jaarstukken regio achterhoek 2020

Jaarstukken 2020

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord Jaarverslag Deel I: Programmaverantwoording Programma 1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek) Programma 2 Smart Economy 2.1 Smart werken en innovatie 2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid

1

5

14 17 20

Programma 3 Smart Living 3.1 Wonen en vastgoed 3.2 Circulaire economie en energietransitie 3.3 Gezondste Regio

23 27 30

Programma 4 Bedrijfsvoering en rente

32

Deel II: Paragrafen Paragraaf 1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 2 Financiering Paragraaf 3 Bedrijfvoering Paragraaf 4 Rechtmatigheid Paragraaf 5 Subsidies

35 39 42 43 45

Deel III: Jaarrekening Balans (inclusief toelichting) Niet uit de balans blijkende verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

49 56 56 57

Publicatie WNT SiSa verantwoordingsinformatie 2020 Verzamelstaat afrekening gemeenten Controleverklaring accountant

59 60 61 63

Deel IV: Uiteenzetting financiële positie Algemene financiële beschouwing en programmarekening Formatieplan (inclusief toelichting) Taakvelden 2020 per programma Verzamelstaat bijdrage gemeenten Doelenmatrix

68 70 71 72 73

Bestuurlijk voorwoord Wij bieden u de jaarstukken 2020 aan van Achterhoek ambassadeurs; het vernieuwde Achterhoekse samenwerkingsverband van de Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. Deel I en II zijn het jaarverslag met de programmaverantwoording in deel I, en de paragrafen in deel II, deel III de jaarrekening en deel IV bevat de uiteenzetting van de financiële positie. Nieuw is de opbouw van de programmastructuur. Zo is zowel de inhoud breder, als het aantal partijen dat daaraan bijdraagt. De nieuwe regionale samenwerkingsstructuur (triple helix) is daarmee terug te vinden in deze programmaverantwoording. Zo willen we zoveel mogelijk zichtbaar maken wat er buiten, in de Achterhoekse samenleving, gedaan wordt door de partijen die samen Achterhoek ambassadeurs vormen. In Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit staan onze doelen op het gebied van Smart Governance, Smart Economy en Smart Living beschreven. De programmaverantwoording heeft dezelfde indeling. De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in lopende projecten en projecten in ontwikkeling per thema. De uitwerking gebeurt, onder regie van de Achterhoek Board, door zes thematafels. Deze thematafels hebben een belangrijke rol in het uitvoeren van de Achterhoek Visie 2030 en de vertaling ervan in concrete projecten.

De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) vormt de motor in de nieuwe Governance, de taken, de begroting en de financiële verantwoording van de Achterhoek ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten en provincie gekoppeld. We willen met deze begrotingsvorm een slag maken in de zichtbaarheid en controleerbaarheid van de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking. Aan de thematafels zullen continu nieuwe projecten gaan ontstaan. Het projectenoverzicht dat hier per thematafel is bijgevoegd is dan ook niet uitputtend. Ook hebben we nog niet van alle partijen in zicht wat zij investeren en welke projecten zij hebben lopen. We zien dit als een groeimodel dat in de loop van de komende jaren steeds meer inzicht gaat geven. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie. De projecten van deze programma’s worden ook niet uitgevoerd binnen de begroting van Regio Achterhoek, maar in die van de initiatiefnemers. Wij wensen u veel leesplezier!

NB In de jaarstukken hanteren we de officiële naam van de GR: Regio Achterhoek. De roepnaam van het totale samenwerkingsverband is Achterhoek ambassadeurs.

1

Opbouw programma’s De programmarekening van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. De werkzaamheden van de thematafels zijn per thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, maar gaat door alle thema’s heen.

Samenvatting financiële begroting Jaarresultaat Totaal 155.000 28.000 183.000

Smart Governance Bedrijfsvoering en rente Jaarresultaat positief

Per inw -0,59 -0,11 -0,70

Het voordeel is vooral ontstaan door vacatureruimte, overschotten op overige personeelskosten (opleiding en reis-en verblijfkosten), een overschot op lobby- en communicatiekosten en de vrijval van wachtgelden en de BWS reserve. Ook is er een positief renteresultaat.

2

Bestemming resultaat 2020 Voorgesteld wordt om van het voordelige saldo ad €183.069 (€ 0,70 per inwoner) het maximale bedrag van € 131.387 (€ 0,50 per inwoner) toe te voegen aan het investeringsfonds, zoals besloten in De Achterhoek werkt door 2.0. Voor het restant van het voordelige saldo ad € 51.682 wordt voorgesteld dit eenmalig voor 2021 te bestemmen voor het opvangen van knelpunten in de formatie als gevolg van de taakstelling van € 64.000 door de indexeringssystematiek en door het feit dat er sprake is van twee langdurig zieken. Bij de evaluatie wordt gekeken naar een structurele oplossing voor een gezonde financiële basis met een realistische loon- en prijsindex. Met dit voorstel voor resultaatbestemming willen we eenmalig het probleem in 2021 tackelen en voorkomen dat er een jojo-effect ontstaat met een positief saldo in 2020 en een tekort in 2021.

Controleverklaring A12 Registeraccountants B.V. heeft voor 2020 een controleverklaring opgesteld ten aanzien van de financiële administratie en het beheer. De controle omvat de cijfers opgenomen in de jaarrekening 2020 en de rechtmatigheid van financiële beheershandelingen gelet op het controleprotocol 2020. De controleverklaring voor de jaarrekening 2020 is in het boekwerk opgenomen.

Besluitvormingsproces begroting 31 maart 2021

Behandeling concept jaarstukken door het dagelijks bestuur De jaarrekening, het jaarverslag, de pargrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Na ontvangst van de controleverklaring worden de stukken uiterlijk 15 april aan de deelnemende gemeenten gezonden.

15 april 2021

Verzenden jaarstukken naar gemeenten

tot 21 juni 2021

Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Tot 21 juni 2021 mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de jaarstukken schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek.

7 juli 2021

Vaststelling jaarstukken door het algemeen bestuur

Doetinchem, 13 april 2021 Dagelijks bestuur Regio Achterhoek

3

Deel I

Programmaverantwoording

4

Programma 1

Smart Governance Smart Governance Sinds 2018 werkt de Achterhoek in een vernieuwde triple helix samenwerking: Achterhoek Ambassadeurs. De samenwerking bestaat uit een Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Achterhoek thematafels. Ondernemers, organisaties en overheden (drie O’s) geven via de Achterhoek Board en thematafels samen invulling en uitvoering aan de samenwerking. De Achterhoek Raad stelt de inhoudelijke kaders vast. Dit kader is in 2019 vastgelegd in de Achterhoek Visie 2030. Regio Achterhoek is de juridische entiteit van de samenwerking en heeft een algemeen en dagelijks bestuur. Hierin zitten de burgemeesters van de 7 gemeenten. In 2020 is gestart met een eerste evaluatie van de samenwerking. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld welke 5 oktober in de Achterhoek Raad is vastgesteld. De resultaten van de evaluatie zullen eind april 2021 worden gepresenteerd aan de Achterhoek Raad. In onderstaande afbeelding is het organogram van de samenwerking opgenomen.

Regio Achterhoek vormt de juridische entiteit, daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van Regio Achterhoek van gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma en programma 4 Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om zicht te geven op de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

5

Wat willen we bereiken? Te bereiken maatschappelijk effect Regio Achterhoek De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern is een sterke economie, uitgaande van de eigen kracht en inzet op open innovatie, ruimte te geven aan experimenten, een uitstekend werk- en leerklimaat en het verhogen van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Belangrijke opgaven daarin zijn: zorgen voor voldoende arbeidskrachten, verhogen van de arbeidsproductiviteit, betaalbaar en betrouwbaar vervoer, een energieneutrale en circulaire Achterhoek, een passende woningvoorraad, een hoge score op leefbaarheid en een gezonde regio. De opgaven en te bereiken doelen zijn belegd in de zes thematafels: 1. Smart werken en innovatie 2. Onderwijs en arbeidsmarkt 3. Wonen en vastgoed 4. Mobiliteit en bereikbaarheid 5. Circulaire economie en energietransitie 6. Gezondste regio

Subdoelen en activiteiten Regio Achterhoek Subdoelen

Activiteiten Regio Achterhoek

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking

•

Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht

•

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden

• • • • • •

Wat hebben we er voor gedaan? Gerealiseerd Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad De vergadering van de Achterhoek Raad van 30 maart was voorbereid, maar kon door Covid-19 niet doorgaan. De leden van de Raad zijn schriftelijk geïnformeerd over het vervolg van de agendapunten en de eerder ingediende moties. Om goed in verbinding te blijven en om ontwikkelingen te kunnen blijven delen, zijn er voor de zomer en in het najaar in totaal 8 digitale informatiesessies aangeboden aan de Achterhoek Raad. In september is er een informatieve bijeenkomst gehouden over de 2de fase N18. De vergaderingen van de Achterhoek Raad in oktober en december zijn digitaal gehouden. Daarin is mevrouw Wilke benoemd als lid van de Achterhoek Board en heeft de Raad ingestemd met het voorstel ‘Onderzoek en doorontwikkeling 2de fase N18’, het ‘Plan van aanpak evaluatie regionale samenwerking' en met het Uitvoeringsplan 2021. Na het vaststellen van het plan van aanpak voor de evaluatie is er een startbijeenkomst met de Achterhoek Raad geweest, waarin de onderzoekers hun analysekader hebben toegelicht en vragen gesteld konden worden. De Achterhoek Raad heeft 4 leden afgevaardigd om deel te nemen aan de begeleidingscommissie van de evaluatie. Er is een digitaal stemsysteem ontwikkeld om het stemmen in de Achterhoek Raad te versnellen.

Het stemsysteem blijkt echter niet geschikt voor de digitale vergaderingen, maar kan wel ingezet worden op het moment dat er weer fysiek vergaderd wordt. 6

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board De Board is in 2020 elf keer (veelal digitaal) bijeen geweest. Helaas kon er alleen begin maart nog een Achterhoek dag met alle thematafels worden gehouden. Belangrijkste activiteiten van de Board waren:

Projecten en Regio Deal

Integrale beoordeling van projecten. In totaal zijn 35 projecten akkoord bevonden door de Board. Hierbij wordt expliciet gekeken naar de samenhang tussen de projecten en wordt getoetst aan de doelstellingen. Uit de bestuurlijke tussenevaluatie van oktober blijkt dat op alle subdoelen wordt ingezet. Overleg met het Rijk over de voortgang van de Regio Deal. Hiervoor is een voortgangsrapport over 2019 opgesteld en in oktober een bestuurlijke tussenevaluatie Regio Deal en Visie 2030. Inzet op extra cofinancieringsmiddelen vanuit de provincie. Op 10 juni heeft PS besloten circa 9,5 miljoen extra voor de Achterhoek beschikbaar te stellen.

Lobby en strategie

Ontwikkelen gezamenlijke lobbystrategie, vormgegeven in een brochure met drie speerpunten. Lobby om de Achterhoek opgenomen te krijgen in de omgevingsagenda Oost Nederland. Naar verwachting wordt er in 2021 een addendum opgenomen met daarin de opgaven voor de Achterhoek. Vertaling van de Kracht van Oost 2.0 voor de Achterhoek. Voorbereiden van een marketingcampagne die in 2021 gaat starten. Opzetten en lancering van de eerste Achterhoek Monitor. Prioriteiten Achterhoek richting Interreg VI opgesteld. Opstellen Uitvoeringsplan 2021.

Acties

Uitvoeren van twee challenges (100 duurzame voertuigen en woningen voor jongeren). Achterhoek Verbindt, 10 puntenplan n.a.v. Covid-19. Uitvraag voor derde Achterhoekpanel (duurzame mobiliteit en identiteit). Organiseren van meerdere digitale sessies en voorbereiden van de vergaderingen met de Achterhoek Raad.

Overig

Starten van de evaluatie van de samenwerking. Verbinding met het algemeen bestuur (open innovatie, bestuurlijke tussenevaluatie Regio Deal en Visie 2030). Uitvoering geven aan de ziekenhuismotie van de Achterhoek Raad. De Board heeft veel gesprekken gevoerd met allerlei betrokkenen en steeds benadrukt dat draagvlak en vertrouwen in de regio belangrijk zijn voor alle stappen die gezet worden door het bestuur van Santiz. Inmiddels is helder dat beide ziekenhuizen per 2021 zelfstandig verder gaan. Gedurende het proces m.b.t. de ziekenhuiszorg had de Board behoefte aan een onafhankelijk deskundig klankbord; de heer Ikkersheim van KPMG Health en Life Science is gevraagd mee te denken. Dit heeft geresulteerd in een memo die de Board aangeboden heeft aan de bestuurder van Santiz, mevrouw Schraverus en de verkenner, de heer Daniëls. In deze memo komen vier randvoorwaarden naar voren die de Board als advies meegeeft aan het bestuur van Santiz. Met deze vier randvoorwaarden wil de Board borgen dat kwalitatief goede en toegankelijke zorg voor inwoners van de Achterhoek beschikbaar blijft. Niet alleen over 3 jaar maar ook voor de lange termijn.

Regisseren en faciliteren Thematafels De thematafels zijn gemiddeld circa 8 keer bijeen geweest. Hierin hebben ze hun lijnen uitgezet, actie ondernomen n.a.v. Covid-19, projecten geïnitieerd en voorbereid voor de Achterhoek Board, het uitvoeringsplan 2021 voorbereid en uitvoering aan de projecten gegeven. Een verder toelichting op de activiteiten van de zes tafels kunt u vinden in programma 2 (Smart Economy) en programma 3 (Smart Living). 7

Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Het algemeen bestuur is 9 keer bijeen geweest. Belangrijk onderdeel van de agenda zijn de P&C stukken. Daarnaast worden de lobbyactiviteiten en de grensoverschrijdende activiteiten periodiek geagendeerd. Het bestuur heeft –samen met vertegenwoordigers van de Board- de lobbystrategie van de Achterhoek scherper geformuleerd in een drietal speerpunten. Daarnaast is aangesloten bij Nederland Slim Benutten. Ook is gekeken naar een goede invulling van de lobbycapaciteit. Eind 2020 is de organisatie versterkt met een lobbyist. Ook binnen het algemeen bestuur was er veel aandacht voor de ziekenhuisdiscussie. De burgemeesters trekken hierin samen op, waarbij ook Montferland en Doesburg aansluiten. Alle projecten die door de Board goedgekeurd zijn, zijn door het algemeen bestuur bekrachtigd. Er wordt steeds een financieel overzicht gegeven van de projecten i.r.t. het beschikbare budget en de bijdrage van de gemeenten aan de projecten. Het dagelijks bestuur heeft het functieboek op basis van HR21 vastgesteld. In januari hebben alle colleges deelgenomen aan een tweedaags werkbezoek aan Düsseldorf.

Subsidiewerkzaamheden In 2020 zijn 35 projecten begeleid en in procedure gebracht bij de thematafels, Board en het algemeen bestuur. Het gaat in totaal om € 26,9 mln. aan kosten. Er is subsidie beschikbaar gesteld vanuit de Regio Deal, de Gebiedsopgave van de provincie Gelderland en het Investeringsfonds. De verantwoording van de middelen vanuit de Regio Deal en de Gebiedsopgave zijn ingediend bij respectievelijk het Rijk en de provincie Gelderland en akkoord bevonden. Voor nadere specificaties wordt verwezen naar de paragraaf subsidies (pagina 66). Voor nadere specificaties van de projecten wordt verwezen naar de programma’s Smart Economy en Smart Living. Daar zijn de projecten opgenomen die zijn gestart in 2020 (in plaats van de projecten die in procedure zijn gebracht in 2020). In nauw overleg met de provincie Gelderland is het subsidieverleningsproces geoptimaliseerd. Hiervoor zijn de samenwerkingsregeling en de algemene subsidieverordening geactualiseerd en zijn nadere regels opgesteld voor projecten die bijdragen aan de Achterhoek Visie 2030. Definitieve besluitvorming vindt plaats in 2021.

Monitoring In december is de eerste Achterhoek Monitor gelanceerd in een online congres. Een uitgebreide monitor met dashboard en jaarpublicatie (duiding) www.achterhoekmonitor.nl. De monitor geeft een goed beeld van hoe de Achterhoek ervoor staat met kerngegevens en verdiepende thema’s. Ook zijn de economische effecten van Covid-19 opgenomen. Voor het monitoren van onze projecten hebben we het programma AFAS aangeschaft. Hiermee kunnen we onze partners snel overzicht geven van de (financiële) stand van zaken rondom de projecten die lopen of in voorbereiding zijn. De evaluatie van de samenwerking is gestart.

Lobbywerkzaamheden

Werkbezoeken en Lentediner Door de coronacrisis zijn veel geplande werkbezoeken niet doorgegaan, zoals de bezoeken van minister (nu staatssecretaris) R. Knops, Gedeputeerde Staten, verschillende gedeputeerden en de Duitse delegatie uit Mecklenburg-Vorpommern. Ook het werkbezoek van Provinciale Staten kon niet doorgaan wegens te weinig aanmeldingen. In juli is het werkbezoek van gedeputeerde C. van der Wal wel doorgegaan. Ze heeft een bezoek gebracht aan Kaak en van Raam. In september is staatsecretaris P. Blokhuis aanwezig geweest bij de aftrap van het preventieakkoord. Ook het Lentediner kon dit jaar niet doorgaan, ondanks dat de voorbereidingen al in gang waren gezet. Als alternatief hebben we de genodigden voor het Lentediner een kaart met een gedicht van de dichter des Achterhoeks gestuurd.

Lobbystrategie Afgelopen jaar is er een lobbystrategie ontwikkeld. Hierin staan de belangrijkste lobbyprioriteiten voor de Achterhoek voor de middellange termijn. De focus ligt op het neerzetten van de Achterhoek als 8

experimenteerregio voor Nederland en een betere bereikbaarheid. Eind oktober hebben O. van Dijk en M. Koster de lobbystrategie toegelicht in een digitale sessie voor leden van de Achterhoek Raad.

Lobby richting Tweede Kamerverkiezingen Bijdrage aan K6 position paper Er is vanuit de Achterhoek een bijdrage geleverd aan het position paper ‘Helemaal Nederland: te klein voor grote verschillen’ van de K6, de zes provincies met regio’s die demografische transitie kennen. Hierin wordt een oproep gedaan aan het Rijk om meer te investeren in de transitieregio’s en de verschillen tussen regio’s in Nederland niet teveel te laten groeien. Op 16 april 2020 is dit position paper naar de programmacommissies van de politieke partijen gezonden.

Input Achterhoek voor de programmacommissies Tweede Kamerverkiezingen In juni hebben we als Achterhoek onze input voor de verkiezingsprogramma’s in briefvorm aangeleverd bij de landelijke politieke partijen. We hebben aandacht gevraagd voor: maakindustrie (Smart Industry), kringlooplandbouw, onderwijs en arbeidsmarkt, preventie en gezondheidszorg, droogte en mobiliteit en bereikbaarheid. De input is gedeeld met programmacommissies van de politieke partijen. In november hebben we de Achterhoek Raad in een brief opgeroepen om onze lobbyspeerpunten uit de lobbystrategie in te brengen bij de (schriftelijke) amenderingsprocedure van de landelijke politieke partijen. De inhoud van deze brief was ongeveer hetzelfde als de brief die in juni naar de programmacommissies van de landelijke politieke partijen is gestuurd.

Campagne ‘Nederland Slim Benutten’ Samen met de provincies Overijssel en Gelderland en andere inliggende regio’s is de campagne ‘Nederland Slim Benutten’ gestart. Doel van de campagne is om Oost-Nederland op een vijftal thema’s beter te profileren richting Den Haag. In de eerste fase van de campagne is de site www.nederlandslimbenutten.nl gelanceerd. Ook zijn er e-cards verzonden naar de programmacommissies van de landelijke politieke partijen die schrijven aan het verkiezingsprogramma. In de tweede fase is er een videoreeks opgezet rondom het thema mkb/familiebedrijven waarin elke week één bedrijf uit Oost-Nederland in de ‘spotlight’ wordt gezet. Tot slot zijn de voorbereidingen voor een vijftal werkbezoeken in januari/februari 2021 in gang gezet. 8RHK Ambassadeurs organiseert één werkbezoek: bij agroinnovatiecentrum De Marke rondom het thema landbouw en natuur.

Kracht van Oost 2.0 en Omgevingsagenda Oost NL De Achterhoek heeft bij het verschijnen van de Omgevingsagenda Oost NL aangegeven het jammer te vinden dat ze hierin nauwelijks voorkomt. Dit werd erkend door de provincie en het Rijk. In het najaar is gezamenlijk de opgave van de Achterhoek verkend en is in kaart gebracht welke aanvullende afspraken er in het kader van de omgevingsagenda gemaakt kunnen worden. In 2021 zal naar verwachting het ‘Addendum Omgevingsagenda-Oost: opgaven Achterhoek’ toegevoegd worden aan de omgevingsagenda Oost NL. We hebben intensief het onderzoek Kracht van Oost 2.0 gevolgd en van reactie voorzien. In het najaar is er een vertaling gemaakt naar de betekenis hiervan voor de Achterhoek. Dit wordt in het voorjaar gedeeld met belangrijke partners.

Communicatiewerkzaamheden Naast de wekelijkse algemene nieuwsbrief, verscheen in 2020 voor het eerst een eigen digitale nieuwsbrief voor iedere thematafel (circa zes keer per jaar). Vanaf de zomer stonden we maandelijks in de gedrukte en online uitgave van www.mijnmagazine.nl. Een 8RHK magazine, eigen uitgave huis aan huis verspreid in de Achterhoek, verscheen in het najaar. Met daarin informatie over onze samenwerking, (Regio Deal-) projecten en de uitnodiging om projectideeën in te brengen. Onze persberichten met nieuws over projecten 9

werden goed overgenomen en corporate nieuws ontving ook de nodige aandacht. Bijvoorbeeld na een georganiseerd persgesprek rondom de Achterhoek Raad in december en de kwantitatieve tussenevaluatie van de ‘Regiodeal als vliegwiel’, waarin we als regio goed scoren. Corona bracht uitdagingen en nieuwe mogelijkheden. In het begin van de coronacrisis werd met (vice)voorzitters van de Board een videopitch opgenomen waarin zij de Achterhoek toespreken over de coronacrisis. Daarnaast is via achterhoekverbindt.nl, het platform voor kennisuitwisseling onder bedrijven en organisaties, in mei de campagne Groen is Gaon gelanceerd www.groenisgaon.nl. In de zomer organiseerden we meerdere bezoeken en ‘momenten’, waaronder voor staatssecretaris Paul Blokhuis die uitleg kreeg over ons Preventie Akkoord. In september startte de MKB-deal die mede is voorbereid. In drie zelf georganiseerde ‘livestreams’ brachten we inhoud verder: Met de WUR een zoektocht naar een klimaat neutrale Achterhoek in 2120, in december de lancering van de Achterhoek Monitor en begin 2021 een jaaroverzicht 2020/digitale nieuwjaarsreceptie van 8RHK. In oktober startte www.krachtvanderegio.nl vanuit het ministerie van LNV, waar wij ook de Achterhoek een mooie plek heeft. Onze promotiefilm over de Achterhoek werd, na lancering tijdens de nieuwjaarsreceptie 2020 goed gedeeld.

Twee challenges startten en werden via vlogs verslagen. De eerste, ‘100 duurzame deelvoertuigen in de Achterhoek’, werd succesvol afgesloten in de zomer. De tweede, waarin twee wethouders jongeren begeleidden in hun zoektocht naar een woning in de Achterhoek, bracht vooral ervaringen en knelpunten in de woningzoektocht naar voren. Leerzame input voor de thematafel Wonen & Vastgoed. Samen met een extern bureau hebben we een meerjarige marketingcampagne ontwikkeld, deze staat zo goed als klaar om in mei 2021 te starten.

Projecten Smart Governance Onderstaande projecten zijn in 2020 opgestart onder Smart Governance.

Project

Omschrijving

Looptijd

Achterhoek Monitor

Het ontwikkelen van een adequate Achterhoekmonitor om op systematische wijze te volgen of de inspanningen en acties binnen de Achterhoek tot de gewenste effecten leiden. Het wegnemen van belemmeringen bij het grensoverschrijdend zakendoen tussen Nederlandse en Duitse ondernemers/ondernemingen en het bevorderen van de grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling in de Regio Achterhoek en het aangrenzende gebied in Duitsland, door middel van een matchmaking-, adviserings- en ondersteuningstraject en het aanbieden van een (modulair) opleidingsprogramma en netwerkmogelijkheden. De Achterhoek op de kaart zetten als regio waar je carrière kunt maken (én fijn kunt wonen). Een imago verandering van de Achterhoek in de rest van Nederland, mogelijk ook de Duitse grensstreken. Geïnteresseerden in de Achterhoek aan de hand meenemen en ze van de juiste informatie voorzien over wonen en werken.

t/m 2022

Grensoverschrijdend ondernemen, werken en leren (GROS)

Onverwachte Hoek

De zachte Landing

10

t/m 2023

t/m 2023

t/m 2023

Wat heeft het gekost? Programma 1:

R 2019

B 2020

Smart Governance

R 2020

primair

B 2020 gewijzigd

Lasten (A)

3.661.000

2.556.000

4.352.000

3.999.000

Baten derden (B)

2.044.000

1.312.000

2.756.000

2.536.000

Sub-totaal (B-A)

-1.617.000

-1.244.000

-1.596.000

-1.463.000

Bijdragen gemeenten en Provincie (C)

2.055.000

2.173.000

2.173.000

2.018.000

Saldo van baten en lasten (B-A+C)

438.000

929.000

577.000

555.000

Onttrekking reserves

806.000

350.000

794.000

674.000

-1.244.000

-1.279.000

-1.371.000

-1.229.000

0

0

0

0

Storting reserves Gerealiseerd resultaat

De volgende producten vallen onder dit programma: • •

Achterhoek Visie 2030 en monitoring Lobby en communicatie

•

Coördineren van subsidies en projecten

•

Advisering algemeen en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels

• •

Uitgaven en inkomsten Investeringsfonds Onvoorzien

Een nadere verdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina. Programma 1: Inwonerbijdrage

R 2019

B 2020 primair

B 2020 gewijzigd

R 2020

Bijdrage gemeenten in programma 1 Bijdrage provincie in organisatiekosten Bijdrage provincie in investeringsfonds

6,29

6,71

6,71

6,12

1,52

1,55

1,55

1,55

0,51

0,52

0,52

0,52

Totaal inwonerbijdrage

8,32

8,78

8,78

8,19

Toelichting De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma (€ 555.000 toevoeging) is als volgt: Mutatie reserves: onttrekking investeringsfonds (werkbudgetten)

raming gewijzigd -350.000

-239.000

onttrekking investeringsfonds (projecten)

-403.000

-393.000

onttrekking BWS reserve (vrijval)

-41.000

-42.000

1.371.000

1.229.000

577.000

555.000

toevoeging investeringsfonds Per saldo toevoeging reserves programma 1

werkelijk

Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten is € 155.000. Het voordeel is met name veroorzaakt door overschotten op loonkosten, overige personeelskosten en lobby- en communicatiekosten 11

(inclusief werkbudget grensoverschrijdende activiteiten). Bij onvoorzien is er sprake van een voordeel van € 33.000 door vrijval van de BWS reserve verminderd met extra kosten voor ICT faciliteiten in verband met corona. Ook is er sprake van een incidenteel voordeel van €39.000 als gevolg van het vrijvallen van de wachtgeldvoorziening. Het overschot op de loonkosten wordt voornamelijk veroorzaakt door vacatureruimte lobbyist. Deze is in december 2020 ingevuld. Het overschot op overige personeelskosten wordt met name veroorzaakt door lagere kosten voor opleidingen en reiskosten door corona.

Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: R2019 B 2020 B 2020 Specificatie baten derden gewijzigd primair 148.000 Bijdrage gemeente en provincie investeringsfonds 267.000 359.000 1.012.000

Bijdrage decentralisatie uitkering bevolkingsdaling Diverse opbrengsten (inclusief projecten) Bijdrage uit voorziening wachtgelden Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten Interne doorbelasting Sub-totaal baten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal baten programma 1

R 2020 217.000

828.000 39.000 38.000 501.000 2.566.000 522.000 2.044.000

1.012.000 33.000 48.000 36.000 322.000 1.718.000 406.000 1.312.000

1.012.000 1.385.000 48.000 36.000 347.000 3.187.000 431.000 2.756.000

1.012.000 1.307.000 41.000 31.000 347.000 2.955.000 419.000 2.536.000

Specificatie Lasten

R2019

B 2020

R 2020

Personeel loonsom Wachtgelden Kosten Maatwerk

1.404.000 39.000 -

primair 1.771.000 48.000 -

B 2020 gewijzigd 1.535.000 48.000 175.000

1.513.000 41.000 176.000

309.000 167.000 106.000 17.000 110.000 28.000 714.000 736.000 2.000 8.000 58.000 37.000 3.785.000 501.000 4.286.000 619.000

67.000 25.000 179.000 15.000 123.000 350.000 2.000 8.000 62.000 36.000 2.686.000 322.000 3.008.000 452.000

67.000 194.000 178.000 17.000 124.000 46.000 666.000 1.455.000 2.000 49.000 46.000 36.000 4.638.000 347.000 4.985.000 633.000

6.000 3.661.000

2.556.000

4.352.000

34.000 207.000 174.000 4.000 117.000 20.000 556.000 1.330.000 2.000 16.000 47.000 3.000 4.240.000 347.000 4.587.000 588.000 3.999.000

Overige personele kosten Inhuur derden Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.) Eenmalige kosten huisvesting Bestuur Lobby en communicatie (werkbudget) Werkbudget grensoverschrijdende activiteiten Uitgaven investeringsfonds (excl. eigen projecten) Projectkosten eigen projecten Kapitaallasten Onvoorzien Transparante btw voorheffing Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie Bij: Interne doorbelasting Sub-totaal lasten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Af: doorbelasting stortplaatsen (vervallen in 2020) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

12

50.000

Bestuurlijke ontwikkelingen COVID 19 (Corona) virus De uitbraak van COVID-19 (Corona) eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal. De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. Voor de gevolgen van COVID-19 kijken wij wat we, aanvullend op de landelijk maatregelen van het Rijk, kunnen doen. Dit raakt veel beleidsterreinen van onze organisatie. We voeren de landelijke en lokale maatregelen zo adequaat mogelijk uit waarbij we zorgen voor zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming en hebben daarvoor de nodige interne maatregelen genomen. In het verslagjaar zijn extra kosten gemaakt om digitaal (thuis) werken voor het personeel mogelijk te maken.

13

Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en innovatie, Onderwijs en arbeidsmarkt en Mobiliteit en bereikbaarheid. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken en wat men heeft bereikt. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

2.1 Smart werken en innovatie Wat willen we bereiken? Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Digitalisering en robotisering veranderen onze leef-, leer- en werkomgeving. Om de vergrijzende en ontgroenende Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Die oplossingen komen sneller tot stand in een open innovatiesysteem waarin overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen samenwerken en de Achterhoekse bedrijvigheid, naoberschap en vakmanschap maximaal tot uiting komen.

Te bereiken maatschappelijk effect 3 % groei van de arbeidsproductiviteit en de agrosector.

Sub-doelen Smart werken en innovatie Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

Op het gebied van de maakindustrie en de

3% groei van arbeidsproductiviteit in maak-industrie en

agrosector is de Achterhoek hét open innovatiesysteem van Nederland.

agro-sector, gemeten als toegevoegde waarde per medewerker per tijd (en 2% voor alle andere sectoren).

De Achterhoek beschikt over de inventieve vakman/ vakvrouw van de toekomst (slim werken/sociale innovatie).

35 kennisdeel- en businessclusters in 2025. 40 start-ups en 20 scale-ups in 2025.

14

De Achterhoek ontwikkelt en implementeert de pro- ductie van de toekomst (slim

250 bedrijven hebben slim werken en innovatie doorgevoerd.

innoveren/economische innovatie). De Achterhoek is dé stage- en afstudeerregio van 40% van de deelnemende studenten aan SmartNederland. Hub/Innovatiehubs komt van buiten de Achterhoek met 10% internationale achtergrond.

Wat hebben we bereikt in 2020? In 2020 vroeg de coronacrisis om snelle acties en oplossingen voor bedrijven. In korte tijd ontstond het online platform Achterhoek Verbindt dat zich in 2020 heeft bewezen als een uitstekend middel om vragen van Achterhoekse ondernemers op te halen, samen te brengen en opgedane kennis te delen. Vanuit Achterhoek Verbindt zijn een groot aantal kennis- en businessclusters ontstaan; kennisdeling rond verschillende thema’s kregen een vast karakter nadat deze werden gevormd via Achterhoek Verbindt. Hieruit ontstonden mooie projecten, zoals Het Naoberkrediet 2.0 en de campagne Groen is Gaon. De MKB-deal werd tevens opgestart, waarin ondernemers met elkaar op zoek gaan naar mogelijkheden om hun arbeidsproductiviteit te verhogen. De groepen spreken over hun productie, de inrichting van hun organisatie, de wijze van financiering en nog veel meer. Door op een andere manier hun onderneming te bekijken krijgen zij nieuwe inzichten en weten ze met hun bedrijf groei te starten. Om het startersklimaat te stimuleren is in 2020 het project SmartHub Incubator Industry gestart. Hier kunnen (onder andere) starters in de industrie terecht. Ze worden verder geholpen doordat een groot netwerk van bedrijven netwerk, kennis en productiemiddelen.

Doordat SmartHub Incubator Industry aansluit op en samenwerkt met de Steck en de Marke, kunnen starters in de regio in verschillende branches hun hulpvraag kwijt. Vanuit studenten kwam het signaal naar de thematafel dat er in onze regio weinig traineeships zijn. Naast het feit dat traineeships populair zijn onder jongeren, maakt het gebrek aan traineeships het voor starters lastig om in te stromen op de arbeidsmarkt. Hierop is vanuit de thematafel opdracht gegeven voor een onderzoek naar initiatieven, behoeftes en mogelijkheden in de regio.

Projecten Smart werken en innovatie In 2020 zijn 7 nieuwe projecten opgestart: Projecten

Korte omschrijving

Looptijd

Incubator De Steck

De Steck is hét open innovatiecentrum voor de Achterhoek waar ondernemers en studenten elkaar ontmoeten met de focus op circulaire technologie.

t/m 2022

Smart Business SBC + is dé open innovatieplek voor smart werken. Smart werken wordt in alle Center + stuwende sectoren versterkt door laagdrempelige samenwerking tussen onderwijs en ondernemers. MKB-deal Met de MKB-deal willen we 100 MKB bedrijven in de Achterhoek ondersteunen bij het verhogen van hun arbeidsproductiviteit.

t/m 2022

Achterhoek Verbindt

t/m 2022

Achterhoek verbindt is een portal waar Achterhoekse ondernemers elkaar tijdens de t/m 2021 coronacrisis alsnog kunnen ontmoeten.

15

SmartHub Met de komst van de SmartHub Industry Incubator worden startups gefaciliteerd en t/m 2023 Industry daarmee het aanjagen van innovatie en het binden van talent. Incubator (SHI) Naoberkrediet Om de Achterhoekse ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen in crisistijd 2.0 wordt hulp aangeboden. Deze hulp bestaat grofweg uit drie hoofdtaken: een loket met kennis van financieringen en hulpmaatregelen, advisering en ondersteuning aanpassing business(plan) Achterhoekse ondernemer en een Achterhoek Fonds. Een onderzoek om de behoefte te peilen van jongeren en werkgevers inzake een Onderzoek gezamenlijk traineeship in de Achterhoek. Traineeships Achterhoek

t/m 2022

t/m 2021

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2020 zijn opgestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

2.126.648

Maatschappelijke organisaties 533.068

Ondernemers

Totaal

1.064.720

3.724.436

Financiering projecten 4.000.000 Maatschappelijke organisaties; 533.068

3.500.000

3.000.000 Ondernemers; 1.064.720

2.500.000

2.000.000

1.500.000 Overheid; 2.126.648

1.000.000

500.000

0

16

2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? De arbeidsmarkt is voortdurend in beweging. Er ontstaan nieuwe beroepen, terwijl andere typen werk verdwijnen. De banen van de toekomst brengen andere, vaak hogere eisen met zich mee. Daarbij zien we vooral een verschuiving richting het hogere mbo-niveau en het hbo. De arbeidsmarkt is in veel gevallen zelfredzaam en reguleert zich deels zelf. Soms is er echter een vraagstuk waar de arbeidsmarkt niet zelf met een oplossing kan komen. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd is de groei niet sterk genoeg om kansen aan iedereen te kunnen bieden. Zo vormen mensen met een vmbo-opleiding, 55-plussers, arbeidsbeperkten en degenen met een minder courant beroep kwetsbare groepen. In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht. Om deze ambitie te bereiken zullen we de kwantitatieve opgave binnen het scenario ‘talent benutten’ uit de Transitieatlas Beroepsonderwijs (2017) moeten realiseren. In totaal gaat het om het aantrekken van ruim 27.000 arbeidskrachten in de periode 2018-2025. Van deze groep moet ongeveer 7.000 universitair of hbo geschoold zijn, 14.000 mbo geschoold en 6.000 vmbo geschoold. Hierbij kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek (waaronder naast de maakindustrie ook de bouw en logistiek vallen) en Zorg.

Voor de overige sectoren worden de ontwikkelingen goed in de gaten gehouden en wordt zo nodig actie ondernomen.

Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht.

Sub-doelen Onderwijs en arbeidsmarkt Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

Talenten op de arbeidsmarkt zijn benut v.w.b.

Arbeidsparticipatie naar 73% (nu 66%).

vervangings- en uitbreidingsvraag (aantrekken van ruim 27.000 mensen) met de focus op de sectoren techniek en zorg. Er functioneert een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij er

Meten instroom uit het onderwijs (MBO+) en uit

oog is voor de gehele beroepsbevolking.

de pendel.

De grensoverschrijdende samenwerking is toegenomen

Monitoring banenafspraak v.w.b. inclusieve

en belemmeringen van de grens rondom deze samenwerking zijn weggenomen.

arbeidsmarkt.

Wat hebben we bereikt in 2020? We kijken terug op een bewogen jaar, dat ondanks de coronacrisis ook een paar mooie mijlpalen kende. Er zijn diverse projecten uitgewerkt en beschikt onder de gelden van de Regio Deal. Een aantal hiervan is zelfs al van start. Sommige van deze projecten dragen direct bij aan het slechten van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt die door corona veroorzaakt worden. Samen met de zes Gelderse Arbeidsmarktregio’s is gewerkt aan een voorstel voor overbruggingsgelden om de problemen rondom corona het hoofd te bieden. De Achterhoek kiest voor de zogenaamde Rode Loper Aanpak voor jongeren die geraakt worden door deze crisis.

Leven Lang Ontwikkelen Hierbij zetten we in op het aanbieden van Associate Degree (AD) opleidingen, hybride onderwijs(praktijkleren) en investeren we in bij-, om- en herscholing. Vanuit de projecten die reeds van start zijn biedt het Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling de mogelijkheid om snel te kunnen schakelen bij het opleiden van werk naar werk. Een onderwerp wat door de Corona-crisis in een versnelling gekomen is en waar de aansluiting op de Visie 2030 goed zichtbaar wordt. De eerste vouchers zijn inmiddels uitgegeven. Begin 2021 vindt de officiële kick-off van het project plaats.

17

Tevens zien we dat projecten LLO van AT Techniekopleidingen en het Grensland College die in 2019 akkoord bevonden zijn mooie slagen gemaakt hebben afgelopen jaar. Hybride leren krijgt in de regio steeds meer vorm. Naast bovenstaande ontwikkelingen is eind 2020 de eerste aanzet gegeven voor het inrichten van een regionaal mobiliteitsteam om de gevolgen van de coronacrisis voor de regionale Arbeidsmarkt het hoofd te bieden. Hierbij is praktijkleren als mogelijkheid om van werk naar werk te faciliteren een van de onderwerpen waar aandacht voor gevraagd wordt.

Inclusieve arbeidsmarkt Iedereen doet mee in de Achterhoek, want we hebben iedereen nodig op de arbeidsmarkt. Waar het de Inclusieve arbeidsmarkt betreft hebben we rondom de beschikte projecten een uitdaging zien ontstaan op het gebied van het online bereiken van de doelgroep. Dit is bijzonder lastig gebleken. Daarnaast zien we met de huidige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt dat de doelgroep die binnen dit domein valt expliciet de aandacht verdient om met de toestroom van nieuwe kandidaten niet (weer) op achterstand te komen. Om dit te voorkomen is besloten tot een herijking van de Doe Agenda onder het plan Perspectief op Werk te komen voor 2021.

Projecten Onderwijs en arbeidsmarkt In 2020 zijn 5 nieuwe projecten opgestart: Projectnaam

Korte omschrijving

Looptijd

KLasse! in de Achterhoek Richt zich op mismatch op de arbeidsmarkt door taalarmheid. Klasse! is t/m 2021 een programma om laaggeletterde NT1ers te vinden, benaderen en werven. Pilot Voor 30-40 statushouders een intensief traject opzetten van 1 jaar t/m 2021 zelfredzaamheidsroute waarin taal en praktijk gecombineerd worden. De beoogde doelgroep is voor het merendeel ontheven van inburgering omdat ze moeite hadden (Z-route) met het taalniveau. Toolbox Statushouders Richt zich met name op statushouders. Het doel is om ervoor te zorgen t/m 2021 dat deze groep de Nederlandse taal beroepsmatig beter beheerst. Koppeling met project Perspectief op werk. Leven Lang Ontwikkelen

Achterhoek Fonds voor Talentontwikkeling

Het ontwikkelen van een doorlopende leerlijn binnen het MBO van niveau t/m 2021 1 t/m 4 en aansluiting op Assiociate Degree (AD) voor zowel het dagonderwijs als ook voor volwassenenonderwijs (om-, her-, bijscholing en zij-instroom). Dit project valt onder het speerpunt een leven lang ontwikkelen. In het t/m 2024 fonds worden vouchers beschikbaar gesteld tot MBO niveau 1 t/m 4 en aansluiting op Associate Degree (AD) om mensen te laten scholen ten behoeve van het behoud van de arbeidsmarkt.

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2020 zijn opgestart weergegeven.

18

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

Maatschappelijke organisaties

3.897.854

805.500

Financiering projecten 6.000.000

Maatschappelijke organisaties; 805.500

5.000.000

Ondernemers; 759.500

4.000.000

3.000.000

Overheid; 3.897.854

2.000.000

1.000.000

0

19

Ondernemers

Totaal

759.500

5.462.854

2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken? Een goede bereikbaarheid is voor de Achterhoek een essentiële voorwaarde om economisch te kunnen groeien en de leefbaarheid en de aantrekkelijkheid van de regio op peil te houden. Dat geldt zeker in de huidige tijd waarin de afstand tot voorzieningen op het platteland groeit. Ook goede (OV) verbindingen met Duitsland zijn voor ons als grensregio van groot belang. Zonder vervoer staat de regio letterlijk en figuurlijk stil. In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen. Hiervoor moeten zowel de hoofdinfrastructuur als de regionale en lokale infrastructuur kwalitatief en kwantitatief op orde zijn. Het is de bedoeling dat reizigers hun reis straks eenvoudig kunnen plannen via telefoon en internet. En idealiter zijn er in de Achterhoek geen belemmeringen meer voor reizigers en vervoerders tussen Nederland en Duitsland.

Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen.

Sub-doelen Mobiliteit en bereikbaarheid Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

Duurzaam: in de Achterhoek is het vervoer in 2030

Mate waarin het vervoer in de Achterhoek

energieneutraal en energieneutraal reizen wordt gefaciliteerd.

energieneutraal is. Aantal laadpalen en groei naar een dekkend net.

Betrouwbaar en Robuust: de hoofd-, regionale en lokale Afname van het aantal voertuigverliesuren. Reistijd op de ruggengraat van het OV in de infrastructuur is kwantitatief en kwalitatief op orde en Achterhoek. zonder belemmeringen voor reizigers en vervoerders tussen Duitsland en Nederland. Slim: er zijn slimme vervoersvoorzieningen die gebruik maken van telefoon en internet.

Tijd waarin Regionaal verzorgende voorzieningen met de beschikbare OV-modaliteiten bereikbaar zijn (doel: binnen 20 minuten).

Wat hebben we bereikt in 2020? In 2019 nam de Achterhoek Raad een amendement aan om de N18 door te ontwikkelen tot een volwaardige twee keer tweebaans 100 km weg met ongelijkvloerse kruisingen. De beste oplossing is het opknippen van de N18 in deeltracés waarvan de meest knellende als eerste worden aangepakt. Dankzij een succesvolle Achterhoekse lobby eind 2019 wordt een verbrede A12 al in 2023 opengesteld. De hele A12-problematiek wordt nu in de integrale gebiedsaanpak meegenomen. De dit jaar aangestelde mobiliteitsmakelaar krijgt hierbij een belangrijke rol. We gaan dan ook gezamenlijk met regio Arnhem-Nijmegen, Rijkswaterstaat en de provincie Gelderland onderzoeken hoe we de opgaven rondom de A12 kunnen oppakken en op elkaar kunnen laten aansluiten. Dit niet enkel op het gebied van mobiliteit, maar ook op andere thema’s. We hebben dit jaar actief bij de provincie gepleit voor de RegioExpres, en deze is inmiddels opgenomen in de provinciale Visie voor een Bereikbaar Gelderland. De derde fase van de verkenning naar de haalbaarheid van de spoorverdubbeling tussen de stations Didam en Doetinchem De Huet is gestart. Met als doel de komst van de RegioExpres mogelijk te maken. Dit is een trein die tussen Winterswijk en Doetinchem op alle stations stopt, om vervolgens als sneltrein zonder tussenstops door te rijden naar station Arnhem Centraal.

Voor inwoners van de Achterhoek leidt de RegioExpres tot kortere reistijden. Ook zorgt de trein op Arnhem Centraal voor een goede aansluiting op intercity’s 20

richting Nijmegen en de Randstad. De RegioExpres is een bouwsteen in de landelijke netwerkuitwerking TBOV 2040 en maakt deel uit van de ontwikkelagenda. Grensoverschrijdend hebben we de laatste problemen voor de buslijn Aalten–Bocholt opgelost, waardoor de bussen voorjaar 2021 moeten gaan rijden, indien de corona-omstandigheden dat toelaten. Op het gebied van fijnmazige bereikbaarheid en Mobility as a Service (MaaS) worden flinke stappen gezet. Er staan inmiddels een kleine honderd elektrische deelfietsen bij acht treinstations en bij twee toeristische locaties. Eind 2020 staan bij twee dorpskernen vier elektrische deelauto’s. Daarnaast zijn we in 2020 begonnen om nieuwe partners te zoeken die samen met ons de fijnmazige bereikbaarheid in de Achterhoek willen verbeteren. Dit kunnen wederom energie coöperaties zijn, maar ook wijkverenigingen, dorpsverenigingen, ondernemingen etc. Ook zijn we druk bezig geweest met het inventariseren van locaties voor potentiële mobiliteitshubs. Deze mobiliteitshubs moeten de verbindingen op de OV-trajecten verbeteren en meerdere modaliteiten en faciliteiten bijeen brengen. In 2020 hebben we een start gemaakt om een eerste hub in Lichtenvoorde te realiseren. In 2021 moet hier mee worden gestart. In 2020 is ook gestart met het opstellen van een businesscase voor de Achterhoek Deelvervoer Coöperatie.

We wilden uitzoeken welke vorm een dergelijke coöperatie moest krijgen, hoe haalbaar een dergelijke coöperatie in de Achterhoek zou zijn, welke taken en functies de coöperatie zou kunnen krijgen en wie er in zouden kunnen participeren. Zoals we het nu voor ogen hebben is dat de coöperatie een nieuwe entiteit moet worden, die wordt opgezet om deelvervoer in de Achterhoek te faciliteren. In 2021 zal er stapsgewijs gekeken moeten worden in welke mate en in welke grootte we de coöperatie willen, maar ook kunnen opzetten. In verband met corona en de bijbehorende maatregelen omtrent deelvervoer, willen we hier goed op anticiperen.

Projecten Mobiliteit en bereikbaarheid In 2020 zijn 8 nieuwe projecten opgestart: Projecten Korte omschrijving Doorontwikkeling ZOOV op maat

Opschaling Netmobiel 2020

Buslijn Aalten-Bocholt Businessplan Achterhoek Deelvervoer Coöperatie

Digitaliseringsopgave mobiliteitsdata Achterhoek 20202021 Werkgeversaanpak Achterhoek mobiliteitsmakelaar 2020-2021 Elektrische Deelvoertuigen Coöperatie Groenkracht Groenlo

Looptijd

ZOOV Op Maat doorontwikkelen tot één integraal systeem, t/m 2020 voor alle vormen van vraagafhankelijk (openbaar) vervoer. Dit systeem kan ook een oplossing bieden voor de first & last mile naar het openbaar vervoer. Netmobiel breidt zich in 2021 uit naar twee nieuwe gemeenten t/m 2021 en richt zich op het stimuleren van duurzaam en gezond gedrag via werkgevers voor woon-werkverkeer en ook rechtstreeks op inwoners. Blijvende buslijn creëren tussen Aalten en Bocholt na een t/m 2021 succesvolle pilot uit 2018. Het schrijven van een businessplan, waaruit de stappen om te t/m 2020 komen tot realisatie van een businessunit onder de Agem blijkt. De businessunit moet de coöperatie worden voor MaaS in de Achterhoek. Het bepalen van een aanpak om als Achterhoek t/m 2021 mobilititeitsdata op te leveren conform de opgave die de Provincie Gelderland hiervoor van het Ministerie I&W heeft ontvangen. Met behulp van een mobiliteitsmakelaar wil de regio t/m 2021 werkgevers en werknemers gericht informeren en actief stimuleren om duurzame mobiliteitskeuzes te maken. Het gebruik van een elektrische deelvoertuig kan zorgen voor t/m 2024 een afname van het aantal niet-duurzame (tweede) auto’s. Dit zorgt voor een schonere wijze van vervoer. Er wordt ingezet op 3 actieve duurzame deelauto’s in de kern van Groenlo.

21

Elektrische Deelvoertuigen Cöoperatie Zonnig Zieuwent

Het gebruik van een elektrische deelvoertuig kan zorgen voor t/m 2024 een afname van het aantal niet-duurzame (tweede) auto’s. Dit zorgt voor een schonere wijze van vervoer. Er wordt ingezet op 1 actieve duurzame deelauto in de kern van Zieuwent.

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2020 zijn opgestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Maatschappelijke organisaties Totaalfinanciering

907.941

Ondernemers

Totaal

18.400

972.281

45.940

Financiering projecten 1.200.000

Maatschappelijke organisaties; 45.940

1.000.000

Ondernemers; 18.400

800.000

600.000

Overheid; 907.941

400.000

200.000

0

22

Programma 3

Smart Living In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Living. Dit zijn Wonen en vastgoed, Circulaire economie en energietransitie en de Gezondste Regio. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken (conform de begroting 2020) en wat men heeft bereikt. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

3.1 Wonen en vastgoed Wat willen we bereiken? De woningmarkt anno 2019 is dynamisch en niet alle veranderingen zijn beïnvloedbaar. Voorop staat dat we willen dat de Achterhoek een aantrekkelijk woongebied blijft. In het Achterhoeks Woonwensen- en Leefbaarheids-onderzoek (2018) geven inwoners hun woonomgeving een 7,8. Het kleinschalige, groene landschap en de karakteristieke dorpen en steden leveren een grote bijdrage aan het woongenot. Dat is iets om te koesteren, zeker nu bij steeds meer mensen de kwaliteit van hun leefomgeving hoog op het prioriteitenlijstje staat. Om de aantrekkelijkheid van de Achterhoek te waarborgen, liggen er uitdagingen in de centra van steden en dorpen en het buitengebied. Denk aan het verkleinen van kernwinkelgebieden om leegstand te voorkomen, nieuwe bestemmingen voor of sloop van vrijkomende agrarische bebouwing en de noodzaak van grootschalige asbestsanering. Juist in een regio waar het accent ligt op de bestaande woningen, zijn er volop kansen voor creativiteit en innovatie. Hoe kunnen we een leegstaand gebouw omvormen tot bijvoorbeeld (starters)woningen? Welke mogelijkheden zijn er voor ‘erfdelen’ in het landelijk gebied? De Achterhoek is een proeftuin voor nieuwe woonconcepten. De energietransitie en vergrijzing zijn van blijvende invloed op de woningmarkt.

Met het oog op de toekomst moeten woningen energieneutraal en levensloopbestendig worden. Omdat veel bewoners geen urgentie voelen om hun huis aan te passen, willen we investeren in financiële of praktische ondersteuning daarbij. De score voor leefbaarheid in de Achterhoek blijft minimaal op het gemiddelde van een 7,8. We willen een woningvoorraad die meebeweegt met de demografische ontwikkelingen en die kwalitatief en kwantitatief voldoet. Een aantrekkelijke en passende woningvoorraad is ook belangrijk 23

voor het behouden en aantrekken van arbeidskrachten. We willen leegstand voorkomen en ruimte bieden aan nieuwe en bijzondere manieren van wonen. De verbinding tussen wonen, werken en aspecten als cultuur, recreatie, voorzieningen en sociale cohesie willen we versterken.

Te bereiken maatschappelijk effect De score voor leefbaarheid in de Achterhoek blijft minimaal op het gemiddelde van een 7,8.

Sub-doelen Wonen en vastgoed Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

De woningvoorraad beweegt mee met de Passende woningvoorraad. demografische ontwikkelingen en draagt tegelijkertijd bij aan het behouden en aantrekken van arbeidskrachten. De bestaande woningvoorraad is in 2030 duurzamer en meer levensloopbestendig.

Kwaliteit van de woningvoorraad en duurzaamheid.

Leegstaand vastgoed is getransformeerd naar een andere functie (indien passend woningen) of gesloopt.

Omvang van de leegstand.

Er zijn nieuwe en bijzondere manieren van wonen die aansluiten bij de vraag en het bestaande aanbod.

Samenstelling van de woningvoorraad.

De leefbaarheid blijft op peil door een integrale aanpak Score leefbaarheid gemiddeld minimaal een 7,8. met aspecten als cultuur, voorzieningen en sociale cohesie. Aan de hand van de gegevens uit de Woonmonitor en Achterhoeks Woonwensen en Leefbaarheidsonderzoek (AWLO) worden de subdoelen gemeten.

Wat hebben we bereikt in 2020? Om de uitvoering van het Wonen- en vastgoedprogramma te stimuleren zijn er voor de drie programmalijnen (Kwaliteitsverbetering bestaande woningvoorraad, Passende nieuwe woningen en Transformatie en slopen leegstaand vastgoed) bestuurlijke trekkers aangewezen. In het kader van de eerstgenoemde programmalijn zijn we middels een pilot onder de naam “Sleutel tot een energieneutrale woning” aan de slag met het opzetten van een samenwerking van Achterhoekse bedrijven om particulieren een goed aanbod te kunnen doen om hun woning te verduurzamen. Daarnaast zijn we middels verschillende sessies en inzet van experts gekomen tot een baanbrekende strategie voor verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Verder is er met het project Leefsamen ondanks corona voortgang geboekt in het doen van woonscans en het aansluiten van ouderen (zowel kopers als huuders) op een systeem van slimme melders die de naasten alarmeren bij onder meer brand, inbraak of indien er langere tijd geen beweging wordt gedetecteerd. Vanuit de programmalijn Passende woningen beoordelen we nu nieuwbouwplannen volgens een nieuwe werkwijze met kwalitatieve criteria waarbij bouwen naar behoefte centraal staat. We meten deze behoefte en de resultaten van deze werkwijze met een fors vernieuwde Woon- en Vastgoedmonitor.

Voorts is er binnen deze lijn op Achterhoeks niveau een wooncoöperatie opgericht o.a. voor jongeren die in hun eigen kern op een betaalbare wijze willen blijven wonen. Met de inzet van deze coöperatie worden in Aalten voor jongeren zogenaamde Uuthuuskes gerealiseerd, een op flexwonen gebaseerd project dat in 2020 is goedgekeurd. In 2020 gingen wethouders Ted Kok en Inge klein Gunnewiek voorts de uitdaging aan om vier jongeren te helpen aan een woning. Door de zoektocht met hen aan te gaan, ontdekten zij zelf ook heel concreet waar de knelpunten zitten. Bijvoorbeeld naast woning schaarste ontbreekt het bij jongeren ook aan kennis over de mogelijkheden bij de woningcorporaties. 24

In de programmalijn Transformatie tenslotte is gewerkt aan eerste experiment rond transformatie en sloop, zoals in Neede waar een winkelstraat wordt opgeknapt. Zo worden met steun vanuit de Regio Deal leegstaande winkelpanden vervangen door groen. Afgesproken is dat ook de andere gemeenten, waar mogelijk, een vergelijkbare transformatie in een kernwinkelgebied aandragen voor de Regio Deal. Teneinde een noodzaak tot transformatie te voorkomen is een pilot van de Leergang Retailmanagement en Leiderschap van start gegaan. Daarin worden Doetinchemse winkeliers ondersteund in hun streven naar een duurzame toekomst van hun Retail activiteiten. De beoogde oprichting van een Kennisplatform Transformatie is wat vertraagd en nu begin 2021 voorzien.

Projecten Wonen en vastgoed In 2020 zijn 9 nieuwe projecten opgestart: Projectnaam Korte omschrijving

Looptijd

Sleutel tot een Opbouw regionale kennis- en businessclusters voor innovatieve ontzorg- t/m 2020 energieneutrale woning en financieringsconcepten voor de verduurzaming van de particuliere woningvoorraad, uiteindelijk leidend tot een Energieneutrale Achterhoek en regionale werkgelegenheid. Pilot Transformatievisie Een winkelstraat die het erg moeilijk heeft is de Oudestraat in Neede. Op t/m 2023 Oudestraat Neede 2030 dit moment staat ca. 33% van de winkels in de Oudestraat leeg, dit lijkt binnen enkele jaren op te lopen naar 50%. Structurele leegstand is het gevolg. Voor zowel de straat als het vastgoed moet een nieuwe functie worden gezocht. Woon- en Om goed en snel in te kunnen spelen op de transformatieopgave en de t/m 2023 Vastgoedmonitor woonbehoefte, ontwikkelingen en opgaven is het van belang actueel Achterhoek inzicht te hebben in feiten, dynamiek op de woningmarkt en trends en ontwikkelingen. In de vastgoedmonitor worden afzonderlijke onderdelen als woningmarktmonitor en het Achterhoekse woonleefbaarheidsonderzoek (AWLO) samengevoegd. Pilot betaalbaar tijdelijk Dit project geeft invulling aan het oplossen van de mismatch tussen t/m 2021 wonen in kleine kernen vraag en aanbod van woningen in de (kleine) kernen. De pilot wordt uitgevoerd in Rekken.

Leergang Verbeteren van de leefbaarheid en pro-actief bestrijden van t/m 2021 toekomstgericht leegstandsontwikkeling door het investeren in en creëren van vitale retailmanagement kernen/binnensteden met toekomstbestendige ondernemers en innovatieve duurzame ondernemingen. Makelaar als woningmarktregisseur

Makelaarskantoren pakken een toekomstgerichte rol in de transformatie t/m 2021 van de woningvoorraad. Het consortium helpt makelaarskantoren te innoveren in hun dienstverlening. Leefsamen Deze unieke publiek-private samenwerking in de Achterhoek kan gezien t/m 2021 Achterhoekse worden als nutsvoorziening voor ouderen, met een grote mate van woningcorporaties sociale activatie van naasten waardoor er op zowel economisch als sociaal vlak veel effecten zijn. Zorgeloos Samenwonen Het woongebouw Kattenberg (28 woningen) in Aalten in de nabije t/m 2024 in de Kattenberg toekomst inzetten als aanleun wooncomplex (bij een verpleeghuis) waarbij sprake is van zorgeloos samenwonen in een uniek woonconcept voor relaties waarbij één van de partners dementie heeft. Heuvelstraat Wonion en medeaanvragers bouwen 28 nul-op-de-meter-woningen t/m 2022 (NOM) circulair en in een optimaal verduurzaamde en klimaatadaptieve woonstraat. Hierbij is sprake van een gesloten waterkringloop en een duurzame lokale energievoorziening met opslagcapaciteit om zo veel mogelijk zelfvoorzienend te zijn. Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten die al eerder opgestart zijn of in ontwikkeling zijn is te vinden via www.8rhk.nl. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2020 zijn opgestart weergegeven.