CConstaterende datOost Gelre
Koppel je AI →
Document · PDF

bp kloezedijk 5 5a toelichting bijlage 3 verkennend bodemonderzoek

Raadscommissie 7 september 2021, gemeente Oost GelreBij agendapunt: Bestemmingsplan ‘Buitengebied, herziening Kloezedijk 5, 5a te Lievelde’27.019 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

VERKENNEND BODEMONDERZOEK EN VERKENNEND ONDERZOEK ASBEST KLOEZEDIJK 1 TE LIEVELDE

Rapportage verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Kloezedijk 1 te Lievelde Opdrachtgever Kloezedijk 1 7137 MC Lievelde

Rapportnummer Versienummer

14003.001 D1

Status

Eindrapportage

Datum

15 januari 2021

Vestiging

Overijssel Wilhelm Röntgenstraat 7a 8013 NE Zwolle 088 - 5001600 zwolle@econsultancy.nl

Opsteller Paraaf

Kwaliteitscontrole Paraaf

Kwaliteitszorg Econsultancy is lid van de Vereniging Kwaliteitsborging Bodembeheer (VKB). De VKB is een vereniging van bodemadviesen -onderzoeksbureaus en heeft als doel kwaliteitsborging en continue verbetering van de dienstverlening van haar leden op het gebied van bodembeheer. Het VKB keurmerk geeft opdrachtgevers de zekerheid dat het uitvoerend bureau werkt conform de eisen die de VKB aan haar leden stelt op het gebied van competenties en integriteit van medewerkers en het toepassen van vigerende normen en onderzoeksprotocollen. Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem, zoals beschreven in het kwaliteits- en milieuhandboek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NEN-EN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001. Betrouwbaarheid Dit bodemonderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde regelgeving. Een bodemonderzoek wordt in zijn algemeenheid echter uitgevoerd door het steekproefsgewijs bemonsteren van de bodem, waardoor het, op basis van de resultaten van een bodemonderzoek, onmogelijk is garanties af te geven ten aanzien van de milieuhygiënische bodemkwaliteit. Daarnaast betreft het bodemonderzoek een momentopname.

Econsultancy accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid ten aanzien van mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Econsultancy uitgevoerde bodemonderzoek neemt. In dit kader dient ook opgemerkt te worden dat geraadpleegde bronnen niet altijd zonder fouten en volledig zijn. Daar Econsultancy voor het verkrijgen van historische informatie afhankelijk is van deze bronnen, kan Econsultancy niet instaan voor de juistheid en volledigheid van deze informatie.

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING ............................................................................................................................. 1

2

AFBAKENING ONDERZOEKSLOCATIE ................................................................................ 1

3

MILIEUHYGIËNISCH VOORONDERZOEK BODEM ............................................................... 2 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Geraadpleegde bronnen ............................................................................................... 2 Historisch en huidig gebruik onderzoekslocatie ............................................................. 2 Toekomstige situatie ..................................................................................................... 3 Calamiteiten.................................................................................................................. 3 Uitgevoerd(e) bodemonderzoek(en) op de onderzoekslocatie ....................................... 3 Aangrenzende terreindelen/percelen ............................................................................. 4 Terreininspectie ............................................................................................................ 4 Informatie lokale of regionale achtergrondgehalten ....................................................... 4 Bodemopbouw en geohydrologie .................................................................................. 5

4

CONCLUSIES MILIEUHYGIËNISCH VOORONDERZOEK BODEM (ONDERZOEKSOPZET) 5

5

VELDWERK ........................................................................................................................... 6 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

6

LABORATORIUMONDERZOEK ............................................................................................. 9 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

7

Algemeen ..................................................................................................................... 6 Visuele inspectie toplaag/maaiveld op asbest (deellocatie A) ........................................ 6 Grondonderzoek ........................................................................................................... 7 Algemene bodemopbouw en visuele inspectie opgegraven materiaal ............................ 7 Grondwateronderzoek .................................................................................................. 8 5.5.1 Uitvoering veldwerk ......................................................................................... 8 5.5.2 Grondwaterbemonstering ................................................................................ 8

Uitvoering analyses....................................................................................................... 9 Toetsingskader ........................................................................................................... 10 Resultaten grond- en grondwatermonsters verkennend bodemonderzoek ................... 12 Resultaten verkennend onderzoek asbest ................................................................... 13 Interpretatie analyseresultaten .................................................................................... 13

SAMENVATTING, CONCLUSIES EN ADVIES ..................................................................... 14

14003.001

BIJLAGEN: 1. 2a-I/2a-II. 2b. 3a. 3b. 4a. 4b. 4c. 5a. 5b. 6.

- Topografische ligging van de locatie - Locatieschetsen - Foto's onderzoekslocatie - Boorprofielen - Foto's asbestinspectiegaten, opgegraven en opgeboorde materiaal - Analysecertificaten - Getoetste analyseresultaten Circulaire bodemsanering - Getoetste analyseresultaten Regeling bodemkwaliteit (indicatief) - Toetsingskader Circulaire bodemsanering - Toetsingskader Regeling bodemkwaliteit - Asbestinventarisatierapport stallen 14003.001

1

INLEIDING

De heer heeft Econsultancy opdracht verleend voor het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest op de locatie Kloezedijk 1 te Lievelde. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de voorgenomen bestemmingsplanwijziging alsmede de voorgenomen nieuwbouw op de onderzoekslocatie. Het onderzoek heeft tot doel met een relatief geringe onderzoeksinspanning vast te stellen of op de onderzoekslocatie bodemverontreiniging aanwezig is. Tevens heeft het onderzoek tot doel na te gaan of de verdenking van verontreiniging met asbest van het terrein terecht is en (zo nodig) een indicatieve uitspraak te doen over het asbestgehalte in de bodem. Op basis van de resultaten wordt bepaald of er milieuhygiënische belemmeringen zijn voor de voorgenomen bestemmingsplanwijziging en nieuwbouw. Het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem is verricht conform de NEN 5725:2017 "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek". Het bodemonderzoek is uitgevoerd conform de NEN 5740+A1:2016 "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond". Het verkennend onderzoek asbest in bodem is uitgevoerd conform de NEN 5707+C1:2016/C2:2017 "Bodem - Inspectie en monsterneming van asbest in bodem en partijen grond".

Het veldwerk en de bemonstering zijn verricht onder certificaat op grond van de BRL SIKB 2000 "Veldwerk bij milieuhygiënisch bodem- en waterbodemonderzoek", protocollen 2001, 2002 en 2018. De visuele inspectie is uitgevoerd door medewerkers, die gekwalificeerd zijn voor het protocol 2018 van de BRL SIKB 2000. De analyseresultaten worden getoetst aan het toetsingskader uit de Circulaire bodemsanering en aan de achtergrondwaarden voor grond uit de Regeling bodemkwaliteit (bijlage B, tabel 1). Voor de specifieke toetsing wordt verwezen naar paragraaf 6.2. Tevens is indicatief getoetst aan de normwaarden voor toepassen van grond of baggerspecie op of in de bodem uit de Regeling bodemkwaliteit (bijlage B, tabel 1). Tevens is rekening gehouden met de achtergrondwaarden in de grond, zoals deze door de gemeente Oost Gelre zijn vastgesteld. Econsultancy is onder meer gecertificeerd voor de protocollen 2001, 2002 en 2018 van de BRL SIKB 2000. In dat kader verklaart Econsultancy geen eigenaar van de onderzoekslocatie te zijn of te worden.

2

AFBAKENING ONDERZOEKSLOCATIE

Het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem omvat de onderzoekslocatie en de direct hieraan grenzende percelen en/of terreindelen binnen een afstand van 25 meter. De onderzoekslocatie (10.135 m²) is gelegen aan de Kloezedijk 1 te Lievelde (zie bijlage 1). De onderzoekslocatie is kadastraal bekend gemeente Lichtenvoorde, sectie H, nummer 2652. Volgens het Actueel Hoogtebestand Nederland bevindt het maaiveld zich op een hoogte van circa 23,0 m +NAP en zijn de coördinaten van de onderzoekslocatie X = 237.590, Y = 447.330.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 1 van 15

3

MILIEUHYGIËNISCH VOORONDERZOEK BODEM

3.1

Geraadpleegde bronnen

Voorafgaand aan de uitvoering van de veldwerkzaamheden is een milieuhygiënisch vooronderzoek bodem uitgevoerd op basis van de NEN 5725. In tabel 1 zijn de in het kader van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem geraadpleegde bronnen weergegeven. Van de locatie en de directe omgeving zijn uit verschillende informatiebronnen gegevens verzameld over het historische, huidige en toekomstige gebruik, eventuele calamiteiten, eventueel eerder uitgevoerde bodemonderzoeken, de bodemopbouw en geohydrologie, verhardingen, kabels en leidingen. Tabel 1.

Geraadpleegde bronnen Onderdeel

Bron

Historisch, huidig en toekomstig gebruik

Opdrachtgever

8 oktober 2020

Bouw-/milieudossier, ondergrondse tanks, calamiteiten, eerder uitgevoerd bodemonderzoek

Omgevingsdienst Achterhoek (Team Bodem ODA), 23 november 2020

Locatiegegevens van internet: - historisch topografisch kaartmateriaal - basisregistratie grootschalige topografie - kadastrale gegevens - hoogtekaart - luchtfoto's - Google streetview - provinciale bodeminformatie - bodemopbouw - geo(hydro)logie - kabels en leidingen

www.topotijdreis.nl www.pdok.nl www.kadaster.nl www.ahn.nl webservices.gbo-provincies.nl/lufo/services/wms maps.google.nl www.bodemloket.nl maps.bodemdata.nl www.dinoloket.nl www.kadaster.nl/klic-wion

Terreininspectie

Uitgevoerd door Econsultancy, 9 december 2020

3.2

Historisch en huidig gebruik onderzoekslocatie

In de figuren 1 t/m 6 is een aantal historische topografische kaartjes opgenomen, dat een indruk geeft van het gebruik en de ontwikkeling van de locatie en haar omgeving in de periode 1925 - heden.

Figuur 1. ± 1925

Figuur 2. ± 1950

Figuur 3. ± 1965

Figuur 4. ± 1980

Figuur 5. ± 2000

Figuur 6. ± 2015

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 2 van 15

De onderzoekslocatie is in gebruik als varkenshouderij en heeft voor zover bekend altijd een agrarische bestemming gehad. Het noordelijke deel van de onderzoekslocatie (deellocatie A) is deels bebouwd met diverse aaneengesloten varkensstallen (1.016 m²) daterend vanaf 1917 (bron: BAGviewer Kadaster). De daken van de stallen zijn voorzien van asbestverdachte golfplaten. De daken stromen (met uitzondering van een dak aan de noordzijde, deellocatie C) niet af op de onverharde bodem. De stallen zijn voorzien van betonvloeren met daaronder gierkelders. De directe omgeving van de varkensstal is voorzien van een klinker- en/of betonverharding. Het overige buitenterrein is grotendeels onverhard. Een deel van het buitenterrein is in gebruik voor opslag van materialen en landbouwwerktuigen. Volgens de opdrachtgever heeft zich aan de zuidwestzijde van de stallen in het verleden een bovengrondse dieseltank (2.000 liter, in lekbak) bevonden. Ter plaatse vond ook aflevering plaats van diesel (deellocatie B). Voor zover bij de opdrachtgever en de Omgevingsdienst Achterhoek bekend, heeft er op de onderzoekslocatie nimmer opslag van oliehoudende producten in ondergrondse tanks plaatsgevonden. Ook zijn er geen gegevens bekend omtrent overige potentieel bodembedreigende activiteiten op de onderzoekslocatie.

Het westelijk gelegen deel van de onderzoekslocatie is in gebruik als akker/weiland (deellocatie D). Uit historisch kaartmateriaal uit de periode rond 1925 (zie figuur 1) blijkt dat op de grens van het zuidoostelijk gelegen deel van de onderzoekslocatie bebouwing aanwezig is geweest. Bij de opdrachtgever is geen informatie bekend over bebouwing op dit deel van de onderzoekslocatie. Verder is dit deel van de onderzoekslocatie voor zover bekend altijd onbebouwd geweest. Op basis van historisch kaartmateriaal uit de periode 1950-1980 (figuur 2 t/m 4) blijkt dat op dit deel van de onderzoekslocatie voorheen vermoedelijk een kleinschalige boomgaard, behorend bij de boerderij, aanwezig is geweest. Tevens bevond zich tot in de jaren ’50 een (zand)pad ter plaatse van de zuidelijke grens van de onderzoekslocatie. Ten zuiden van het erf bevindt zich achter een houtwal nog een klein weiland die volgens de opdrachtgever in gebruik is door een buurman. Dit gebruik zal in de nabije toekomst niet wijzigen. Uit de geraadpleegde bronnen blijkt geen aanwezigheid van ophogingen, dempingen of stortingen. In bijlage 2a is de huidige situatie op een locatieschets weergegeven. Bijlage 2b bevat enkele foto's van de onderzoekslocatie. 3.3

Toekomstige situatie

De initiatiefnemer is voornemens de bestaande stallen te slopen en woningen op dit deel van de locatie te realiseren. 3.4

Calamiteiten

Voor zover bij de opdrachtgever bekend hebben zich op de onderzoekslocatie in het verleden geen calamiteiten met een bodembedreigend karakter voorgedaan. Ook uit informatie van de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) blijkt niet, dat er zich in het verleden bodembedreigende calamiteiten hebben voorgedaan. 3.5

Uitgevoerd(e) bodemonderzoek(en) op de onderzoekslocatie

Op de onderzoekslocatie zijn, voor zover bekend, geen bodemonderzoeken uitgevoerd.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 3 van 15

3.6

Aangrenzende terreindelen/percelen

In paragraaf 3.1 zijn de geraadpleegde informatiebronnen voor de omliggende terreindelen en aangrenzende percelen binnen 25 meter van de onderzoekslocatie opgenomen. Aan de noordzijde van de onderzoekslocatie bevindt zich de Kloezedijk, met aan de overzijde van de weg een garagebedrijf en een tankstation. In de overige richtingen grenst de onderzoekslocatie aan weilanden en woonhuizen met bijbehorende siertuinen. Van de aangrenzende percelen zijn geen bodemonderzoeksgegevens bekend. Uit de verzamelde informatie blijkt niet, dat er vanuit de omliggende percelen grensoverschrijdende verontreinigingen zijn te verwachten. 3.7

Terreininspectie

Voorafgaand aan het bodemonderzoek is er een terreininspectie uitgevoerd. Deze is gericht op de identificatie van bronnen, die mogelijk hebben geleid of kunnen leiden tot een grond- en/of grondwaterverontreiniging. Afgezien van de potentiële bronnen voor een grond- en/of grondwaterverontreiniging, die in de voorgaande paragrafen zijn beschreven, zijn er tijdens de terreininspectie geen aanvullende potentiële bronnen aangetroffen. De voormalige lekbak van de bovengrondse dieseltank is elders op het terrein nog aanwezig. Ter hoogte van de voormalige bovengrondse dieseltank is het voormalige afleverpunt (vulslang in kast aan de muur) nog aanwezig. Ter plaatse van de asbestverdachte daken is alleen aan de noordzijde sprake van een beperkte druppelzone op de onverharde bodem (deellocatie C). De overige daken stromen af op dakgoten of een betonnen verharding. Tijdens de uitvoering van het veldwerk is door de opdrachtgever een asbestinventarisatierapport (Nijhof & Poppinghaus, project 20.1049, 26 oktober 2020) van de daken van de varkensstallen verstrekt. Uit het inventarisatierapport blijkt dat het dak aan de noordzijde van de stallen (schuur 5) voorzien is van asbestvrije golfplaten. Zie bijlage 6 voor het rapport. Tijdens de terreininspectie zijn op het noordoostelijk deel van de onderzoekslocatie enkele kleine gronddepots aangetroffen.

Volgens informatie van de opdrachtgever is de grond afkomstig van de onderzoekslocatie, onder andere van de verdiepte uitloophokken voor de varkens. Het buitenterrein is deels in gebruik voor opslag (o.a. landbouwwerktuigen, brandhout en klinkers). Aan de oostzijde van de stallen bevindt zich een (nooit gebruikte) lege tank die bedoeld was als luchtwasser ten behoeve van de varkensstallen. 3.8

Informatie lokale of regionale achtergrondgehalten

De onderzoekslocatie is met betrekking tot de boven- en ondergrond gelegen binnen de bodemkwaliteitszone "Wonen voor 1970”, van het gebied waarvoor de gemeente Oost Gelre en zeven andere gemeenten gezamenlijk een “Bodemkwaliteitskaart regio Achterhoek” hebben opgesteld. De regio Achterhoek hanteert de 80-percentielwaarde (80% van de beschikbare gemeten stofgehalten voor die zone zijn lager dan deze waarde vastgesteld) als gebiedseigen bodemkwaliteit binnen een zone. Als deze waarde onder de landelijke achtergrondwaarde (AW) is gelegen, geldt de AW als de gebiedseigen bodemkwaliteit. In de bovengrond komen, op basis van de P80, verhoogde achtergrondgehalten aan kwik, lood, zink en PAK voor. In de ondergrond komen verhoogde achtergrondgehalten aan kwik voor. Regionaal komen verhoogde concentraties van metalen in het grondwater voor.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 4 van 15

PFAS Op 2 juli 2020 is de geactualiseerde versie van het tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie gepubliceerd waarin enkele nieuwe toepassingswaarden zijn opgenomen, waaronder voorlopige achtergrondwaarden. PFAS en PFOA zijn stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. Deze stoffen worden al heel lang gebruikt in industriële en andere processen. Ze worden toegepast in allerlei alledaagse toepassingen zoals verf, blusschuim, pannen, kleding en cosmetica. De stoffen zijn persistent, mobiel en nauwelijks biologisch afbreekbaar. Met het nieuwe handelingskader is heel Nederland verdacht op het voorkomen van deze stoffen. Als bij het ontgraven of saneren sprake is van afvoer van de grond naar elders, is het voor de toepassing elders of de acceptatie bij een grondbank, verwerker of stortplaats noodzakelijk om onderzoek te doen naar PFAS. Asbest Voor het gebied waarin onderhavige onderzoekslocatie is gelegen, is géén asbestkansenkaart vastgesteld. Wel is er een asbestdakenkaart beschikbaar; hieruit blijkt dat een deel van de bebouwing verdacht is op de aanwezigheid van asbestverdachte daken. 3.9

Bodemopbouw en geohydrologie

De originele bodem bestaat volgens de bodemkaart van Nederland uit een gooreerdgrond, die volgens de Stichting voor Bodemkartering voornamelijk is opgebouwd uit lemig, fijn zand. De afzettingen, waarin deze bodem is ontstaan, behoren geologisch gezien tot de Formatie van Boxtel. De gemiddelde stand van het freatisch grondwater bedraagt ± 22,0 m +NAP, waardoor het grondwater zich op ± 1,0 m -mv zou bevinden. Het water van het eerste watervoerend pakket stroomt volgens de isohypsenkaart van de Dienst Grondwaterverkenning van TNO in westelijke richting. De onderzoekslocatie ligt niet in een grondwaterbeschermings- en/of grondwaterwingebied.

4

CONCLUSIES MILIEUHYGIËNISCH VOORONDERZOEK BODEM (ONDERZOEKSOPZET)

Ten behoeve van het bodemonderzoek is, op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem, een aantal deellocaties geïdentificeerd. In tabel 2 zijn de onderzoeksstrategieën, die van toepassing zijn op de betreffende deellocaties, weergegeven. Tabel 2.

Onderzoeksstrategie Deellocatie

Oppervlakte

A

Boerderijerf met stallen

± 3.500 m

B

Vml. bovengrondse dieseltank (2.000 l, in lekbak) met afleverpunt

C

2

Verwachte stoffen

Onderzoeksstrategie

- (asbest)

NEN 5740: ONV-NL NEN 5707: ONV-NL

< 100 m2

Minerale olie

NEN 5740: VEP

2x druppelzone asbestverdachte daken (*A)

< 50 m2

-

N.v.t.

D

Overig terreindeel (akker/weiland)

± 6.630 m2

-

NEN 5740: ONV-NL

(*A)

Uit het asbestinventarisatierapport (bijlage 6) blijkt dat het betreffende dak voorzien is van asbestvrije golfplaten. Derhalve is geen sprake van asbestverdachte druppelzones. Deellocatie C komt daarmee te vervallen. Zie ook paragraaf 3.7.

Onderzoeksstrategieën volgens NEN 5740 / NEN 5707: ONV-NL : Onverdacht, niet lijnvormig VEP : Verdacht, plaatselijke bodembelasting, uitgezonderd ondergrondse opslagtanks

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 5 van 15

Op basis van het “Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecies” blijkt dat vooralsnog heel Nederland (voornamelijk de bovengrond) als “verdacht” wordt aangemerkt met betrekking tot de parametergroep PFAS. Dit betekent echter niet dat alle locaties per definitie verdacht zijn op PFAS bóven de toetsnorm. Verwacht wordt, dat er verspreid over de onderzoekslocatie gelijke gehalten aan PFAS voorkomen. Uit de reeds bekende gegevens concludeert Econsultancy dat atmosferische depositie naar verwachting de enige (beperkte) bron van PFASverontreiniging op de locatie is. Van atmosferische depositie is bekend dat dit tot beperkt verhoogde PFAS-gehalten in bodem en water kan leiden. Indien bij het ontgraven of saneren sprake is van afvoer van de grond naar elders, is het voor de toepassing elders of de acceptatie bij een grondbank, verwerker of stortplaats noodzakelijk om onderzoek te doen naar PFAS. Op aangeven van de opdrachtgever maakt PFAS geen deel uit van onderhavig onderzoek.

5

VELDWERK

5.1

Algemeen

Tijdens het opstellen van het boorplan is rekening gehouden met de doelstellingen en de richtlijnen, die geformuleerd zijn in de inleiding. Daarnaast is rekening gehouden met de gegevens voortvloeiend uit het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem en de ligging van kabels en leidingen. Bijlage 2a bevat de locatieschets met daarop aangegeven de situering van de boorpunten/gaten en de peilbuizen. In bijlage 3a zijn de bodemprofielen van de asbestinspectiegaten en de boringen opgenomen. Bijlage 3b bevat enkele foto’s van de asbestinspectiegaten en het opgegraven en opgeboorde bodemmateriaal. Het veldwerk is op 21 en 22 december 2020 uitgevoerd onder kwaliteitsverantwoordelijkheid van de heer Deze medewerker van Econsultancy staat geregistreerd als ervaren veldwerker voor het protocol 2001 en 2018 van de SIKB BRL 2000 "Veldwerk bij milieuhygiënisch bodem- en waterbodemonderzoek". De boringen en peilbuizen zijn geplaatst met behulp van een edelmanboor. Van het opgeboorde en opgegraven materiaal is een boorbeschrijving conform de NEN 5104 gemaakt en zijn er grondmonsters genomen over trajecten van ten hoogste 0,5 m, waarbij bodemlagen met verontreinigingskenmerken of een afwijkende textuur separaat bemonsterd zijn. Het opgeboorde materiaal ter plaatse van deellocatie B is tevens middels een olie-waterreactie beoordeeld op de aanwezigheid van olie(gerelateerde) producten.

Ten behoeve van het verkennend onderzoek asbest is het opgegraven materiaal gezeefd over een 20 mm zeef en zintuiglijk beoordeeld. Indien van toepassing is een schatting gemaakt van het asbestgehalte per gat. Indien er asbestverdacht materiaal is aangetroffen, is dit verzameld. 5.2

Visuele inspectie toplaag/maaiveld op asbest (deellocatie A)

Er zijn op het maaiveld geen asbestverdachte/asbesthoudende materialen aangetroffen. In tabel 3 zijn enkele algemene gegevens met betrekking tot de visuele inspectie van de toplaag opgenomen.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 6 van 15

Tabel 3.

Visuele inspectie toplaag Aandachtsgebied

Opmerking

Oppervlakte van geïnspecteerde locatie

Ca. 3.500 m² (deellocatie A)

Conditie toplaag

Vochtig

Beperkingen van de inspectie

Geen

Weersomstandigheden

Neerslag < 10 mm/uur Zicht > 50 m

Zand, klei/leem en/of veen

Zand

Los of (deels) vastgereden

Los

Geen/matige vegetatie

Matig

Geschatte inspectie-efficiëntie (tabel 2 NEN 5707)

70-90 %

Asbestverdacht materiaal op maaiveld aangetroffen?

Nee

5.3

Grondonderzoek

Aan de hand van de geldende onderzoeksstrategieën zijn de werkzaamheden uitgevoerd zoals die in tabel 4 zijn vermeld. Tabel 4.

Uitgevoerde werkzaamheden Deellocatie

Veldwerk Boringen/gaten/ peilbuizen

Analyses Verharding

Grond

Grondwater

A

Boerderijerf met stallen

10 (1,0 m -mv) (*A) 2 (2,0 m -mv) (*A) 1 (peilbuis) (*A) 13 (gaten) (*C)

Onverhard/klinkers/ beton

Standaardpakket (3x) Asbest in bodem (kwantitatief) (2x)

Standaardpakket (1x)

B

Vml. bovengrondse dieseltank (in lekbak) met afleverpunt

2 (2,0 m -mv) (*D)

Beton (*B)

Minerale olie (1x)

(gecombineerd met deellocatie A)

D

Overig terreindeel (akker/weiland) (*E)

12 (0,5 m -mv) 3 (2,0 m -mv) 1 (peilbuis)

Onverhard

Standaardpakket (4x)

Standaardpakket (1x)

(*A)

In verband met de aanwezigheid van gierkelders onder de stallen zijn de boringen (deels) langs de gevel van het pand geplaatst.

(*B)

Door deze verharding is geboord.

(*C)

De gaten hebben een afmeting van 0,3 x 0,3 x 0,5 m en zijn gecombineerd uitgevoerd met de boringen.

(*D)

De peilbuis is gecombineerd uitgevoerd met deellocatie A.

(*E)

Op verzoek van de opdrachtgever zijn er geen boringen geplaatst op het weilandje dat door de buurman in gebruik is en blijft. Een viertal boringen (D02 t/m D05) zijn daarom direct langs de randen van het betreffende weiland geplaatst.

5.4

Algemene bodemopbouw en visuele inspectie opgegraven materiaal

De bodem bestaat voornamelijk uit zwak siltig, matig fijn zand. De bovengrond is bovendien zwak humeus. De boven- en ondergrond is plaatselijk zwak grindig en zwak tot matig kiezelhoudend. Tijdens de veldwerkzaamheden zijn op het maaiveld van deellocatie D, alsmede in de bodem, geen asbestverdachte materialen aangetroffen. Hierbij wordt opgemerkt dat gelet op de doelstelling van het onderzoek de veldwerkzaamheden ter plaatse van deellocatie D niet conform de NEN 5707+C1:2016/C2:2017 "Bodem - Inspectie en monsterneming van asbest in bodem en partijen grond" zijn uitgevoerd. De uitkomst van het onderzoek is met betrekking tot de parameter asbest derhalve indicatief.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 7 van 15

Tabel 5 geeft een overzicht van de zintuiglijk waargenomen verontreinigingen, die in het opgegraven en opgeboorde materiaal zijn aangetroffen. Tabel 5.

Zintuiglijk waargenomen verontreinigingen

Gat/boring

Einddiepte (cm -mv)

Traject (cm -mv)

Waargenomen verontreinigingen

Deellocatie A: Boerderijerf met stallen A01

360

20-50

Matig baksteenhoudend

A02

100

20-50

Matig baksteenhoudend, zwak betonhoudend

A03

100

20-50

Zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend

A04

70 (gestaakt

7-50

Zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend (gestaakt op leiding)

A05

130 (gestaakt)

0-50

Zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend, matig dakpanhoudend

50-80

Zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend (gestaakt op iets massiefs)

A06

100

0-50

Zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend

A07

100

0-50

Zwak betonhoudend

A08

100

0-50

Zwak baksteenhoudend

A09

100

0-50

Zwak baksteenhoudend

A10

200

0-50

Zwak baksteenhoudend

A11

100

0-50

Zwak baksteenhoudend

A12

100

0-50

Zwak baksteenhoudend

Deellocatie B: Vml. bovengrondse dieseltank (in lekbak) met afleverpunt B01

200

40-90

Zwak baksteenhoudend

B02

200

50-110

Zwak baksteenhoudend

5.5

Grondwateronderzoek

5.5.1

Uitvoering veldwerk

Centraal op deellocatie A/stroomafwaarts van de voormalige bovengrondse dieseltank in lekbak en centraal op deellocatie D zijn 2 peilbuizen (filterstelling 2,6-3,6 en 2,1-3,1 m -mv) geplaatst. De filterstelling is bepaald op basis van de grondwaterstand, zoals deze tijdens de veldwerkzaamheden op 21 en 22 december 2020 is ingeschat. 5.5.2

Grondwaterbemonstering

De grondwaterbemonstering is op 4 januari 2021 uitgevoerd door de heer Deze medewerker van Econsultancy staat geregistreerd als ervaren veldwerker voor het protocol 2002 van de BRL SIKB 2000 "Veldwerk bij milieuhygiënisch bodem- en waterbodemonderzoek". De bemonstering is uitgevoerd conform de eisen uit het protocol 2002 van de BRL SIKB 2000 en de NEN 5744:2011. Tabel 6 geeft een overzicht van de peilbuisgegevens en de resultaten van de veldmetingen.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 8 van 15

Tabel 6.

Overzicht gegevens peilbuizen en veldmetingen grondwater

Peilbuisnummer

Situering peilbuis

Filterstelling (m -mv)

Grondwaterstand (m -mv)

Elektrisch Geleidingsvermogen (µS/cm)

Troebelheid (NTU)

Zuurgraad (pH)

2,6-3,6

1,9

1.120

74

7,0

2,1-3,1

1,45

970

50

7,0

Deellocatie A: Boerderijerf met stallen A01

Centraal op deellocatie/stroomafwaarts van vml. dieseltank in lekbak

Deellocatie D: Overig terreindeel (akker/weiland) D01

6 6.1

Centraal op deellocatie

LABORATORIUMONDERZOEK Uitvoering analyses

Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 Alle grond- en grondwatermonsters zijn aangeboden aan een laboratorium dat is erkend door de Raad voor Accreditatie en AS3000-geaccrediteerd is voor milieuhygiënisch bodemonderzoek. In het laboratorium zijn in totaal 8 grondmengmonsters samengesteld (5 grondmengmonsters van de bovengrond en 3 grondmengmonsters van de ondergrond. De 8 grondmengmonsters en de 2 grondwatermonsters zijn geanalyseerd op de volgende pakketten: -

standaardpakket grond: droge stof, lutum, organische stof, metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink), polychloorbifenylen (PCB), polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en minerale olie;

-

minerale olie grond: droge stof, organische stof en minerale olie;

-

standaardpakket grondwater: metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink), vluchtige aromaten (BTEX), styreen, naftaleen, gehalogeneerde koolwaterstoffen (VOX) en minerale olie.

Tabel 7 geeft een overzicht van de samenstelling van de grond(meng)monsters en de analysepakketten. Tabel 7.

Overzicht van de samenstelling van de grond(meng)monsters en de analysepakketten

Grond(meng)monster

Traject (cm -mv)

Analysepakket

Bijzonderheden

Deellocatie A: Boerderijerf met stallen MMA1

A01 (20-50) + A02 (20-50) + A03 (20-50) + A05 (0-50)

Standaardpakket grond

Bovengrond (zwak tot matig baksteenhoudend, zwak betonhoudend, matig dakpanhoudend)

MMA2

A06 (0-50) + A08 (0-50) + A10 (0-50) + A12 (0-50)

Standaardpakket grond

Bovengrond (zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend)

MMA3

A01 (150-200) + A10 (150-200)

Standaardpakket grond

Ondergrond (zintuiglijk schoon)

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 9 van 15

Grond(meng)monster

Traject (cm -mv)

Analysepakket

Bijzonderheden

Deellocatie B: Vml. bovengrondse dieseltank (in lekbak) met afleverpunt MMB1

B01 (12-40) + B02 (13-50)

Minerale olie

Bovengrond (zintuiglijk schoon)

Deellocatie D: Overig terreindeel (akker/weiland) MMD1

D01 (0-50) + D02 (0-50) + D03 (0-50) + D05 (0-50) + D06 (0-50) + D07 (0-50)

Standaardpakket grond

Bovengrond (zintuiglijk schoon)

MMD2

D08 (0-50) + D09 (0-50) + D11 (0-50) + D12 (0-50) + D14 (0-50) + D16 (0-50)

Standaardpakket grond

Bovengrond (zintuiglijk schoon)

MMD3

D01 (100-150) + D01 (150-180) + D05 (150-200)

Standaardpakket grond

Ondergrond (zintuiglijk schoon)

MMD4

D08 (150-200) + D14 (110-150) + D14 (150-200)

Standaardpakket grond

Ondergrond (zintuiglijk schoon)

Verkennend onderzoek asbest in bodem NEN 5707 Ten aanzien van de parameter asbest zijn in het laboratorium in totaal 2 mengmonsters geanalyseerd op het volgende analysepakket: -

asbest (kwantitatief): droge stof, serpentijn asbest (chrysotiel), amfibool asbest (amosiet, crocidoliet, anthophylliet, tremoliet en actinoliet).

Tabel 8 geeft een overzicht van de samenstelling de mengmonsters en het analysepakket. Tabel 8.

Overzicht van de samenstelling van de mengmonsters en het analysepakket

Mengmonster

Monsters (in cm -mv)

Analysepakket

Bijzonderheden

Deellocatie A: Boerderijerf met stallen ASB-MMA1

A06 (0-50) + A08 (0-50) + A09 (0-50) + A10 (0-50) + A11 (0-50) + A12 (0-50)

Asbest in bodem (kwantitatief)

Verdachte laag (zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend)

ASB-MMA2

A01 (20-50) + A02 (20-50) + A03 (20-50) + A04 (7-50) + A05 (0-50) + A07 (7-50)

Asbest in bodem (kwantitatief)

Verdachte laag (zwak tot matig baksteenhoudend, zwak betonhoudend, zwak glashoudend, matig dakpanhoudend)

6.2

Toetsingskader

Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 De analyseresultaten zijn getoetst aan het toetsingskader uit de Circulaire bodemsanering en aan de achtergrondwaarden voor grond uit de Regeling bodemkwaliteit (bijlage B, tabel 1). Het toetsingskader voor de beoordeling van de gehalten en/of concentraties van verontreinigingen is gegeven in de toetsingstabel en bevat voor grond en grondwater elk drie te onderscheiden waarden met de verschillende niveaus: -

achtergrondwaarde: deze waarde ("AW") geeft de gehalten aan zoals die op dit moment voorkomen in de bodem van natuur- en landbouwgronden, waarvoor geldt dat er geen sprake is van belasting door lokale verontreinigingsbronnen;

-

streefwaarde: deze waarde ("S") geeft het milieukwaliteitsniveau aan voor grondwater, waarbij als nadelig te waarderen effecten verwaarloosbaar worden geacht;

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 10 van 15

-

tussenwaarde: deze waarde ("T") is de helft van de som van de achtergrondwaarde (of in het geval van grondwater de streefwaarde) en de interventiewaarde. De tussenwaarde is de concentratiegrens waarboven in beginsel nader onderzoek moet worden uitgevoerd, omdat het vermoeden van ernstige bodemverontreiniging bestaat;

-

interventiewaarde: deze waarde ("I") geeft het niveau voor verontreinigingen in grond en grondwater aan waarboven ernstige vermindering of dreigende vermindering optreedt van de functionele eigenschappen, die de bodem heeft voor mens, plant of dier. Bij gehalten en/of concentraties boven de interventiewaarde is er sprake van een sterke verontreiniging. Bij overschrijding van de interventiewaarde wordt vaak een nader onderzoek uitgevoerd om de ernst van de verontreiniging en de saneringsurgentie te bepalen. Wanneer het boven de tussenwaarde of interventiewaarde gelegen gehalte een natuurlijke oorsprong heeft, is uitvoering van vervolgonderzoek meestal niet noodzakelijk.

In bijlage 5 is de toetsingstabel opgenomen uit de eerder genoemde circulaires. Deze bijlage bevat de achtergrondwaarden en de interventiewaarden voor een standaardbodem (10% organische stof en 25% lutum). De gemeten gehalten zijn door middel van een BoToVa-toetsing, met behulp van de door het laboratorium bepaalde waarden voor het organische stof- en lutumgehalte, omgerekend naar gehalten in een standaardbodem en vervolgens getoetst. De gebruikte analysetechnieken zijn weergegeven op de certificaten in bijlage 4a. Om de mate van verontreiniging aan te geven wordt de volgende terminologie gebruikt: Grond: - niet verontreinigd: - licht verontreinigd: - matig verontreinigd: - sterk verontreinigd:

gehalte < achtergrondwaarde en/of detectielimiet; gehalte > achtergrondwaarde en < tussenwaarde; gehalte > tussenwaarde < interventiewaarde; gehalte > interventiewaarde.

Grondwater: - niet verontreinigd: - licht verontreinigd: - matig verontreinigd: - sterk verontreinigd:

concentratie < streefwaarde en/of detectielimiet; concentratie > streefwaarde en < tussenwaarde; concentratie > tussenwaarde < interventiewaarde; concentratie > interventiewaarde.

De omgerekende gehalten naar gehalten in een standaardbodem zijn tevens indicatief getoetst aan de Regeling bodemkwaliteit. Dit opgenomen resultaat geeft een indicatie van de kwaliteit van de grond met betrekking tot grondverzet en/of (indien van toepassing) terugsaneerwaarden. Hierbij wordt grond ingedeeld in de klassen Achtergrondwaarde, Wonen, Industrie en Niet Toepasbaar. Verkennend bodemonderzoek asbest in bodem NEN 5707 De analyseresultaten met betrekking tot de bodem zijn getoetst aan het toetsingskader uit de Circulaire bodemsanering. Het toetsingskader voor de beoordeling met betrekking tot asbest is als volgt omschreven. De interventiewaarde voor asbest is gelijk aan de maximale hergebruikswaarde uit de Regeling bodemkwaliteit, welke de hergebruiksmogelijkheden van grond bepaalt en is vastgesteld op 100 mg/kg d.s.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 11 van 15

Indien sprake is van een overschrijding van de hergebruikswaarde voor asbest in bodem (“interventiewaarde”) is tevens sprake van een geval van ernstige bodemverontreiniging zoals bedoeld in de Wet bodembescherming, onafhankelijk van het bodemvolume waarin deze asbestgehalten zijn aangetoond. Indien het asbestgehalte kleiner is dan de helft van de hergebruikswaarde (50 mg/kg d.s.) is het statistisch aannemelijk dat ook in een nader onderzoekstraject de hergebruikswaarde niet zal worden overschreden. In deze gevallen geldt er geen noodzaak tot het uitvoeren van een nader onderzoek asbest. Bij een asbestgehalte groter dan de helft van de hergebruikswaarde is een nader onderzoek asbest verplicht. De hoogste bepaalde waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend. 6.3

Resultaten grond- en grondwatermonsters verkennend bodemonderzoek

Tabel 9 geeft een overzicht van de parameters in de grond die de geldende toetsingskaders overschrijden. Tevens is het resultaat van de indicatieve toetsing aan het Besluit bodemkwaliteit weergegeven. Tabel 9.

Overschrijdingen toetsingskaders grond

Grond(meng)monster

Traject (cm -mv)

Gehalte > AW

Gehalte > T

Gehalte > I

(licht verontreinigd)

(matig verontreinigd)

(sterk verontreinigd)

Indicatieve toetsing Rbk (*A)

Deellocatie A: Boerderijerf met stallen MMA1

A01 (20-50) + A02 (20-50) + A03 (20-50) + A05 (0-50)

-

-

-

Altijd Toepasbaar

MMA2

A06 (0-50) + A08 (0-50) + A10 (0-50) + A12 (0-50)

Zink

-

-

Altijd Toepasbaar

MMA3

A01 (150-200) + A10 (150-200)

-

-

-

Altijd Toepasbaar

-

-

-

Altijd Toepasbaar (*B)

Deellocatie B: Vml. bovengrondse dieseltank (in lekbak) met afleverpunt MMB1

B01 (12-40) + B02 (13-50)

Deellocatie D: Overig terreindeel (akker/weiland) MMD1

D01 (0-50) + D02 (0-50) + D03 (0-50) + D05 (0-50) + Lood D06 (0-50) + D07 (0-50)

-

-

Altijd Toepasbaar

MMD2

D08 (0-50) + D09 (0-50) + D11 (0-50) + D12 (0-50) + D14 (0-50) + D16 (0-50)

-

-

Altijd Toepasbaar

MMD3

D01 (100-150) + D01 (150-180) + D05 (150-200)

-

-

-

Altijd Toepasbaar

MMD4

D08 (150-200) + D14 (110-150) + D14 (150-200)

-

-

-

Altijd Toepasbaar

(*A)

De weergegeven indicatieve beoordeling geldt voor de situatie "Grond, toepassing op landbodem": AW = toepasbaar voldoet aan Achtergrondwaarde wonen = toepasbaar (functieklasse wonen) industrie = toepasbaar (functieklasse industrie) NT = niet toepasbaar

(*B)

De indicatieve beoordeling AW is gebaseerd op: - Er is geanalyseerd op het standaardpakket - Het aantal stoffen dat de achtergrondwaarde overschrijdt <= 2 is - De overschrijding(en) niet meer dan twee keer de Achtergrondwaarde betreffen - De overschrijdingen lager zijn dan de toetsingsgrens ‘Max. wonen’ Voor het separaat op minerale olie geanalyseerde mengmonster geldt dat de beoordeling is gebaseerd enkel op die parameter. En dus niet geanalyseerd op een pakket aan parameters. Een partijkeuring (BRL SIKB 1000, protocol 1001) zal echter definitief uitsluitsel kunnen geven of er sprake is van grond klasse AW.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 12 van 15

Tabel 10 geeft een overzicht van de parameters in het grondwater die het geldende toetsingskader overschrijden. Tabel 10.

Overschrijdingen toetsingskader grondwater

Grondwatermonster

Situering peilbuis

Concentratie > S

Concentratie > T

Concentratie > I

(licht verontreinigd)

(matig verontreinigd)

(sterk verontreinigd)

Deellocatie A: Boerderijerf met stallen A01-1-1

Centraal op deellocatie/stroomafwaarts van vml. dieseltank in lekbak

Barium

-

-

Barium Cadmium Nikkel Zink

-

-

Deellocatie D: Overig terreindeel (akker/weiland) D01-1-1

Centraal op deellocatie

Bijlage 4a bevat de door het laboratorium aangeleverde analysecertificaten. Bijlage 4b bevat de getoetste analyseresultaten aan de Circulaire bodemsanering. Bijlage 4c bevat de getoetste analyseresultaten aan de Regeling bodemkwaliteit (indicatief). 6.4

Resultaten verkennend onderzoek asbest

Tabel 11 geeft een overzicht van de analytisch vastgestelde asbestgehalten (fractie < 20 mm). Tabel 11.

Vastgestelde asbestgehalten fijne fractie (< 20 mm)

Mengmonster

Traject (cm -mv)

Asbestgehalte (< 20 mm)

Deellocatie A: Boerderijerf met stallen ASB-MMA1

A06 (0-50) + A08 (0-50) + A09 (0-50) + A10 (0-50) + A11 (0-50) + A12 (0-50)

<0,4 mg/kg d.s.

ASB-MMA2

A01 (20-50) + A02 (20-50) + A03 (20-50) + A04 (7-50) + A05 (0-50) + A07 (7-50)

24 mg/kg d.s.

Bijlage 4a bevat de door het laboratorium aangeleverde analysecertificaten. 6.5

Interpretatie analyseresultaten Deellocatie

Grond

Grondwater

Asbest

Toetsing hypothese

A

Boerderijerf met stallen

Zink > AW

Barium

< ½ x I-waarde

“onverdacht” voor metalen en asbest verwerpen

B

Vml. bovengrondse dieseltank (in lekbak) met afleverpunt

< AW

Barium

n.a.*

“verdacht” voor minerale olie verwerpen

D

Overig terreindeel (akker/weiland)

Lood > AW

Barium, cadmium, nikkel, zink > AW

n.a.*

“onverdacht” voor metalen verwerpen

* niet analytisch onderzocht, zintuiglijk geen asbestverdacht materiaal aangetroffen In het algemeen kan worden gesteld dat de grond en het grondwater ten hoogste licht verontreinigd zijn. Indicatief kan de boven- en ondergrond als een klasse AW worden beschouwd. In de bodem zijn zintuiglijk in de fractie > 20 mm geen asbestverdachte materialen aangetroffen. In één mengmonster is analytisch een verhoogd gehalte aan hechtgebonden asbest aangetoond in de zeeffractie < 20 mm. Het betreft chrysotiel en crocidoliet asbest.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 13 van 15

7

SAMENVATTING, CONCLUSIES EN ADVIES

Econsultancy heeft in opdracht van de heer een verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest uitgevoerd aan de Kloezedijk 1 te Lievelde. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de voorgenomen bestemmingsplanwijziging alsmede de voorgenomen nieuwbouw op de onderzoekslocatie. De bodem bestaat voornamelijk uit zwak siltig, matig fijn zand. De bovengrond is bovendien zwak humeus. De boven- en ondergrond is plaatselijk zwak grindig en zwak tot matig kiezelhoudend. Tijdens de veldwerkzaamheden zijn in de bovengrond van deellocatie A en in de ondergrond van deellocatie B in verschillende gradaties baksteen-, beton- en dakpanresten aangetroffen. Zeer lokaal is een zwakke bijmenging met glas aangetroffen. Op de onderzoekslocatie zijn de volgende deellocaties onderzocht: Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 Deellocatie A: Boerderijerf met stallen Op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem is geconcludeerd dat deze deellocatie onderzocht dient te worden volgens de strategie "onverdacht, niet lijnvormig" (ONV-NL). Bij onverdachte locaties luidt de onderzoekshypothese dat de bodem niet verontreinigd is. De bovengrond is licht verontreinigd met zink. De lichte verontreiniging met zink is waarschijnlijk te relateren aan de bijmengingen met baksteen en beton. In de ondergrond zijn geen verontreinigingen aangetoond.

In het grondwater is een licht verhoogde concentratie aan barium aangetoond. Deze metaalverontreiniging is hoogstwaarschijnlijk te relateren aan regionaal verhoogde achtergrondconcentraties van metalen in het grondwater. De vooraf gestelde hypothese, dat de onderzoekslocatie ter plaatse van deellocatie A als "onverdacht" kan worden beschouwd wordt, op basis van de lichte verontreinigingen, niet geheel bevestigd. Echter, gelet op de aard en mate van verontreiniging, bestaat er géén reden voor een nader onderzoek en bestaan er met betrekking tot de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem géén belemmeringen voor de bestemmingsplanwijziging en nieuwbouw op de onderzoekslocatie. Deellocatie B: Voormalige bovengrondse dieseltank (in lekbak) met afleverpunt Op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem is geconcludeerd dat deze deellocatie onderzocht dient te worden volgens de strategie "verdacht, plaatselijke bodembelasting, uitgezonderd ondergrondse opslagtanks" (VEP). In het opgeboorde materiaal zijn zintuiglijk geen olieverontreinigingen aangetroffen. De bovengrond en het grondwater zijn niet verontreinigd met minerale olie of aromaten. De hypothese dat de onderzoekslocatie ter plaatse van deellocatie B als "verdacht" ten aanzien van minerale olie dient te worden beschouwd, wordt, op basis van de onderzoeksresultaten, verworpen.

Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat de voormalige bovengrondse dieseltank een bodemverontreiniging veroorzaakt heeft.

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 14 van 15

Deellocatie D: Overig terreindeel (akker/weiland) Op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem is geconcludeerd dat deze deellocatie onderzocht dient te worden volgens de strategie "onverdacht, niet lijnvormig" (ONV-NL). Bij onverdachte locaties luidt de onderzoekshypothese dat de bodem niet verontreinigd is. In het opgeboorde materiaal zijn zintuiglijk geen verontreinigingen aangetroffen. De bovengrond is plaatselijk licht verontreinigd met lood. In de ondergrond zijn geen verontreinigingen aangetoond. In het grondwater zijn licht verhoogde concentraties aan barium, cadmium, nikkel en zink aangetoond. Deze metaalverontreinigingen zijn hoogstwaarschijnlijk te relateren aan regionaal verhoogde achtergrondconcentraties van metalen in het grondwater. De vooraf gestelde hypothese, dat de onderzoekslocatie ter plaatse van deellocatie D als "onverdacht" kan worden beschouwd wordt, op basis van de lichte verontreinigingen, niet geheel bevestigd. Echter, gelet op de aard en mate van verontreiniging, bestaat er géén reden voor een nader onderzoek. Verkennend onderzoek asbest in bodem NEN 5707 Deellocatie A: Boerderijerf met stallen In de bodem zijn zintuiglijk in de fractie > 20 mm geen asbestverdachte materialen aangetroffen. In één mengmonster is analytisch een verhoogd gehalte aan hechtgebonden asbest aangetoond in de zeeffractie < 20 mm.

Het betreft chrysotiel en crocidoliet asbest. De vooraf gestelde hypothese dat de onderzoekslocatie ter plaatse van deellocatie A ten aanzien van asbest als “onverdacht" dient te worden beschouwd, wordt voor wat betreft de parameter asbest verworpen. Het gehalte aan asbest bevindt zich echter beneden de toetsingswaarde; derhalve bestaat er géén reden voor een nader onderzoek. Algemeen Gelet op de aard en mate van de aangetoonde lichte verontreinigingen, bestaat er géén reden voor een nader onderzoek en bestaan er met betrekking tot de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem géén belemmeringen voor de bestemmingsplanwijziging en nieuwbouw op de onderzoekslocatie. Indien er bij werkzaamheden grond vrijkomt die niet op de locatie kan worden hergebruikt, zijn de regels van het Besluit bodemkwaliteit, het “Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAShoudende grond en baggerspecie (2 juli 2020) of de regionale bodemkwaliteitskaart van toepassing.

Econsultancy Zwolle, 15 januari 2021

Rapport 14003.001 versie D1

Pagina 15 van 15

Bijlage 1

Topografische ligging van de locatie

Schaal 1:25.000 Deze kaart is noordgericht

Legenda Symbolen:

Polygonen:

Boringen:

Asfalt

Ontgravingsvak

Boring tot 0,5 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 0,5 m -mv

Klinker

Saneringslocatie

Boring tot 1,0 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 1,0 m -mv

Beton

Partij ontgraven grond

Boring tot 1,5 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 1,5 m -mv

Ontgravingsdiepte (m -mv)

Toekomstige bebouwing

Boring tot 2,0 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 2,0 m -mv

Partijhoogte (m +mv)

Voormalige bebouwing

Boring tot 2,5 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 2,5 m -mv

Opnamerichting foto

Asfaltverharding

Boring tot 3,0 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 3,0 m -mv

Vloeistofdichte vloer

Reparatievak asfalt

Boring tot 3,5 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 3,5 m -mv

Prefab betonnen vloerplaat

Opslagtank (bovengronds)

Boring tot 4,0 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 4,0 m -mv

Tegels

Opslagtank (bovengronds in lekbak)

Boring tot 4,5 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 4,5 m -mv

Golfplaat (asbest verdacht)

Opslagtank (ondergronds)

Boring tot 5,0 m -mv

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + boring tot 5,0 m -mv

Boom

Struweel

Peilbuis (diep)

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + peilbuis (diep)

Bos

Haag

Peilbuis

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm + peilbuis

Boring voorgaand onderzoek tot 0,5 m -mv

Kernboring 80 mm

Boring voorgaand onderzoek tot 1,0 m -mv

Kernboring 120 mm

Boring voorgaand onderzoek tot 1,5 m -mv

Kernboring 120 mm + boring tot 0,5 m -mv

Boring voorgaand onderzoek tot 2,0 m -mv

Kernboring 120 mm + boring tot 1,0 m -mv

Struiken Gras

Lijnen:

Water

Bebouwing

Braak

Grens onderzoekslocatie

Grind

Toekomstige bebouwing

Onverhard

Voormalige bebouwing

Puinverharding

Beschoeiing

Talud

Hekwerk

Boring voorgaand onderzoek tot 3,5 m -mv

Spoorlijn

Boring voorgaand onderzoek tot 4,0 m -mv

Wandmonster

Boring voorgaand onderzoek tot 4,5 m -mv

Kernboring 120 mm + boring tot 4,0 m -mv

Boring voorgaand onderzoek tot 5,0 m -mv

Kernboring 120 mm + boring tot 4,5 m -mv

Spoorbaan Fietspad Parkeerplaats

Verontreiniging:

Trafo Pomp Olie/vetafscheider Mangat Riool inspectieput Zinkput Ontluchting Vulpunt Sleuf asbestonderzoek 200x40x50cm

Boring voorgaand onderzoek tot 3,0 m -mv

Kernboring 120 mm + boring tot 1,5 m -mv Kernboring 120 mm + boring tot 2,0 m -mv Kernboring 120 mm + boring tot 2,5 m -mv Kernboring 120 mm + boring tot 3,0 m -mv Kernboring 120 mm + boring tot 3,5 m -mv

Peilbuis voorgaand onderzoek (diep)

Kernboring 120 mm + boring tot 5,0 m -mv

Niet verontreinigd

Peilbuis voorgaand onderzoek

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 0,5 m -mv

Gehalte >AW/S-waarde

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 1,0 m -mv

Gehalte >T-waarde

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 0,5 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 1,5 m -mv

Gehalte >I-waarde

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 1,0 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 2,0 m -mv

Niet verontreinigd

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 1,5 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 2,5 m -mv

AW/S-waarde contour

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 2,0 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 3,0 m -mv

T-waarde contour

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 2,5 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 3,5 m -mv

I-waarde contour

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 3,0 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 4,0 m -mv

Niet verontreinigd

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 3,5 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 4,5 m -mv

AW/S-waarde contour

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 4,0 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + boring tot 5,0 m -mv

T-waarde contour

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 4,5 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + peilbuis (diep)

I-waarde contour

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + boring tot 5,0 m -mv

Kernboring + gat asbestonderzoek 30x30x50 + peilbuis

Niet verontreinigd

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + peilbuis (diep)

Boring tot 0,5 m -waterbodem

Licht verontreinigd

Gat asbestonderzoek 30x30x50 cm + peilbuis

Boring tot 1,0 m -waterbodem

Matig verontreinigd

Gat asbestonderzoek 100x100x50 cm

Duiker Voormalige duiker

Boring voorgaand onderzoek tot 2,5 m -mv

Sterk verontreinigd Verontreinigingsgraad onbekend Vindplaats asbestverdacht materiaal op maaiveld

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 1.

Foto 2.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 3.

Foto 4.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 5. Weiland behorend bij perceel, maar blijvend in gebruik door buurman.

Foto 6.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 7.

Foto 8. Verdiept uitloophok (beton) voor de varkens.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 9.

Foto 10. Gronddepots afkomstig uit o.a. de verdiepte uitloophokken voor de varkens

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 11.

Foto 12.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 13.

Foto 14.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 15. Voormalige lekbak van dieseltank

Foto 16.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 17. Uitloophok en locatie van voormalige dieseltank in lekbak op beton.

Foto 18. Afleverpunt voormalige dieseltank.

Bijlage 2b Foto's onderzoekslocatie

Foto 19.

Foto 20.

Bijlage 3

Boorprofielen

Pagina 1 van 5

Profielen boringen

A01

Boring: Datum veldwerk:

21-12-2020 0 7

0 1

20

2 50

50 3 100

110

4 150

A02

Boring: klinker

Datum veldwerk:

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, matig baksteenhoudend, zwak kiezel houdend, bruinbeige, Edelmanboor

0 7

0

Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak kiezel houdend, grijsbeige, Schep

21-12-2020 1

20

klinker Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, Schep

2 50

50 3

80

4

100

100

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, matig kiezel houdend, zwak betonhoudend, matig baksteenhoudend, donker grijsbruin, Schep

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, grijsbeige, Edelmanboor

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, grijsbruin, Edelmanboor

5 200

250

250

Zand, matig fijn, zwak siltig, beigegrijs, Zuigerboor 300

350

360

A03

Boring: Datum veldwerk:

21-12-2020 0 7

0 1

20

Datum veldwerk:

2

100

100

0 7

Edelmanboor

50

3

21-12-2020

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, Schep

50

A04

Boring: klinker

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, matig kiezel houdend, zwak betonhoudend, donker grijsbruin, Schep

1 50

50 2

70

Datum veldwerk:

A05 21-12-2020 0

0 1

50

50 2

80

100

3 130

Projectcode: 14003.001

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend, matig dakpan houdend, donker grijsbruin, Schep Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend, donker grijsbruin, Edelmanboor

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, zwak kiezel houdend, zwak glashoudend, donker grijsbruin, Schep

A06

Boring: braak

Edelmanboor

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor, gestaakt op leiding

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, grijsbeige, Edelmanboor

Boring:

klinker

Datum veldwerk:

21-12-2020 0

0 1

50

50 2 100

100

braak Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend, donker grijsbruin, Schep Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor, gestaakt op iets massiefs

Boormeester:

Jesse Bouwman

Getekend volgens NEN 5104

Pagina 2 van 5

Profielen boringen

A07

Boring: Datum veldwerk:

21-12-2020 0 7

0 1

50

50

Datum veldwerk:

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, zwak betonhoudend, Schep

0

50

50

braak

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak kiezel houdend, donker grijsbruin, Schep

Datum veldwerk:

100

100

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, matig kiezel houdend, donker grijsbruin, Schep Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor

100

A10 21-12-2020

0

0

braak

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak kiezel houdend, donker grijsbruin, Schep

1 50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor

2

braak

2

Boring:

0

1

0

1

100

A09 21-12-2020

0

21-12-2020

Edelmanboor

100

100

Boring:

Datum veldwerk:

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, Edelmanboor

2

A08

Boring: klinker

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor

2 100 3 130

4

150

150 5

200

200

A11

Boring: Datum veldwerk:

21-12-2020

0

braak

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak kiezel houdend, donker grijsbruin, Schep

1 50

100

100

Datum veldwerk:

0 7

100

Datum veldwerk:

100

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor

B01 22-12-2020

0

0

beton

12

Edelmanboor

40

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, grijsbeige, Edelmanboor

1 50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, Edelmanboor

2

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak kiezel houdend, donker grijsbruin, Schep

100

Edelmanboor

50

braak

2

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, Schep

1 50

50

Boring: klinker

0

1

100

A13 21-12-2020

0

21-12-2020

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor

2

Boring:

Datum veldwerk:

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, grijsbeige, Edelmanboor

A12

Boring:

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, grijsbruin, Edelmanboor

2 90

100

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, geen olie-water reactie, beigegrijs, Edelmanboor

3 150 4 200

Projectcode: 14003.001

200

Boormeester:

Jesse Bouwman

Getekend volgens NEN 5104

Pagina 3 van 5

Profielen boringen

B02

Boring: Datum veldwerk:

22-12-2020

0

beton

13

Edelmanboor

1 50

50 2 100

110

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, grijsbeige, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, geen olie-water reactie, beigegrijs, Edelmanboor

3 150

D01

Boring:

0

Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

akker Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1 50

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, grijsbeige, Edelmanboor

2 100 3 150 4

4

180

5

200

200

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, neutraalgrijs, Edelmanboor

200 220

250

250

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, beigegrijs, Zuigerboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, beigegrijs, Zuigerboor

300

D02

Boring: Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

50

50

Datum veldwerk:

Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

Datum veldwerk:

braak Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Edelmanboor

1 50

D05

Boring: akker

50

50

0

0

22-12-2020 0

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

22-12-2020

50

D04

Boring:

D03

Boring: braak Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

310

akker Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1 50 2

100

70

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruinbeige, Edelmanboor

3 120

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, grijsbeige, Edelmanboor

4 150 5 200

200

D06

Boring: Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

50

Projectcode: 14003.001

Datum veldwerk:

50

22-12-2020 0

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

D07

Boring: akker

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1 50

akker

50

Boormeester:

Jesse Bouwman

Getekend volgens NEN 5104

Pagina 4 van 5

Profielen boringen

D08

Boring: Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

Datum veldwerk:

50

22-12-2020 0

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

D09

Boring: akker

akker Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1 50

50 2 80

100

3 110

Zand, matig fijn, matig siltig, matig roesthoudend, oranjebeige, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, grijsbeige, Edelmanboor

4 150 5 200

200

D10

Boring: Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

50

50

Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

50

0

Datum veldwerk:

50

D15 22-12-2020 0

0

akker Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1 50

akker Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

Boring: akker

60

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruinbeige, Edelmanboor

2 100

D13 22-12-2020

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

50

D14

Boring:

Datum veldwerk:

akker

50

Boring: akker

50

50

0

1

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

22-12-2020

0

50

D12

Boring:

Datum veldwerk:

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1

D11

Boring: akker

110

3 150

150

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak kiezel houdend, grijsbeige, Edelmanboor

4 200

Projectcode: 14003.001

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak roesthoudend, oranjebeige, Edelmanboor

200

Boormeester:

Jesse Bouwman

Getekend volgens NEN 5104

Pagina 5 van 5

Profielen boringen

D16

Boring: Datum veldwerk:

22-12-2020 0

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

1 50

Projectcode: 14003.001

akker

50

Boormeester:

Jesse Bouwman

Getekend volgens NEN 5104

Bijlage 3b. Foto’s asbestinspectiegaten, opgegraven en gezeefd materiaal

Foto 1. Opgegraven en gezeefd materiaal inspectiegat A01

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10466161/1