jaarrekening oost gelre 2023

Jaarrekening 2023

Pagina 2 van 295

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 3 Jaarverslag ........................................................................................................................................................ 7 Inleiding .......................................................................................................................................................... 7 Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) .................................................................................................. 7 Rechtmatigheid baten, lasten en balansmutaties .......................................................................................... 7 Financieel resultaat 2023 ............................................................................................................................... 7 Resultaatbepaling .......................................................................................................................................... 8 Bestemming resultaat ....................................................................................................................................

8 Analyse van het rekeningresultaat ............................................................................................................... 11 Programma 1 - Wonen .................................................................................................................................... 17 Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................................................................................... 17 Woningbouw en bouwen .............................................................................................................................. 21 Onze omgeving, ons landschap ................................................................................................................... 25 Duurzaamheid en energieneutraal ............................................................................................................... 28 Financieel overzicht Programma 1 .................................................................................................................. 34 Beleidsindicatoren Programma 1..................................................................................................................... 35 Programma 2 - Welzijn ....................................................................................................................................

36 Thema1 - Gezonde leefstijl .......................................................................................................................... 37 Thema 2 - Iedereen doet mee...................................................................................................................... 40 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op ............................................................................. 41 2. Goed onderwijs voor iedereen ............................................................................................................. 42 3. Iedereen draagt bij naar vermogen ..................................................................................................... 44 4. Thuis wonen en participeren als het kan ............................................................................................. 46 5. Ontmoeten voor iedereen .................................................................................................................... 48 6. Oost Gelre is een inclusieve gemeente ............................................................................................... 50 7. Oost Gelre staat voor kunst en cultuur ................................................................................................

52 Thema 3 - Een duwtje in de rug ................................................................................................................... 54 1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp .................................................................................. 54 Pagina 3 van 295

2. Thuiswonen met een beetje hulp ......................................................................................................... 57 3. Meedoen met een beetje hulp ............................................................................................................. 59 Thema 4 - Zorg wie dat nodig heeft ............................................................................................................. 62 1. Goede zorg voor iedereen ................................................................................................................... 62 2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien ..................................................................................................... 64 3. Zorg bij thuiswonen en participeren ..................................................................................................... 66 Financieel overzicht Programma 2 .................................................................................................................. 71 Beleidsindicatoren Programma 2..................................................................................................................... 71 Programma 3 - Werken ...................................................................................................................................

73 Sterke lokale economie ................................................................................................................................ 73 Bereikbaarheid en Smart Mobility ................................................................................................................ 78 Financieel overzicht Programma 3 .................................................................................................................. 81 Beleidsindicatoren Programma 3..................................................................................................................... 81 Programma 4 - Dienstverlening ....................................................................................................................... 82 Integrale veiligheid en ondermijning ............................................................................................................ 82 Regionale en grensoverschrijdende samenwerking .................................................................................... 85 Dienstverlenend en meedenkend ................................................................................................................ 86 Financieel gezond ........................................................................................................................................

89 Financieel overzicht Programma 4 .................................................................................................................. 90 Beleidsindicatoren Programma 4..................................................................................................................... 90 Paragrafen ....................................................................................................................................................... 93 Inleiding ........................................................................................................................................................ 93 Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 94 Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties ....................................................................................... 109 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering....................................................................................................................... 124 Paragraaf 4: Financiering ........................................................................................................................... 137 Paragraaf 5: Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................

146 Paragraaf 6: Grondbeleid ........................................................................................................................... 152 Paragraaf 7: Lokale heffingen .................................................................................................................... 157 Paragraaf 8 : Wet Open Overheid ............................................................................................................. 168 Kerngegevens ................................................................................................................................................ 169 Pagina 4 van 295

Inwoners ..................................................................................................................................................... 169 Fysieke structuur ........................................................................................................................................ 170 Financiële structuur .................................................................................................................................... 171 Jaarrekening .................................................................................................................................................. 172 Overzicht van baten en lasten over het jaar 2023 ..................................................................................... 172 Onvoorzien/Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves/Incidentele baten en lasten ................. 174 Onvoorzien ............................................................................................................................................. 174 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ............................................................................ 174 Incidentele baten en lasten ....................................................................................................................

175 Toelichting incidentele lasten ................................................................................................................. 175 Toelichting incidentele baten ................................................................................................................. 176 Balans per 31 december ............................................................................................................................ 178 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................................. 182 Inleiding .................................................................................................................................................. 182 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ........................................................... 182 Waarderingsgrondslagen rechtmatigheidsverantwoording ................................................................... 183 Balans .................................................................................................................................................... 184 Vaste activa ...........................................................................................................................................

184 Immateriële vaste activa ........................................................................................................................ 184 Materiële vaste activa ............................................................................................................................ 184 Financiële vaste activa .......................................................................................................................... 185 Vlottende activa ..................................................................................................................................... 186 Voorraden .............................................................................................................................................. 186 Vorderingen en overlopende activa ....................................................................................................... 186 Liquide middelen en overlopende posten .............................................................................................. 186 Voorzieningen ........................................................................................................................................ 187 Vaste schulden ......................................................................................................................................

187 Vlottende passiva................................................................................................................................... 187 Borg en garantstellingen ........................................................................................................................ 187 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................................ 188 Toelichting per programma ........................................................................................................................ 189 Pagina 5 van 295

Programma 1: Wonen ............................................................................................................................ 189 Programma 2: Welzijn ........................................................................................................................... 190 Programma 3: Werken ........................................................................................................................... 193 Programma 4: Dienstverlening .............................................................................................................. 194 Overzicht gerealiseerde dekkingsmiddelen ........................................................................................... 196 Begrotingsrechtsmatigheid .................................................................................................................... 199 Toelichting op de balans per 31 december ................................................................................................ 203 Vaste activa ........................................................................................................................................... 203 Vlottende activa .....................................................................................................................................

214 Passiva .................................................................................................................................................. 221 Eigen vermogen ..................................................................................................................................... 221 Mutaties reserves............................................................................................................................... 222 Voorzieningen ........................................................................................................................................ 225 Vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar............................................................................ 227 Vlottende passiva................................................................................................................................... 228 Waarborgen en garanties ...................................................................................................................... 232 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ............................................................................................ 234 EMU-saldo .............................................................................................................................................

239 Bijlagen....................................................................................................................................................... 241 Staat van reserves en voorzieningen .................................................................................................... 241 Toelichting reserves ............................................................................................................................... 246 Verdelingsprincipe taakvelden per programma ..................................................................................... 249 SISA ....................................................................................................................................................... 254 Jaarrekening 2023 vs. jaarrekening 2022 ............................................................................................. 285 Beleidsindicatoren BBV ......................................................................................................................... 288 Lijst met afkortingen ....................................................................................................................................... 292 Inhoudsopgave ...................................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Kop 2 titel .............................................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Pagina 6 van 295

Jaarverslag Inleiding In het jaarverslag treft u aan: 1. Het financieel resultaat; 2. Een overzicht van de financiële afwijkingen op hoofdlijnen; 3. Een programmaverantwoording; 4. De verplichte paragrafen.

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) De jaarstukken van provincies en gemeenten maken wij conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) op. De gemeentelijke verordeningen hebben invloed op de begroting en de jaarstukken. We hebben regels voor waardering en afschrijving van activa en de nota reserves en voorzieningen vastgesteld.

Rechtmatigheid baten, lasten en balansmutaties Het college van B&W spreekt een oordeel uit over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (paragraaf Bedrijfsvoering).

Financieel resultaat 2023 2023 heeft geleid tot een positief jaarrekeningresultaat van € 5.997.000

Pagina 7 van 295

Resultaatbepaling De rekeninguitkomst splitsen we in een totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves) en een gerealiseerd resultaat (incl. mutaties reserves) (x € 1.000):

Gerealiseerde totaal van lasten

€ 90.353

Gerealiseerde totaal van baten

€ 95.524

Saldo van totaal baten en lasten

€ 5.171

Mutaties in de reserves

Gerealiseerd resultaat 2023

€ 826

€ 5.997

Bestemming resultaat Het BBV (Besluit begroting en verantwoording) schrijft voor dat u besluit over een onttrekking of toevoeging aan de reserve. Besluiten over mutaties moeten voor 31 december worden genomen. In de praktijk komt het voor dat deze mutaties tot uitdrukking komen na 31 december 2023. Wij stellen voor het positief gerealiseerde rekeningresultaat (na mutaties van de reserves) ad. € 5.997.000 als volgt te bestemmen (x € 1.000):

Pagina 8 van 295

Gerealiseerd rekeningresultaat 2023 voor bestemming

5.997

Onttrekkingen:

Cultuurraad

20

Lokale uitvoering voorkomen maatschappelijk opvang

50

Onderzoeken realisatie MFA Harreveld en Zieuwent

100

Energietoeslag

215

Sloopkosten 2 basisscholen in Lichtenvoorde

80

Afwaardering 2 basisscholen in Lichtenvoorde

717

Afronding complex van Ostadestraat

22

Toevoeging resultaat opvang Oekraïners aan bestemmingsreserve huisvesting migranten

582

Transitie visie warmte

71

Ondermijning lokaal

30

Regiobudget ondermijning

81

Locatie studie bedrijventerrein Lichtenvoorde

20

Grachten

453

Gevelverbetering via subsidies

100

Pagina 9 van 295

Vrijval pensioenvoorziening

198

Reiskostenvergoeding

140

-/- 2.879

Rekeningresultaat 2023 na bestemming

Het positieve rekeningresultaat ad € 3.118.000 stellen wij voor om ten gunste te brengen van de vrij besteedbare reserve.

Pagina 10 van 295

3.118

Analyse van het rekeningresultaat In het onderstaande overzicht hebben wij een vergelijking gemaakt met de programmabegroting 2023 (inclusief begrotingswijzigingen) (x € 1.000):

Programma

Begrotingsaldo

Rekeningsaldo

Afwijking

in €

in €

voordeel/nadeel in €

1. Wonen

-12.205

-9.710

V 2.495

2. Welzijn

-39.790

-37.428

V 2.362

3. Werken

-429

789

V 1.281

4. Dienstverlening

-5.811

-5.312

V 499

Algemene dekkingsmiddelen

66.226

68.059

V 1.833

Overhead

-11.635

-11.264

V 371

-101

37

V 138

-5

0

V5

Saldo van baten en lasten

-3.750

5.171

V 8.921

Mutaties reserves

4.846

826

N 4.020

Resultaat

1.096

5.997

V 4.901

Heffing Vennootschapsbelasting

Bedrag onvoorzien

Pagina 11 van 295

De belangrijkste afwijkingen (> € 120.000) die hebben geleid tot het verschil van rekeningresultaat (ten opzichte van de slotwijziging 2023) zijn (x € 1.000): x € 1.000

Omschrijving

Programma 1

2.1 Verkeer en vervoer: levering percelen N312, hogere opbrengsten AGV schadeverhaal, hogere opbrengst herstraatvergoeding door energietransitie legt netbeheerder fors meer infrastructuur aan. Daarnaast zijn er verschillende

V

720

V

453

V

225

V

878

V

164

V

140

N

216

V

2.364

subsidies ontvangen (o.a. kruising Hameland Lievelde, kantmarkering fietspad).

Met Waterschap Rijn en IJssel is gestart met planvorming voor de buitenzijde. De plannen zijn gereed en kunnen worden gepresenteerd. Het Waterschap heeft inmiddels de grondaankoop gedaan en de verwachting is daarom dat een groot deel van de uitvoering in 2024 en 2025 plaats zal vinden. Daarnaast zal ook een deel in 2026 plaats gaan vinden nadat de planvorming omtrent de Molenberg gereed is.

Er is minder gebruik gemaakt van de beschikbare regelingen en middelen voor hoge energiekosten, in totaliteit € 225.000. Dit geldt voor alle geledingen, zowel inwoners, verenigingen, maatschappelijke instellingen als ook door bedrijven.

De lagere baten rioolheffing hebben onder andere geleid tot een vrijval van de voorziening riolering.

Afvalstofheffing heeft meer inkomsten opgebracht dan begroot. Dit komt deels door toename van het aantal containers waardoor meer afval is ingezameld.

Aanvraag voor een bijdrage uit het provinciale winterfonds is gehonereerd met een bedrag van € 140.000. Betreffende bedrag is eind 2023 beschikt.

In 2023 heeft de gemeente zich voorbereid op de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in werking is getreden. Dit vroeg om de nodige extra inspanning.

Subtotaal programma 1

Pagina 12 van 295

x € 1.000

Programma 2

De afwaardering van drie basisscholen in Lichtenvoorde heeft niet plaatsgevonden doordat de gebouwen er nog staan. Nadat de scholen zijn gesloopt, zal de afwaardering plaatsvinden. Het bedrag zal daarom worden overgeheveld naar

V

717

N

124

V

581

V

290

V

200

V

300

V

158

2024.

De kosten voor het vervoer van ZOOV leerlingenvervoer zijn harder gestegen vanwege de gestegen kosten van vervoer. Daarnaast is de huur voor het gebruik de gymzalen hoger uitgevallen door hogere energielasten.

De kosten van de opvang van Oekraïners zijn lager dan de vergoeding die is ontvangen vanuit het Rijk. Daarom wordt voorgesteld dit bedrag te reserveren in de bestemmingsreserve huisvesting migranten om toekomstige uitgaven voor de uitvoering van beleid en huisvesting voor vluchtelingen, statushouders en arbeidsmigranten op te kunnen vangen.

Er is een opvangplek gecreëerd voor statushouders aan de Flierbeek. De opvanglocatie is beëindigd in 2023 voor statushouders. Het negatieve resultaat vanuit 2022 en het positieve resultaat van 2023 leiden per saldo tot een budgettair neutraal project.

Vanaf 2023 is het Integraal zorgakkoord van kracht. De gemeente heeft hiervoor middelen ontvangen vanuit centrumgemeente Doetinchem. De kosten die de gemeente heeft gemaakt voor de Stadskamer kan ten laste van de IZA gelden. Hierdoor ontstaat er een voordelig saldo.

Het uitkeringsbestand is nauwelijks gegroeid in 2023. Er was wel een toename van 2% begroot. Dit levert een voordeel op ten opzichte van de begroting. Daarnaast vallen de kosten van Fijnder lager uit, door het niet volledig in kunnen vullen van openstaande vacatureruimte.

Er is uitvoering gegeven aan het beleid omtrent de energietoeslag. Tegenover deze extra uitgaven staan extra inkomsten in de algemene uitkering.

Pagina 13 van 295

x € 1.000

In totaliteit zijn de kosten voor jeugdhulp hoger uit dan begroot door enerzijds de lumpsum financiering en anderzijds doordat in 2023 enkele individuele

N

591

V

148

V

1.679

overeenkomsten doorlopen.

In 2023 is er vanuit het Rijk geld ontvangen in het kader van de Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).Hierdoor heeft de gemeente verschillende activiteiten niet hoeven te bekostigen vanuit het preventiebudget. Hierdoor ontstaat er een voordeel.

Subtotaal programma 2

x € 1.000

Omschrijving

Programma 3

Gedurende het jaar zijn de baten en lasten van de verschillende grondexploitaties bijgeraamd. Deze dienen verwerkt te worden binnen de grondexploitatie en daarom

V

870

V

234

V

1.104

leidt dit tot een afwijking van begrote bedragen.

De toeristenbelasting heeft meer opgebracht dan begroot. Het aantal overnachtingen is wederom gestegen ten opzichte van vorig jaar en heeft geleid tot een hogere opbrengst.

Subtotaal programma 3

x € 1.000

Omschrijving

Programma 4

vrijval pensioenvoorziening door hogere rente. Gelet op de wijziging van de APPA regeling wordt voorgesteld dit bedrag mee te nemen naar 2024.

Pagina 14 van 295

V

298

De toename van specifieke uitkeringen (SISA) leiden tot hogere controlekosten. Daarnaast zijn er hogere kosten voor pensioenen en wachtgeldverplichtingen.

N

154

V

184

V

328

Er zijn meer inkomsten uit verhuur ontvangen, onder meer door verhuur aan de GGD in Groenlo en Lichtenvoorde. Tevens is er minder planmatig onderhoud uitgevoerd.

Subtotaal programma 4

x € 1.000

Omschrijving

Algemene dekkingsmiddelen en overhead

De bespaarde rente (de berekende rente over het eigen vermogen) is hoger uitgevallen dan begroot door een hoger saldo van het eigen vermogen.

V

770

V

139

V

961

V

249

V

2.119

De berekening van de vennootschapsbelasting voor 2023 geeft een negatief fiscaal resultaat. Met de begroting is rekening gehouden met een vennootschapsbelastinglast. Hierdoor is er een voordelig resultaat van € 73.000. Het overige voordeel wordt behaald door definitieve aanslagen vennootschapsbelasting 2017, 2018 en 2019.

De algemene uitkering kent een fors positieve ontwikkeling in het bijzonder veroorzaakt door een hoger accres als gevolg van de extreme inflatie. Door de trapje op trapje af methodiek worden de gemeenten gecompenseerd door het rijk. Tevens kent de integratie- en decentralisatie uitkering kent een positieve ontwikkeling, in het bijzonder door de extra middelen voor taken welke zijn over geheveld naar de gemeenten.

Door het niet in kunnen vullen van enkele vacatures zijn de overheadkosten lager dan begroot.

Subtotaal algemene dekkingsmiddelen en overhead

Pagina 15 van 295

x € 1.000

Omschrijving

Mutaties reserves

Budgetten die overgeheveld worden naar 2024 en waarvan dit al oorspronkelijk

N

4.020

Subtotaal

V

3.574

Overig

V

1.327

Totaal

V

4.901

bekostigd werd uit de reserves.

Pagina 16 van 295

Programma 1 Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de aanstaande Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen: •

Ontwikkeling van een visie en beleidskader voor het buitengebied. Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en dergelijke vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente.

•

Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering.

•

Opstellen van Omgevingsvisie en aanpalend beleid. In het verlengde van de Omgevingswet en de voorgaande 2 punten wordt energie gestoken in het ontwikkelen van een Omgevingsvisie.

•

Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.

Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie In Oost Gelre is het prettig om te wonen, werken, ondernemen en recreëren. We zorgen voor leefbare wijken en vitale centra. We staan voor grote opgaven op het gebied van onder andere landbouw, energie, en klimaat die onze gemeentegrenzen overschrijden. We zoeken de samenwerking op met anderen. We zijn daarbij in staat om in te spelen op snelle maatschappelijke veranderingen. We bieden ruimte aan initiatieven van particulieren, bedrijven en maatschappelijke organisaties. We stellen hiervoor duidelijk kaders waarbij we uitgaan van "ja, mits".

Pagina 17 van 295

Bestuurlijke kaders •

Omgevingsvisie (bestuurlijk plan van aanpak)

•

Programma "Geef Lichtenvoorde Kleur"

•

Programma "Stad Groenlo"

•

Programma "Besselinkschans"

•

Leefbaarheidsvisie Kleine Kernen

Ontwikkeling buitengebied De ontwikkeling van het buitengebied heeft hoge prioriteit. Het buitengebied heeft namelijk nu en in de nabije toekomst te maken met grote uitdagingen. Achterblijvende inkomsten, hogere kosten, verduurzaming, stikstofproblematiek, problemen bij erfopvolging of anderszins, kunnen ertoe leiden dat het agrarische landschap er anders uit komt te zien. Dit vraagt om een visie op en beleidskader voor het buitengebied. Omgevingsvisie Dit alles is opgenomen in de Omgevingsvisie. Deze visie is de tweede helft van 2023 gemeenteraad vastgesteld. In de Omgevingsvisie zijn vijf kernambities opgenomen voor de toekomst: Hechte en leefbare kernen; Ondernemend Oost Gelre; Nabij en bereikbaar; Gezonde en veilige leefomgeving en Vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied. De opstelling van de Omgevingsvisie hangt nauw samen met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024. De omgevingswet is inmiddels van kracht. Programma Geef Lichtenvoorde Kleur! Naast de ontwikkeling van het buitengebied en het opstellen van een Omgevingsvisie, is een andere ruimtelijke ontwikkeling voor 2023 de actualisatie van het programma Geef Lichtenvoorde Kleur! Met dit programma wordt in Lichtenvoorde een vitaal en compact centrum ontwikkeld.

Hierbij gaan we in overleg met de ondernemers en andere belanghebbenden kijken naar een betere invulling van bestaande functies en gaan we op zoek naar nieuwe functies voor het centrum. Inmiddels zijn de grote bouwprojecten in gang gezet of zitten in een voorbereidende fase. Ook in de openbare ruimte zoeken we naar mogelijkheden om het winkelgebied te vergroenen, te verfraaien, kunst eraan toe te voegen en het gebied meer kleur te geven. Dit willen we onder meer bereiken door het voortzetten van het street art project. Daarnaast zijn we gestart met de voorbereidingen voor de herinrichting van de omgeving van het gemeentehuis en de uitvoering van de motie van de raad inzake een Masterplan voor de locatie Vitelco. Programma Stad Groenlo Het programma Stad Groenlo wil de bedrijvigheid en levendigheid in Groenlo versterken, zodat de stad in de toekomst een plek is waar het goed wonen, werken en leven is. In de eerste jaren van het programma zijn er veel projecten uitgevoerd. We zien dat de werkzaamheden van de afgelopen periode bijdragen aan de doelen die we in het programma gesteld hebben. We blijven onze schouders hier als gemeente onder Pagina 18 van 295

zetten. Immers: het programma is een vliegwiel om allerlei activiteiten in Groenlo te ontwikkelen. Programma Stad Groenlo biedt voldoende ruimte voor initiatieven, ook in 2023. We maken daarbij gebruik van de middelen uit de Regiodeal. De gemeenten wil initiatieven ondersteunen en mensen op weg helpen. Maar de gemeente zal ook zelf ideeën aandragen, en, in die gevallen dat bepaalde ideeën zo belangrijk zijn voor een vitale stad, zelf de regie ter hand nemen. Ook in de komende periode 2021 tot 2027 volgen er nieuwe projecten om Groenlo Vestingstad verder uit te bouwen waarmee we Groenlo regionaal maar ook bovenregionaal op de kaart kunnen zetten. Zo zijn de voorbereidingen gestart voor de inrichten van een museum dat zich richt op de 80-jarige oorlog. Bedrijventerreinen In 2023 was de interesse voor bedrijfskavels op de Laarberg onverminderd groot. Het aanbod van aantrekkelijke (grote) kavels in erfpacht maakt Laarberg onderscheidend van de lokale bedrijventerreinen in de regio. De gestage uitgifte van de afgelopen jaren maakt het gewenst om al te kijken naar mogelijke uitbreiding (fase 3) van de Laarberg. De aanzet en een start van het onderzoek daarvoor is inmiddels opgepakt. De verkoop van kavels op bedrijventerrein op bedrijventerrein Lindebrook in Lichtenvoorde verliep voorspoedig. Nagenoeg alle kavels op dit terrein hebben een invulling gekregen of zijn in optie gegeven.

We merken dat investering in het voortraject haar vruchten afwerpt. Tijdig met de gegadigde om tafel om zaken af te stemmen draagt bij aan versoepeling van het vergunningentraject. Met de beperkte beschikbaarheid van bedrijfskavels voor lokale bedrijvigheid wordt onderzoek naar uitbreidingsmogelijkheden gewenst. In 2023 is een locatiestudie uitgezet voor uitbreidingmogelijkheden in Lichtenvoorde en Groenlo. Bestaande bedrijventerreinen willen we toekomstbestendig maken en houden. Voor de Kamp in Lichtenvoordeis een verkennend onderzoek gestart naar de wensen en kansen voor het gezamenlijk (gemeente en ondernemers) opzetten van een aanpak. In 2024 zal dit verder vorm krijgen. Wat willen we bereiken? We ontwikkelen een compact en levendig centrum in Lichtenvoorde Uitgangspunten zijn vastgelegd in Programma 'Geef Lichtenvoorde Kleur'. We geven daar uitvoering aan. Het ontwikkelen van een vitaal en compact centrum staat centraal. Dit realiseren we door het stimuleren van de samenwerking tussen ondernemers, het zoeken van nieuwe functies voor leegstaand vastgoed, het ontwikkelen van een aantal nieuwbouwprojecten, het toevoegen van sfeer en beleving, meer groen, kunst en cultuur, meer toeristische potentie, etc. Dit gebeurt in overleg met ondernemers, inwoners en verenigingen.

Kwaliteit (toelichting) In het afgelopen jaar hebben we met het project GLK een doorstart gemaakt. Lopende projecten, zoals het vergroenen van het centrum, geveltuinen en initiatief sfeerverlichting zijn in uitvoering of gerealiseerd. Met de visie voor de omgeving van het gemeentehuis is een belangrijke stap gezet, voor de visie voor de omgeving Vitelco is een start in voorbereiding. Pagina 19 van 295

Het realiseren van het activiteitenplein is opgehouden door een verzoek van ondernemers om een ondergrondse parkeerkelder onder het plein te realiseren. Dit zal moeten worden onderzocht. We zullen het parkeren integraal voor het centrum onderzoeken, waarbij er een belangrijke relatie is met de omgeving gemeentehuis en Vitelco. Ten aanzien van de kosten hebben we in 2023 vooral voorbereidende kosten gemaakt. De grote kostenposten van uitvoering laten nog even op zich wachten.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? We ontwikkelen een compact en levendig centrum in Groenlo Het Programma Stad Groenlo wil de bedrijvigheid en levendigheid versterken, zodat de stad in de toekomst een plek is waar het goed wonen, werken en leven is. Voor de toerist moet het een aantrekkelijke en levendige stad zijn, met voldoende activiteiten om te verblijven. Motto programma stad Groenlo: "Mensen maken de stad". Het doel willen we bereiken door projecten uit te voeren vanuit 4 pijlers: 1. Centrumvoorzieningen en bereikbaarheid 2. Leefbaarheid en werkgelegenheid 3. Historisch beeldkwaliteit en openbare ruimte 4. Vrijetijdseconomie en cultuurhistorie

Kwaliteit (toelichting) In 2023 hebben we weer verschillende beschikkingen afgegeven om de individuele gevels van panden weer meer aan te laten sluiten in het straatbeeld. Ook voeren we gesprekken met initiatiefnemers om gevelverbeteringen door te voeren.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 20 van 295

Woningbouw en bouwen Ambitie Oost Gelre heeft voor de voorliggende periode grote ambities op het gebied van woningbouw. Op 4 juli heeft de gemeenteraad de Woonvisie 2023-2027 voor Oost Gelre vastgesteld. De rijksoverheid heeft de landelijke woondeal vastgesteld. Deze is vertaald in de regionale woonagenda. Hieruit is de lokale woonvisie voor Oost Gelre ontstaan in samenwerking met andere gemeenten en partners in de regio. We willen zo toewerken naar 1.265 nieuwe woningen in onze gemeente, en minimaal 2 nieuwe woonwijken realiseren in de grote kernen. Het progressieve woningbouwbeleid dat we voeren in de kleine kernen en in ons buitengebied willen we voortzetten.

Van 2018 t/m 2021 zijn er ongeveer 200 woningen bijgekomen. Alleen al in 2022 hebben we 177 woningen toegevoegd. Woningbouwplannen die concreet in de pijplijn zitten: vanaf 1-1-2022 t/m mei-2023 zijn 163 bouwvergunningen voor woningen vergeven (groot deel is in 2023 opgeleverd). We hebben de ontwerpbestemmingsplannen van vijf woningbouwlocaties ter inzage gelegd. In juli 2023 gebeurde dat al voor Regenboogschool, Richterspoort en Brouwhuizen fase 2. In totaal gaat het met deze 5 plannen over zo’n 200 woningen. De woningbouwplannen zijn: Lichtenvoorde: Regenboogschool, Richterspoort, Pastoor van Arsschool, Flierbos (Flierbeek fase 3) Groenlo: Brouwhuizen fase 2 In zowel Groenlo en Lichtenvoorde vonden verkenningen en onderhandelingen plaats om te komen tot vervolgplannen voor wonen die in 2024 verder uitgewerkt en in voorbereiding kunnen worden genomen. Er is een gestart de voorbereidingen om te komen tot een Masterplan voor de locatie De Driehoek en omgeving (Vitelco). Bestuurlijke kaders •

Woonvisie Oost Gelre

•

Ontwerp Omgevingsvisie Oost Gelre

•

Menukaart Wonen Groenlo & Lichtenvoorde

•

Ruimtelijke verkenning wonen Kleine Kernen

Wat willen we bereiken? Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag We gaan in de tweede helft van 2023 een nieuwe woon- en zorgvisie opstellen.

Pagina 21 van 295

Kwaliteit (toelichting) Lokaal is gestart met het maken van een lokale Woon zorg visie. Hiervoor wordt data verzameld en betrokken organisaties hebben reeds hun plannen gedeeld. In 2024 zal deze visie afgerond worden. Er is regionaal gestart met het verzamelen van data ter voorbereiding op een regionale visie en lokale uitwerking medio 2023 geanalyseerd. Daarna volgt opstelling van een visie.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Huisvesting voor iedereen We bieden in Oost Gelre een thuis aan nieuwkomers, arbeidsmigranten en vluchtelingen. We ontwikkelen in samenwerking met het bedrijfsleven woonvoorzieningen voor arbeidsmigranten. We leveren een bijdrage aan de landelijke opgave voor het huisvesten van vluchtelingen.

Kwaliteit (toelichting) Op 4 juli 2023 heeft de gemeenteraad de Woonvisie 2023-2027 vastgesteld. In de visie is de ambitie opgenomen om in negen jaar 1.265woningen te bouwen. Een derde van deze woningen is bedoeld voor de sociale huur en nog eens een derde bestaat uit betaalbare koopwoningen tot € 355.000,-. We dragen er zorg voor dat deze woningen duurzaam worden gebouwd. Voor het realiseren van deze woningen is 2023 een Programmatische Aanpak Wonen (PAW) uitgewerkt. Hierin is opgenomen dat we minimaal 1.265 woningen toevoegen (voldoende) die passen bij de doelgroepen (variatie), die betaalbaar zijn (verdeling) en die duurzaam zijn gebouwd (verduurzaming). We zorgen tegelijkertijd voor een optimaal voorzieningenniveau en idealiter dragen de woningen bij aan een vitale regionale economie en aan versterking van de leefbaarheid. We doen ons best om dit alles waar mogelijk te versnellen In 2023 is ook volop doorgewerkt aan de realisatie van de ambities. Zo zijn er vergunningen verleend voor PM woningen In 2023 zijn er 27 bestemmingsplannen, 6 uitgebreide procedures Wabo en vier wijzigingsplannen in procedure gebracht. Veel van deze procedures hadden betrekking op woningbouw waaronder woningbouwplannen voor de voormalige Regenboogschool, Richterspoort, Flierbos, Veegplan Woningsplitsing.

Ook is er een regeling gepubliceerd om plannen voor "Wonen in de kap" mogelijk te maken in de centra van Groenlo en Lichtenvoorde. Op basis van het eerder door de raad vastgestelde beleid voor Woondroebels zijn ook de eerste plannen in procedure gebracht. Voor de kleine kernen zijn we een intensief traject gestart om de ambities uit de woonvisie door te vertalen in concrete vervolgstappen. Zo hebben we met vertegenwoordigers van alle dorpskernen gesproken om concreet invulling te geven aan de woningbouwopgave per kleine kern: gemiddeld zo’n 25 woningen toevoegen tot 2030. De waardevolle inbreng vanuit de dorpsraden, samen met de inbreng vanuit de interne Pagina 22 van 295

organisatie heeft geresulteerd in een (concept) woonvisie kleine kernen; een overzicht van kansrijke woningbouwlocaties per kleine kern. Aan de Oude Papendijk in Groenlo is overeenstemming bereikt met een varkenshouder over bedrijfsbeëindiging en verkoop van opstallen en gronden. Hiermee is een eerste stap gezet om te komen tot een nieuwe woonwijk in Groenlo met circa 200 woningen. In de aanloop naar de komende Spreidingswet wil Oost Gelre proactief zoeken naar huisvesting en opvang van vluchtelingen. Oost Gelre wil inwoners en ondernemers betrekken bij de zoektocht naar locaties of gebouwen. In de subregio Achterhoek werken de Achterhoekse gemeente samen aan een plan om voldoende opvang te regelen op 1 januari 2024. In november zal op provinciaal niveau besloten worden wat de inbreng van elke gemeente is. Tenslotte is noemenswaardig dat in 2023 door de gemeenteraad een Omgevingsvisie is vastgesteld. Deze vormt de komende jaren het strategisch kader voor nieuwe ontwikkelingen in onze gemeente.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Inwoners die beschermd wonen in onze gemeente kunnen doorstromen naar zelfstandig wonen Door een gebrek aan geschikte sociale huurwoningen blijven deze inwoners onnodig lang in de zorg. Jaarlijks inventariseren we de behoefte bij deze doelgroep.

Kwaliteit (toelichting) Er is regionaal in beeld gebracht waar het aanbod beschermd wonen zich bevindt. Met corporaties is overleg over de gevolgen van het minimaal beschikbaar zijn van goedkope huurwoningen op de uitstroom uit beschermd wonen. Het niet voldoende beschikbaar zijn van goedkope huurwoningen maakt dat de uitstroom minder snel gaat dan mogelijk is.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? We bieden ruimte om te bouwen in alle kernen •

We realiseren doorstroom door te focussen op het bouwen van woningen voor jongeren, jonge gezinnen, doorstromers en ouderen.

•

We staan open voor alternatieve woonvormen, de transformatie van bestaande woningvoorraad, het toepassen van bestemmingswijzigingen en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO).

Pagina 23 van 295

•

We onderzoeken innovatieve constructies, zoals het toepassen van erfpacht en het verder verhogen van de starterskorting op de grondprijs. Dit alles om versneld te kunnen voorzien in de behoefte van starters, zodat we hen voor onze gemeente kunnen behouden.

•

We continueren het beleid voor woningbouw in de kleine kernen, waarbij volop ruimte moet zijn voor nieuwe woningbouwplannen. In de eerste helft van 2023 hebben in de kleine kernen gesprekken plaatsgevonden om tot nieuwe locaties te komen. In de tweede helft van 2023 zal dit resulteren in een geactualiseerde visie en starten de eerste uitwerkingen.

•

We zetten in op verdere realisatie van een nieuwe woonwijk in Groenlo en een nieuwe woonwijk in Lichtenvoorde. De eerste verkenningen zijn in 2023 uitgevoerd.

•

We hebben oog voor de betaalbaarheid van wonen.

Kwaliteit (toelichting) Op 4 juli 2023 heeft de gemeenteraad de Woonvisie 2023-2027 vastgesteld. In de visie is de ambitie opgenomen om in negen jaar 1.265 woningen te bouwen. Een derde van deze woningen is bedoeld voor de sociale huur en nog eens een derde bestaat uit betaalbare koopwoningen tot € 355.000,-. We dragen er zorg voor dat deze woningen duurzaam worden gebouwd. Voor het realiseren van deze woningen is 2023 een Programmatische Aanpak Wonen (PAW) uitgewerkt. Hierin is opgenomen dat we minimaal 1.265 woningen toevoegen (voldoende) die passen bij de doelgroepen (variatie), die betaalbaar zijn (verdeling) en die duurzaam zijn gebouwd (verduurzaming). We zorgen tegelijkertijd voor een optimaal voorzieningenniveau en idealiter dragen de woningen bij aan een vitale regionale economie en aan versterking van de leefbaarheid. We doen ons best om dit alles waar mogelijk te versnellen In 2023 is ook volop doorgewerkt aan de realisatie van de ambities. Zo zijn er vergunningen verleend voor PM woningen In 2023 zijn er 27 bestemmingsplannen, 6 uitgebreide procedures Wabo en vier wijzigingsplannen in procedure gebracht. Veel van deze procedures hadden betrekking op woningbouw waaronder woningbouwplannen voor de voormalige Regenboogschool, Richterspoort, Flierbos, Veegplan Woningsplitsing.

Ook is er een regeling gepubliceerd om plannen voor "Wonen in de kap" mogelijk te maken in de centra van Groenlo en Lichtenvoorde. Op basis van het eerder door de raad vastgestelde beleid voor Woondroebels zijn ook de eerste plannen in procedure gebracht. Voor de kleine kernen zijn we een intensief traject gestart om de ambities uit de woonvisie door te vertalen in concrete vervolgstappen. Zo hebben we met vertegenwoordigers van alle dorpskernen gesproken om concreet invulling te geven aan de woningbouwopgave per kleine kern: gemiddeld zo’n 25 woningen toevoegen tot 2030. De waardevolle inbreng vanuit de dorpsraden, samen met de inbreng vanuit de interne organisatie heeft geresulteerd in een (concept) woonvisie kleine kernen; een overzicht van kansrijke woningbouwlocaties per kleine kern. Pagina 24 van 295

Aan de Oude Papendijk in Groenlo is overeenstemming bereikt met een varkenshouder over bedrijfsbeëindiging en verkoop van opstallen en gronden. Hiermee is een eerste stap gezet om te komen tot een nieuwe woonwijk in Groenlo met circa 200 woningen. Tenslotte is noemenswaardig dat in 2023 door de gemeenteraad een Omgevingsvisie is vastgesteld. Deze vormt de komende jaren het strategisch kader voor nieuwe ontwikkelingen in onze gemeente.

Kwaliteit (indicator)

Onze omgeving, ons landschap Ambitie Het landschap is voor onze gemeente van zeer groot belang. Het is een van dé kernkwaliteiten van Oost Gelre. We zijn zuinig zijn op dit ‘groene kapitaal’ en zorgen dat de balans tussen de verschillende spelers in het buitengebied in evenwicht is. We werken daarbij samen met betrokken partijen om in te zetten op het verdienmodel van het landschap, vanuit de overtuiging dat ons landschap bijdraagt aan zowel wonen, werken als welzijn. Ook werken we aan het vergroten van draagvlak voor de landbouwtransitie en geven ondersteuning daarbij, en bieden tegelijkertijd ruimte aan de agrarische sector om zich te verder te ontwikkelen op basis van wederkerigheid. Dit alles met als doel een verdere versterking van ons landschap en onze natuur en gebalanceerde ruimte te bieden voor landbouw, toerisme en recreatie.

Om de openbare ruimte aantrekkelijk en leefbaar te houden, is er naast een onderhoudscyclus ook een moment waarop deze openbare ruimte vervangen moet worden. Dit gebeurt vanuit een integrale benadering vanuit de disciplines verkeer, wegen, riolering, groen en duurzaamheid en op basis van de huidige inzichten en richtlijnen. En uiteraard is er interactie met de aanwonenden en belanghebbenden. Voor deze vervangingen zijn investeringsbudgetten nodig. In de kadernota staan diverse vervangingsvoornemens van straten en/of buurten die om een investering vragen. Naast de vervanging van de openbare ruimte zijn er nog andere concrete ontwikkelingen in de openbare ruimte: •

We stellen een soortenmanagementsplan op. Het doel is om alle handelingen en regelgeving ten aanzien van ruimtelijke ingrepen af te stemmen op beschermde flora en fauna. Hiermee voorkomen we dat er op ad hoc basis besluiten worden genomen. Beschermde soorten en kansrijke soorten worden met behulp van dit plan integraal beschermd. Procedures zullen we hierop afstemmen. Mogelijk dat hieruit maatregelen volgen waarvoor we financiering moeten vragen.

•

We vertalen de ambities uit het Omgevingsplan naar nieuwe landschappelijke maatregelen.

Pagina 25 van 295

•

We brengen aanpassingen aan in de verkeersstructuur. Door de afsluiting van de kruising N18 Twenteroute met de N312 Zieuwentseweg is aanpassing in de verkeersstructuur noodzakelijk. De aansluiting N312 Zieuwentseweg is omgelegd langs de N18 richting de Richterslaan en aangesloten op de kruising Richterslaan. Deze verandering zal consequenties hebben voor de verkeersstromen in Lichtenvoorde. Onderdeel van het pakket van maatregelen is een reconstructie van de Kerkhoflaan inclusief de kruising met de Richterslaan.

Bestuurlijke kaders •

Omgevingsvisie (bestuurlijk plan van aanpak)

•

wegenbeleidsplan "Kijk op de Wegen"

•

gemeentelijk rioleringsplan 2017-2021

•

beleidsplan openbare verlichting 2008 - 2012

•

beleidsplan OV

•

Beeldkwaliteitsplan openbaar groen

Wat willen we bereiken? De landschappelijke kwaliteit en biodiversiteit versterken door middel van optimale inrichting en beheer We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

Bermen worden benut om gevarieerde beplanting aan te brengen

•

We passen ecologisch bermbeheer toe

•

Inrichting en beheer van de openbare ruimte worden beter afgestemd op verhogen van de biodiversiteit; inwoners worden daarbij intensief betrokken.

•

Normering van het openbaar groen volgens CROW, objectief vast te stellen door schouw en monitoring (beeldkwaliteitsplan).

•

Openbaar groen is ingericht voor meerdere bestemmingen zoals spelen recreëren, waterberging en ecologie.

•

We gebruiken geen gewasbeschermingsmiddelen.

•

We meten kwaliteit van groen- en landschapsbeheer door monitoren en schouwen of evaluatie van de vastgestelde beeldkwaliteit d.m.v. steekproefsgewijze schouwrondes.

•

Binnen stedelijk gebied gaan wij overleggen over initiatieven voor herontwikkeling en geven we uitvoering aan de programma's Stad Groenlo en Geef Lichtenvoorde kleur.

•

Ten aanzien van landschapversterking stellen we een landschapsplan op nadat de raad de Omgevingsvisie heeft vastgesteld. De documenten 'Landschappen vol leven (biodiversiteitsplan)', ' Natuurwaardenkaart Oost Gelre' en 'Basiskwaliteit landschap' zijn daarvoor richting gevend.

Pagina 26 van 295

Kwaliteit (toelichting) Bovenstaande uitgangspunten zijn actueel. Zo is in 2023 het openbaar groen maandelijks geschouwd en gemonitord volgens beeldkwaliteitsplan om scherp te houden of aan de gevraagde vastgestelde beeldkwaliteit wordt voldaan, maar ook waar eventuele knelpunten ontstaan of verbeterpunten liggen. Door middel van data en monitoring volgens de nectarindex waar we in 2023 mee verder zijn gegaan krijgen we een steeds completer beeld van de biodiversiteit. Welke maatregelen hebben effect en waar kansen liggen voor optimaliseren d.m.v. aanplant of wellicht aanpassing in de beheermaatregel.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Verbeteren ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

De verschillende landschapstypen en ensembles kennen een eigen identiteit. Deze blijven behouden en worden waar mogelijk versterkt.

•

We faciliteren groepsprocessen in de kernen en duurzame projecten gericht op ontwikkeling van het landschap.

•

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen worden de mogelijkheden om de biodiversiteit te verhogen en het landschap te versterken ingepast.

•

We willen ons landschap koesteren, maar ook benutten bij het versterken van de lokale economie. In samenhang met een verdere versterking van ons landschap en onze natuur bieden we gebalanceerd ruimte voor landbouw, toerisme en recreatie.

Kwaliteit (toelichting) Het verbeteren van ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit is een continu proces. De uitgangspunten zijn actueel. Met betrekking tot het landelijk gebied, landschap en biodiversiteit gaan we met gebiedspartijen in overleg over concrete maatregelen, en kansen. Deze worden vertaald in omgevingsplannen.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 27 van 295

Wat willen we bereiken? Versterken leefbaarheid van buurt / wijk Reconstructies of herinrichting van gebieden wordt altijd gezamenlijk met inwoners en overige belanghebbenden in de buurt opgepakt. Reconstructie of herinrichting wordt optimaal benut om biodiversiteit te versterken en maatregelen tbv klimaatadaptatie uit te voeren.

Kwaliteit (toelichting) Reconstructies en herinrichtingen worden in samenspraak opgepakt met inwoners en belanghebbenden. Een voorbeeld hiervan is de speellocatie in Lichtenvoorde aan de Tongerlosestraat welke gerealiseerd conform de visie Bewegen Ontmoeten Spelen (BOS) en de andere doelstellingen zoals afkoppelen hemelwater en versterken biodiversiteit. Een ander voorbeeld is de Nicolaasweg in Mariënvelde waar in samenspraak met de inwoners een boomvervangingsplan is opgesteld en waar in kwartaal 1 van 2023 de bomenrij grotendeels nieuw is aangeplant. Daarnaast is ook gekeken naar de biodiversiteit door een gefaseerd maaibeheer toe te passen om de biodiversiteit te versterken. In 2023 zijn een aantal projecten in de voorbereiding met bewoners zoals Lariksstraat in Lichtenvoorde en Beumweg in Vragender waar in 2024 dit zal overgaan tot realisatie.

Kwaliteit (indicator)

Duurzaamheid en energieneutraal Ambitie We zijn een gemeente die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. We streven met realisme naar het behalen van energieneutraliteit. We willen daarbij zorgen voor het duurzaam opwekken van energie in onze eigen gemeente, waarbij we inzetten op lokale participatie en samenwerking. Daarnaast zorgen we ervoor dat iedereen in Oost Gelre bij kan dragen aan de energieambities. We maken de omgeving meer hittebestendig door te zorgen voor verkoeling en oog te hebben voor waterafvoer en retentie (opvang van

In 2021 is de transitievisie warmte (TVW) vastgesteld. In aansluiting hierop wordt een start gemaakt met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen (WUP's). De looptijd van de "Uitvoeringsagenda Energietransitie Oost Gelre" is in 2022 verstreken. Er dient een nieuwe uitvoeringsagenda te worden opgesteld. Bestuurlijke kaders Energietransitie •

Akkoord van Groenlo

Pagina 28 van 295

•

Regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek

•

Uitvoeringsagenda energietransitie Oost Gelre

•

Beleid installaties opwekking hernieuwbare energie Oost Gelre

•

Beleidsregels planologische medewerking zonneparken Oost Gelre

•

Beleidsregels Zon op Erf

Milieu •

Milieubeleidsplan gemeente Oost Gelre 2010 - 2020

Wat willen we bereiken? Beperken van de effecten van stikstof op kwetsbare natuur Bijdrage leveren aan het verminderen van de effecten van stikstofdepositie op kwetsbare natuur te beperken. Vanuit de provincie wordt het GMS (Gelderse Maatregelen Stikstof) geïnitieerd. Dit beschrijft een gebiedsgerichte aanpak voor de regio’s Arnhem-Nijmegen, Achterhoek, Foodvalley, Rivierenland, Stedendriehoek en Veluwe.

Kwaliteit (toelichting) Het Nationale Programma Landelijk Gebied is vertaald in het programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG). In het programma VLGG zit min of meer ook de GMS verwerkt. De VLGG zal begin 2024 in concept worden gepresenteerd. Door de val van het kabinet is de aanpak NPLG/VLGG vertraagd. Er is helaas nog onduidelijkheid over beschikbaarheid financiering.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Oost Gelre is energieneutraal Het centrale doel van het Klimaatakkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Voor het behalen van deze doelstelling dienen 30 regio's een Regionale Energiestrategie op te stellen. Daarnaast dienen gemeenten voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving een Transitievisie Warmte op te stellen. De basis voor de lokale ambitie is het regionale 'Akkoord van Groenlo' en de regionale uitvoeringsagenda. In deze regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek is een mix aan hernieuwbare energiebronnen opgenomen van wind, zon en biomassa naast een besparingsdoelstelling op elektriciteit en gas. Op dit moment wordt er regionaal gewerkt aan een herijking van het 'Akkoord van Groenlo'. De uitkomsten van deze herijking vormen samen met onze transitie visie warmte, de RES 1.0 en (lokale) ontwikkelingen de Pagina 29 van 295

kaders voor lokale energiestrategie welke in 2022 wordt opgesteld. Vervolgens gaan we een nieuwe uitvoeringsagenda opstellen. Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten: •

De rol van de gemeente is het stimuleren en faciliteren van de energietransitie.

•

Door actieve informatievoorziening en het voeren van campagnes promoten wij de noodzaak van de energietransitie.

•

Inwoners, bedrijven en belangenorganisaties betrekken we bij de uitwerking van de plannen.

•

Inwoners, bedrijven en belangenorganisaties voeren zelf de door hen geïnitieerde projecten uit.

•

We werken regionaal samen op onderwerpen en maatregelen waar dat de efficiency en effectiviteit ten goede komt.

•

We maken duurzame energieprojecten mogelijk in bestemmingsplannen.

Kwaliteit (toelichting) Het Akkoord van Groenlo van 2013 kende een zeer ambitieuze doelstelling: de acht Achterhoekse gemeenten streven naar een energie-neutrale Achterhoek in 2030. Deze doelstelling is om meerdere redenen niet realistisch gebleken en met het nieuwe Akkoord van Groenlo 3.0 is daarom aangesloten bij de doelstelling van het landelijke Klimaatakkoord. De doelstelling is nu: Een energieneutrale Achterhoek in 2050 (of zoveel eerder als mogelijk).

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Inwoners besparen op hun energieverbruik en wekken zelf energie op Besparing van energie is een belangrijke pijler van het programma Energietransitie. Ook inwoners kunnen daaraan een bijdrage leveren; dat stimuleren we.

Kwaliteit (toelichting) Inwoners zijn op verschillende manieren bezig met energiebesparing en zetten concrete, meetbare stappen. Zo neemt het aantal aansluitingen met zonnepanelen nog steeds toe en laat het gemiddelde gasverbruik een dalende lijn zien. Het elektriciteitsverbruik kent over de lange termijn ook een dalende lijn, maar het verbruik laat hier een wat grilliger verloop zien. Van de financiële regelingen ter ondersteuning van het treffen van energiebesparende maatregelen wordt goed gebruik gemaakt. In 2023 is een start gemaakt met het Nationaal Isolatie Programma. Binnen dit programma, dat regionaal opgepakt wordt, krijgen inwoners (financiële) ondersteuning bij het verduurzamen van hun woning. De focus ligt hierbij op oudere woningen Pagina 30 van 295

met een laag energielabel omdat daar de meeste winst te behalen valt qua verduurzaming. Daarnaast is er in 2023 ook een start gemaakt met de Woning Uitvoerings Plannen. De woningeigenaar krijgt een individueel advies voor het aardgasvrij/aardgasvrijgereed maken van de woning. De focus ligt hier ook op de oudere woningen.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Bedrijven besparen op hun energieverbruik en wekken zelf energie op Wij stimuleren bedrijven om energiebesparende maatregelen te treffen en zelf duurzame energie op te wekken.

Kwaliteit (toelichting) Energiebesparing heeft bij ondernemers om meerdere redenen de nodige aandacht. Een groot deel van de bedrijven moet namelijk voldoen aan de EML plicht, het uitvoeren van maatregelen die een terugverdientijd hebben van minder dan vijf jaar. Hierop controleert de ODA en zij constateert dat de bedrijven hier goed aan voldoen. Daarnaast is het aantal bedrijven dat beschikt over zonnedaken de afgelopen jaren gestegen. Door de netcongestie problemen stagneren de ontwikkelingen op dit punt wel. Anderzijds ontstaan er door de netcongestie initiatieven om te bezien hoe bedrijven, bedrijventerreinen zelfvoorzienend kunnen worden. Het opgerichte Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek (DOA) heeft hierbij een rol te vervullen.