bp ruiterweg 2 regels bijlage 3 erfinrichtingsplan

Landschappelijk inpassingsplan Ruiterweg 2, Groenlo

Inhoudsopgave 1. Inleiding

4

1.1 Aanleiding

4

2. Analyse plangebied

6

2.1 Huidige situatie

6

2.2 Uitgangspunten huidige situatie

6

2.3 Landschappelijke analyse

12

2.4 Uitgangspunten landschappelijke analyse

12

2.5 Inventarisatie cultuurhistorische waarden

14

2.6 Uitgangspunten cultuurhistorie

14

2.7 Beleidsanalyse

16

2.8 Uitgangspunten beleidsanalyse

16

3. Landschappelijk inpassingsplan

18

3.1 Ontwerp

18

3.2 Erfensemble

18

3.3 Landschap

18

4. Beplantingsplan

20

4.1 Beplantingsplan

20

Opdrachtgever Ruiterweg 2 7142 JE Groenlo

Opdrachtnemer Ontwerpbureau Luijendijk Oude Borculoseweg 3 7231 PR Warnsveld www.dirkluijendijk.nl info@dirkluijendijk.nl

Projectgegevens projectnummer: 396 Datum: 12 juli 2022 Opgesteld:

3

1. Inleiding 1.1 Aanleiding De familie

(initiatiefnemer) is woonachtig op het voormalig agrarische erf aan de Ruiter-

weg 2 (plangebied) in het buitengebied van Groenlo, gemeente Oost Gelre. Middels afwijkingsprocedure wordt het erf herbestemd van agrarisch naar wonen en wordt de woning gesplitst tot twee wooneenheden. Ten behoeve van de nieuwe woonsituatie wordt de woning verbouwd en gemoderniseerd en krijgt de buitenruimte een andere vormgeving. Ten behoeve van een passende inrichting van de ontwikkeling in haar omgeving wordt een landschappelijk inpassingsplan opgesteld. In voorliggend landschappelijk inpassingsplan wordt het plangebied landschappelijk geanalyseerd waaruit uitgangspunten voor de nieuwe erfinrichting en landschappelijke inpassing worden geconcludeerd. De initiatiefnemer heeft in januari 2022 het plangebied laten inventariseren op cultuurhistorische waarden door bureau Dulcken erfgoed advies. De aanbevelingen uit dit rapport (pagina 6) bieden uitgangspunten. Aan de hand van de uitgangspunten wordt het landschappelijk inpassingsplan opgesteld en wordt deze aangevuld met een landschappelijk beplantingsplan.

Afbeelding 1. Zicht op de woning en kuilplaten vanaf de Ruiterweg

4

Afbeelding 2. Locatie plangebied. (pdok.nl)

Inleiding - 5

2. Analyse plangebied 2.1 Huidige situatie Het plangebied ligt aan de Ruiterweg 2 in het buurtschap Zwolle, ten noord-oosten van Groenlo. Het erf bestaat uit een hallehuisboerderij met aanbouw en enkele losse schuren. De boerderij stamt uit begin vorige eeuw en geldt als ‘hoofdgebouw’ op het erf. De boerderij is prominent zichtbaar vanaf de Ruiterweg. De losse schuren, bestaande uit een wagenloods, ligboxenstal, varkensschuur en een mestsilo, zijn van latere bouwperiodes en bevinden zich allen op het achtererf. Het voorerf is ingericht met een markante rij lindebomen langs de inrit, een met ligusterhaag omzoomde voortuin en aan de zuidoostzijde een viertal kuilvoerplaten. Dat laatste is opmerkelijk daar de kuilvoerplaten traditioneel meestal een plek kregen op het achtererf. Aan de oostzijde van het plangebied ligt een tweede inrit welke met enkele berken is aangezet. Het achtererf is verder beperkt ingericht met enkele berkenbomen en struweel in het overhoekje achter de kapschuur. Het landschap heeft een half-open karakter en wordt gekenmerkt door een licht geaccidenteerd terrein. Het landschap wordt ruimtelijk begrensd door bomenlanen, verspreid liggende erven en bospercelen en opgaand groen langs de Leerinkbeek. Het landschap rond het plangebied kent een rationele blokverkaveling met een liniaalrecht wegenpatroon met direct daaraan gelegen de verspreid liggende erven.

2.2 Uitgangspunten huidige situatie •

De hallehuisboerderij geldt als hoofdgebouw. Het is wenselijk met de verbouw van de boerderij de markante gevel terug te laten komen en deze zichtbaar te houden in het straatbeeld, prominent op het voorerf. Overige bebouwing moet ruimtelijk ondergeschikt blijven aan het hoofdgebouw. Bij renovatie deze voorzien van sobere, natuurlijke dak- en gevelbekleding met gedekte tinten;

•

Het is wenselijk de markante rij lindebomen in de ontwikkeling te behouden. Om dit beeld ook in de toekomst te behouden is het wenselijk het erfensemble met enkele nieuwe grote bomen aan te vullen;

•

Het verschil tussen voor- en achtererf is diffuus, onder andere door de aanwezigheid van de kuilvoerplaten op het voorerf. Het is wenselijk deze te verwijderen en de ruimte te voorzien van een voor een voorerf kenmerkende inrichting;

•

Het achtererf kent een open inrichting met een sterke relatie naar het achterliggende land. Dit beeld is karakteristiek en wenselijk deze te behouden;

•

Het erf en haar omgeving hebben een rationele inrichting. Toevoeging van lijnvormige groenstructuren kunnen aan dit beeld bijdragen.

6

Noot

Stal Weide

Struweel

Kapschuur Berken

Erfverharding

Mestsilo

de

Boerderij (hoofdgebouw)

ing lin

Stal

Berken

Laanb eplant

Kuilplaten

Voorerf met ligusterhaag

Inrit Ruiterwe

g

Laanbep

Inrit

lanting e

h

en

rk Be

, la eg w f o

b ing

t lan

p be

an

Afbeelding 3. Verbeelding huidige situatie plangebied

k

eu

ik

Analyse plangebied - 7

Afbeelding 4. Inrit begeleid met lindebomen geeft langs de westzijde toegang tot het erf.

Afbeelding 5. Voorerf voor de karakteristieke boerderij is sober ingericht en omzoomd door een ligusterhaag.

8

Afbeelding 6. Oostelijk bevindt zich een inrit welke toegang geeft tot de kuilplaten en het achtererf

Afbeelding 7. Veestal en kuilplaten ten oosten van de boerderij.

Analyse plangebied - 9

Afbeelding 8. Mestsilo met karakteristieke houten betimmering op het achtererf. Jonge opslag van ruwe berk.

Afbeelding 9. Berkenlaantje op het achtererf. Kapschuur (wagenloods) en een tweede stal op de achtergrond.

10

Afbeelding 10. Boerderij kent een aanbouw uit verschillende bouwperiodes.

Afbeelding 11. Her achtererf met de wagenloods en stal.

Analyse plangebied - 11

2.3 Landschappelijke analyse Op de reliëfkaart wordt het licht geaccidenteerde landschap goed zichtbaar. De locatie van het erf was een geschikte plek om in het begin van de ontginning te vestigen. Het erf is hoog en droog gesitueerd aan de rand van het beekdal. De hallehuisboerderij aan de Ruiterweg 2 te Groenlo wordt voor het eerst zichtbaar op de historische kaart van omstreeks 1920. Het gebied waarin het erf ligt wordt aangeduid als Zwollesche Veld en kent een rationele verkaveling met ontginningsassen zoals de Ruiterweg en de Berkenhofweg. Het landschap heeft tot in de 19e eeuw bestaan uit woeste heidegronden. De Boerderij aan de Ruiterweg 2, later aangeduid als ‘Smeenk’, is een van de eerste boerderijen die in het landschap worden gevestigd en het landschap in ontginning brengen, een jong veldontginningslandschap ontstaat. Het erf is in het begin nog kleinschalig. Omstreeks 1950 is het erf uitgebreid met een aanbouw aan de boerderij en een bijgebouw op het achtererf. De huidige oprit is met laanbeplanting zichtbaar en ook is er een boomgaard ten oosten van de boerderij. Rond het jaar 2000 heeft het erf haar huidige vorm bereikt. De boomgaard is er dan niet meer. Tussen de boerderij en de bijgebouwen zijn nog enkele (inmiddels verdwenen) erfbomen afgebeeld.

2.4 Uitgangspunten landschappelijke analyse •

Met een compacte inrichting van het erfensemble wordt het contrast tussen het erf en het open beekdal versterkt;

•

Het rationele karakter van het veldontginningslandschap kan worden versterkt door de aanplant van erf- en erfgrensbeplanting;

•

Het is wenselijk de verdwenen hoogstamboomgaard terug te brengen op de plek van de kuilvoerplaten. Ook is het wenselijk enkele markante erfbomen terug te laten komen waardoor het erfensemble een meer samenhangend geheel vormt. Leerink- / Hupselschebeek

Beekd

al

Ruiterweg

Natuurlijke hoogte (Hn21x = veldpodzolgrond met oude klei in de ondergrond)

Afbeelding 12. Reliëfkaart; Plangebied ligt aan de rand van het beekdal (ahn)

12

Afbeelding 13. Historische kaart omstreeks 1920 (topotijdreis.nl)

Afbeelding 14. Historische kaart omstreeks 1950 (topotijdreis.nl)

Afbeelding 15. Historische kaart omstreeks 1950 (topotijdreis.nl)

Analyse plangebied - 13

2.5 Inventarisatie cultuurhistorische waarden - Dulcken erfgoed advies In januari 2022 heeft de initiatiefnemer een inventarisatie cultuurhistorische waarden laten opstellen door Dulcken erfgoed advies uit Groenlo. In het adviesrapport wordt naast bouwkundig advies, ook advies en aanbevelingen gegeven aangaande de inrichting van het erfensemble. Deze aanbevelingen gelden als uitgangspunten voor het landschappelijk inrichtingsplan.

2.6 Uitgangspunten Cultuurhistorische inventarisatie •

Het erf van een boerderij in een open jong ontginningslandschap kende een singelbeplanting rondom het erf en lagen als omzoomde eilandjes in een verder betrekkelijk open landschap;

•

Behoud de verschijningsvorm van het hoofdgebouw als ontginningsboerderij;

•

Scheiding tussen het woon- en bedrijfsgedeelte (voor- en achtererf) herkenbaar houden en versterken;

•

Vervang de kuilvoerplaten en betrek de ruimte bij het voorerf door deze passend in te richten als een met haag omzoomde (fruit)boomgaard;

•

Agrarische bebouwing een passende bestemming geven;

14

Afbeelding 16. Inventraisatie cultuurhistorische waarden.

Analyse plangebied - 15

2.7 Beleidsanalyse In mei 2007 heeft de gemeente Oost Gelre het landschapsontwikkelingsplan (LOP) ‘Groen licht voor het landschap’ opgesteld. Hierin is het landschapsbeleid van de gemeente vastgelegd. Deze beleidsnota heeft als doel de landschappelijke eenheid en kwaliteit te versterken waarbij ruimte wordt geboden aan bestaande bedrijven en nieuwe ontwikkelingen. In het LOP wordt de gemeente Oost Gelre ingedeeld in drie zones en 11 landschapsensembles. Per zone en landschapsensemble geeft het LOP handvatten aan beoogde ontwikkelingen in het gebied. Deze handvatten gelden als uitgangspunten voor het landschappelijk inpassingsplan. Het plangebied aan de Ruiterweg 2 ligt in de zone van het Oost-Nederlands plateau, in het landschapsensemble Zwollesche Veld. De handvatten voor deze locatie worden gegeven op pagina 89 van het LOP (afb. 17 in dit rapport).

2.8 Uitgangspunten beleidsanalyse •

Het Zwollesche veld is vanouds een grootschalig en agrarisch ingericht landschap, voortgekomen uit heideontginningen in het begin van de 20e eeuw. -Het is wenselijk dit karakteristiek te behouden en te versterken, bijvoorbeeld door het contrast te vergroten tussen het erfensemble en het open landschap;

•

De groen-blauwe dooradering dient vooral gekoppeld te worden aan de beken en de wegen;

•

Op te poetsen parels: verschraalde bermen bij erf; typerende erfbeplanting;

•

Eik, berk en grove den zijn gebiedseigen bomen;

•

Overloopgebieden in richten met heischrale vegetatie.

16

Plangebied

Afbeelding 17. Pagina 89 uit het LOP Groen licht voor het landschap.

Analyse plangebied - 17

3. Landschappelijk inpassingsplan 3.1 Ontwerp Aan de hand van de geformuleerde uitgangspunten is het landschappelijk inpassingsplan opgesteld. Met het plan is ingezet op het versterken van een herkenbaar en karakteristiek erfensemble in een jong veldontginningslandschap. De hallehuisboerderij is en blijft prominent op de voorgrond aanwezig, het verschil tussen voor- en achtererf wordt duidelijker, rationele kavelstructuren en erfgrenzen zijn benadrukt en er ontstaat een meer samenhangend erfensemble in contrast met het open landschap. Het erf is ruim voorzien in nieuwe groenstructuren waardoor het, samen met de ontwikkeling van kruidenrijk en heischraal grasland, een sterke bijdrage levert aan de ecologische kwaliteit in het landschap.

3.2 Erfensemble Op het voorerf van de Ruiterweg 2 vindt een grote verandering plaats. De kuilvoerplaten met bijbehorende erfverharding heeft plaatsgemaakt voor een hoogstam boomgaard omzoomd door menghagen, een houtsingel en laanbomen langs de berm. De ligusterhaag voor de woning is kenmerkend voor de tijdsperiode van medio 20e eeuw en blijft behouden. Andere hagen op het voorerf zijn aangeplant met beuk, waarmee onder andere een ruimtelijke verdeling is gemaakt tussen de twee woningen. Langs de westelijke inrit blijft de markante rij lindebomen behouden, de oostelijke inrit is voorzien van een struweelhaag en enkele erfbomen. Op het achtererf is de kapschuur gesloopt en is een gemeenschappelijk erf gesitueerd. Langs de westelijke erfgrens is een nieuwe houtsingel opgetrokken. Verder blijft het achtererf vrij open van karakter. Het oppervlak aan erfverharding neemt af en het grasland is gedeeltelijk ingericht met heischrale vegetatie. Een berkensingel accentueert de kavelrichting en de zichtlijn naar het open landschap. Achter de voormalige mestsilo is het overhoekje ingericht met gemengd inheems bosplantsoen.

3.3 Landschap Het erfensemble is op landschappelijke schaal ingepast met enkele rationele singels en bomenrijen (witte stippellijnen) en gelden, samen met de bestaande rij lindebomen, als ‘dragende structuur’. Hiermee blijft het rationeel verkavelde ontginningslandschap herkenbaar en de structuur van lindebomen blijft voor de toekomst behouden. Langs de Ruiterweg wordt een menghaag met enkele bomen aangeplant. Het is wenselijk de (gemeente) berm niet strak te maaien maar als kruidenrijke, schrale berm onderdeel te laten zijn van een fijnmazig ecologisch netwerk in het gebied.

18

Openheid achtererf zicht naar achterliggende landschap

Halfverh

arding

Ratione le met sin kavelrichting gels op b het erf enadrukt

Gerenoveerde schuur

Heischrale vegetatie

Achtererf

Sloop kapschuur, parkeergelegenheid gedeeld erf

Gerenoveerde 2-onder-1-kap woning

Heischrale vegetatie

Oeverhoekje met hak- en geriefhout

Gerenoveerde silo

Omhaagde siertuin Gerenoveerde schuur Omhaagde siertuin

Markante erfboom Houtsingel

Voorerf Inrit

Omhaagde hoogstam boomgaard

Hallehuisboerderij prominent in zicht

Struweelhaag

arde inri

t

Omhaagde siertuin met markante er fboom

Erf- / laanbo

men met sc

Ruiterweg

hrale berm

Halfverh

Houtsingel

Afbeelding 18. Landschappelijk inpassingsplan Ruiterweg 2

Landschappelijk inpassingsplan Ruiterweg 2, Groenlo - 19

4. Beplantingsplan 4.1 Beplantingsplan Haagplantsoen Op het erf worden verschillende hagen toegepast. Een scheerhaag die bestaat uit beuk en een landelijke menghaag met de soorten meidoorn, veldesdoorn en haagbeuk (groepsgewijs gemengd aangeplant). De hagen kunnen jaarlijks worden gesnoeid.

Erf-en hoogstamfruitbomen Op de plaats van de verwijderde kuilplaten wordt een hoogstam fruitboomgaard aangeplant met drie soorten plukfruit. Als ondergroei wordt er kruidenrijk grasland ingezaaid om de biodiversiteit nog meer te versterken. Daarnaast wordt het plangebied voorzien van diverse erfbomen ten behoeve van de samenhang en om het in dit gebied typerende rationele landschap te versterken.

Struweelhaag Langs de oostzijde van het plangebied wordt een struweelhaag aangeplant. Door deze soorten met drie stuks per strekkende meter aan te planten ontstaat een grote landelijke haagvorm. In tegenstelling tot de scheerhaag hoeft de struweelhaag niet jaarlijks gesnoeid te worden maar mag deze wilder uitgroeien.

Singels en houthakbosje Met een sortiment, passend bij de potentieel natuurlijke vegetatie (PNV) worden op verschillende plaatsen in het plangebied singels aangeplant. Door deze groepsgewijs toe te passen met een grootte van vijf tot zeven stuks per groep wordt onderlinge concurrentie tegengegaan. Beheer geschiedt middels periodieke afzetting.

20

Plantlijst haagplantsoen Aantal Wetenschappelijke naam 265 Fagus sylvatica 33 Crataegus monogyna 81 Acer campestre 49 Carpinus betulus

Nederlandse naam Beuk Eenstijlige meidoorn Veldesdoorn Haagbeuk

Plantmaat 80/100 80/100 80/100 80/100

Bijzonderheden 5st per m 3st per m. Verspreid verdelen 3st per m. Verspreid verdelen 3st per m. Verspreid verdelen

Plantlijst erf- en hoogstamfruitbomen Aantal Wetenschappelijke naam 14 Betula pendula 1 Juglans regia 3 Sorbus aucuparia 2 Pyrus pyraster 2 Quercus patraea 1 Fagus sylvestris 3 Malus domestica 3 Pyrus communis 2 Prunus avium

Nederlandse naam Ruwe berk Walnoot Lijsterbes Wilde peer Wintereik Beuk Appel Peer Zoete kers

Plantmaat 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14

Bijzonderheden

Plantlijst singels en hakhoutbosje Aantal Wetenschappelijke naam 74 Corylus avellana 35 Rhamnus frangula 34 Sorbus aucuparia 34 Salix cinerea 34 Ilex aquifolium 34 Viburnum opulus 34 Crataegus monogyna

Nederlandse naam Hazelaar Vuilboom Lijsterbes Grauwe wilg Hulst Gelderse roos Eenstijlige meidoorn

Plantmaat 80/100 80/100 80/100 80/100 80/100 80/100 80/100

Bijzonderheden Groepsgewijs verdelen met 5/7st per groep Groepsgewijs verdelen met 5/7st per groep Groepsgewijs verdelen met 5/7st per groep Groepsgewijs verdelen met 5/7st per groep Groepsgewijs verdelen met 5/7st per groep Groepsgewijs verdelen met 5/7st per groep Groepsgewijs verdelen met 5/7st per groep

Plantlijst struweelhaag Aantal Wetenschappelijke naam 61 Crataegus monogyna 30 Sambucus nigra 46 Acer campestre 15 Rosa canina

Nederlandse naam Eenstijlige meidoorn Vlier Veldesdoorn Hondsroos

Plantmaat 80/100 80/100 80/100 80/100

Bijzonderheden 3st per m 3st per m 3st per m 3st per m

Hoogstam

Hoogstamfruitboom. Varieteit n.t.b Hoogstamfruitboom. Varieteit n.t.b Hoogstamfruitboom

3st berken

6st berkenrij

Heischrale vegetatie

Hakhoutbosje

Singel

Beukenhaag 3st erfbomen -1st ruwe berk -2st lijsterbes

Walnoot

Singel

8st hoogstam boomgaard -3st appel -3st peer -2st zoete kers Struweelhaag

Beuk Kruidenri

jk graslan

6st erfbomen

-3st ruwe berk -1st wilde peer -2st wintereik

d

166st Menghaag -33st meidoorn -81st veldesdoorn -49st haagbeuk

Singel met erfbomen 3st

-1st lijsterbes -1st wilde peer -1st ruwe berk

Afbeelding 19. Landschapselementen beplantingsplan

Beplantingsplan - 21