economische agenda 2023-2027

Economische agenda 2023-2027

Inleiding Voor u ligt de Economische uitvoeringsagenda 2023-2027 van de gemeente Oost Gelre. De uitvoeringsagenda vormt een uitwerking van de Omgevingsvisie Oost Gelre “Groen en verbonden Oost Gelre 2040”, het coalitieprogramma 2022-2026 “Samen gaan we de uitdaging aan! “Wonen! Werken! Welzijn!” en overige signalen uit de samenleving. Team economie brengt hiermee een focus aan op onderwerpen en projecten die in de komende jaren worden opgepakt. De lijst is niet uitputtend en nieuwe actuele ontwikkelingen zullen ongetwijfeld onze aandacht vragen en krijgen, laat onverlet dat deze uitvoeringsagenda ons handvatten biedt om keuzes te maken in de beperkt beschikbare tijd en capaciteit. We blijven informatie, vragen en kansen van onze ondernemers naar binnen halen voor onze gemeentelijke organisatie en vertalen die in concrete (samenwerkings)projecten.

Inhoudsopgave Inleiding .................................................................................................................................... i 1. Oost Gelre 2024 .................................................................................................................... 2 Onze ambities ........................................................................................................................... 3 Iedereen doet mee.................................................................................................................... 3 2. Vestigingsklimaat .................................................................................................................. 5 3. Samenwerken/netwerken en dienstverlening ........................................................................ 8 4. Innovatief, inclusief en duurzaam ........................................................................................ 10 5. Toerisme Recreatie en Evenementen ................................................................................... 13 6. Subsidies ............................................................................................................................ 15 7. Communicatie ..................................................................................................................... 16 8.

Organisatie ......................................................................................................................... 17

Bijlage : Overzicht acties

1

1. Oost Gelre 2024 Visiebeeld 2040 (omgevingsvisie) In de jaren richting 2040 heeft Oost Gelre zich steeds sterker gepositioneerd als belangrijke economische schakel in de regio. De N18 verbindt de twee economische clusters in de gemeente: de Laarberg en de Kamp. Beide werklocaties hebben de afgelopen jaren ruimte gekregen voor ontwikkeling. Naast uitbreiding en groei van de locaties hebben de ondernemers zich verenigd. Zij hebben de afgelopen jaren fors ingezet op een duurzame transformatie van hun bedrijf en de Oost Gelrese bedrijventerreinen. Als gemeente hebben we hen hierin optimaal gefaciliteerd. De panden zijn geïsoleerd, er liggen overal zonnepanelen op de daken om te voorzien in de energiebehoefte en de openbare ruimte is vergroend en klimaatadaptief gemaakt. Arbeidsmigranten hebben een goede woonplek en mogelijkheden tot integratie gevonden in onze gemeente. Oost Gelre biedt nog steeds veel economische kansen. Dit is een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor (jonge) werknemers. Daarnaast is er nog steeds veel te ondernemen en beleven in Oost Gelre. De centra van Lichtenvoorde en Groenlo zijn een aantrekkelijke winkel- en verblijfsomgeving. Een gezonde mix van detailhandel, horeca, leisure, wonen en dienstverlening boeit de bezoekers. Onze gemeente heeft in 2040 haar positie als dé evenementengemeente van de Achterhoek verstevigd.

We zijn dan ook erg trots op onze evenementen. Ze dragen continu bij aan onze identiteit, economie en verbondenheid van de inwoners. Ook de afgelopen jaren hebben inwoners veel initiatief genomen om evenementen - groot én klein - te organiseren. Ze staan symbool voor de sociale verbondenheid die onze gemeente kenmerkt. De afgelopen jaren hebben we ervoor gezorgd dat evenementen volop kunnen bloeien en tegelijkertijd qua belasting in balans zijn met de leefomgeving.

Waar staan we nu? Oost Gelre is bij uitstek een ondernemersgemeente die zich kenmerkt door veel bedrijvigheid, ambacht en industrie. Op economisch gebied zijn innovatie en de maakindustrie belangrijke dragers. Hierbinnen hebben veel bedrijven een directe relatie met de eveneens sterk in onze gemeente vertegenwoordigde agrarische sector (keten van voedselproductie en -verwerking) in het buitengebied. De transport- en bouwsectoren zijn eveneens goed vertegenwoordigd. Deze sectoren dragen - met zo’n 800 banen per 1.000 inwoners - voor een aanzienlijk deel bij aan de werkgelegenheid van de regio. Goede bereikbaarheid is daarbij randvoorwaardelijk. Dankzij de Twenteroute (N18) is Oost Gelre sterk verbonden met omliggende gebieden. Enerzijds biedt het aansluiting op regio Twente en Arnhem/Nijmegen, anderzijds heeft Oost Gelre een strategische ligging tussen Nederland en Duitsland. Hiermee draagt de N18 onmiskenbaar bij aan de economie van Oost Gelre. De verkeersader vormt ook een belangrijke verbinding tussen de werklocaties de Laarberg en de Kamp en de rest van de regio en daarbuiten. Momenteel (cijfers 2022) kent Oost Gelre 18.420 arbeidsplaatsen verdeeld over 2.740 bedrijven. Met uitzondering van een kleine dip in 2021 zien we een gestage groei van het aantal arbeidsplaatsen en bedrijven. Oost Gelre kenmerkt zich door een gunstig vestigingsklimaat.

Dit wordt onder meer toegeschreven aan een goede ligging en bereikbaarheid, beschikbaarheid van vestigingslocaties en organisatiegraad onder het bedrijfsleven. Dit komt onder ander tot uiting in een aantal landelijke onderzoeken waarbij onze gemeente hoog scoort. “Onderzoek Economische Toplocaties 2022” Op Kijk op Oost Nederland is een artikel verschenen naar aanleiding van een onderzoek dat Bureau Louter heeft uitgevoerd in opdracht van Elsevier Weekblad naar Economische Toplocaties 2022. In 2

het artikel wordt vermeld dat Oost Gelre de 3e plaats inneemt op de ranglijst van Top 40 landelijke gemeenten wat betreft totale bedrijvigheid, de 11e plaats in de totale lijst economische prestaties top50 gemeenten industrie en de 17e plaats wat betreft Top 40 landelijke gemeenten industrieel MKB.

Hoe nu verder? In Oost Gelre zijn we bescheiden in het uitdragen van onze kwaliteiten. We zetten ons er gewoon voor in en pakken aan. Dat blijven we ook doen. Maar we hebben ook ambities en om die te realiseren zetten we in op nieuwe projecten en maken we gebruik van financiële kansen (als subsidies) om dat mogelijk te maken.

Onze ambities Onze ambities zijn hieronder kort beschreven zodat duidelijk is waar we naartoe willen. Dit doen we samen met ondernemers en andere organisaties, alleen kunnen we dit niet. De ambities vinden ook hun weerslag in de geformuleerde doelstellingen zoals verwoord in de programmabegroting 2024-2027 (programma 3. Werken).

Optimaal Vestigingsklimaat We werken aan het optimaliseren van ons vestigingsklimaat. Hierbij gaan we voor voldoende vestigings- en/of uitbreidingsmogelijkheden voor ondernemers in Oost Gelre. Er is aandacht voor zowel de kwantitatieve als kwalitatieve aspecten. We zorgen voor verbinding tussen overheid, ondernemers en andere stakeholders. We dragen bij aan een goede bereikbaarheid zowel fysiek als digitaal en zorgen voor een snelle en goede dienstverlening. We dragen onze kwaliteiten meer uit dan voorheen en zijn trots op onze ondernemers.

Snelle en goede dienstverlening We werken voortdurend aan verbetering van onze diensten. We streven ernaar ondernemers sneller en beter te helpen. Dat doen we o.a. door de mogelijkheden voor een extra accountmanager te onderzoeken, betere begeleiding bij vergunningsaanvragen, heldere informatie op de website zodat snel duidelijk is waar ondernemers terecht kunnen in onze gemeente en in de regio. We zijn daarbij niet alleen dienstverlener maar ook initiatiefnemer, aanjager en verbinder.

Behouden en versterken van onze veelzijdigheid Onze veelzijdigheid is ons handelsmerk. Om die te behouden en versterken bieden we ondernemers fysieke ruimte op werklocaties in de verschillende kernen om te ondernemen. En werken we verder aan de centrumvisies. Toerisme en recreatie vormen een belangrijke economische pijler. We geven verdere invulling aan het vastgestelde beleid op dat gebied. Daarnaast herijken we ons evenementenbeleid. Evenementen zijn een Unique Selling Point voor onze gemeente waarmee we ons steeds meer en beter profileren. Om evenementen nog beter tot hun recht te laten komen en met elkaar af te stemmen en tevens de profilering ook inhoud te geven is beleid gewenst. We zetten extra menskracht in op het thema landbouw, ondersteunen de agrariërs die vragen hebben en doen o.a. onderzoek naar de staat van de landbouw. We zorgen ervoor dat de waarde van ons buitengebied behouden blijft en versterkt wordt. We sluiten hierbij aan op het programma Buitengebied dat ontwikkeld wordt.

3

Duurzaam en toekomstbestendig groeien We gaan voor een duurzame economische groei. Dat zien we terug in onze bedrijven die duurzaam produceren (CO2-neutraal en circulair in 2050), in bedrijventerreinen en -locaties die duurzaam en toekomstbestendig ontwikkeld zijn en aansluiten bij de klimaatadaptie doelstellingen én in duurzaam transport. Dit doen we nadrukkelijk samen met ondernemers. We onderzoeken de mogelijkheden voor energiehubs op de bedrijventerreinen. Onze inzet voor het opwekken van de eigen energie zetten we voort door o.a. onderzoek naar mogelijkheden voor zon-op-dak. We zorgen voor goede verbindingen met OV en voldoende laadpunten voor elektrisch vervoer. In de hiernavolgende hoofdstukken en in de Uitvoeringsagenda (bijlage) vindt u een uitgebreidere beschrijving van de activiteiten die nodig zijn om deze ambities te realiseren.

4

2. Vestigingsklimaat Werklocaties We werken aan voldoende en kwalitatief goede vestigingslocaties voor onze ondernemers. We doen dat op basis van eigen onderzoek, ervaring en regionale afspraken die we vastleggen in het RPW (Regionaal Programma Werklocaties). Het RPW is/wordt in 2023 geactualiseerd. Begin 2024 bieden we het aan de gemeenteraad ter vaststelling.

Bedrijventerreinen -

Bestaand:

De gemeente Oost Gelre telt 6 lokale bedrijventerreinen (Groenlo en Lichtenvoorde) en het Regionaal Bedrijventerreinen (RBT) Laarberg. Het huidige oppervlak van deze terreinen samen is 259 ha bruto en 211 ha netto. Belangrijk is dat lokale ondernemers in Lichtenvoorde en Groenlo ook over voldoende (uitbreidings)ruimte kunnen beschikken. Deze noodzaak wordt ook onderschreven door het bestuur van Industriële Kring Groenlo en Lichtenvoorde. Het bedrijventerrein Lindebrook in Lichtenvoorde is bijna volledig uitgegeven. Hierdoor kan ruimte voor bedrijven binnenkort vooral op bestaande (verouderde) bedrijventerreinen gevonden kunnen worden. Uit een onderzoek van Stec-Groep (juni 2023) in opdracht van de provincie Gelderland komt naar voren dat in de Achterhoek de Kamp bovenaan de lijst staat als het gaat om kansrijkheid en urgentie voor herontwikkeling. Ook deelgebieden van Brandemate in Groenlo bieden aanknopingspunten. Hierbij realiseren we ons dat de ruimtewinst naar verwachting beperkt zal zijn. Voordat eventueel in Lichtenvoorde of Groenlo een nieuw lokaal bedrijventerrein ontwikkeld kan worden is het zaak om in aansluiting op de afspraken in het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) te bezien of er mogelijkheden zijn om de genoemde verouderde locaties te herontwikkelen waardoor nieuwe ruimte voor bedrijven wordt gecreëerd.

Hierbij kan al op kortere termijn voldaan worden aan de vraag vanuit ondernemers in beide kernen. Het bedrijventerrein De Kamp in Lichtenvoorde vraagt om een stuk herontwikkeling. In het kader van het toekomstbestendig maken van dit terrein wordt samen met ondernemers een project opgestart om de collectiviteit te vergroten en gezamenlijk een toekomstplan op te stellen voor het terrein. Op Lindebrook wordt in 2023 een verkenning opgestart naar de mogelijkheden om te komen tot een vorm van parkmanagement. -

Nieuw: Lokaal/kleinschalig

De lokaal/kleinschalige uitbreidingsvraag heeft betrekking op de lokale vraag die bij kernen gaat landen, dit gaat veelal om (klassiek) gemengde werkmilieus, kleinschalige logistiek (met lage milieucategorie) en kleinschalige maakindustrie (met lage milieucategorie). Uit een recente analyse van Buck Consultants (mei 2023) dat er Oost Gelre voor het lokaal MKB een uitbreidingsbehoefte is van 0,8 tot 1 hectare netto per jaar. Dit komt neer op ca. 8 tot 10 ha netto voor de periode 2023 – 2032 (10 jaar). Van deze vraag ligt ca. 70% bij de kern Lichtenvoorde en ca. 30% bij de kern Groenlo. Uitgaande van een netto/bruto verhouding van 67% komt dit neer op 15 ha bruto, waarvan 5 ha te vinden bij Groenlo en 10 ha nabij Lichtenvoorde. Op de bestaande lokale bedrijventerreinen is nagenoeg geen ruimte meer beschikbaar. Alleen op Lindebrook is nog ca 3 ha beschikbaar, waarvan ca 2,5 ha in optie. Uitbreiding van het areaal bedrijventerrein biedt ook schuifruimte op bestaande terreinen voor de doorontwikkeling van aanwezige bedrijvigheid.

5

Om in de toekomstige lokale vraag naar bedrijfskavels te kunnen voorzien, is er behoefte aan uitbreiding van de bedrijventerreinen die gericht zijn op het bieden van ruimte voor de lokale vraag. Wij gaan op zoek naar de meest geschikte locaties. Om een onderbouwde keuze voor locaties te kunnen maken, is een integrale locatiestudie nodig naar een aantal zoekgebieden. Deze studie start in het najaar van 2023 en zal Q1 2024 worden opgeleverd. -

Nieuw: Regionaal

De grootschalige uitbreidingsvraag is afkomstig van regionale bedrijven die op zoek zijn naar grotere kavels (> 0,5 hectare) en hogere milieucategorieën, bijvoorbeeld grootschalige (maak)industrie, agrifood en bouwbedrijven. Daarnaast brengt de ontwikkeling richting circulaire (productie)processen een extra ruimtevraag met zich mee. RBT Laarberg in Groenlo is het regionale bedrijventerrein voor de vier gemeenten in Oost Achterhoek (Aalten, Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk). Er is aanleiding om nu al te kijken naar een uitbreiding van de Laarberg met een 3e fase. In de afgelopen 4-5 jaar is er een toename zichtbaar geweest in de belangstelling voor kavels op het bedrijventerrein. Dit heeft geleid tot meerdere verkopen. Daarnaast zijn een aantal percelen in optie gegeven. Door de uitgifte en afgesloten reserveringen is er de komende jaren een beperkte beschikbaarheid van kavels te verwachten. Met het oog op de toekomstige ontwikkelingen is een behoefteraming gedaan tot 20230 en 2040. Deze is verwerkt in het geactualiseerde RPW (Regionaal Programma Werklocaties) dat eind 2023 aan de gemeente raden zal worden aangeboden ter vaststelling en waarin RBT de Laarberg staat opgenomen als één van de twee regionale bedrijventerreinen in de regio Achterhoek.

Dit was voldoende aanleiding om vooruit te kijken en een studie op te starten naar de uitbreidingsmogelijkheden voor de Laarberg. Dit proces wordt samen met de gemeente Berkelland en de gebiedsonderneming de Laarberg opgepakt. In 2024 zal hierover besluitvorming plaats vinden.

Centrumgebieden - Lichtenvoorde In het centrum van Lichtenvoorde wordt gewerkt onder de vlag van het project ”Geef Lichtenvoorde Kleur”. Het project kent verschillende invalshoeken. Vanuit economie zijn we aangesloten bij de projectgroep en onderhouden we contact met de ondernemers in het gebied. De kern beschikt over een compact centrumgebied. De grootste zorg betreft de toenemende leegstand van panden in het centrumgebied. Samen met de ondernemers en bestuurders van het ondernemersfonds gaan we verkennen welke mogelijkheden er zijn om de bezettingsgraad op peil te houden. -

Groenlo

In Groenlo loopt het programma “Stad Groenlo”. We dragen bij aan op de ontwikkelingsrichting zoals deze staat verwoord in het geactualiseerde projectplan (2021) waarbij verschillende “kamers” worden benoemd. Ook hier speelt de zorg om de terugloop van de detailhandel en de daarmee gepaardgaande leegstand. Team EZ onderhoudt de contacten met de ondernemersvereniging en ondersteunt, faciliteert en initieert daar waar mogelijk projecten die worden opgestart waarbij het economische belang gediend wordt.

6

-

Kleine kernen

(Winkel)voorzieningen zijn belangrijk voor de leefbaarheid van onze kernen. De voorzieningen staan onder druk. We streven naar het behoud van essentiële (economische) activiteiten in de kernen. In de kleine kernen is er tevens sprake van kleinschalige solitaire bedrijfslocaties. Deze historisch gegroeide locaties voldoen vaak aan de specifiek lokale vraag uit het dorp. Nieuwvestiging dan wel uitbreiding van bestaande bedrijven wordt niet verwacht. Wel zien we een toenemende ontwikkeling waarbij functiewisseling van werken naar wonen wenselijk is. Per situatie maken we een afweging, waarbij we het economische belang van de werklocatie moeten meewegen in de besluitvorming.

Buitengebied -

Agrarische ontwikkelingen (relatie met plan buitengebied)

Het buitengebied van Oost Gelre is een belangrijk economisch gebied. In de agrarische sector zijn veel nieuwe ontwikkelingen gaande. Hiervoor verwijzen we naar het beleidsdocument dat in 2023 zal worden opgeleverd door het Team Ruimtelijke Ontwikkeling -

Niet-agrarische bedrijvigheid

In het buitengebied bevinden zich ongeveer 50 niet-agrarische bedrijven. Deze locaties hebben een historie en zijn geïntegreerd in het buitengebied en vormen onderdeel van de sociaalmaatschappelijke omgeving. We zijn zuinig op deze ondernemers, maar kritisch op de uitbreidingsmogelijkheden in het buitengebied. Bij uitbreiding waarbij aard en schaal van de onderneming niet (meer) passend is bij het buitengebied, moeten we verkennen of verplaatsing naar een regulier lokaal bedrijventerrein mogelijk is. Het gaat hier om maatwerk. -

Vrijkomende agrarische bebouwing

De komende jaren zal het aantal vrijkomende agrarische gebouwen flink toenemen. Recent onderzoek laat zien dat er in Oost Gelre in de periode 2010 -2020 ca 10 ha aan agrarische bedrijfsgebouwen vrij is gekomen. De verwachting is dat er tot 2032 nog eens 10 ha aan gebouwen vrij komt. Een (groot) deel van de gebouwen zal worden gesloopt (mede als compensatie voor woningbouwmogelijkheden). Echter er zullen ook mogelijkheden ontstaan om het vrijkomende gebouwen in te zetten voor nieuwe economische functies. Hierbij kan het buitengebied als broedplaats voor nieuwe economische activiteiten worden gezien en ingezet. Dit met de gedachte dat mocht het bedrijf groeien dat deze alsnog naar een bedrijventerrein wordt verplaatst. -

Recreatie & Toerisme (zie hoofdstuk 5)

Voor de recreatieve (werk) locaties en het beleid daarbij verwijzen we naar hoofdstuk 5.

Acties: -

Locatiestudie uitbreiding (lokale) bedrijventerreinen (september 2023- Q1 2024) Onderzoek uitbreiding de Laarberg (najaar 2023- Q2 2024) Project “Toekomstbestendig de Kamp” (start oktober 2023 – 1e fase juni 2024) Verkenning Parkmanagement Lindebrook (start oktober 2023) Vaststelling Regionaal Programma Werklocaties (eind 2023) Verkenning mogelijkheden voor terugdringen van leegstand in winkelgebieden (start Q3 2023)

7

3. Samenwerken/netwerken en dienstverlening De ambitie: Oost Gelre geeft ruimte aan Ondernemen. Ons doel: tevreden ondernemers en vitale bedrijven. Vanuit onze rol als verbinder brengen wij partijen, initiatieven en ontwikkelingen bij elkaar. We bouwen aan een fijnmazig extern netwerk waarin we kansen signaleren, herkennen en verder brengen. Hiervoor zorgen we dat we vindbaar zijn voor onze ondernemers en brengen proactief bedrijfsbezoeken om te weten wat er bij onze bedrijven speelt en leeft. We zetten in op het verder versterken van de organisatiegraad waarbij we gebruik maken van de samenwerking met reeds bestaande ondernemersorganisaties. Dit doen we zowel op de bedrijventerreinen als in de winkelgebieden. We streven naar een samenwerking met de ondernemers binnen verschillende projecten en op verschillende schaalniveau’s (lokaal en regionaal). Om dit te kunnen realiseren zorgen we er ook voor dat ons interne netwerk op orde is waardoor we de vertaalslag van ondernemersbelang naar integraal gemeentelijk beleid kunnen maken. Goede dienstverlening en accountmanagement is een belangrijk onderdeel van het ondernemersklimaat in de gemeente Oost Gelre. We onderzoeken mogelijkheden voor het aanstellen van een extra accountmanager voor de centrumgebieden. Een persoonlijke aanpak met duidelijke communicatie en snel handelen vormen de basis voor een goede dienstverlening.

Om te komen tot integrale advisering op plannen en binnen projecten nemen we een actieve rol in diverse werkgroepen. Voor het vergunningverleningstraject voor bedrijven op bedrijventerreinen gaan we ons inzetten voor een heldere en gestructureerde aanpak. We willen het interne proces nog beter afstemmen (volgens de werkwijze van de omgevingswet) en daarbij voor de initiatiefnemer kwaliteit en snelheid combineren. In navolging van het Qteam op regionaal bedrijventerrein de Laarberg willen we inzetten op een pilot waarbij een soortgelijke aanpak ook voor de lokale bedrijventerreinen (lees Lindebrook) wordt gevolgd. Onze samenwerkingspartners zijn onder andere IKGL, Ondernemersfonds Lichtenvoorde, Groenlose Ondernemers Vereniging (GOV), VVE Laarberg, VNO-NCW, Koninklijke Horeca Nederland, stichting Achterhoek Toerisme,Achterhoek Ambassadeurs en Grenzhoppers

Acties: -

Bedrijfsbezoeken zowel ambtelijk als bestuurlijk (vervolg 2023- 2024) Contact met en deelname aan diverse netwerkorganisaties (doorlopend) Vergroten organisatiegraad binnen het bedrijfsleven (start najaar 2023) Verbeteren van de communicatiestrategie voor het thema economie (2024) Onderzoek naar extra accountmanagement (centra) 2023

8

9

4. Innovatief, inclusief en duurzaam Innovatief Onze economie verandert constant. Nieuwe ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Denk daarbij aan onder andere aan verduurzaming, digitalisering, re-shoring, arbeidsmarkttekorten, circulariteit en energietransitie. Daarnaast neemt de druk op de ruimte toe. Wonen, werken, recreëren en natuur concurreren om dezelfde schaarse ruimte. Om een bloeiende en dynamische economie te behouden zullen we innovatief om moeten gaan met de uitdagingen. Nieuwe manieren van werken en invulling van de schaarse ruimte wordt gevraagd. Samen met ondernemers en (regio) partners zoeken we naar innovatieve ideeën die we met elkaar kunnen delen. We doen dit onder andere in de innovatiehubs. Gemeente Oost Gelre gaat de mogelijkheden onderzoeken om ook in deze gemeente een innovatiehub te ontwikkelen.

Inclusief -

Arbeidsmarkt, opleiden, regionale samenwerking

We hebben in Oost Gelre een sterke en groeiende economie. Daarvoor zijn mensen nodig. We hebben echter te maken met een krapte op de arbeidsmarkt die, naar verwachting, de komende jaren zal aanhouden. De beschikbaarheid en flexibiliteit van de inzetbaarheid van mensen zal voor Oost Gelre en de Achterhoek als totaal een belangrijke uitdaging vormen. Oost Gelre wil een aantrekkelijke gemeente zijn op het gebied van stages. Op regionaal niveau worden acties opgestart vanuit de 8rhk Ambassadeurs (thematafels Onderwijs & Arbeidsmarkt en Smart werken & Innovatie) en VNO-NCW. Oost Gelre zal hier actief in deelnemen en onze ondernemers op de hoogte brengen en houden over de mogelijkheden. -

Arbeidsmigranten (huisvesting)

De grote vraag naar arbeidskrachten zorgt voor een toestroom van arbeidsmigranten die in Oost Gelre komen werken en wonen. Hierdoor staat een (extra) behoefte aan passende woonruimte. We willen als gemeente Oost Gelre in overleg met het bedrijfsleven zorgen voor goede passende (tijdelijke) woonruimte voor deze groep. Concreet wordt onderzocht welke mogelijkheden hiervoor o.a. op de Laarberg zijn. -

Brede welvaart

We willen dat iedereen profiteert van onze economie. De economie heeft verschillende invalshoeken en we willen verder kijken dan alleen de financieel economische aspecten. Ook de sociaalmaatschappelijke en ecologische aspecten spelen een rol in onze afwegingen.

10

De gemeente Oost Gelre wil zich dan ook aansluiten bij de Sustainable Development Goals (SDG’s). We sluiten ons aan bij de regionale ambitie (Regio Achterhoek is de 1e SDG-regio in Nederland). Vanuit team Economie onderzoeken we de mogelijkheden die er op dit gebied liggen. Voorbeelden zijn onder andere: inclusieve arbeidsmarkt, integrale aanpak bedrijventerreinen, duurzaam recreëren en duurzame energie.

Duurzaam Verduurzamen, circulariteit en opwek van energie zijn belangrijke thema’s waar we ook in regioverband aan werken. Eén van de doelstellingen m.b.t. circulariteit is dat we van een portefeuille afval overgaan naar een portefeuille grondstoffen. We onderzoeken daarvoor de komende jaren hoe we toe kunnen groeien naar een circulaire economie waarin afvalstoffen tot het minimum worden beperkt en zoveel mogelijk materialen hergebruikt en herverdeeld kunnen worden. Uitgangspunt is dat het systeem zo kosten efficiënt mogelijk voor onze inwoners en ondernemers moet zijn. Zowel op lokaal niveau als in RES-verband onderzoeken we ook hoe ondernemers kunnen samenwerken om de opwek en afname van hun energie te koppelen. In onze contacten met de ondernemers is duurzaamheid een vast onderwerp. We denken mee en koppelen ondernemers aan elkaar die elkaar verder kunnen helpen. De energieprijzen fluctueren sterk en ondanks de (tijdelijke) steunmaatregelen van het Rijk zijn de energiekosten hoog. Besparen is daarom een eerste vereiste. Bedrijven met een jaarlijks verbruik van meer dan 50.000 kWh en/of 25.000 m3 gas hebben een wettelijke informatieplicht over hun gebouwgebonden energieverbruik. In samenwerking met het project Achterhoek Onderneemt Duurzaam ondersteunen we ondernemers met hun vragen over energieverbruik.

Energievoorziening in algemene zin is steeds meer een harde randvoorwaarde voor (ruimtelijke) ontwikkelingen. Het is niet meer vanzelfsprekend dat overal en op het juiste moment kan worden voorzien in de energievraag. Ontwikkelingen met betrekking tot het uitbreiden of nieuw-ontwikkelen van bedrijven en bedrijventerreinen worden beperkt door de energie-infrastructuur. We zullen hier vanuit economie scherp op blijven sturen en in nauwe samenwerking met interne en externe stakeholders de vinger aan de pols houden. Ook bedrijventerreinen en grote bedrijfslocaties krijgen te maken met hitte en overvloedige regenval. Door meer in te zetten op groen en wadi’s houden de terreinen water langer vast en beperken we de hittestress. Daarnaast draagt groen bij aan het welbevinden van de werknemers en bezoekers en vergroot het de biodiversiteit. We hebben daar al veel aandacht voor en kijken hoe we dit op bestaande terreinen een plek kunnen geven. In de Regionale Planning Werklocaties (RPW) wordt hier de nodige aandacht aan besteed en we verwerken dit in de bestemmings- of omgevingsplannen.

Acties: -

Onderzoek naar mogelijkheden voor een innovatiehub in Oost Gelre Bijdragen aan onderzoek naar huisvesting arbeidsmigranten Deelname aan (regionale) projecten op het gebied van de arbeidsmarkt Aandacht voor SDG’s in de projecten die vanuit economie worden opgestart

11

-

Onderzoek naar en aandacht voor duurzaamheidsthema’s en de mogelijkheden voor onze ondernemers.

12

5. Toerisme en recreatie Bestaand beleid Toerisme en Recreatie In de vastgestelde beleidsagenda “Toerisme & Recreatie Agenda” beschrijven we hoe we in de komende jaren van plan zijn de recreatieve sector te ondersteunen met het ondernemen in een constant veranderend toeristisch klimaat. Met dank aan de input van ondernemers en andere bij de sector betrokkenen hebben we een aantal speerpunten opgesteld, die op hun beurt zijn omgezet in een uitvoeringsprogramma. Ofwel: actie! Dit is wat gaan we doen: op naar het miljoen! Want dat hebben we ons als ambitie gesteld: een miljoen overnachtingen in 2031. De vrijetijdssector is wereldwijd een van de snelst groeiende sectoren. De verwachting is dat binnen nu en enkele jaren één op de tien banen wereldwijd direct of indirect gerelateerd is aan de vrijetijdssector. Zowel de Provincie Gelderland als de Regio Achterhoek hebben recreatie en toerisme breed opgepakt onder de noemer vrijetijdseconomie. En ondanks de coronapandemie is het de verwachting dat de sector blijft groeien. Er zijn wel verschuivingen te verwachten, maar NBTC verwacht tot 2030 nog steeds groei van zowel het inkomend toerisme als het binnenlands toerisme. En ook is er steeds meer oog voor de relatie tussen de sector en de waarde ervan voor de leefbaarheid van een gebied.

Gemeente Oost Gelre wil een belangrijke rol spelen in het grijpen van de kansen in de toeristische sector en daarmee de ontwikkeling. De gemeente heeft daarin natuurlijk ook een verantwoordelijkheid, net als de ondernemers in het gebied. We moeten elkaar daarbij versterken en de samenwerking zoeken. De ondernemer moet ondernemen. De ondernemer moet kansen pakken, innoveren, zijn/haar product verbeteren en kwaliteit leveren. De gemeente kan faciliteren en adviseren waardoor de ondernemer beter kan ondernemen. Op Achterhoeks niveau is met de vrijetijdsagenda Achterhoek een nieuwe fase ingeluid. Samen gaan we in de Achterhoek werken aan aanbodontwikkeling, de vitaliteit van de sector, een onderscheidend profiel, de gastvrijheid en de positie van de sector in het algemeen. Dat doen we niet alleen op het niveau van de Achterhoek. In Oost Gelre gaan we dit vanzelfsprekend ook oppakken waar dat passend is. Daarnaast en daarbinnen hebben we onze eigen speerpunten. Hebben we onze toeristische profilering goed voor elkaar? Hoe kunnen we alle mooie initiatieven samen tot meer resultaat laten komen? De Toerisme & Recreatie agenda geeft antwoord op de vraag waar Oost Gelre qua toerisme en recreatie de komende jaren op in gaat zetten en hoe we denken onze ambitie te realiseren.

Wat zijn belangrijke speerpunten? Wat kan je van de gemeente verwachten en wat verwacht de gemeente van ondernemers en ondernemenden in de sector? Welke acties voeren we de komende jaren uit en wie gaat wát oppakken? In eerst aanvang heeft deze agenda tot economische stimulans van de Toerisme & Recreatiesector tot doel. Vergroten van bestedingen en daarmee de werkgelegenheid. Acties : Profilering van Oost Gelre -

Beleefbaarder maken van het profiel Groenlo Versterken lokale binding eigen omgeving Voorlichting, marketing grensregio Intensivering van de promotie van Oost Gelre Doorontwikkeling VVV kantoren informatie- en inspiratiepunten bij ondernemers

13

-

Doorontwikkeling gastheerschap/gastvrijheid ken uw gast/weet van elkaars aanbod/weet elkaar te vinden

Acties : Aanbodontwikkeling -

Programma aanbod versterken en verbeteren: Stimuleren en ondersteunen profiel-ondersteunende initiatieven Uitbreiding van het routenetwerken en route infrastructuur Oost Gelre Programma stad Groenlo Spaanse weg Stimuleren en ondersteunen verbeteringen routekwaliteit

Actie : Kennisvergroting -

Lokaal kennis en innovatieplatform oprichten bedrijfsbezoeken, lezingen inspiratiebijeenkomsten

Actie : T&R en Leefbaarheid en Leefomgeving

-

In communicatie naar inwoners de T&R-ontwikkelingen en acties benoemen die ten goede komen aan leefbaarheid en stimuleren om (actief) mee te profiteren en participeren

Evenementen(beleid) In Oost Gelre worden veel en relatief grote evenementen georganiseerd. Dat is iets waar inwoners en ondernemers trots op zijn. Niet iedereen in Nederland kent de gemeente Oost Gelre of de plaats Lichtenvoorde en/of Groenlo. De herkenbaarheid is groot als je de naam van een evenement erbij zegt: Bij ons is de Zwarte Cross / het Bloemencorso / De slag om Grolle. De vele evenementen vormen een bindende factor in de gemeente. Ze worden veelal georganiseerd vanuit verenigingen en de lokale vrijwilligersnetwerken. Ze zorgen voor verbinding binnen en tussen de kernen in Oost Gelre. Het grootste en volledig professioneel georganiseerde evenement in de gemeente is de Zwarte Cross. De eveneens zeer bekende evenementen zoals de de Slag om Grolle, het Bloemencorso Lichtenvoorde (UNESCO immaterieel erfgoed), Outdoor Gelderland en de Canavalsoptochten trekken jaarlijks ook vele bezoekers van binnen- en buiten de gemeentegrenzen. De evenementensector levert een belangrijke bijdrage aan de economische ontwikkeling van Oost Gelre. Goede dienstverlening, planning en afstemming op het gebied van evenementen vraagt de aandacht. We zetten in op het ontwikkelen van beleid op dit terrein waarvoor we in 2024 investeren in menskracht en financiële middelen.

14

6. Subsidies Subsidies leveren een waardevolle bijdrage aan onze maatschappelijk opgaven. Ze fungeren soms als aanjager van projecten maar kunnen ook helpen om de financiering van een project sluitend te krijgen. In navolging van de doelen op subsidiegebied in het coalitieprogramma 2018-2022 zetten we onze kennis van Provinciale-, Rijks- en Europese subsidieprogramma’s ook nu weer in om projecten te initiëren, te ondersteunen, te organiseren, te versnellen en/of kwalitatief naar een hoger plan te brengen. Dit doen we met focus op de thema’s wonen, werken, vrije tijd, leefbaarheid (brede welvaart), buitengebied / plattelandsontwikkeling en grensoverschrijdende samenwerking. Een succesvol subsidiebeleid leidt tot een grotere lokale bestuurskracht.

Acties: -

Ondersteunen en initiëren van subsidieprojecten op thema’s Wonen, Werken, Vrije Tijd, Leefbaarheid, Plattelandsontwikkeling en grensoverschrijdende samenwerking (doorlopend). Contacten onderhouden met de subsidieverstrekkers en instanties zoals; Euregio, Provincie Gelderland, Achterhoek Ambassadeurs en de buurgemeenten (doorlopend). Contacten onderhouden, verbindingen leggen en adviseren van collega’s op het gebied van subsidieverwerving- en beheer (doorlopend).

15

7. Communicatie Voor de verschillende onderdelen van dit uitvoeringsprogramma is het opstellen van een juiste communicatiestrategie per onderdeel noodzakelijk. Hiervoor werken we samen met Team Communicatie. Eén van de communicatieadviseurs is onze vaste gesprekspartner. Tevens dragen we ons steentje bij aan het verder uitwerken van de profilering van onze gemeente. Hierbij wordt vanuit economie ingezet op de kracht van het ondernemerschap en evenementen in Oost Gelre. In een bijeenkomst stellen we onder leiding van de communicatieadviseur gezamenlijk de beleidsdoelstelling per onderdeel vast: Welk resultaat willen we voor wie bereiken, binnen welke termijn. Vervolgens begeleidt Communicatie het maken van een gezamenlijke omgevingsanalyse. Hierbij stellen we vast op welke doelgroepen we de inspanning gaan richten en voor welke doelen (meeweten, meedenken, meewerken, meebepalen). Op basis daarvan bepalen we dan de communicatiestrategie. Deze strategie werken we verder uit in concrete communicatieacties. Bij de verschillende acties adviseert Communicatie een interne en externe, online en offline aanpak, inclusief bijbehorende communicatieinstrumenten. Dit wordt in een communicatieplan gepresenteerd aan het Team EZ. Door deze uitgebreide voorbereiding aan de voorzijde van de plannen, weet het hele team wat we gaan doen en welk resultaat we nastreven.

Beter een goede Preparatie, dan achteraf een Reparatie. Onderdelen In het plan zien we de volgende onderdelen die samen het uitvoeringsplan Economie vormen. • Vestigingslocaties • Samenwerken/netwerken/dienstverlening • Innovatie, inclusief en duurzaam • Toerisme en Recreatie • Evenementen Waar mogelijk kunnen we bij de preparatie een paar onderwerpen samenvoegen. Inzet van externe communicatie/marketingbureaus Waar we al samenwerken met externe communicatie-/marketingbureaus, kan die samenwerking (bij gebleken geschiktheid) blijven bestaan. Inschatting eerste inzet Team Communicatie Onderwerp

Tijd

Wie

Preparatie: beleidsdoel, omgevingsanalyse, communicatiestrategie(ën), 1 á 2 bijeenkomsten

8 uur

Comm + EZ

Uitwerken in communicatieacties / communicatieplan, per onderdeel

12 uur

Comm

Presentatie communicatieplan

1 uur

Comm aan EZ

In de communicatieplannen per onderdeel nemen we de inzet van communicatie nader op.

16

8. Organisatie Team / inzet We werken aan het formeren van een Team Economische Zaken (EZ) . Organisatorisch zijn we onderdeel van Team Beleid & Projecten binnen de afdeling Ruimte en Economie. Door meer als team EZ samen te werken, versterken we elkaar. We zijn elkaars klankbord en vraagbaak, pakken samen uitdagingen op en koppelen onze denkkracht. We voorkomen hiermee dat we éénpitters worden in de organisatie. Verder besteden we veel aandacht aan ons interne netwerk met collega’s van andere teams en afdelingen. Bij integrale vraagstukken van de gemeente, brengen wij (ook namens de ondernemers) de economische aspecten en kennis in, zodat goed afgewogen beleidskeuzes gemaakt kunnen worden. Tevens zorgt Team EZ dat er altijd een aanspreekpunt bereikbaar is voor ondernemersvragen. Team EZ Op dit moment bestaat Team EZ uit 5 medewerkers: • Paul ten Holder (36 uur p/w) • Bernou Wagenaar (36 uur p/w) • Aniek Grevers (20 uur p/w) • Erna Hiddink (8 uur p/w) • Jurgen ten Have (32 uur p/w)

Begroting Bestemmingsreserve Economische Ontwikkeling : € 400,000 Jaarlijkse middelen : - Economische ontwikkeling: € 50.000 - Bijdrage stimuleringsregelingen (ondernemersfonds): € 25.000 - Bijdrage projecten “Stad Groenlo” : € 25.000 - Toerisme-recreatie : zie Toerisme en Recreatie-Agenda Oost Gelre (2021-2025) - Accountmanagement Centrumgebied : € 50.000 (2024-2027)

Actielijst Zie bijlage (Excel)

17

Fotobijschrift: Eén van de deelnemers aan de Bedrijvendag 2023 IKGL

18

Overzicht Acties 2023 en verder Acties onderdeel Vestigingsklimaat Locatiestudie uitbreiding (lokale) bedrijventerreinen Onderzoek uitbreiding de Laarberg Project “Toekomstbestendig de Kamp” Verkenning Parkmanagement Lindebrook Vaststelling Regionaal Programma Werklocaties Verkenning mogelijkheden voor terugdringen van leegstand in winkelgebieden Acties onderdeel Samenwerking/netwerken/dienstverlening Bedrijfsbezoeken zowel ambtelijk als bestuurlijk (vervolg 2023- 2024) Contact met en deelname aan diverse netwerkorganisaties (doorlopend) Vergroten organisatiegraad binnen het bedrijfsleven (start najaar 2023) Onderzoek naar extra accountmanagement (centra) 2023 Optimaliseren proces vergunningverlening (bedrijventerreinen) Deelname in diverse werk /projectgroepen (intern en extern) Acties onderdeel Innovatief, inclusief en duurzaam Onderzoek naar mogelijkheden voor een innovatie hub in Oost Gelre Bijdragen aan onderzoek naar huisvesting arbeidsmigranten Deelname aan (regionale) projecten op het gebied van de arbeidsmarkt Aandacht voor SDG’s in de projecten die vanuit economie worden opgestart Onderzoek naar en aandacht voor duurzaamheidsthema’s en de mogelijkheden voor onze ondernemers

Start September 2023 Najaar 2023 Oktober 2023 Oktober 2023 Eind 2023 Najaar 2023

2023 2023 Najaar 2023 Najaar 2023 Pilot najaar 2023 Continue

2024 2023 Continue Continue

Doorlooptijd Voorjaar 2024 2024 Juni 2024 (1e fase 2024 Februari 2024 2024

2024 e.v. 2024 e.v. 2024 e.v. 2024 2024

2024

2023

2024

2023

2024-2025

Acties Toerisme en Recreatie / evenementen Actielijst Profilering van Oost Gelre Meer beleefbaar maken van het profiel Groenlo Versterken lokale binding eigen omgeving Voorlichting, marketing grensregio Intensivering van de promotie van Oost Gelre Doorontwikkeling VVV-kantoren informatie en inspiratiepunten bij ondernemers budget ten behoeve van ideeën voor uitbreiding ontwikkeling

Wie

met Wie

Doorontwikkeling gastheerschap/gastvrijheid ken uw gast/weet van elkaars aanbod/weet elkaar te vinden Actielijst Aanbodontwikkeling Programma-aanbod versterken en verbeteren: Stimuleren en ondersteunen profiel-ondersteunende initiatieven Uitbreiding van het routenetwerken en route infrastructuur Oost Gelre Programma stad Groenlo Spaanse weg Stimuleren en ondersteunen verbeteringen routekwaliteit

2023

2024-2025

Actiepunt Kennisvergroting Lokaal kennis en innovatieplatform oprichten bedrijfsbezoeken, lezingen inspiratiebijeenkomsten

2023

2024-2025

Actielijst T&R en Leefbaarheid en Leefomgeving In communicatie naar inwoners de T&R-ontwikkelingen en acties benoemen die ten goede komen aan leefbaarheid en stimuleren om (actief) mee te profiteren en participeren

2023

2024-2025

Evenementen Opstellen evenementenbeleid Subsidies Ondersteunen en initiëren subsidieprojecten Contacten onderhouden met subsidieverstrekkers Contacten onderhoud, verbindingen leggen en adviseren van collega’s (intern) Communicatie Bijstellen communicatiestrategie Economie op onderdelen Bijdragen aan profilering gemeente

2024

Continue Continue Continue

2024 2024

2025 e.v.