jaarstukken oda 2024
Tekst van het document
2024
Jaarverslag en jaarrekening
Inhoud Voorwoord
3
Inleiding
46
Balans per 31 december 2024
47
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
49
Grondslag voorziening
50
7
Grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording
51
8
Toelichting op de balans
52
5
Programma’s
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Jaarrekening 2024
Programma 1
Vergunningverlening
Programma 2
Toezicht en Handhaving
10
WNT-verantwoording 2024
58
Programma 3
Specialismen
17
Overzicht van baten en lasten
62
Programma 4
Stelseltaken
21
Toelichting op overzicht van baten en lasten
64
Programma 5
Overige activiteiten en projecten
23
Bijlagen
69
SiSa verantwoordingsinformatie
70
Gerealiseerde baten en lasten per taakveld
71
Financiële uitkomsten
26
Paragrafen
29
Bedrijfsvoering
30
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
36
Financiering
43
Onderhoud kapitaalgoederen
44
Wet open overheid (Woo)
45
2
Voorwoord Met enige weemoed schrijf ik voor de laatste keer het voorwoord voor het jaarverslag van de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA). Binnenkort ga ik met pensioen en daarna zal ik met enige afstand ‘mijn’ en ik hoop ook ‘uw’ omgevingsdienst blijven volgen.
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Vanaf de oprichting, eind 2012, tot nu heb ik met veel plezier bijgedragen aan de ontwikkeling van de ODA. Bij de start was het een ‘moetje’, immers door het Rijk verplicht, om de milieutaken van gemeente en provincie over te dragen aan de omgevingsdienst. Intussen is het een organisatie waar veel kennis gebundeld is en waar onze partners met hun opdrachten terecht kunnen. Met onze kennis, een goede samenwerking met de gemeenten en met andere toezicht houdende organisaties zorgen we voor een gezonde, schone en veilige leefomgeving in de Achterhoek. We hebben steeds geprobeerd met het beschikbare budget zo efficiënt mogelijk ons werk te doen. In de afgelopen jaren hebben de omgevings diensten vanuit het Rijk de nodige kritiek ontvangen omdat de kwaliteit omhoog moet. Er wordt te veel gestuurd op geld en te weinig op risico. Daarom is het Interbestuurlijk Programma VTH ontwikkeld waarbij robuustheidscriteria zijn vastgesteld. Dat betekent voor de ODA dat de uitvoering intensiever moet worden en daardoor gaat het budget omhoog. En vooral dát is nu voor gemeenten heel ingewikkeld. Aan de andere kant constateren we ook dat de maatschappij steeds complexer wordt. Dit geldt zeker ook voor alles wat speelt in het milieu. Denk bijvoorbeeld aan stikstof, asbest, andere Zeer Zorg wekkende Stoffen (ZZS) zoals pfas of het gebruik van staalslakken, fijnstof en dergelijke.
Maar ook geluidshinder, geuroverlast, trillingen, bodemvervuiling, energie en duurzaamheid, ecologie, flora en fauna
en het beschermen van onze historie door archeologie en cultureel erfgoed vragen onze aandacht. Milieucriminaliteit is voor sommige mensen een aantrekkelijk verdien model, net zoals de productie van drugs en daarbij illegale lozing van restproducten. Goedwillende ondernemers gebruiken soms onbewust stoffen waarvan we intussen weten dat ze gevaarlijk of ongezond zijn. Door onze inzet dragen we eraan bij dat het milieu waarin we leven, werken en recreëren beschermd wordt tegen deze risico’s. We hebben een nieuwe risicoanalyse opgesteld waarbij rekening gehouden wordt met de bovengenoemde ontwikkelingen. Met onze partners en het bestuur zijn we in overleg hoe we kunnen toegroeien naar implementatie daarvan. We hebben een plan van aanpak ingediend waarmee we laten zien hoe we ‘robuust’ worden. Dat betekent dat de ODA voldoende omvang/ omzet moet hebben voor 1 april 2026. Dat kan zelfstandig of door te fuseren met een andere omgevingsdienst. In 2024 hebben we daarvoor verkennende gesprekken gestart met Omgevingsdienst Veluwe (OD Veluwe). In de Achterhoek is veel bedrijvigheid, zowel van agrarische als industriële bedrijven. Die bedrijven liggen in een behoorlijk groot gebied waar veel mensen wonen en werken. Dat beeld wordt niet overal herkend. Onze partners en wijzelf vinden het belangrijk dat we weten wat er speelt in de omgeving.
Waar maken mensen zich zorgen om? Welke ontwikkelingen kun je mogelijk maken en welke alleen onder heel strenge voorwaarden? Dat is een belangrijke waarde voor de uitvoering van onze opdracht en ons werk.
3
Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingegaan. De eerste maanden kwamen niet veel nieuwe aanvragen binnen. Veel was nog in 2023 ingediend. Wij, maar ook de aanvragers, lopen aan tegen de kinder ziektes van de wet en het digitale loket (DSO). Het aanvragen gaat nog niet heel gemakkelijk en we proberen aanvragers daarmee te helpen en we geven signalen af om het systeem te verbeteren. In oktober is er een visitatie geweest bij de ODA. Collega-diensten hebben volgens een vastgesteld handboek kritisch gekeken hoe de ODA werkt. Daar zijn positieve kenmerken benoemd en natuurlijk ook een aantal verbeterpunten. Voor de verbeterpunten wordt een verbeterplan gemaakt. Dat wordt aangeboden aan het Algemeen Bestuur en wordt gepubliceerd op de website van Omgevingsdienst NL. Ondanks de nog steeds krappe arbeidsmarkt lukt het redelijk goed om mensen te werven. Vaak volgt er nog een (interne) opleiding. Dat kost capaciteit maar brengt ook nieuwe inzichten met zich mee. Nieuwe toepassingen en innovaties zoals kunstmatige intelligentie, gebruikmaken van drones, delen van data en informatie met andere (overheids)organisaties komen razendsnel op ons af. We sluiten daar positief kritisch bij aan en lopen bij een aantal ontwikkelingen voorop.
Financieel heeft de ODA neutraal gedraaid afgelopen jaar. Daarbij moet ik aantekenen dat de jaarrekening van de ODA een optelsom is van de diensten die we aan onze partners geleverd hebben. Daarover hebben we periodiek per partner gerapporteerd. Er kunnen grotere afwijkingen in zitten ten opzichte van de begroting. Een hogere afname wordt vaak veroorzaakt door toename van de adviesvragen aan de ODA. Soms is daardoor het aantal adviesvragen bij externe bureaus lager. Dat zie je niet terug in de ODA-rekening. Een deel van onze kosten hebben we kunnen financieren vanuit rijkssubsidies. Tenslotte rest mij u te bedanken voor de plezierige samenwerking. Ik draag het stokje met vertrouwen over aan mijn opvolger Jasper Verstand. Hij neemt vanaf mei 2025 de taken van mij over en gaat ervoor zorgen dat de ODA blijft bijdragen aan een gezonde, schone en veilige leefomgeving in de Achterhoek. Met vriendelijke groet, namens het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst Achterhoek, Ir. Petra G.M. van Oosterbosch, directeur
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
We zien dat gemeenten steeds vaker advies vragen over milieuaspecten bij hun eigen ontwikkelprogramma’s. Het milieuterrein is enorm in beweging en de ODA groeit mee met die ontwikkelingen.
4
Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2024 van de ODA. De jaarrekening sluit met een negatief resultaat van € 98.000. De ODA is opgericht op 7 november 2012, de eerste vergadering van het Algemeen Bestuur van de ODA. De ODA kent twee bestuurs organen namelijk het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur. De voorzitter wordt door en uit het Algemeen Bestuur gekozen. Op 31 december 2024 waren de besturen als volgt samengesteld:
Algemeen Bestuur Lid
Functie
Gemeente/Provincie
Plaatsvervanger
Functie
T.M.M. Kok
Wethouder
Aalten
A.B. Stapelkamp
Burgemeester
J.H.A. van Oostrum
Burgemeester (vz)
Berkelland
A.K. van Gijssel
Wethouder
W.J.P. Pelgrom
Wethouder
Bronckhorst
E.M. Gosselink
Wethouder
H.G. Bulten
Wethouder
Doetinchem
L.T.M. Steintjes
Wethouder
M. Eggink-Meuleman
Wethouder
Lochem
S.W. van ’t Erve
Burgemeester
G.J.M. Nijland
Wethouder
Montferland
J.A.M. Derksen
Wethouder
B.T.M. Porskamp
Wethouder
Oost Gelre
J.B.M. Hoenderboom
Wethouder
S.L. Hiddinga
Wethouder
Oude IJsselstreek
J. Kock
Wethouder
G.E. Visser
Wethouder
Winterswijk
B.J.J. Bengevoord
Burgemeester
H.J.M. Verschure
Wethouder
Zutphen
S.J.H.G. Wannet
Wethouder
D.E. Vreugdenhil
Gedeputeerde
Gelderland
Directeur
ODA
R. Reinders
Afdelingshoofd
Lid
Functie
Gemeente/Provincie
Plaatsvervanger
Functie
J.H.A. van Oostrum
Burgemeester (vz)
Berkelland
B.T.M. Porskamp
Wethouder
Oost Gelre
M. Eggink
Wethouder
Lochem
S.L. Hiddinga
Wethouder
Oude IJsselstreek
Secretaris P.G.M. van Oosterbosch
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Dagelijks Bestuur Gemeente
P.G.M. van Oosterbosch
Directeur
ODA
R. Reinders
Afd.hoofd ODA
Het Algemeen Bestuur heeft op 4 juli 2022 de leden benoemd of herbenoemd.
5
Financiële uitkomsten Overzicht van baten en lasten per taakveld (x € 1.000)
Begroting 2024 Lasten
Realisatie 2024 Baten
Begroting realisatie
Taakveld
Baten
Lasten
Saldo
Programma 1 Vergunningverlening
7.4 Milieubeheer
2.407
1.765
2.133
1.531
-40
Programma 2 Toezicht en Handhaving
7.4 Milieubeheer
5.788
3.550
5.692
3.804
-350
Programma 3 Advies
7.4 Milieubeheer
2.266
1.575
3.619
2.617
311
Programma 4 Stelseltaak
7.4 Milieubeheer
80
373
122
432
-17
Programma 5 Projecten
7.4 Milieubeheer
3
0
903
-
900
Overhead
0.4 Overhead ondersteuning
-
3.203
-
4.182
-979
Algemene dekkingsmiddelen
0.5 Treausury
-
0
-
-
0
Bedrag onvoorzien
0.8 Algemene baten en lasten
-
78
-
0
78
10.544
10.544
12.468
12.566
-98
Bijdrage deelnemers in het tekort 2023
0
Programmaplan
Overzichten
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten normale bedrijfsvoering
Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Resultaat
10.544
10.544
12.468
0 12.566
-98
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Procedure jaarrekening De procedure voor de jaarrekening ziet er als volgt uit: • Het Dagelijks Bestuur zendt de jaarstukken 2024 vóór 15 juli 2025 aan Provinciale Staten en de gemeenteraden. • Provinciale Staten en de gemeenteraden kunnen hun zienswijzen over de jaarstukken indienen bij het Dagelijks Bestuur van de ODA.
• Het Dagelijks Bestuur verzamelt de zienswijzen en biedt de jaarstukken voorzien van de zienswijzen aan het Algemeen Bestuur aan. • Het Algemeen Bestuur stelt de jaarstukken 2024 vervolgens vóór 14 juli 2025 vast. • Onmiddellijk na de vaststelling van de jaarstukken door het Algemeen Bestuur zendt het Algemeen Bestuur de jaarstukken aan Provinciale Staten en de gemeenteraden. • Het Dagelijks Bestuur zendt de jaarstukken vóór 31 juli 2025 aan de minister.
6
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Programma’s
7
1. Vergunningverlening Wat hebben we bereikt Vergunningen en meldingen zijn vraaggestuurd. Dit betekent dat wij geen invloed hebben op de hoeveelheid aanvragen die bij ons binnen omen. Eind 2023 zijn er nog veel vergunningaanvragen gedaan omdat vanaf 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking trad. Aanvragers vonden het wenselijk om nog volgens het oude recht hun vergunning afgehandeld te krijgen. In 2024 zijn we dan ook nog veel bezig geweest met deze oude aanvragen.
Tijdigheid vergunningen Vanuit het oogpunt van een goede service en het voorkomen van ongewenste situaties door van rechtswege afgegeven vergunningen is tijdigheid van een besluit binnen de wettelijke termijn van belang voor
zowel partners als burgers en bedrijven. Met de wettelijke termijn wordt hierbij bedoeld de wettelijk maximale tijdsduur (inclusief eventuele verlengingen) tussen inboeken van een aanvraag en het afgeven van de definitieve beschikking. In het Gelders Stelsel is een kritische prestatie indicator (KPI) bepaald voor het tijdig verlenen van vergunningen. Deze KPI is gesteld op 90 % vergunningaanvragen binnen de wettelijke termijn ten opzichte van alle vergunningaanvragen. De KPI Tijdigheid vergunningen over 2024 bedraagt ongeveer 50% en ligt daarmee ruim onder de doelstelling van 90%, wat betekent dat niet alle termijnen tijdig zijn gehaald. Dit wordt veroorzaakt doordat we een capaciteitstekort hadden en nu een inhaalslag aan het maken zijn voor de oudere vergunningen. Daarnaast hebben we vertragingen
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
bij procedures waarbij er een zogenaamde verklaring van geen bedenkingen door de provincie moet worden afgegeven. Dit heeft onder andere te maken met de stikstofproblematiek. Er staan hier ongeveer 60 zaken in de wacht. Er staan ook zaken in de wacht in overleg met adviseurs. Dit gebeurt vooral bij agrarische zaken. Ten slotte heeft ook de omschakeling naar de nieuwe Omgevingswet veel tijd gekost. We zijn er het afgelopen jaar in geslaagd nieuwe vergunningverleners aan te trekken. Omdat dit echter vooral starters zijn, moeten deze eerst (intern) opgeleid worden waardoor dit nog niet veel effect heeft op de capaciteit. We gaan in 2025 aan de slag met een andere wijze van monitoring van de KPI. Tot nu toe werd gekeken naar de totale doorlooptijd (van aanvraag tot besluit). We willen de wachttijd, die nu nog meetelt, eruit halen. Dit levert een beter inzicht op waardoor processen eventueel aangepast kunnen worden.
8
Wat hebben we daarvoor gedaan
Wat heeft het gekost
In 2024 heeft het team Vergunningen zich met name gericht op: • De uitvoering van primaire taken in het kader van vergunningverlening en milieumeldingen en informatieplichten. • We hebben in 2023 een pilot gedraaid waarbij de vergunning verlening van complexe bedrijven, die tot nu toe door de Omgevings dienst Regio Nijmegen voor ons werden uitgevoerd, zelf hebben uitgevoerd. Deze pilot is inmiddels succesvol afgerond en in 2024 zijn ook de vergunningaanvragen van complexe bedrijven door de ODA uitgevoerd. • We hebben werkprocessen geïmplementeerd in verband met de nieuwe Omgevingswet.
De baten uit Vergunningverlening liggen iets lager dan begroot. Dit zit vooral op de meer complexe vergunningen. De lasten zijn gebaseerd op de salarislasten van het team Vergunningen en de inhuur derden. De nettolasten zijn iets lager dan begroot.
Overzicht baten en lasten (x € 1.000) Baten
Begroot 2024 Lasten
Saldo
Baten
Realisatie 2024 Lasten
Saldo
Programmaplan Programma 1 Vergunningverlening
2.407
1.765
642
2.133
1.531
602
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead 707
-707 923
-923
Heffing vennootschapsbelasting ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Onvoorzien 17
-17
0
0
2.455
-321
Saldo van baten en lasten
2.407
2.489
-82
2.133
9
2. Toezicht en Handhaving Wat hebben we bereikt Reguliere en aspectcontroles bij bedrijven Controles 2024
Afgerond
Opgestart, maar nog niet afgerond
Regulier
1049
321
Aspect
1900
611
Totaal
2949
932
Percentage volledige naleving na eerste controlebezoek Dit wordt berekend door te registreren waar geen hercontrole nodig is geweest. Oftewel, waar er maar één bezoek is geweest aan het bedrijf. Het percentage volledige naleving is 70% en daarmee 12% minder dan vorig jaar. Een specifieke oorzaak hebben we hier niet voor, maar het verschil is ook nog niet zo groot dat we van een grote trendbreuk kunnen spreken of verwachten dat het zich doorzet in 2025.
Projecten Bij aspectcontroles kun je denken aan European Pollutant Release Transfer Register (EPRTR), geluidsmetingen, vuurwerk- en energie controles, maar ook aan controles waar gekeken wordt naar specifieke aspecten bij een branche (bijvoorbeeld luchtwassers of een top 10 van meest voorkomende overtredingen). Deze aspecten worden mede met
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
behulp van gemaakte brancheplannen en de data daaruit bepaald. Het grote voordeel is dat je meer tijd kunt besteden aan de daadwerkelijke knelpunten binnen een branche of bedrijf en dat je hiermee meer contactmomenten krijgt met een bedrijf. Er zijn in 2024 veel meer reguliere en aspectcontroles afgerond dan in 2023. Toen waren het er in totaal 2090. Dat zit met name in veel meer aspectcontroles. Het aantal gestarte, maar nog niet afgeronde reguliere en aspectcontroles is ongeveer gelijk aan het jaar 2023. In 2023 waren het er 915. Een reden dat controles soms langer lopen en dus minder snel afgerond worden, is de complexe regelgeving en complexe aspecten zoals Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en de stikstof problematiek. De complexe regelgeving is met de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 alleen nog maar complexer geworden.
We werken voor een groot deel projectgericht. Hieronder staan een aantal van deze projecten benoemd.
Project Web-BVB voor agrarische bedrijven De provincie ondersteunde eerder Web-BVB (Bestand Veehouderijbedrijven), een website waarop gemeenten zelf dieraantallen per locatie registreerden. Deze website is inmiddels stopgezet. Vanuit de database van Web-BVB is een lijst samengesteld met circa 320 kleinere agrarische bedrijven en locaties. Sommige hiervan waren al gestopt of functioneerden alleen nog hobbymatig. In 2023 en 2024 zijn deze bedrijven bezocht en gecontroleerd op de belangrijkste milieuaspecten: • Werking volgens melding/vergunning. • Emissiearme huisvestingssystemen. • Regels rondom dieselolietanks. • Mestbassins en vaste mestopslag. De meest voorkomende overtreding was dat bedrijven niet volgens de melding of vergunning opereerden. Dit project is eind 2024 afgerond.
10
Controles Natura 2000-activiteit bij agrarische bedrijven
Luchtwassers agrarische sector
In 2023 is een pilot uitgevoerd waarbij de verklaring van geen bedenkingen (vvgb) op natuuraspecten werd meegenomen tijdens milieucontroles. Dit bleek slechts een beperkte extra tijdsinvestering te vergen. In 2024 zijn deze controles voortgezet onder de Omgevings wet, die per 1 januari 2024 de Natuurbeschermingswet verving.
Naar aanleiding van het project uit 2022, waarbij bleek dat luchtwassers niet altijd correct functioneerden, zijn in 2024 hercontroles uitgevoerd. Bij een aantal veehouderijen bleek de werking nog steeds onvoldoende. Bij de helft hiervan is een hercontrole uitgevoerd om alsnog naleving af te dwingen. Luchtwassers blijven hierna een standaard controlepunt bij reguliere inspecties.
Controles Geitenmoratorium Binnen de Provinciale Verordening gelden regels voor het houden van geiten. In 2024 zijn 17 geitenbedrijven gecontroleerd, waarbij werd nagegaan of het aantal dieren binnen de vergunde limieten bleef. Bij 1 bedrijf werd een overschrijding vastgesteld, maar na hercontrole bleek deze gecorrigeerd. Dit project krijgt een vervolg in 2025.
Agrarische bedrijfsbeëindigingen Veel kleine agrarische bedrijven zijn de afgelopen jaren gestopt, zonder melding aan het bevoegd gezag. In 2024 zijn 95 bedrijven administratief afgesloten. Dit project wordt in 2025 voortgezet om het agrarische bedrijvenbestand actueel te houden.
Uitvraag ZZS Bedrijven worden verzocht om veiligheidsbladen van hun producten en grondstoffen op te sturen. Uit deze veiligheidsbladen kan met behulp van een ZZS-tool nagegaan worden of hierin ZZS zitten. Uit het resultaat van dit project is onder meer gebleken dat 85% van de gevraagde bedrijven ZZS binnen hun bedrijf hebben. In de komende jaren gaan wij hiermee nog verder.
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Oplosmiddeleninstallaties In Nederland zijn veel oplosmiddeleninstallaties waarin organische oplosmiddelen (VOS) worden gebruikt. Naast het beoordelen van de oplosmiddelenboekhouding en naleefgedrag van deze installaties, moeten ook elke drie jaar gegevens worden doorgegeven aan de Europese Commissie. Om deze gegevens voor de uiterlijke termijn van 14 maart 2025 te kunnen leveren hebben we in 2024 een inventarisatie gemaakt van alle mogelijke bedrijven met een oplosmiddeleninstallatie. Deze bedrijven worden in 2025 aangeschreven om de benodigde gegevens te leveren.
11
Gelders Programma gemeentelijke complexe bedrijven Binnen het Gelders Stelsel wordt sinds 1 januari 2024 toezicht op de gemeentelijke complexe bedrijven uitgevoerd onder een gezamenlijk Gelders programma. Dit om meer uniformiteit en kennisverdeling en -uitbreiding te creëren op het gebied van dit soort bedrijven. Na het eerste jaar blijkt dat er toch nog wel een achterstand is en dat het goed is om toezicht hierop projectmatig en Gelderlandbreed aan te pakken. Ook werkt deze aanpak goed mee om toezichthouders binnen Gelderland elkaar beter te laten vinden en kennisverspreiding onderling makkelijker te maken.
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Afhandeling klachten/meldingen ongewone voorvallen/incidenten Klachten/meldingen
2022
2023
Aantal
1162
1158
907
Binnen termijn afgehandeld
88%
89%
78%
helemaal afgehandeld is of dat vervolgstappen zijn afgesproken (bijvoorbeeld geluidsmeting bij geluidsklachten). Van de klachten die we in 2024 hebben ontvangen is 78% binnen de afgesproken termijn van 2 weken afgerond. Bij een overschrijden van de termijn gaat het vooral om klachten en meldingen van lang(er)lopende handhavings zaken. De voorgaande jaren was het percentage hoger. We denken dat de daling te maken heeft met de implementatie van het nieuwe klachtensysteem en een beter naleefgedrag.
Aandachtsbedrijven Dit betreft bedrijven die extra aandacht nodig hebben en daardoor vaak ook veel tijd kosten. Elk jaar vallen er bedrijven af, maar er komen ook wat bij. Onderstaande tabel geeft aan welke categorieën aandachts bedrijven we toepassen en wat de aantallen per categorie zijn.
2024
Er zijn minder klachten dan vorig jaar en dat heeft met name te maken met een wisseling van het Gelderse klachtensysteem. Dit systeem werd geïmplementeerd en niet iedereen wist het in het begin te vinden. In het algemeen gaan de meeste klachten over een beperkt aantal bedrijven binnen de Achterhoek. Deze bedrijven worden door ons opgepakt als aandachtsbedrijven (zie kopje Aandachtsbedrijven). Daarnaast zien we dat de meeste klachten over geur- en/of geluidshinder gaan. Er zijn verder 20 ongewone voorvallen/incidenten bij ons gemeld en opgepakt. Deze hebben niet geleid tot hele grote problemen en zijn naar tevredenheid opgelost. Dit zijn er 4 meer dan in 2023.
Percentage klachten binnen termijn afgehandeld De norm is dat klagers/melders binnen 3 werkdagen worden geïnformeerd over het vervolg van hun klacht en dat tenminste 86% van de klachten binnen 2 weken is afgerond. Dat wil zeggen dat de klacht
Aandachtsbedrijven met:
2022
2023
2024
een hoog risicoprofiel
27
19
47
een slecht naleefgedrag
10
6
6
veel klachten uit de omgeving
28
20
22
gevaar voor ondermijning/milieucriminaliteit 7
3
2
Totaal
48
77
77
Het aantal bedrijven is dus dynamisch en het kan ook een combinatie van bovenstaande categorieën zijn. Wat je ziet is dat alle categorieën, behalve de categorie van een hoog risicoprofiel, ongeveer gelijk blijven. De verhoging bij een hoog risicoprofiel komt omdat na invoering van de Omgevingswet 9 bedrijven van provinciale naar gemeentelijke bevoegdheid zijn gegaan en omdat we met het ZZS-project en het Gelders programma gemeentelijke complexe bedrijven meer bedrijven opgemerkt hebben als dit type bedrijven.
12
Energiecontroles en beoordelingen
Toezicht op verplichting van minimaal energielabel C voor kantoorgebouwen
Erkende Maatregelenlijsten energiebesparing (EML)
Sinds 1 januari 2023 moeten kantoorgebouwen groter dan 100 m² minimaal energielabel C hebben. Gebouwen die hier niet aan voldoen, mogen niet langer als kantoor worden gebruikt. Vanaf 2023 is het toezicht gestart en dit loopt nog door in 2025. In de Achterhoek gaat het om 274 gebouwen, waarvan 74 bedrijven al aangetoond hebben dat zij voldoen aan de label C-verplichting. De overige 200 gebouwen worden nog onderzocht.
Bedrijven die jaarlijks meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ gas verbruiken, zijn verplicht energiebesparende maatregelen te treffen die binnen 5 jaar terugverdiend kunnen worden. In 2024 hebben we 409 EML-controles afgerond en 42 zijn nog lopend. Na elke controle stellen we een plan van aanpak op, waarin staat binnen welke termijn de benodigde maatregelen moeten worden uitgevoerd. Wij houden toezicht op de naleving hiervan.
Controle Werkgebonden personenmobiliteit Informatieplicht energiebesparende maatregelen Ondernemers zijn verplicht om via een melding bij de RVO het bevoegd gezag te informeren over de genomen energiebesparende maatregelen. Wij sporen actief bedrijven op die zich nog niet hebben gemeld en zorgen ervoor dat zij alsnog aan deze verplichting voldoen. Het aantal niet-gemelde bedrijven neemt gestaag af.
Onderzoeksplichtige bedrijven
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Sinds 1 januari 2024 controleert ODA 40 bedrijven in de Achterhoek op de onderzoeksplicht. Deze plicht geldt voor bedrijven: • waarvoor het Rijk milieuregels bepaalt onder de Omgevingswet; • die jaarlijks 10 miljoen kWh elektriciteit of 170.000 m³ aardgas (equivalent) verbruiken. Bedrijven moeten een rapportage indienen bij de RVO, waarin onder andere energieprofielen, een energiebalans en een overzicht van energiebesparende maatregelen zijn opgenomen. Tot nu toe zijn 3 ingediende rapportages beoordeeld en gecontroleerd.
Vanaf 1 juli 2024 zijn Nederlandse werkgevers met 100 of meer medewerkers verplicht gegevens bij te houden over het woonwerkverkeer en zakelijke reizen van hun werknemers. In 2024 hebben we een lijst opgesteld met bedrijven en instanties in de Achterhoek die onder deze verplichting vallen. Zij zijn per brief op de hoogte gesteld en moeten uiterlijk 30 juni 2025 een rapportage indienen bij de RVO. Met deze rapportage krijgt de overheid inzicht in de daadwerkelijke CO₂-uitstoot door werkgebonden personenmobiliteit.
Aspectcontrole bodemenergiesystemen Open en gesloten bodemenergiesystemen zijn complexer dan standaard verwarmings- en koelsystemen. Dit kan ertoe leiden dat installaties minder energiezuinig zijn dan beoogd. ODA houdt toezicht op start meldingen, monitoring en registratie. In de Achterhoek zijn er naar verwachting 40 bedrijven en instellingen die aan deze verplichtingen moeten voldoen, waarvan we er 2 hebben bezocht voor een controle. Door de groeiende verduurzamingsinitiatieven zal dit aantal in de toekomst waarschijnlijk toenemen.
13
Overige controles Slopen/asbest We hebben in 2024 voor alle gemeentes asbestcontroles uitgevoerd, waarbij we niet alleen afgaan op ingediende asbestmeldingen maar ook via vrije veldcontroles op zoek zijn naar illegale asbestverwijdering. In totaal hebben we 871 controles uitgevoerd. Hierbij zijn we 541 keer ter plaatse geweest en moesten regelmatig handhavend optreden.
de sprinkler) en eind december tijdens de verkoopdagen. Wat opvalt is dat, ondanks dat ondernemers al jaren weten wat de regels zijn, er altijd nog overtredingen plaatsvinden.
Handhaving Belangrijke werkzaamheden ten aanzien van handhaving zijn: • het opstellen en beoordelen van handhavingsbesluiten; • de behandeling van bezwaar-, beroeps- en hoger beroepsprocedures; • vertegenwoordiging bij rechtbank en Raad van State.
Bodemtoezicht Bodemtoezicht richt zich op bodemsaneringen en het juiste gebruik van grond. Illegale grondtoepassingen en opslag worden via vrije veldcontroles opgespoord. Kennis van bodemtoezicht is ook toegepast binnen projecten zoals kunstgrasvelden en loonwerkers.
Geluidmetingen Dit betreft 52 geluidmetingen bij evenementen. De resultaten worden gedeeld met de gemeentes, waarna waar nodig actie ondernomen wordt naar de organisatie van het evenement. Verder komen vanuit de
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
gemeentes steeds meer verzoeken binnen op het gebied van geluids metingen bij bedrijven of in de openbare ruimte. Aan de ene kant omdat er steeds meer knelpunten op het gebied van geluid zijn (bijvoorbeeld overlast van warmtepompen en airco’s), aan de andere kant ook omdat we hebben laten zien dat we de kennis en kunde hiervoor hebben.
Vuurwerkcontroles De ODA had de opdracht om 28 vuurwerkverkooppunten te contro leren in 2024. Bij deze controles bleken er 2 definitief gestopt te zijn en 2 tijdelijk. In 2023 waren er nog 32 en in 2022 35. We zien dan ook al langer een daling. Voor de 24 overgebleven verkooppunten zijn controles uitgevoerd in het najaar op brandveiligheids- en installatietechnische aspecten (zoals veiligheidsafstanden, brandwerendheid van bouwdelen en keuring van
Er zijn de volgende handhavingsbesluiten en mogelijkheden.
Verzoeken tot handhaving Wij krijgen verzoeken van derden om op een bedrijf te gaan handhaven. Deze verzoeken moeten beoordeeld worden en vervolgens wordt besloten om wel of niet te gaan handhaven. Er zijn in 2024 13 verzoeken tot handhaving binnengekomen. Dit is ongeveer gelijk aan de 12 verzoeken in 2023.
Last onder dwangsom of bestuursdwang Door de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) meer toe te passen worden met name (vooraankondigingen) lasten onder dwangsom of bestuursdwang opgelegd. Naast een aantal grote en vaak langlopende handhavingszaken betreft het over het algemeen zaken van kleinere overtredingen die allemaal of al opgelost zijn of snel opgelost kunnen worden. Het wil dus niet zeggen dat het allemaal leidt tot een daadwerkelijke dwangsom of bestuursdwang. De meeste bedrijven hebben voor het zover komt de overtreding(en) al opgelost. Over 2024 zijn er naast al lopende handhavingszaken vanuit eerdere jaren 91 handhavingszaken opgestart, waarvan 85 voor een last onder dwangsom en 6 voor een last onder bestuursdwang. Dit is vergelijkbaar met 2023 toen er 94 handhavingszaken waren opgepakt.
14
Strafrechtelijke handhaving door buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) Dit betreft diverse soorten misdrijven/overtredingen. In 2024 zijn 63 strafrechtelijke onderzoeken opgestart. Bij 6 zaken is proces-verbaal opgemaakt. In 48 gevallen bleek strafrechtelijke vervolging niet nodig, bijvoorbeeld omdat de overtreding bestuursrechtelijk is opgelost of er onvoldoende bewijs was.
Wat hebben we daarvoor gedaan Verbeterde uitvoering toezicht We werken met een risico- en effectgerichte benadering, gebaseerd op steeds meer beschikbare informatie vooraf. Dit hebben we voor enkele branches vertaald naar specifieke brancheplannen. Hierin staan verschillende manieren van toezicht houden, zoals de traditionele reguliere controle, de aspectcontrole en de zelfcontrole (bedrijven vullen vooraf zelf een checklist in, waarna gekeken wordt waar de ODA zelf nog langs moet gaan voor een controle). Verder wordt in een branche
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
plan ook beschreven welke overtredingen het meest voorkomen in zo’n branche en hoe je mogelijke overtredingen kunt voorkomen door bijvoorbeeld voorlichting. We hebben samen met onze partners in concept een vernieuwde risicoanalyse en PVTH-uitvoeringsbeleid opgesteld die de eerdere risicoanalyse van 2017 gaat vervangen. Dit betreft een doorontwikkelde risicogerichte aanpak van milieutaken binnen de ODA. Hiermee komt de aanpak ook in overeenstemming met de uitgangspunten van de Omgevingswet. Deze wordt in 2025 aan de gemeentes voorgelegd ter goedkeuring. Hiervoor wordt met name het resultaat uit de risicoanalyse (de benodigde capaciteit en kosten daaruit) eerst bestuurlijk afgestemd met onze partners en ons bestuur. Als deze goedgekeurd wordt, wordt dit vertaald in de begroting 2026 en de uitvoeringsprogramma’s vanaf 2026.
LHS/naleefgedrag Binnen de ODA wordt gewerkt met de LHS. Hierbij wordt per overtreding in stappen bekeken wat de vervolgacties moeten zijn. Dit kan betekenen dat zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk opgetreden moet worden. Een belangrijk aspect hierbij is het naleefgedrag van het bedrijf (overigens ook een onderdeel van het risico- en effectgerichte toezicht).
Gebruik van strafrecht In het kader van het vorige punt en de toetsing van overtredingen aan de hand van de LHS zijn de werkzaamheden in het kader van het strafrecht door de boa’s van belang. Daarom is een goede samen werking met het Openbaar Ministerie, Functioneel Parket en de politie belangrijk.
Ondermijning Ondermijning is de vermenging van de onderwereld met de boven wereld. Je kunt hierbij denken aan drugslabs in leegstaande bedrijfs panden maar ook aan fraudezaken en milieucriminaliteit. De ODA kan hierbij vaak helpen omdat onze medewerkers de ogen en oren kunnen zijn voor het signaleren van deze zaken. De laatste jaren is er een goede samenwerking binnen de Achterhoek op het gebied van ondermijning. Dat heeft deels geleid tot het afronden van zaken rondom een aantal drugslabs binnen de Achterhoek. Daarom is het aantal in deze categorie ook minder in 2024. Dit zegt overigens helaas niets over de toekomst en de eventuele drugslabs die mogelijk nog aanwezig zijn en gevonden worden. Daarnaast hebben we in alle gemeentes meegeholpen bij diverse ondermijningsacties. Dat betrof allerlei werkzaamheden van aspectcontroles door onszelf tot aan het meelopen met multi disciplinaire controles met alle handhavingspartners. Zo hebben alle gemeentes ook het Keurmerk Veilig Buitengebied opgepakt, waar wij ook aan deelnemen.
15
Wat heeft het gekost De baten liggen iets onder de begroting. De lasten liggen hoger binnen dit programma. Dit heeft te maken met een stijgende vraag vanuit de gemeenten en onder meer extra taken op energie. Ook is er een stijging te zien in de personeelslasten (inhuur) vanwege langdurig zieken en deze eerdergenoemde stijgende vraag. Omdat binnen Toezicht en Handhaving de meeste mensen werken is de doorbelasting van de overhead binnen dit programma ook het hoogst. Dit heeft een nadelige invloed op het saldo van dit programma.
Overzicht baten en lasten (x € 1.000) Baten
Begroot 2024 Lasten
Saldo
Baten
Realisatie 2024 Lasten
Saldo
Programmaplan Programma 2 Toezicht en Handhaving
5.788
3.550
2.238
5.692
3.804
1.888
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen 0 Overhead 1.755
-1.755 2.291
-2.291
Heffing vennootschapsbelasting ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Onvoorzien 43
-43
0
0
6.095
-404
Saldo van baten en lasten
5.788
5.347
440
5.692
16
3. Specialismen Wat hebben we bereikt Het totaal aantal adviezen in het jaar 2024 is ten opzichte van 2023 toegenomen. Voor een verdere toelichting zie hieronder in paragraaf 2.
Percentage adviezen binnen de servicenorm van 4 weken (minimaal 80%) 80,7% van de adviezen zijn binnen de afgesproken 4 weken geleverd. Dit ligt boven de norm en is een verbetering ten opzichte van het jaar ervoor toen 61% van de adviezen binnen de servicenorm van 4 weken lag. De verbetering is in belangrijke mate te danken aan het oplossen van een aantal personele knelpunten.
Wat hebben we daarvoor gedaan
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Archeologie In 2024 is het regulier archeologisch werk weer uitgevoerd, waaronder het geven van archeologische adviezen, beoordelen van opgravings rapporten en het toetsen van archeologische bureauonderzoeken en booronderzoeken. Het aantal gegeven adviezen en beoordelingen is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2023. Evenals vorig jaar was sprake van een relatief groot aantal grootschalige proefsleuven onderzoeken en archeologische opgravingen ten opzichte van de niet-gravende onderzoeken. Om de kwaliteit van de archeologietaken te borgen en te voldoen aan de kwaliteitscriteria is er samengewerkt met de archeologische dienst van de gemeente Zutphen. Aanvullend heeft de ODA dit jaar een Archeologiedag georganiseerd bij het voormalig klooster Bethlehem nabij Doetinchem. Deze richtte zich op een breed publiek van geïnteresseerden uit de regio.
17
Met een opkomst van 120 bezoekers was deze dag zeer goed bezocht. Tot slot is de ODA bezig met het ontwikkelen van een digitaal platform (storymapping) om het archeologisch verhaal van de Achterhoek op een toegankelijke manier te vertellen aan de inwoners van de regio.
Bodem Naast reguliere taken zoals het geven van bodemadviezen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen en het beoordelen van bodemrapporten, is er in 2024 aandacht geweest voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Samen met de partners voeren we het overkoepelende project ‘Bodem in de Omgevingswet’ uit. Het doel van dit project is kijken hoe de taken die we nu uitvoeren onder de Omgevingswet worden uitgevoerd en welke taken erbij komen.
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Voor de Nota bodembeheer is samen met het vakberaad bodem een adviesbureau ingehuurd die een voorstel heeft gemaakt om de tekst van de nota zodanig aan te passen en aan te vullen dat deze opgenomen kan worden in het omgevingsplan. Zowel met betrekking tot de voorbereiding van de Omgevingswet maar ook voor tal van andere onderwerpen zijn diverse bodemadviseurs van de ODA betrokken binnen verschillende landelijke en regionale overleg structuren. Hierin denken we en praten we mee en vertegenwoordigen de regio Achterhoek zo op een goede manier. Denk hierbij aan het Gelders Ondergrond Overleg (GOO), maar ook de VNG of Omgevings dienst NL. Binnen deze overleggen kunnen we kwijt waar we als gemeenten en als regio tegenaan lopen, worden inhoudelijke zaken besproken en kennis opgehaald en gedeeld. De opgedane kennis wordt vervolgens ook weer gedeeld met onze partners.
Externe veiligheid In 2024 zijn de reguliere taken uitgevoerd zoals het geven van externe veiligheidsadviezen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen en het beoordelen van externe veiligheid in omgevingsvergunningen (milieu). Daarnaast heeft de ODA zich beziggehouden met de volgende projecten:
Werken aan de toekomst In het kader van dit project zijn het afgelopen jaar verschillende activiteiten ontplooit om de aandacht voor externe veiligheid zowel intern als extern te vergroten. Voorbeelden van activiteiten zijn het verzorgen van gastcolleges op hogescholen, het organiseren van kennissessies voor gemeenten en het opzetten van een stageprogramma om studenten kennis te laten maken met externe veiligheid.
De Adviesrobot De ODA is samen met de Omgevingsdienst Regio Arnhem en adviesbureau Oostkracht10 bezig met het ontwikkelen van de Adviesrobot. Dit is een digitaal programma dat geautomatiseerde standaardadvisering voor externe veiligheid in Gelderland mogelijk maakt. Het doel van dit programma is om de afhandeling van simpele adviesaanvragen te automatiseren zodat meer tijd overblijft voor ingewikkelde adviesaanvragen.
Gelders Externe Veiligheid Overleg (GEVO) Net als voorgaande jaren neemt de ODA deel aan het GEVO. Dit is een regionale kennisschakel die partners en gemeenten van de zes Gelderse omgevingsdiensten informeert over landelijke en regionale ontwikkelingen op het gebied van externe veiligheid. De ODA vervult samen met de Omgevingsdienst Veluwe het voorzitterschap van dit overleg.
18
Juridisch
Luchtkwaliteit en geur
In 2024 zijn reguliere taken uitgevoerd als het juridisch toetsen van omgevingsvergunningen, het opstellen en toetsen van handhavings besluiten, de ondersteuning van vergunningverleners en toezicht houders, het behandelen van bezwaarprocedures, voorlopige voorzieningen en (hoger)beroepsprocedures, het afhandelen van verzoeken tot handhaving, verstrekken informatie bij Woo-verzoeken van de provincie, het bijhouden van jurisprudentie en nieuwe wetgeving en implementeren hiervan in de organisatie. Daarnaast is juridisch bijgedragen aan: • het saneren van ontmantelde drugslabs en het kostenverhaal; • de implementatie van de Omgevingswet bij zowel de partners als ook binnen de eigen organisatie; • het actualiseren van dienstverleningsovereenkomsten en mandaten in verband met de Omgevingswet; • het proces voor de wijziging van de gemeenschappelijke regeling; • het nader afstemmen van werkprocessen tussen de ODA en gemeentelijke bezwaarcommissies van de partners; • het bijdragen aan de behandeling van gemeentelijke Woo-verzoeken.
Naast reguliere taken zoals het geven van luchtkwaliteit- en geur adviezen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen en het beoordelen van luchtkwaliteitsrapporten, is in 2022 voor zeven gemeenten de monitoring van de luchtkwaliteit uitgevoerd in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). In voor komende gevallen werden adviezen gegeven ten aanzien van geur bij de meer complexe milieuvergunningverlening of – handhaving bij bedrijven.
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Geluid In 2024 hebben de werkzaamheden binnen het werkveld geluid in hoofdzaak bestaan uit het geven van adviezen in het kader van meldingen vergunningprocedures en bij ruimtelijke procedures. Daarnaast is ondersteuning geboden aan de toezichthouders in situaties waarbij (complexere) geluidsmetingen zijn verricht en aan juristen bij zittingen van bezwarencommissies en de rechtbank. Meldenswaardig is dat in 2024 de gemeenten Doetinchem en Bronckhorst het zonebeheer industrielawaai hebben overgedragen aan de ODA. Voor de industrie terreinen waar het zonebeheer al bij de ODA lag is gestart met het actualiseren van de zonebeheersmodellen. In 2024 zijn de modellen voor De Mars in Zutphen en bedrijvenpark A18 in Doetinchem geactualiseerd. Verder is tijd en energie gestoken in de komst en aanpassingen vanwege de Omgevingswet..
Een belangrijk deel van de beschikbare capaciteit is nodig geweest voor de beoordeling van de stikstofemissie van bouwvergunningaanvragen. Door de partners werden vragen uitgezet ten aanzien van de aanhaak verplichting die in 2024 gold ten aanzien van mogelijk verplichte natuurvergunningen als gevolg van de bouw van woningen en andere bouwprojecten in combinatie met het wegvallen van de bouwvrijstelling (bij benadering 300 adviesverzoeken). Hiervoor is beleid ontwikkeld en heeft dit in een enkel geval geleid tot het advies aan de partners om bij een bouwproject contact op te nemen met het bevoegd gezag (de provincie) ten aanzien van de Natuurwet geving om te bekijken of een vergunningstraject opgestart moet worden.
Milieueffect(beoordelings)rapportages (MER) Bij de beoordeling van bestemmingsplannen worden steeds vaker ook (vormvrije) milieueffectbeoordelingsrapportages opgesteld. De noodzaak voor en de beoordeling van de kwaliteit van deze rapportages en eventueel inhoudelijke tekortkomingen werden teruggekoppeld aan de partners.
Licht Er zijn steeds vaker klachten ten aanzien van deze voorheen nauwelijks aan de orde zijnde milieuproblematiek. Naast het opbouwen van expertise op dit gebied werden ook lichtadviezen aan de partners verstrekt.
19
Ecologie Met de komst van de Omgevingswet wordt het behoud van ecologische waarden binnen de ruimtelijke ordening steeds belangrijker. We zien dan ook dat het aantal adviesaanvragen toeneemt. De ODA heeft daarom het afgelopen jaar ingezet op het inrichten van de vakgroep Ecologie en op kennisopbouw.
Bestemmingsplannen Naast het beoordelen van de noodzaak en de kwaliteit voor MERrapportages werden ook ten aanzien van het verplichte onderdeel milieuzonering diverse (reguliere) adviezen verstrekt. Wanneer hierbij een geurproblematiek speelde ten aanzien van nabijgelegen agrarische bedrijven werden ook aan de hand van de V-Stacks rekenmethode voorgrond- en achtergrondgeurberekeningen opgesteld. Naast de richtafstanden van de VNG-brochure speelden namelijk ook de wettelijke afstanden van de Wet geurhinder en veehouderij een rol.
In dit kader werd ook een advies aan het VNG uitgebracht ten aanzien van de mogelijke wijziging van de bestaande zonerings-systematiek door de VNG. Uiteraard spelen de bovengenoemde milieuaspecten afwisselend ook een rol bij de te beoordelen bestemmingsplannen, waarbij vaak in overleg met de andere specialisten (externe veiligheid, geluid) gezocht wordt naar een oplossing bij een complexe zoneringsproblematiek.
Wat heeft het gekost De baten zijn toegenomen door extra werk. Ook aan de lastenkant zien we een stijging. Vooral bij de specialismen is de ODA, om aan de gevraagde werkzaamheden te kunnen voldoen, genoodzaakt een beroep te doen op externe inhuur.
Overzicht baten en lasten (x € 1.000) ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Baten
Begroot 2024 Lasten
Saldo
Baten
Realisatie 2024 Lasten
Saldo
Programmaplan Programma 3 Advies
2.266
1.575
691
3.619
2.617
1.002
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen 0 Overhead 741
-741 968
-968
Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien 18
-18
Saldo van baten en lasten
-68
2.266
2.334
3.619
0
0
3.584
35
20
4. Stelseltaken Het Gelders Stelsel is een samenwerkingsverband van de zes Gelderse Omgevingsdiensten. De omgevingsdiensten verrichten in de nabijheid van gemeenten de Wabo-taken waarvoor zij robuuste taakuitvoering realiseren. Om deze robuustheid te garanderen zijn samenwerkings afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in stelselafspraken. Hiermee zijn de omgevingsdiensten in Gelderland onlosmakelijk met elkaar verbonden. Er zijn stelselafspraken gemaakt over: • Complexe vergunningverlening (Omgevingsdienst Regio Nijmegen). • Toezicht en handhaving provinciale bedrijven (Omgevingsdienst Regio Arnhem). • Ketentoezicht (Omgevingsdienst Rivierenland). • Coördinatie en kwaliteit, Informatievoorziening Gelderse Omgevingsdiensten (I-GO) (Omgevingsdienst de Vallei).
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
• Het Portaal - kenniscentrum en communicatie (Omgevingsdienst Veluwe). • Coördinatie Bestuurlijke strafbeschikking milieu (BSBm) (Omgevingsdienst Veluwe). • HRM, Bestuurlijk & Juridisch (ODA). De dienst waar een stelseltaak is belegd, voert die taak uit mede ten behoeve van de overige diensten. Daarmee is de basis gelegd voor het Gelders Stelsel dat in samenhang functioneert. ODA voert de stelseltaken HRM, Bestuurlijk & Juridisch uit. Een paar onderwerpen lichten we eruit:
Complexe vergunningverlening Op het grondgebied van de ODA liggen complexe gemeentelijke inrichtingen. De impact van complexe bedrijven is groot door bijvoorbeeld luchtuitstoot, geur- en geluidsoverlast of omdat deze bedrijven met gevaarlijke stoffen of afval werken. De ODRN stelt voor de omgevingsdiensten in Gelderland, en dus ook voor de ODA, voor dit type bedrijven het milieudeel voor de omgevingsvergunning op. ODRN levert hiervoor de technische inhoud en alle onderdelen die te maken hebben met aspecten zoals externe veiligheid, geluid, lucht en geur. De totale regie van de procedure, zoals het versturen van brieven en het bewaken van wettelijke termijnen, ligt bij de lokale omgevingsdienst. Sinds 2024 doen we steeds meer zelf wat betreft vergunningverlening voor complexe bedrijven. Hiermee neemt de afname bij andere omgevingsdiensten steeds verder af.
Ketentoezicht De regie op deze taken ligt in het Gelders Stelsel bij de ODR. De ODA heeft zelf de taken uitgevoerd en is daarbij ondersteund door de ODR. Het doel van ketentoezicht is het integraal in beeld brengen, voorkomen en bestuursrechtelijk aanpakken van risicovolle activiteiten en gedragingen met onder meer (afval)stoffen die kunnen leiden tot schade aan de leefomgeving en ondermijning in de (afval)stoffenketens. Hiermee leveren we een bijdrage aan de effectieve aanpak van milieu criminaliteit. Dit doen we via risico- en informatiegestuurde (keten) analyses en Diepgaand Administratief Toezicht (DAT). De analyses geven een gestructureerd en integraal beeld van de problematiek en geven richting aan vervolginterventies, ook voor gemeentes en andere ketenpartners.
21
HRM
BSBm
De ODA is verantwoordelijk voor de stelseltaak HRM. Vanuit een coördinerende rol vertegenwoordigt zij de HR-expertgroep, bestaande uit 6 HR-adviseurs en een arbeidsjurist. De HR-expertgroep houdt zich bezig met gezamenlijke HR-thema's. Deze zijn gerelateerd aan het gezamenlijk arbeidsvoorwaardenreglement, de cao en de mede zeggenschap. De HR-expertgroep richt zich met name op kennisdeling. In 2024 ging het hier met name over het opvolgen van het HR21 functiewaarderingssysteem en de aanpassingen wat betreft reiskosten. Daarnaast hebben we een bijdrage geleverd aan arbeidsmarkt communicatie in samenwerking met het Gelders Stelsel.
De bevoegdheid voor de BSBm is toebedeeld aan de directeuren van de omgevingsdiensten en wordt uitgevoerd door boa’s. Binnen het stelsel was tot halverwege 2021 de coördinatie van de uitvoering van de BSBm’s en het aanspreekpunt voor het OM belegd bij Omgevingsdienst Noord-Veluwe. Met het vertrek van de toenmalige directeur is deze taak overgedragen aan de directeur van de ODA, de uitvoering blijft bij Noord-Veluwe.
Bestuurlijk & juridisch
Voor een toelichting verwijzen wij u naar het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
De expertgroep adviseert de directeuren over diverse thema’s waaronder: - Voorbereiding bestuurlijke besluitvorming. - Aanpassing mandaatregeling als gevolg van de Omgevingswet. - Vereenvoudiging van procedures. - Samenwerking taskforce Omgevingswet.
Wat heeft het gekost
Overzicht baten en lasten (x € 1.000) ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Baten
Begroot 2024 Lasten
Saldo
Baten
Realisatie 2024 Lasten
Saldo
Programmaplan Programma 4 Stelseltaken
80
373
-293
122
432
-310
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead 0 Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien 0 Saldo van baten en lasten
80
373
-293
122
432
-310
22
5. Overige activiteiten en projecten Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel (IBP) Eind 2022 is mede als gevolg van de resultaten uit de commissie Van Aartsen gestart met het Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel (IBP). Diverse werkgroepen zijn opgestart vanuit zes pijlers. Een onderdeel hiervan is het opstellen van robuustheidscriteria geweest. De ODA moest net als iedere omgevingsdienst voor 1 april 2024 een plan van aanpak indienen hoe en hoever de ODA voor 1 januari 2026 gaat voldoen aan deze robuustheidscriteria. Eind september is er een reactie vanuit het ministerie van IenW geweest dat we met name op het gebied van robuustheid niet goed scoren. Tot 1 april 2026 moeten we halfjaarlijks rapporteren hoe het gaat met de verbeterplannen hierin (waaronder ook de opties voor een fusie). Na 1 april 2026 moet er een eindrapportage ingediend worden.
resultaten van de visitatie door de commissie gerapporteerd. In het rapport worden de volgende sterke punten van de ODA genoemd: • De ODA heeft bevlogen, competente en loyale medewerkers. • Binnen de ODA heerst een pragmatische cultuur. • De partners zijn tevreden over de inhoudelijke kwaliteit op dossierniveau. • Er zijn een aantal belangrijks stappen gezet voor de doorontwikkeling van de organisatie.
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Huisvesting Huisvesting was de laatste jaren een groot knelpunt aan het worden. De ODA is vanaf de start in 2013 namelijk jaarlijks gegroeid. Deels komt dat doordat er meer taken ingebracht worden of meer advies gevraagd wordt door de partners. Deels ook door overheveling van taken. Bijvoorbeeld door wijziging van bevoegd gezag zoals bij de invoering van de Omgevingswet. Gevolg hiervan is dat de ODA meer werkplekken nodig heeft en naar aanleiding daarvan gaat verhuizen naar het Hanzepand in Doetinchem. Dit zal ergens in het voorjaar van 2025 plaatsvinden.
Visitatie Op 30 en 31 oktober is de ODA bezocht door een visitatiecommissie om te kijken hoe en met welke middelen de ODA haar werk doet. De visitatie is onderdeel van het IBP en heeft inmiddels bij iedere omgevingsdienst in Nederland plaatsgevonden. Inmiddels zijn de
23
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Er zijn ook aanbevelingen gedaan: • Kijk kritisch naar de organisatieprocessen (onder meer het vastleggen van gegevens, projectmatig werken, datakwaliteit en actualisatie vergunningen vragen aandacht). • Benut het momentum voor verandering. Er zijn landelijk een aantal ontwikkelingen gaande, extern is er sprake van een sterk veranderende omgeving. Het IBP heeft een ontwikkelingsrichting opgeleverd, de staatssecretaris heeft aangegeven dat actie daarop moet worden ondernomen. • Breng meer structuur aan in de organisatie en leg zaken beter vast. • Prioriteer en stuur scherper (onder meer door meer projectmatig te werken). • ODA, bestuur en ambtelijk opdrachtgevers kunnen beter samenwerken (breng elkaar in positie). • ODA en bestuur zouden intensiever met elkaar in gesprek moeten zijn over de ontwikkeling van de ODA van uitvoeringsdienst naar omgevingsdienst. Benut hierbij de Omgevings- en Risicoanalyse. Over de risicoanalyse zegt de commissie het volgende: – ODA heeft recent het initiatief genomen om de bestaande risicoanalyse door te ontwikkelen. Onder andere de komst van de Omgevingswet is daar aanleiding voor geweest. De commissie ziet een mooie gedegen opzet en is van mening dat de nieuwe risicoanalyse veel potentie heeft.
– De uitkomsten van de doorontwikkelde risicoanalyse kunnen, mede door de opzet, ervoor zorgen dat een goed beeld ontstaat over de omvang en kwaliteit die ODA zou moeten hebben gelet op aard en omvang van het werkgebied. De commissie ziet een mismatch tussen de aard en het aantal bedrijven en de omvang van ODA. De bovengemiddelde aanwezigheid van maakindustrie met bijbehorende milieubelastende activiteiten rechtvaardigen een steviger bezetting op de VTH-taken.
Omgevingswet De Omgevingswet is in 2024 van kracht geworden en dit heeft gevolgen voor werkprocessen en normering van de producten en diensten die we leveren. We zijn nu bezig om de processen te monitoren en nieuwe normen te gaan vaststellen. Wat tot nu toe opvalt is dat het aantal ingediende aanvragen redelijk beperkt is en dat de invoering wel leidt tot veel extra uitzoekwerk vanwege de veranderde wet- en regelgeving. Gelukkig zijn grote knelpunten, dankzij een goede voorbereiding samen met onze partners, tot nu toe uitgebleven.
Archiefbeheer Naast het reguliere werk, zoals het verwerken van door collegamilieuambtenaren aangevraagde milieudossiers, zijn er bij de ODA in 2024 verdere verbeteringen doorgevoerd op het gebied van informatiebeheer. Zo is het project Optimalisatie OneGov opgestart om het archiefbeheersysteem te verbeteren. Hierdoor wordt automatisch archiveren mogelijk, waarbij op basis van zaaktypen en resultaten uit het VTH-systeem de bewaartermijn automatisch wordt berekend aan de hand van de VNG-selectielijst. Daarnaast richt het project, dat begin 2025 wordt afgerond, zich op het verbeteren van de vindbaarheid van relevante informatie op basis van inrichtingsadressen. Ook is er een nieuwe applicatie geïmplementeerd die documentvergaring, het maken van collecties en anonimisatie integreert binnen één platform. Deze verbeteringen vormen de voorbereiding op het mandaatbesluit om de taak van archivering onder te brengen bij de ODA. De streefdatum voor inwerkingtreding van dit besluit is vastgesteld op 1 juli 2025.
24
Wat heeft het gekost Voor een toelichting verwijzen wij u naar het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
Overzicht baten en lasten (x € 1.000) Baten
Begroot 2024 Lasten
Saldo
Baten
Realisatie 2024 Lasten
Saldo
Programmaplan Programma 5 Toezicht en Handhaving
3
0
3
903
0
903
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead
0
Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Saldo van baten en lasten
3
0
3
903
0
903
25
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Financiële uitkomsten
26
Financiële resultaten De ODA verkrijgt haar inkomsten hoofdzakelijk uit bijdragen van de deelnemende partners. Daarnaast kan zij opbrengsten verkrijgen buiten de deelnemende partners.
Onderstaand de financiële resultaten over 2024.
Omschrijving (x € 1.000)
2023
2024
2024
Realisatie
Begroting
Realisatie
8.488
8.334
10.071
916
938
1.357
Lasten 1
Personele kosten/Inhuur en diensten derden
2
Organisatiekosten
3
Organisatieontwikkeling en SPP
92
116
0
4
Bovenregionale taken
283
373
432
5
Organisatieondersteuning
649
706
706
6
Algemene lasten Totaal lasten
0
78
0
10.428
10.544
12.566
Baten 21
Bijdragen van derden
690
83
1.068
25
Bijdragen deelnemers
10.186
10.461
11.400
Totaal baten
10.876
10.544
12.468
0
-98
Resultaat reguliere bedrijfsvoering
448
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Verrekening resultaat 26
Verrekening met deelnemers rekeningsaldo
27
Bijdrage/Onttrekking algemene reserve Gerealiseerd resultaat
448
0
0 -98
27
Het was voor de ODA een bewogen jaar vanwege het Interbestuurlijk programma Versterking VTH. Dit vraagt veel van de organisatie en onze mensen. Ondanks de druk van het IPB zien we een toenemende vraag naar onze dienstverlening en producten en dat is mooi. Tegelijkertijd hebben we dit jaar te maken gehad met de invoering van de Omgevingswet. In toenemende mate zien we ook dat het heel moeilijk is om geschikte mensen te vinden. In combinatie met meer uitval door ziekte richting het einde van het jaar neemt de gevoelde werkdruk dan verder toe. Ten opzichte van vorig jaar hebben we meer een beroep moeten doen op inhuur om werk weg te zetten.
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
De stijgende vraag van de gemeenten en onze omgeving zorgen voor stijgende lasten, die grotendeels door de baten gedekt worden. Ook hebben we dit jaar een hoger ziekteverzuim met een aantal langdurige zieken. Dit zorgt voor een negatief resultaat van € 98.000. Voor een nadere toelichting op de verschillende onderdelen wordt verwezen naar de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening.
28
In het Besluit Begroting en Verantwoording zijn zeven verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de ODA. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen, grondbeleid en verbonden partijen achterwege gelaten. De volgende paragrafen worden achtereenvolgens behandeld: 1. Bedrijfsvoering 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Financiering 4. Onderhoud kapitaalgoederen
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Paragrafen
29
Bedrijfsvoering I-GO De provincie heeft medio 2015 het initiatief genomen de informatie voorziening van, door en tussen de (toen nog) zeven omgevingsdiensten en de provincie te verbeteren. Dit is gebeurd door de ontwikkeling van een centrale informatievoorziening (I-GO). Inmiddels is I-GO in de beheerfase beland.
Formatie en personeel Hieronder een overzicht van de ontwikkeling van het aantal fte’s van de ODA tot en met 31 december 2024. 31-12-2020
31-12-2021
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2024
70,6 fte
75,56 fte
80,31 fte
89,5 fte
103,7 fte
buiten de overheid. Ook de ODA heeft dit jaar te maken gehad met een grotere instroom dan voorgaande jaren. De vacatures die ontstaan zijn met moeite in te vullen. Daarom is er gezocht naar creatieve mogelijkheden om te kunnen blijven voldoen aan de vraag van onze partners. Een van de voorbeelden is het zelf opleiden van medewerkers. De werkprocessen worden continu opnieuw tegen het licht gehouden zodat (her)organisatie leidt tot het optimaal benutten van ieders capaciteit(en). Daarnaast zien we dat extra opdrachten vanuit de partners, met name op het gebied van specialisme een beroep doen op capaciteit. Om hierin te blijven voorzien is er extra capaciteit aangetrokken.
ODA | jaarverslag en jaarrekenig 2024
Ziekteverzuim De arbeidsmarkt is krap. Dat geldt ook voor het vakgebied milieu. In het
Het ziekteverzuimpercentage over 2024 is 7,9%. Dat is een behoorlijke
laatste onderzoek van het UWV is terug te zien hoe kansrijk een carrière in de milieubranche is. Tegelijkertijd is het aantal opleidingen dat zorgt voor nieuwe aanwas schaars. De kans op uitstroom van medewerkers is groter vanwege het grote (financieel aantrekkelijke) aanbod van banen
toename ten opzichte van voorgaande jaren. Dit komt vooral door de toename van het aantal langdurig zieke werknemers.
30
P&O: kwaliteitscriteria en e-portfolio
Financiële rechtmatigheid
ODA is in 2024 invulling blijven geven aan de KC 2.3. Voor de taken die de ODA uitvoert voor de partners is zij robuust. Dat houdt in dat aan de eisen die de KC 2.3. stelt wordt voldaan door:
In dit stuk is de analyse op de begrotingsafwijkingen en daarmee de begrotingsrechtmatigheid te lezen. De verantwoordingsgrens van de rechtmatigheid is vastgesteld op 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee € 395.760. In deze paragraaf worden echter afwijkingen van boven de € 100.000 gepresenteerd.
a. v oldoende medewerkers in dienst te hebben die voldoen aan de KC 2.3. die gelden voor het betreffende deskundigheidsgebied; b. door samenwerking met andere diensten uit het Gelders Stelsel; c. externe partijen (inhuur).
Arbobeleid Sinds 2022 heeft de ODA een extern arbo-adviseur die ODA onder steund bij het uitwerken van een spoorboekje voor het plan van aanpak van de eerder uitgevoerde RI&E. Dit kreeg in 2024 een vervolg. Met de terugkeer van medewerkers naar de kantoorwerkplek in de gemeente Bronckhorst neemt ook de druk op de kantoorruimte toe. In 2024 is besloten dat we in 2025 gaan verhuizen naar Doetinchem.
Analyse begrotingsrechtmatigheid Op grond van artikel 189, lid 3 van de Gemeentewet zijn alle begrotingsoverschrijdingen op lasten (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig. Bij de afweging van de vraag of de
Dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) ondersteunende diensten
ODA | Jaarverslag en jaarrekening 2024
Onderstaande partners verrichten voor ons de volgende onder steunende diensten. Partner
Ondersteunende dienst
Berkelland
Financiële administratie
Bronckhorst
Facilitaire zaken en huisvesting
Doetinchem
Informatisering en automatisering inclusief archief
Lochem
Personeels- en salarisadministratie
Om het verwachtingspatroon van de te leveren en te ontvangen diensten op elkaar af te stemmen, zijn hiervoor DVO’s afgesloten.
31
begrotingsonrechtmatigheden meetellen in het rechtmatigheidsoordeel van de externe accountant zijn de criteria ‘passend binnen het door het bestuur uitgezette beleid’, ‘sprake van compensatie door direct gerelateerde opbrengsten’, ‘open-einde-regelingen’ en ‘overschrijding geconstateerd vóór of na verantwoordingsjaar’ van belang. Uit analyse blijkt bij twee van de vijf programma’s dat de lasten lager waren dan begroot of gelijk aan de begroting, dus formeel rechtmatig zijn. De overschrijdingen van de lasten van Programma 4 Stelsentaken vallen onder de toelichtingsgrens. De overschrijding op de resterende programma’s 2 en 3 worden onder dit overzicht toegelicht. Daarnaast gaan we met een toelichting in op de stijgende lasten binnen de overhead.