bijlage 3 toelichting overzicht benodigde capaciteit uitvoering transitievisie warmte

Toelichting overzicht benodigde capaciteit uitvoering Transitievisie Warmte September 2021, Gemeente Oost Gelre

1.1

Inleiding

Het Klimaatakkoord noemt gemeenten de regisseurs van de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving en verplicht hen om in samenwerking met o.a. vastgoedeigenaren, bewoners en netbeheerders een Transitievisie Warmte (TVW) op te stellen. De Gemeente Oost Gelre werkt op dit moment aan het opstellen van de Transitievisie Warmte (TVW). In de uitvoeringsstrategie van de Transitievisie Warmte is opgenomen dat de gemeente onderzoekt welke capaciteit en competenties benodigd zijn voor de daadwerkelijke uitvoering van de transitie. Op basis van de concept Transitievisie Warmte1, een door TAUW uitgevoerde analyse van diverse kennisdocumenten 2 en het onderzoeksrapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030'3 is een eerste inschatting gemaakt van de benodigde capaciteit en competenties voor de periode 2022 t/m 2025. Aangezien de precieze uitwerking van de Transitievisie Warmte en de inzet (roluitwerking) van de gemeente nog onbekend is, is de benodigde capaciteit en competenties uitgewerkt voor drie verschillende scenario’s. Deze analyse heeft geresulteerd in een overzichtstabel waarin per activiteit uit de uitvoeringsagenda de benodigde capaciteit en competenties zijn weergeven.

Daarnaast is aangegeven of het een tijdelijke of structurele activiteit betreft, op welk termijn de activiteit wordt uitgevoerd en met welke andere partijen de gemeente samenwerkt. Voorliggend document vormt een toelichting op het overzicht van de benodigde capaciteit voor de uitvoering van de Transitievisie Warmte. In dit document wordt kort ingegaan op de rol van de gemeente, de gekozen scenario’s en de verschillende aspecten van de beschreven activiteiten.

1.2

Rol gemeente Oost Gelre

Gemeenten hebben vanuit de rijksoverheid de regie en verantwoordelijkheid gekregen over de warmtetransitie op lokaal niveau. Dit betekent dat een gemeente een grote verantwoordelijkheid draagt, maar zelf invulling en sturing mag geven aan het ‘van het aardgas’ afgaan van de gebouwde omgeving. Een gemeente kan deze rol op verschillende manieren invullen, van proactief en sturend tot meer afwachtend en

1

Naar verwachting wordt de TVW in het najaar 2021 door de gemeenteraad vastgesteld.

2

Energietransitie in Oost Gelre, Lessen uit kennisdocumenten (TAUW, 2021). Kennisdocumenten: (1) Kleine

gemeenten aan de slag met de energietransitie, Platform 31, 2020, (2) Warmtetransitie in de praktijk; Leren van ervaringen bij het aardgasvrij maken van wijken, PBL, 2021, (3) Betaalbaarheid van de warmtetransitie; Beeld in krimpgebieden, EIB, 2020. 3

Onderzoeksbureau AEF in opdracht van De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB): Uitvoeringskosten van het

Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030 (september 2020).

overlatend aan bewoners en andere stakeholders. De gemeente Oost Gelre kiest voor de rol van procesregisseur (figuur 1). Om de gestelde ambities in de TVW te behalen is samenwerken met inwoners en partners essentieel. De gemeente wil daarom de plannen tot stand brengen in co-creatie met een brede groep bewoners en andere stakeholders. In deze samenwerking verzorgd de gemeente de afstemming tussen de verschillende partijen en stimuleert zij de samenwerking door te verbinden op inhoud en proces. Daarnaast neemt zij het initiatief om in specifieke wijken aan de slag te gaan en te starten met het uitvoeren van diverse onderzoeken.

Figuur 1: Verschillende rollen gemeente

1.3

Toelichting scenario’s

De Transitievisie Warmte beschrijft de route naar een aardgasvrije gemeente. Op basis van een data-analyse en diverse sessies met stakeholders wordt in de visie een globaal overzicht gegeven van de verschillende deelgebieden in de gemeente gekoppeld aan de meest voor de hand liggende techniek. De meest voorkomende technieken binnen de gemeente Oost Gelre zijn individuele- of klein-collectieve systemen. Er zijn verschillende redenen voor deze uitkomst. Zo zijn er weinig bronnen voor grootschalige warmtenetten, is er in de gemeente veel buitengebied en is de bouwdichtheid in grote delen van de gemeente relatief laag. Voor oudere woningen geldt dat er eerst een verduurzamingslag gemaakt dient te worden voordat tot wijziging van een warmtebron kan worden overgegaan. Het verhogen van de isolatiegraad is daarom een belangrijke eerste stap. De toepassing van individuele- en/of klein-collectieve systemen resulteert in een sterke afhankelijkheid van private partijen, zoals inwoners en bedrijven, wat betreft de snelheid van verduurzaming. Door actief te communiceren met deze partijen en gezamenlijke

2/8

acties te organiseren, kan de gemeente de snelheid van de transitie wel beïnvloeden. Binnen de keuze voor individuele- en/of klein-collectieve systemen zijn daarom verschillende scenario’s mogelijk. In figuur 2 worden de verschillende scenario’s toegelicht. De scenario’s bouwen op qua inzet en ambitie, dat wil zeggen dat scenario 2 als aanvulling dient op scenario 1. En scenario 3 als aanvulling op scenario 1 en 2.

Figuur 2: Scenario’s benodigde capaciteit uitvoering Transitievisie Warmte

In het overzicht zijn de activiteiten uit de Transitievisie Warmte per scenario gecategoriseerd. De activiteiten die zijn benoemd voor scenario 1 en 2 volgen direct uit de Transitievisie Warmte en de bijbehorende uitvoeringsstrategie. De activiteiten die vallen binnen scenario 3 vormen een PLUS op de opgenomen uitvoeringsstrategie. Deze activiteiten zijn geformuleerd op basis van het onderzoeksrapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030' en de inschatting van experts.

1.4

Toelichting activiteiten

Het overzicht vat alle activiteiten ten behoeve van de uitvoering van de Transitievisie Warmte samen. Per activiteit is de volgende informatie weergegeven:

3/8

Tijdelijk of structureel Per activiteit is aangegeven of het gaat om een structurele activiteit of een tijdelijke actie. Zo vraagt een goede informatievoorziening voor inwoners structurele aandacht. Het opstellen van een communicatieplan voor een verkenningsbuurt, het uitvoeren van woningscans of het uitvoeren van onderzoek naar groengas zijn voorbeelden van tijdelijke activiteiten. Globale tijdsplanning Per activiteit wordt aangeven op welke termijn gestart zou moeten worden met het uitvoeren van de activiteit. Daarbij is het uitgangspunt dat alle activiteiten in gang worden gezet voor de actualisatie van de Transitievisie Warmte in 2025. In het overzicht wordt onderscheid gemaakt tussen drie categorieën: • • •

Korte termijn: betreft het voortzetten van huidige werkzaamheden of activiteiten die per direct in gang worden gezet; Middellange termijn: betreft activiteiten die binnen twee jaar in gang worden gezet; Lange termijn: betreft activiteiten die binnen vijf jaar in gang worden gezet.

Samenwerkingen Zoals beschreven in de Transitievisie Warmte werkt de gemeente Oost Gelre in de warmtetransitie nauw samen met diverse partijen. Zo werkt de gemeente samen met de het Agem Energieloket, woningcorporaties, de netbeheerders, omliggende gemeenten, provincie en energiecoöperaties. Per activiteit is aangegeven met welke andere partijen de gemeente samenwerkt. Benodigde capaciteit De uitvoering van de Transitievisie Warmte kenmerkt zich door het voortzetten van de huidige gemeentelijke activiteiten en afhankelijk van het scenario het uitbreiden daarvan. Op basis van de huidige situatie, het onderzoeksrapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030' en de inschatting van experts is voor elke activiteit (of bundeling van activiteiten) een inschatting gemaakt voor de benodigde capaciteit. De benodigde capaciteit is weergegeven in Fte per jaar. 1 Fte voor een 36-urige werkweek betreft 1420 uur. Interne en externe capaciteit Voor een deel van de opgenomen activiteiten beschikt de gemeente Oost Gelre naar verwachting over onvoldoende technische en inhoudelijke kennis. Per activiteit is daarom aangegeven of inhuur van externe capaciteit vanuit een adviesbureau of kennisinstelling gewenst is. Geschatte kosten externe capaciteit De benodigde externe capaciteit in Fte is omgerekend naar de verwachte kosten.

Daarbij is uitgegaan van een gemiddeld uurtarief van €100,00 exclusief BTW. Benodigde competenties Per activiteit zijn globaal de benodigde competenties in beeld gebracht. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen drie competenties:

4/8

Voor alle soorten competenties geldt dat dit zowel interne of externe inzet kan bedragen.

1.5

Samenvatting overzicht benodigde capaciteit en competenties uitvoering Transitievisie Warmte

Onderstaande tabel toont een samenvatting van het totale overzicht van de benodigde capaciteit voor de uitvoering van de Transitievisie Warmte. Per scenario zijn de totaal benodigde capaciteit per jaar (in Fte) en de geschatte kosten van de benodigde externe capaciteit (in EUR excl. BTW) weergegeven. Totaal benodigde interne capaciteit per jaar in Fte*

Totaal benodigde externe capaciteit in Fte* (per activiteit)

Geschatte kosten inhuur externe capaciteit**

Scenario 1: Huidige situatie

1,20 Fte

0,45 Fte

€63.900,00

Scenario 2: Uitvoeringsstrategie

1,79 Fte

2,02 Fte

€286.840,00

Scenario 3: Uitvoeringsstrategie PLUS

1,94 Fte

2,32 Fte

€329.440,00

Scenario

* 1 Fte voor een 36-urige werkweek betreft 1420 uur ** Gemiddeld uurtarief adviesbureau/ kennisinstelling: €100,00 excl. BTW

Voor elk scenario geldt dat alle drie de competenties (procesondersteuning, technisch en inhoudelijke kennis en communicatie en participatie) benodigd zijn. Voor scenario 1 geldt dat de nadruk ligt op procesondersteuning en communicatie en participatie. Voor scenario 2 en 3 is ook meer technische en inhoudelijke kennis benodigd.

5/8

Bijlage 1

Gemeentelijke taken

Deze bijlage gaat kort in op de gemeentelijke taken zoals beschreven in het rapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030'. Tabel 1.1 geeft een letterlijke beschrijving van de taken. Er is in geen vertaling gemaakt naar de gemeente Oost Gelre, wel hebben onderstaande taken als input gediend voor het capaciteitsoverzicht. Opstellen wijkuitvoeringsplan

Activiteiten: ▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

In kaart brengen van de warmteopties voor iedere wijk Afstemmen met woningeigenaren en energiebedrijven op wijkniveau Opstellen en bespreken van een nota van uitgangspunten Per wijk een uitvoeringsplan opstellen, inclusief tijdspad Besluitvorming voeren over het wijkuitvoeringsplan Meenemen van meekoppelkansen Ontwikkelen van een visie op warmtenetten en bronnenstrategie

Uitvoeren Activiteiten: wijkuitvoeringsplannen en ▪ Informeren over subsidieregelingen en leningsfondsen begeleiden bewoners ▪ Informeren over vergunningverlening ▪ Stroomlijnen vergunningverlening ▪ Eventueel zelf opzetten, toekennen en verstrekken van leningen en/of subsidies ▪ Benaderen bewoners ▪ Organiseren voorlichtingsbijeenkomsten en/of informatiemarkten ▪ Voeren van gesprekken met individuele bewoners - Bepalen van warmtekavel ▪ Uitvoeren haalbaarheidsonderzoek ▪ Opstellen van een technisch ontwerp voor de warmte-oplossing ▪ Aanwijzen van een warmteleverancier (eventueel na aanbesteding) Samenwerken met Activiteiten: woningcorporaties en ▪ Contact en afstemming met corporaties en grote verhuurders VvE's ▪ Inventariseren wensen en plannen van corporatie ▪ Uitwerken gezamenlijke plannen ▪ Samen verkennen van mogelijkheden om (versneld) te starten met verduurzaming ▪ Voorlichting geven aan Verenigingen van Eigenaren ▪ Afspraken maken over condities levering warmte (geothermie, WKO, aquathermie, etc.) Uitvoeren vergunningenverlening, handhaving en toezicht

Activiteiten: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Bijwerken van VTH beleid (procedures, normen, criteria) Ontvangen van vergunningsaanvragen Beoordelen en afhandelen van vergunningsaanvragen Toezien op uitvoering, inclusief naleving vergunningen Handhaven (opleggen sancties en incasseren boetes

6/8

Verzorgen gemeentebrede communicatie (inclusief energieloket)

Verduurzamen eigen vastgoed

Verduurzamen maatschappelijk vastgoed

Verduurzamen overige utiliteitsgebouwen

Monitoring en herijking transitievisie warmte

Activiteiten: Communiceren over het nut en de noodzaak van de energietransitie ▪ Visie op participatieve aanpak een plaats geven in ruimtelijke kaders ▪ Voorlichten van eigenaren en bewoners over de technische mogelijkheden ▪ Adviseren van eigenaren en bewoners over de maatregelen ▪ Uitwerken en verstrekken van ontzorgende verduurzamingspakketten ▪ Adviseren van bewoners over het gebruik van zonnepanelen Activiteiten: ▪

Uitwerken van een visie op verduurzaming van het eigen vastgoed Integreren van de warmtetransitie in een meerjarig onderhoudsplan ▪ Elke twee jaar rapporteren over voortgang ▪ Elke twee jaar herijken van routekaarten en koppeling leggen met wijkgerichte aanpak. Activiteiten: ▪ ▪

Voorlichting verzorgen over de warmtetransitie in het maatschappelijk vastgoed ▪ Overleg voeren met eigenaren en vertegenwoordigers ▪ Uitwerken van een visie op verduurzaming van maatschappelijk vastgoed ▪ Toezicht houden op het naleven van de wettelijke normen door gebouweigenaren Activiteiten: ▪

Overleg voeren met eigenaren en vertegenwoordigers Uitvoeren stimuleringsprojecten voor verduurzaming van bedrijfsen winkelgebieden ▪ Toezicht houden op het naleven van de wettelijke normen door gebouweigenaren ▪ Aanjagen van zonnepanelen op daken van bedrijven en instellingen Activiteiten: ▪ ▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Overleg voeren met stedelijke partners over de voortgang Uitvoer transitievisie warmte monitoren Opstellen van een jaarrapportage over de warmtetransitie Voortgang om te komen tot de transitievisie warmte doorgeven via tool ontwikkeld in opdracht van het Rijk en de VNG Elke vijf jaar de transitievisie warmte actualiseren Er moet ook een lijn zitten in de aanpak tussen wijken in een stad

Tabel 1.1 Gemeentelijke taken zoals omschreven in het rapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030'

Tabel 1.2 toont per gemeentelijke taak het aantal benodigde fte dat in het rapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030' is berekend voor een kleine gemeente (zie tabel 1.3). In deze tabel is geen vertaling gemaakt naar de gemeente Oost Gelre, wel hebben de uitkomsten van het rapport als input gediend voor het capaciteitsoverzicht.

7/8

Gemeentelijke taak

Benodigd aantal fte

Opstellen wijkuitvoeringsplan

0,8 – 1,1 fte per gemeente per wijkuitvoeringsplan per jaar

Uitvoeren wijkuitvoeringsplannen en begeleiden bewoners

1,7 – 2,1 fte per gemeente per wijkuitvoeringsplan per jaar

Samenwerken met woningcorporaties en VvE’s

0,3 – 0,4 fte per gemeente per jaar

Uitvoeren vergunningverlening, toezicht en handhaving

0 fte per gemeente per jaar

Verzorgen gemeentebrede communicatie (inclusief energieloket)

0,9 – 1,1 fte per gemeente per jaar

Verduurzamen eigen vastgoed

0,1 – 0,2 fte per gemeente per jaar

Verduurzamen maatschappelijk vastgoed

0,3 – 0,5 fte per gemeente per jaar

Verduurzamen overige utiliteitsbouw

0,3 fte per gemeente per jaar

Monitoren en herijken transitievisie warmte

0,25 fte per gemeente per jaar

Totaal aantal fte

4,65 - 5,95 fte per gemeente per jaar

Tabel 1.2 Benodigd aantal fte per gemeentelijke taak zoals opgenomen in het rapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030'

Tabel 1.3 Categorieën gemeenten zoals opgenomen in het rapport 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022-2030'

8/8