Board. De Meet-ups starten in 2022.

Overige punten  



De evaluatie is afgerond (zie inleiding) en de vergaderingen van de Achterhoek Raad zijn voorbereid. De Board heeft haar steun en samenwerking uitgesproken voor het ondernemersinitiatief VINNIC. Dit initiatief zet in op het op grote schaal betrekken van jongeren bij de maatschappelijke en economische uitdagingen van de regio. In samenwerking met de thematafel Gezondste Regio en Achterhoek in Beweging is een onderzoek onder het Achterhoek panel en VINNIC (jongerenpanel) uitgevoerd. De resultaten zijn de vinden op www.achterhoekspreekt.nl

Regisseren en faciliteren Thematafels De thematafels zijn gemiddeld ongeveer 8 keer bijeen geweest. Hierin hebben ze hun strategie en inhoudelijk lijnen uitgezet (vaak ondersteund met onderzoek), projecten geïnitieerd en voorbereid voor de Achterhoek Board, het uitvoeringsplan 2022 voorbereid en uitvoering aan de projecten gegeven. Ook hebben de thematafels de evaluatie en de hieruit komende actiepunten besproken en opgepakt. Een verder toelichting op de activiteiten van de zes tafels kunt u vinden in programma 2 (Smart Economy) en programma 3 (Smart Living).

Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Het algemeen bestuur is 8 keer bijeen geweest. Belangrijk onderdeel van de agenda zijn de P&C stukken. Daarnaast worden de lobbyactiviteiten en de grensoverschrijdende activiteiten periodiek geagendeerd.

Planning en control Het algemeen bestuur heeft de subsidieverordening, nadere regels projecten Achterhoek Visie 2030, de subsidieplafonds en een wijziging van de samenwerkingsregeling vastgesteld. Belangrijke wijziging hierin is dat niet meer het algemeen bestuur, maar het dagelijks bestuur besluit over de goedkeuring van de projecten. Het algemeen bestuur wordt wel geïnformeerd over de projecten en neemt een besluit over het 8

aanwenden van middelen uit het investeringsfonds. De begroting 2022 en de jaarstukken 2020 zijn vastgesteld. Hierbij zijn twee afspraken gemaakt: 1. In 2022 zal inzicht gegeven worden in de verwachte aanwending van het investeringsfonds, voordat er weer een toevoeging van € 0,50 per inwoner, vanuit het voordelige jaarsaldo, gedaan wordt. 2. De berekening van de bandbreedte van de weerstandcapaciteit zal worden aangepast. Bij de vaststelling van de uitgangspunten voor de begroting 2022, in januari 2021, heeft het AB aangegeven dat de indexeringsproblematiek structureel moet worden opgelost. Het voorstel is door alle gemeenteraden akkoord bevonden en in december door het algemeen bestuur vastgesteld.

Lobby en grensoverschrijdende samenwerking De AB-leden hebben op meerdere momenten actief bijgedragen aan de lobby. Onder meer richting Tweede Kamer verkiezingen en formatie, werkbezoeken en interviews. Bijvoorbeeld rondom KvO 2.0, de Omgevingsagenda Oost, het Lentediner en het werkbezoek van GS. Zie verder onder lobbyactiviteiten. De midterm review van de grensoverschrijdende samenwerking is door omstandigheden nog niet besproken in het algemeen bestuur.

Overige punten 



Het algemeen bestuur heeft een transparante procedure gevolgd voor de opvolging van M. van Haaren in de Board. A. Bosman volgt haar op. Alle projecten die door de Board goedgekeurd zijn, zijn door het bestuur bekrachtigd. Er wordt steeds een financieel overzicht gegeven van de projecten i.r.t. het beschikbare budget en de bijdrage van de gemeenten aan de projecten.

Subsidiewerkzaamheden 



 



In 2021 zijn 22 projecten begeleid en in procedure gebracht bij de thematafels, Board en het algemeen bestuur. Het gaat in totaal om € 11.605.072 aan kosten. Er is subsidie beschikbaar gesteld vanuit de Regio Deal, de Gebiedsopgave van de provincie Gelderland en het Investeringsfonds De samenwerkingsregeling en subsidieverordening Regio Achterhoek zijn aangepast en de Nadere regels Projecten Achterhoek Visie 2030 zijn opgesteld. Voornoemde documenten zijn vastgesteld en gepubliceerd en op basis daarvan heeft de provincie besloten de resterende middelen vanuit de Gebiedsagenda Achterhoek, ruim € 7 mln., in één keer aan de Achterhoek te beschikken. Verantwoording van deze middelen gebeurt op programmaniveau. De voortgangsrapportage voor de gebiedsopgave middelen (provincie) is ingediend. De voortgangsrapportage voor de Regio Deal (Rijk) is besproken in het Rijk-regio overleg. Er zijn gesprekken gehouden met initiatiefnemers om te komen tot een goede subsidieaanvraag die in procedure kan worden gebracht richting thematafels en Board. In totaal zijn 57 projecten goedgekeurd, waarvan 22 in 2021. Er is een aanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds (Rijk) ingediend en toegekend. Ook de provincie draagt financieel bij in dit project. Het project bevat drie deelplannen van de gemeenten Berkelland, Bronckhorst en Doetinchem.

Voor nadere specificaties wordt verwezen naar de paragraaf subsidies (pagina 49). Voor nadere specificaties van de projecten wordt verwezen naar de programma’s Smart Economy en Smart Living. Daar zijn de projecten opgenomen die zijn gestart in 2021 (dit aantal kan afwijken van het aantal projecten dat in procedure is gebracht in 2021).

9

Monitoring In het voorjaar zijn we gestart met het optimaliseren van de indicatoren van een drietal thema’s (M&B, SW&I en CE&E). Samen met de thematafels en inhoudelijke deskundigen. Ook is de verdiepende populatiemonitor van de Gezondste Regio ingericht. Deze is in juli in een Webinar gepresenteerd. De Covid-monitor is maandelijks ge-update, in januari is daar een factsheet over verschenen en eind mei een special. Vanuit de thematafel W&V is de verdiepende woon- en vastgoedmonitor, als onderdeel van de Achterhoek Monitor ontwikkeld. Vanuit de thematafel O&A is de transitieatlas beroepsonderwijs herijkt. Dit geeft nieuwe input voor de monitor 2021. In een aantal gesprekken met het datalab-go is gesproken over waar we elkaar kunnen versterken. In december is de tweede Achterhoek Monitor gepresenteerd in een onlinecongres, uitgezonden vanuit Theater de Storm in Winterswijk. Hieraan hebben ruim 300 belangstellenden deelgenomen. De uitgebreide monitor met dashboard en jaarpublicatie (duiding) www.achterhoekmonitor.nl geeft een goed beeld van hoe de Achterhoek ervoor staat, met kerngegevens en verdiepende thema’s. Ook zijn de economische effecten van Covid-19 opgenomen. Voor het monitoren van onze projecten werken we met het programma AFAS. Hiermee kunnen we onze partners snel overzicht geven van de (financiële) stand van zaken rondom de projecten die lopen of in voorbereiding zijn.

Lobbywerkzaamheden Lobbystrategie en Public Affairs Er is een jaarplan voor 2021 gemaakt. Inhoudelijk zijn de speerpunten lobby uit onverwachte hoek leidend: bereikbaarheid en experimenteerregio. De focus ligt daarnaast op het iconisch neerzetten van de regio waarbij er vooral een kans ligt op het gebied van brede welvaart en de SDG’s. Tijdens het werkbezoek van Gedeputeerde Staten (GS) op 29 juni 2021 hebben 8RHK ambassadeurs en provincie Gelderland een intentieverklaring ondertekend om gezamenlijk op te trekken in en te werken aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) en de Achterhoek hiervoor als SDG-regio te benutten. In het najaar is in samenwerking met het Rijk (vanuit LNV en BuZa) en provincie Gelderland gestart met de uitwerking om tot een goede uitvoeringsagenda te komen in 2022.

Lobby richting Rijk: Verkiezingen en formatie 31 maart 2021 is de felicitatiebrief voor de (ge/her)kozen Tweede Kamerleden, met daarin de save the date voor het Lentediner, bezorgd bij alle Tweede Kamerleden. Half april is met verschillende regio’s op initiatief van Regio Noordoost Brabant een gezamenlijk memorandum opgesteld voor de informateur(s)/formateur. Betrokken regio’s, waaronder de Achterhoek, roepen op om de succesvolle samenwerking tussen het Rijk en de regio’s te continueren. 23 april 2021 is onze eigen brief aan de informateur verzonden. De brief bevat input voor het regeerakkoord en bestaat uit breed gedragen onderwerpen zoals brede welvaart, het kavelmodel Achterhoek Gezond, N18, RegioExpres en kringlooplandbouw. In oktober is er een vervolgbrief aan de informateurs gestuurd. Met tekstsuggesties en de boodschap: Nieuwe bestuurscultuur: kom (in)formeren in de Achterhoek! 19 mei 2021 vond het Lentediner 2021 plaats, door corona in een hybride werkvorm vanuit Nieuwspoort, met een kookstudio en politiek debat. Verschillende thema’s uit de experimenteerregio vormen de rode draad voor het Lentediner. De twaalf Tweede Kamerleden, waarvan acht aanwezig in Nieuwspoort, waren zeer enthousiast over zowel de professionele setting, de inhoudelijke expertise van deelnemers als het eten.

Tijdens het Lentediner hebben diverse Tweede Kamerleden aangegeven graag op werkbezoek te komen in de Achterhoek. Het Lentediner heeft vijf concrete werkbezoeken voor het najaar 2021 opgeleverd. Dit heeft geresulteerd in twee aangenomen moties rondom kringlooplandbouw, aandacht in de Tweede Kamer voor onze innovatieve maakindustrie, gezondheidsaanpak en ondermijningsproblematiek en daarnaast veel 10

media-aandacht in kranten en op sociale media. In december is onze eerste reactie op het Regeerakkoord geschreven. Alle nieuwe bewindslieden hebben succeswensen ontvangen met een paar Achterhoeksokken om ons op de voet te kunnen blijven volgen. In 2022 wordt het uitnodigen van bewindslieden voor een bezoek aan Achterhoek en de verdere analyse van het regeerakkoord (ook in breder Oost-Nederland verband via NL slim benutten) nader uitgewerkt.

Samenwerking Oost-Nederland: Nederland Slim Benutten Er is samen met de provincies Overijssel en Gelderland en de regio’s aan de campagne ‘Nederland slim benutten’ gewerkt. Doel was om een gezamenlijke inzet aan te dragen voor de verkiezingsprogramma’s van de verschillende partijen en uiteindelijk voor het regeerakkoord. Vanuit de campagne Nederland Slim Benutten is een vijftal (digitale) werkbezoeken georganiseerd voor kandidaat-Kamerleden uit OostNederland en door 9 partijen is de verklaring ‘Akte van Oost’ getekend. Vanuit de Achterhoek hebben we ons nadrukkelijk in deze samenwerking gepositioneerd met het organiseren van het werkbezoek over Landbouw en Natuur (met 8 kandidaat-Kamerleden) en het opnemen van de RegioExpres in de Akte van Oost.

Samenwerking Oost-Nederland: Strategische Innovatie Investeringsagenda OostNederland (SIIA)

De provincies Gelderland en Overijssel en Oost NL hebben het initiatief genomen om een gezamenlijke investeringsagenda op te stellen, SIIA genaamd. Met deze lijst kan beter en sneller ingespeeld worden op kansen en uitdagingen, zoals de verschillende fondsen op nationaal en Europees niveau. In eerste instantie was er weinig Achterhoek te vinden in deze lijst, uiteindelijk is het ons gelukt om meerdere projecten vanuit de Achterhoek toe te voegen, is de samenwerking verder aangehaald en zijn onder meer vanuit de thematafels De Gezondste Regio en Smart Werken en Innovatie (gericht op gezamenlijke groeifondsaanvraag) de contacten versterkt.

Samenwerking Oost-Nederland: Kracht van Oost 2.0 Op 4 maart 2021 organiseerde Provincie Gelderland een webcast rondom Kracht van Oost 2.0. O. van Dijk zat vanuit de Achterhoek in de studio om mee te praten over het thema verbinden, internationalisering en arbeidsmarkt. De Achterhoek heeft als enige regio een vertaling gemaakt van Kracht van Oost 2.0 voor de Regio. Waarin onze open-regio benadering, onze positionering en netwerkcapaciteit worden geduid, met verschillende punten als handreiking voor verdere discussie met onze stakeholders in de vorm van ‘vraag en aanbod’ op een aantal thema’s. 24 maart bracht VVD Gelderland (fractie en gedeputeerden) een digitaal werkbezoek aan de Achterhoek. Onder andere de Achterhoek Monitor, Kracht van Oost 2.0 en onze lobbyspeerpunten, experimenteerregio en bereikbaarheid, kwamen aan bod.

Lobby verschillende thematafels Voor de thematafel Mobiliteit en Bereikbaarheid is de lobby gericht geweest op het maken van een lobbystrategie voor de Noordelijke aftakking van de Betuweroute, voor de RegioExpres en is er richting provincie discussie gevoerd over OV-concessies en Zoov/HaltetaxiRRReis. Daarnaast zijn ambtelijke gesprekken met de Provincie Gelderland en Rijkswaterstaat gevoerd over de N18. Doel was om gezamenlijk en conform de bouwstenenaanpak eensgezindheid te creëren en een op elkaar afgestemd plan van aanpak te realiseren. De voorlopige conclusie is dat dit nog meer tijd gaat kosten om goed met elkaar af te stemmen. Voor de thematafel de Gezondste regio is verkend hoe de lobby verder vorm te geven om Achterhoek Gezond (kavelmodel) voldoende in beeld te krijgen bij het Rijk, ook in samenwerking met Oost NL. Op 22 juli 2021 heeft Tweede Kamerlid J. van den Hil (VVD) een werkbezoek gebracht aan de Achterhoek. Voor de thematafel Smart Werken en Innovatie is voor Trouw het opiniestuk ‘Zonder omvaren het Suezkanaal omzeilen’ geschreven. Hierin hebben we opgeroepen om met het volgende kabinet extra te investeren in digitale export, digital shoring. In september bracht R. de Jong (D66) een werkbezoek aan de Achterhoek rondom innovatieve maakindustrie. 11

Voor de Thematafel Circulaire Economie en Energietransitie hebben we geconstateerd dat deze de meeste kansen biedt om verder uit te werken in een concreet lobbyactieplan voor Europese subsidies. In november hebben Kamerleden T. van Campen (VVD) en C. van der Plas (BBB) een digitaal werkbezoek gebracht aan de Marke. Afgesproken is om vanuit de Achterhoek enkele Kamervragen voor te bereiden. In het bijzonder rondom de status van de Achterhoek als experimenteerregio en hoe de minister verder praktische invulling aan deze status wil geven. Verder is er vanuit de Achterhoek een notitie opgesteld met de belangrijkste lobbyboodschappen voor kringlooplandbouw en zijn meerdere moties voorbereid voor de Tweede Kamer. Van Campen heeft hierop 2 moties met succes ingediend. Voor de thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt bracht J. Tielen (VVD Tweede Kamerlid) een digitaal werkbezoek aan de Achterhoek in het kader van onze aanpak in een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) en grensoverschrijdend onderwijs. Donderdag 2 september is in Winterswijk het nieuwe Grensland College geopend door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw Van Engelshoven. Bij de opening waren ook ongeveer tachtig Nederlandse en Duitse genodigden uit overheid, onderwijs en bedrijfsleven aanwezig. Het belang van de regio en de samenwerking daarbinnen kwam in de toespraken en media-uitingen goed naar voren.

Voor de thematafel Wonen en Vastgoed is met succesvol resultaat gewerkt aan het initiëren van een gezamenlijke aanvraag door een aantal Achterhoekse gemeenten voor het volkshuisvestingsfonds.

Overige lobbyacties Kamerlid H. van der Werf (D66) heeft een werkbezoek gebracht rondom ondermijning. Naar aanleiding van het werkbezoek is in het commissiedebat politie van 3 november goed samengewerkt om het capaciteitsprobleem van de politie in Oost-Nederland aan te kaarten. Er volgt richting debatten van V&J nog verdere gezamenlijke inzet t.a.v. de gelden voor ondermijning, om zo te zorgen dat middelen ook evenredig in de uitvoering terecht komen. Tijdens de digitale Open Days in Brussel hebben we bijgedragen met een videopresentatie over Achterhoek Verbindt en bestuurlijke inbreng tijdens de discussie. Daarnaast waren we betrokken bij de organisatie van een workshop van Th!nk East Netherlands over hoe regio’s de digitale toekomst van Europa vormgeven, vooral op het gebied van Smart Health (slimme gezondheid). Een uitgebreid voorbereid werkbezoek van drie Europarlementariërs werd door hen op het alle laatste moment afgezegd.

Communicatiewerkzaamheden Het aantal uitgebrachte nieuwsberichten (op onze website en sociale media) en persberichten neemt nog steeds toe. Met dit jaar een lichte focus op Wonen en Mobiliteit in de Achterhoek, in lijn met lobby en de campagne Onverwachte Hoek die in mei is live gegaan voor werving van nieuwe arbeidskrachten en inwoners. Daarnaast is met vlogs aandacht geschonken aan de Achterhoek Monitor. Een betaalde bijdrage in de huis-aan-huis krant De Achterhoekse Courant, verschijnt 4 keer dit jaar, om verschillende thema’s en projecten directer naar de inwoner te brengen. Er is gewerkt aan een vernieuwde website www.8rhk.nl die voldoet aan alle webrichtlijnen en meer interactief uitdraagt waar onze organisatie en partners zich voor inzetten. Begin 2022 gaat de website live.

Sociaal Media Onze sociale mediakanalen worden goed gevolgd. We zien nog steeds een stijging van het aantal volgers. Met name op LinkedIn en Facebook. Het totaal aantal volgers op Twitter is: 4069, op LinkedIn 3644. Facebook wordt vanaf 2022 niet meer ingezet, omdat onze doelgroep met name op Twitter en LinkedIn actief is. Het aantal views was in 2021 4,1 miljoen, dat is 1,9 miljoen meer dan het jaar ervoor. De views hebben een positief sentiment.

12

Projecten Smart Governance

In totaal waren er eind 2021 4 projecten in uitvoering op dit onderdeel. Onderstaand project is in 2021 opgestart onder Smart Governance.

Project

Omschrijving

Looptijd

Governance 2021 t/m 2023

De samenwerking in de Achterhoek bestaat uit een Achterhoek Raad, een Achterhoek Board en zes thematafels. De 3 O s (overheden, maatschappelijke organisaties en ondernemers) geven via de board en de thematafels samen invulling en uitvoering aan de samenwerking. 8RHK Ambassadeurs is de motor in deze nieuwe governance. De board wordt o.a. ondersteund door een adviseur en voor elke thematafel is een programmaregisseur aangesteld. Deze regisseurs regisseren en faciliteren de thematafels. Zij verbinden organisaties, mensen en ideeën, ontwikkelen jaarplannen en genereren en stimuleren projecten.

t/m 2023

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Ook zijn de projecten terug te vinden in de doelenmatrix in deel IV van dit boekwerk. Bovengenoemd project wordt volledig met overheidsgelden gefinancierd.

13

Wat heeft het gekost? Programma 1:

R 2020

B 2021

Smart Governance

B 2021 gewijzigd

R 2021

primair

Lasten (A)

3.999.000

2.593.000

4.395.000

4.168.000

Baten derden (B)

2.536.000

303.000

2.746.000

2.547.000

Sub-totaal (B-A)

-1.463.000

-2.290.000

-1.649.000

-1.621.000

Bijdragen gemeenten en Provincie (C)

2.018.000

2.210.000

2.210.000

2.190.000

Saldo van baten en lasten (B-A+C)

555.000

-80.000

561.000

569.000

Onttrekking reserves

674.000

350.000

721.000

582.000

-1.229.000

-270.000

-1.282.000

-1.151.000

0

0

0

0

Storting reserves Gerealiseerd resultaat

De volgende producten vallen onder dit programma: • Achterhoek Visie 2030 en monitoring • Lobby en communicatie • Coördineren van subsidies en projecten • Advisering algemeen en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels • Uitgaven en inkomsten Investeringsfonds • Onvoorzien Een nadere verdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina. Programma 1: Inwonerbijdrage

R 2020

B 2021 primair

B 2021 gewijzigd

R 2021

Bijdrage gemeenten in programma 1 Bijdrage provincie in organisatiekosten Bijdrage provincie in investeringsfonds

6,12

6,83

6,83

6,75

1,55

1,58

1,58

1,58

0,52

0,53

0,53

0,53

Totaal inwonerbijdrage

8,19

8,94

8,94

8,86

Toelichting De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma (€ 569.000 toevoeging) is als volgt: Mutatie reserves: onttrekking investeringsfonds (werkbudgetten)

raming gewijzigd -350.000

-249.000

onttrekking investeringsfonds (projecten)

-371.000

-333.000

toevoeging investeringsfonds

1.282.000

1.151.000

561.000

569.000

Per saldo toevoeging reserves programma 1

werkelijk

Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten is € 20.000. Het voordeel wordt met name veroorzaakt door overschotten op het werkbudget grensoverschrijdende activiteiten en een eenmalig voordeel op verontreinigingsheffing van de stortplaatsen. Op personeelskosten en inhuur derden is sprake van een tekort, hier staan deels inkomsten uit subsidies en detachering tegenover. De overschrijding van de personeelskosten wordt met name veroorzaakt door de eenmalige kosten over 14

december uit de nieuwe CAO. Op overige personeelskosten is sprake van een voordeel dat met name wordt veroorzaakt door lagere kosten voor opleidingen en reiskosten door corona. Dit wordt deels ingezet voor thuiswerkfaciliteiten voor de komende twee jaren (AB besluit november 2021).

Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: R2020 B 2021 B 2021 Specificatie baten derden gewijzigd primair

R 2021

Bijdrage gemeente en provincie investeringsfonds

217.000

270.000

270.000

138.000

Bijdrage decentralisatie uitkering bevolkingsdaling Diverse opbrengsten (inclusief projecten) Bijdrage uit voorziening wachtgelden Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten Interne doorbelasting Sub-totaal baten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal baten programma 1

1.012.000 1.307.000 41.000 31.000 347.000 2.955.000 -419.000 2.536.000

33.000 57.000 34.000 333.000 727.000 -424.000 303.000

1.012.000 1.429.000 42.000 19.000 383.000 3.155.000 -409.000 2.746.000

1.012.000 1.361.000 40.000 20.000 383.000 2.954.000 -407.000 2.547.000

Specificatie Lasten

R2020

B 2021

R 2021

Personeel loonsom Wachtgelden Kosten Maatwerk

1.513.000 41.000 176.000

primair 1.775.000 42.000 56.000

B 2021 gewijzigd 1.669.000 42.000 56.000

1.711.000 40.000 58.000

Overige personele kosten Inhuur derden Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.) Bestuur Lobby en communicatie (werkbudget) Uitgaven investeringsfonds (excl. eigen projecten) Werkbudget grensoverschrijdende samenwerking Projectkosten eigen projecten Kapitaallasten Onvoorzien Transparante btw voorheffing Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie Bij: Interne doorbelasting Sub-totaal lasten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

34.000 207.000 174.000 4.000 117.000 556.000 20.000 1.330.000 2.000 16.000 47.000 3.000 4.240.000 347.000 4.587.000 -588.000 3.999.000

68.000 25.000 183.000 15.000 123.000 350.000 2.000 8.000 63.000 35.000 2.745.000 333.000 3.078.000 -485.000 2.593.000

68.000 122.000 183.000 15.000 124.000 440.000 46.000 1.622.000 2.000 28.000 47.000 3.000 4.467.000 383.000 4.850.000 -455.000 4.395.000

40.000 133.000 177.000 5.000 132.000 339.000 27.000 1.491.000 2.000 27.000 45.000 5.000 4.232.000 383.000 4.615.000 -447.000 4.168.000

15

Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en innovatie, Onderwijs en arbeidsmarkt en Mobiliteit en bereikbaarheid. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken en wat men heeft bereikt. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

2.1 Smart werken en innovatie Wat willen we bereiken? Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Digitalisering en robotisering veranderen onze leef-, leer- en werkomgeving. Om de vergrijzende en ontgroenende Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Die oplossingen komen sneller tot stand in een open innovatiesysteem waarin overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen samenwerken en de Achterhoekse bedrijvigheid, naoberschap en vakmanschap maximaal tot uiting komen.

Te bereiken maatschappelijk effect 3 % groei van de arbeidsproductiviteit en de agrosector.

16

Sub-doelen Smart werken en innovatie Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

Op het gebied van de maakindustrie en de

3% groei van arbeidsproductiviteit in maak-industrie en

agrosector is de Achterhoek hét open innovatiesysteem van Nederland.

agro-sector, gemeten als toegevoegde waarde per medewerker per tijd (en 2% voor alle andere sectoren).

De Achterhoek beschikt over de inventieve vakman/ vakvrouw van de toekomst (slim

35 kennisdeel- en businessclusters in 2025. 40 start-ups en 20 scale-ups in 2025.

werken/sociale innovatie). De Achterhoek ontwikkelt en implementeert de productie van de toekomst (slim innoveren

250 bedrijven hebben slim werken en innovatie doorgevoerd.

/economische innovatie). De Achterhoek is dé stage- en afstudeerregio van 40% van de deelnemende studenten aan SmartNederland.

Hub/Innovatiehubs komt van buiten de Achterhoek met 10% internationale achtergrond.

Wat hebben we bereikt in 2021? In 2021 is een grote slag gemaakt met het verder uitbouwen van het open innovatiesysteem. Door de samenwerking tussen de drie innovatiecentra in de regio te versterken zijn fors meer cross overs tot stand gekomen. In 2021 heeft het ecosysteem aangetoond vaak goed in te spelen op inhoudelijke vraagstukken. Er ontstonden leerkringen op het gebied van hoge energie- en gasprijzen, geopolitiek van China, Remote Business, samenwerking over de Nederlandse grens en cybersecurity. Op inhoud hebben onderzoeken plaatsgevonden op het gebied van waterstof en traineeships in de Achterhoek. Het oprichten van een nieuw loket/cluster in de regio rond waterstof lijkt niet effectief. Het is vooral belangrijk om aan te haken op de kennis elders (vnl. IPKW in Arnhem), daarom is dit netwerk aangeboord en dichter tegen de regio aangetrokken. Het van de grond laten komen van gezamenlijke traineeships bleek voor de regio wel uiterst waardevol na een onderzoek onder Nederlandse studenten en Achterhoekse werkgevers. SmartHub Young Talent heeft deze handschoen opgepakt en gaat over tot ontwikkeling van dit traineeship. In 2021 is de Stichting SmartHub 2.0 opgericht. Deze dient als kapstok voor projecten gericht op de aantrekkelijkheid van de Achterhoek als economische- en arbeidsmarktregio.

Onder SmartHub 2.0 vallen SmartHub Development, SmartHub Incubator Industry en SmartHub Young Talent. Om ervoor te zorgen dat Artificial Intelligence hoog op de agenda komt is een strategie voor de regio Achterhoek vastgesteld. Daarvoor is aansluiting gezocht bij AI-Hub Oost en Oost NL. Samen is overgegaan tot de uitvoering van deze strategie en worden er in 2022 een congres en meerdere leerkringen georganiseerd. Mogelijk worden dan ook vouchers ontsloten om de kennismaking met AI te vergroten. Cybersecurity is in 2021 verworden tot een heet thema in de Achterhoek. Meerdere leerkringen zijn ontstaan en het samenbrengen hiervan is eind 2021 gestart. Doel is om in gemeenschappelijkheid de oplossingen in kaart te brengen, zodat op basis van juiste argumenten bedrijven keuzes kunnen maken om hun digitale weerbaarheid in te regelen.

17

Projecten Smart werken en innovatie

In totaal waren er eind 2021 12 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2021 is er 1 nieuw project opgestart: Projecten

Korte omschrijving

Looptijd

Fieldlab Digital Een digital twin is een virtuele representatie van bijvoorbeeld een product, proces of t/m 2023 Twin onderhoud. Het geeft de mogelijkheid om (samen in de keten) met real-time data in simulatiemodellen te prognosticeren, te ontwikkelen, toe te passen of te testen zonder daadwerkelijk te interveniëren in het huidige proces. Dit levert concurrentievoordeel op. Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Ook zijn de projecten terug te vinden in de doelenmatrix in deel IV van dit boekwerk. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2021 zijn opgestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

700.000

300.000

Maatschappelijke organisaties 300.000

Ondernemers

Totaal

0

600.000

Financiering projecten

600.000

500.000

Maatschappelijke organisaties; 300.000

400.000

300.000

Ondernemers; 0

200.000 Overheid; 300.000 100.000

0

18

2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? De arbeidsmarkt is voortdurend in beweging. Er ontstaan nieuwe beroepen, terwijl andere typen werk verdwijnen. De banen van de toekomst brengen andere, vaak hogere eisen met zich mee. Daarbij zien we vooral een verschuiving richting het hogere mbo-niveau en het hbo. De arbeidsmarkt is in veel gevallen zelfredzaam en reguleert zich deels zelf. Soms is er echter een vraagstuk waar de arbeidsmarkt niet zelf met een oplossing kan komen. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd is de groei niet sterk genoeg om kansen aan iedereen te kunnen bieden. Zo vormen mensen met een vmbo-opleiding, 55-plussers, arbeidsbeperkten en degenen met een minder courant beroep kwetsbare groepen. In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht. Om deze ambitie te bereiken zullen we de kwantitatieve opgave binnen het scenario ‘talent benutten’ uit de Transitieatlas Beroepsonderwijs (2017) moeten realiseren. In totaal gaat het om het aantrekken van ruim 27.000 arbeidskrachten in de periode 2018-2025. Van deze groep moet ongeveer 7.000 universitair of hbo geschoold zijn, 14.000 mbo geschoold en 6.000 vmbo geschoold. Hierbij kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek (waaronder naast de maakindustrie ook de bouw en logistiek vallen) en Zorg.

Voor de overige sectoren worden de ontwikkelingen goed in de gaten gehouden en wordt zo nodig actie ondernomen.

Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht.

Sub-doelen Onderwijs en arbeidsmarkt Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

Talenten op de arbeidsmarkt zijn benut v.w.b.

Arbeidsparticipatie naar 73% (nu 66%).

vervangings- en uitbreidingsvraag (aantrekken van ruim 27.000 mensen) met de focus op de sectoren techniek en zorg. Er functioneert een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij er

Meten instroom uit het onderwijs (MBO+) en uit

oog is voor de gehele beroepsbevolking.

de pendel.

De grensoverschrijdende samenwerking is toegenomen

Monitoring banenafspraak v.w.b. inclusieve

en belemmeringen van de grens rondom deze

arbeidsmarkt.

samenwerking zijn weggenomen.

Wat hebben we bereikt in 2021? De impact van Covid-19 op de arbeidsmarkt zoals we bij aanvang verwachtten is uitgebleven. De arbeidsmarkt is krapper dan ooit tevoren. De thematafel O&A heeft in 2021 meer focus aangebracht. Er is gekozen om vanuit drie speerpuntgroepen te werken aan activiteiten op het snijvlak Onderwijs en Arbeidsmarkt. Deze speerpunten zijn Leven Lang Ontwikkelen, Inclusieve Arbeidsmarkt/RWB en Regulier Opleiden. Om de te maken keuzes goed te kunnen onderbouwen is er een Arbeidskracht Analyse Achterhoek uitgevoerd welke een duidelijk beeld schetst van de kracht en uitdagingen. In 2022 volgt een vertaalslag van de cijfers naar aanscherping van de doelstellingen voor de tafel.

Leven Lang Ontwikkelen (LLO) (Ontwikkelen na 23 jaar) Vanuit het speerpunt een leven lang ontwikkelen is er een visie opgesteld. Naar aanleiding van de nieuwe cijfers wordt nog een aanscherping gemaakt met een uitwerking naar acties en doelstellingen voor de kortere termijn. Het onderzoek naar de regionale samenwerking op loopbaanontwikkeling is afgerond. Er wordt komend jaar ingezet op een verdere vertaalslag van de opbrengsten naar activiteiten in de regio. De projecten Grensland College, Op IJVER/Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling en LLO in het beroepsonderwijs hebben een mooie ontwikkeling doorgemaakt en zijn succesvol. 19

Het Grensland College is gestart met 2 AD opleidingen en officieel geopend door minister van Engelshoven. Het LLO in het beroepsonderwijs is naar tevredenheid afgerond en bezocht door Tweede Kamerlid Judith Tielen. In het verlengde hiervan zijn we gestart met de voorbereiding van Routekaart leven lang ontwikkelen. Hierbij worden bewezen werkbare initiatieven in beeld gebracht ter bevordering van een leven lang ontwikkelen in de regio.

Inclusieve Arbeidsmarkt/RWB Vanuit dit speerpunt is gewerkt aan strategisch plan samen met uitvoeringsagenda voor het Regionaal Werkbedrijf (RWB) de agenda wordt in 2022 aan de thematafel besproken. Daarnaast is het Regionaal Mobiliteitsteam goed op weg binnen de regionale samenwerking en het vanuit ontschotting begeleiden van met werkloosheid bedreigde medewerkers naar nieuw werk. Binnen het speerpunt lopen meerdere projecten: Perspectief op werk, Klasse!, en Toolbox voor Statushouders. De projecten Move2Social en Pilot Z zijn afgerond. Met het Actieplan Jeugdwerkloosheid en de Rode Loper aanpak zijn mooie slagen gemaakt om de jeugdwerkloosheid aan te pakken.

Regulier opleiden (ontwikkelen tot 23 jaar) Binnen dit speerpunt moet de visie nog worden opgesteld. Wel zal de focus blijven liggen op techniek en zorg. Er is een inventarisatie gedaan naar succesvolle initiatieven die eraan bijdragen dat de Jeugd blijf kiezen voor de cruciale beroepen in de Techniek en Zorg. Daarnaast is de doorontwikkeling van het Servicepunt Techniek onderzocht. Projecten worden samen met het Techniekpact AchterhoekLiemers en SmarHub Youngtalent opgepakt.

Overige ontwikkelingen Om de acute situatie in de zorg het hoofd te bieden zijn taakbrigades ingezet. Voor het boeien en binden van hbo/Wo geschoolden is een vergaande samenwerking met Saxion, via het StadsLAB opgezet.

Projecten Onderwijs en arbeidsmarkt In totaal waren er eind 2021 9 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2021 zijn 2 nieuwe projecten opgestart: Projectnaam

Korte omschrijving

Move2Social Achterhoek

Move2Social is een programma voor innovatieve, sociaal ondernemers in t/m 2021 de fase van 0 tot 3. Dit kunnen startende ondernemers zijn met een heldere propositie die klaar zijn om de markt te betreden of jonge sociaal ondernemers die hulp wensen bij hun businessmodel om er een succesvolle onderneming van te maken. Dat proces versnelt KplusV in samenwerking met de partners in het programma Move2Social. Het behouden en aantrekken van jong talent in de leeftijd 17-25 jaar. t/m 2024 Door bedrijven te ondersteunen bij het optimaal inrichten van hun bedrijf voor jong talent en het jonge talent op zoveel mogelijk manieren kennis te laten maken met de mogelijkheden die de Achterhoek biedt (gave bedrijven, inspiratieplekken, Innovatiehubs, start-up mogelijkheden, traineeships en meer) bieden we vanuit SmartHub Young Talent jongeren een fijne start (zachte landing) van een lange carrière in de Achterhoek

SmartHub Young Talent

Looptijd

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Ook zijn de projecten terug te vinden in de doelenmatrix in deel IV van dit boekwerk.

20

Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2021 zijn opgestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid

Maatschappelijke

Ondernemers

Totaal

480.000

1.081.877

organisaties Totaalfinanciering

1.200.000

533.077

68.800

Financiering projecten

Maatschappelijke organisaties; 68.800

1.000.000

800.000

Ondernemers; 480.000

600.000

400.000 Overheid; 533.077 200.000

0

21

2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken? Een goede bereikbaarheid is voor de Achterhoek een essentiële voorwaarde om economisch te kunnen groeien en de leefbaarheid en de aantrekkelijkheid van de regio op peil te houden. Dat geldt zeker in de huidige tijd waarin de afstand tot voorzieningen op het platteland groeit. Ook goede (OV) verbindingen met Duitsland zijn voor ons als grensregio van groot belang. Zonder vervoer staat de regio letterlijk en figuurlijk stil. In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen. Hiervoor moeten zowel de hoofdinfrastructuur als de regionale en lokale infrastructuur kwalitatief en kwantitatief op orde zijn. Het is de bedoeling dat reizigers hun reis straks eenvoudig kunnen plannen via telefoon en internet. En idealiter zijn er in de Achterhoek geen belemmeringen meer voor reizigers en vervoerders tussen Nederland en Duitsland.

Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen.

Sub-doelen Mobiliteit en bereikbaarheid Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

Duurzaam: in de Achterhoek is het vervoer in 2030

Mate waarin het vervoer in de Achterhoek

energieneutraal en energieneutraal reizen wordt gefaciliteerd.

energieneutraal is. Aantal laadpalen en groei naar een dekkend net.

Betrouwbaar en Robuust: de hoofd-, regionale en lokale Afname van het aantal voertuigverliesuren. infrastructuur is kwantitatief en kwalitatief op orde en Reistijd op de ruggengraat van het OV in de zonder belemmeringen voor reizigers en vervoerders

Achterhoek.

tussen Duitsland en Nederland. Slim: er zijn slimme vervoersvoorzieningen die gebruik maken van telefoon en internet.

Tijd waarin Regionaal verzorgende voorzieningen met de beschikbare OV-modaliteiten bereikbaar zijn (doel: binnen 20 minuten).

Wat hebben we bereikt in 2021?

Met de Bereikbaarheid via de Weg werken we aan het subdoel betrouwbaar en robuust vervoer. We hebben kansen benut om de N18 bij het Rijk en de provincie onder de aandacht te houden, door een goede bereikbaarheid als randvoorwaarde te blijven noemen in onze opgave als regio. Ambtelijk zijn we met Rijkswaterstaat (RWS) en provincie aan de slag gegaan om kansrijke bouwstenen binnen de N18-aanpak in beeld te brengen en te definiëren. We bekijken hoe we gezamenlijk vervolgstappen kunnen zetten. De planvorming voor MeerVeilig3 Project N18 – Lichtenvoorde is afgerond, zodat de uitvoering in 2022/2023 kan worden gestart. Daarnaast is ingezet op het borgen en verbinden van projecten rond de A12 met de gebiedsaanpak en de A12 Alliantie. Met de provincie is gezamenlijk een inventarisatie gedaan naar de eerste nieuwe potentiële fietsroutes. Er is gestart met het verder verkennen en uitwerken van de vastgestelde drie prioritaire fietsverbindingen. De eerste stap van deze verkenningen is een potentieonderzoek. Binnen het subdoel betrouwbaar en robuust vervoer valt ook de Bereikbaarheid met het OV. We hebben lobby gevoerd voor de OV-concessies en de herijking van de uitgangspunten, de RegioExpres en de doorkoppeling lijn Winterswijk-Zutphen-Apeldoorn. De door de regio Achterhoek gewenste wijziging van de concessie-indeling is opgenomen in de Nota van uitgangspunten.

Deze ligt begin 2022 ter vaststelling bij PS. De RegioExpres staat nu goed op de agenda, we wachten op nieuwe concrete onderzoeksresultaten. De doorkoppeling Winterswijk-Apeldoorn wordt door de provincie en het Rijk nader onderzocht. Met het ministerie is afgesproken dat de kosten van een onderzoek hiernaar worden gedeeld (50%) met de provincie. Ook is aansluiting gezocht bij het mobiliteitsplan Euregio Rijn-Waal. Tot slot is de buslijn Aalten-Bocholt weer gaan rijden. 22

Met de Fijnmazige Bereikbaarheid hebben we de noodzakelijke laadinfrastructuur in kaart gebracht en een regionale laadvisie opgesteld. Daarnaast hebben we de gemeenten met ondersteuning van de provincie stap voor stap ondersteunt in hun opgave een gemeentelijk plaatsingsplan en visie laadinfrastructuur op te stellen. Inmiddels zijn de plaatsingsplannen en visies opgesteld. 5 Van de 7 gemeenten nemen direct deel aan de Concessie Laadinfra de 2 andere gemeenten volgen mogelijk op termijn. Er is stevig gelobbyd om het OV-vangnet bij de regio Achterhoek te houden. We hebben de provincie niet overtuigd dit door ons als regio te laten uitvoeren. We zetten nu volop in om HaltetaxiRRReis een succes te maken, zoveel mogelijk goede haltes te realiseren en HaltetaxiRRReis zo goed mogelijk met onze MaaS-aanpak te verbinden. Er is een onderzoek naar nieuwe potentiële mobiliteitshubs in de Regio Achterhoek uitgevoerd. De resultaten worden gebruikt voor een verdere uitrol van deze mobiliteitshubs. De eerste mobiliteitshub in Lichtenvoorde is nader uitgewerkt en wordt in 2022 uitgevoerd. Het eerste businessplan ADC (Achterhoekse Deelvervoer Coöperatie) is opgesteld en geeft een goed beeld van de opgave. De insteek voor de komende jaren is dat de ADC onderdeel wordt van ZOOV als uitvoeringsorganisatie. In 2022 volgt een uitgebreid onderzoek naar de potentiële synergie en implementatie.

De technische fase van Netmobiel is uitgevoerd en de verbinding met de nieuwe technische partner is gemaakt. De eerste pilots rondom de Netmobiel-app zijn van start gegaan. Op het gebied van fiets hebben we het aanbod elektrische fietsen op stations en toeristische locaties uitgebreid tot eind 2021. De Noordelijke Aftakking van de Betuweroute is meermaals besproken in Thematafel en Board. Vanuit de Thematafel is een projectgroep opgezet die nieuws, actualiteiten en het proces rond de Noordelijke aftakkking op de voet volgt. Er is structureel bij spoor overleggen aangegeven dat het nader onderzoeken en uiteindelijk aantonen van nut en noodzaak, vereisten zijn voordat sprake kan zijn van specifiekere (tracé)studies.

Projecten Mobiliteit en bereikbaarheid In totaal waren er eind 2021 13 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2021 zijn 7 nieuwe projecten opgestart: Projecten Projectbegeleiding Duurzame Mobiliteit Rurale HUB busstation Lichtenvoorde Opschaling Netmobiel 2021

Onderzoek Mobiliteitshubs Achterhoek

Digitaliseringsopgave Mobiliteitsdata Achterhoek 20212022 Fase 2

Korte omschrijving Looptijd Het begeleiden, uitwerken en uitvoeren van de processen en t/m 2021 projecten rondom de projectgroep duurzame mobiliteit en de incorporatie, opbouw en verdere uitwerking van het ADC richting Agem. Het opwaarderen van een bushalte naar een eerste (model) t/m 2022 rurale mobiliteitshub in de Achterhoek. Waar diverse modaliteiten en faciliteiten elkaar treffen. Als voorbeeld dienend voor toekomstige (rurale) hubs. Netmobiel breidt zich verder uit naar totaal vier gemeenten en t/m 2022 richt zich op het stimuleren van duurzaam en gezond gedrag via werkgevers voor woon-werkverkeer en ook rechtstreeks op inwoners. Het doel is de doorontwikkeling en validatie van het open-source-MAAS-platform met nieuwe functionaliteiten voor mantelzorgers, de uitbreiding met nieuwe vervoersvormen (Integratie van deelautos en deelfietsen in Netmobiel) en het stimuleren van duurzaam reisgedrag. Plan van aanpak voor realisatie van Mobiliteitshubs in de t/m 2021 Achterhoek opstellen. Om als Achterhoek aan de slag te kunnen met mobiliteitshubs, is het van belang dat er een gedegen onderzoek en plan van aanpak komt (met bijbehorend proces) naar de locaties en invulling van deze hubs. Het verder uitwerken van de aanpak om als Achterhoek t/m 2022 mobiliteitsdata op te leveren conform de opgave die de Provincie Gelderland hiervoor van het Ministerie I&W heeft ontvangen.

Het gaat hierbij om de data top15 die door I&W is 23

vastgesteld. Deze tweede fase van het project heeft betrekking op de periode juli 2021 t/m juni 2022. Technische Partner ADC en de Doorontwikkeling Netmobiel

Onderzoek ZOOV & ADC

Op dit moment is er een Netmobiel app en platform t/m 2024 gerealiseerd, met open source componenten en vanuit een open source licentie.De ontwikkelde functionaliteit in de app (/website) en het platform moet overgenomen worden door de technische partner, doorontwikkeld en daarmee ook behouden worden voor de Achterhoek op lange termijn. Daarnaast moet de Netmobiel-app worden omgevormd naar de GAON-app met alle bijbehorende functionaliteiten.Daarnaast moet de app de GAON branding krijgen en is het noodzakelijk dat er een Achterhoek-brede marketingcampagne worden opgezet om de app aan de man te brengen. Het onderzoeken en beoordelen van ZOOV op lange termijn, t/m 2022 de samenwerking tussen de Achterhoek Deelvervoer Coöperatie (in oprichting) en ZOOV alsmede het efficiënter inrichten van het Wmo-vervoer.

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Ook zijn de projecten terug te vinden in de doelenmatrix in deel IV van dit boekwerk. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2021 zijn opgestart weergegeven.